«Coronation Street» (ingl. Coronation Street) — Granada Television kompaniyasi işlab çiqargan britaniyalik sovun operasi. Tony Warren yaratgan bu serial 1960-yil 9-dekabrdan boşlab ITV kanalida boşlanib, hozirgaça efirda. Serial Britaniya akademiyasining BAFTA TV mukofotining oltita sovrinini qölga kiritgan va ön töqqizta nomzodlikka ega bölgan. Syujetning markazida Angliyadagi Solford şahri atrofida joylaşgan Uezerfild nomli öydinma şaharçaning toşbilan yotqizilgan, terrasali köçasi turadi. Serial ğoyasi va konsepsiyasi ssenariy muallifi Tony Warrenga tegişli. Warrenning seriални efirga çiqariş haqidagi dastlabki taklifi telekanal asosçisi Sidney Bernstein tomonidan rad etilgan, ammo uning dösti, prodyuser Garri Elton uni köndirib, bu sovun operasi ğoyasiga yaşil çiroq yondirişga va dastlabki 13 qismni prodyuser qilişga undagan. Köp ötmay şou Britaniya madaniyatining ajralmas, tabiiy qismiga aylangan. Bu sovun operasining uslubi oşxona çömiç realizmi taʼsirida şakllangan: Britaniya işçi sinfining oddiy, kundalik hayotini tasvirlab, öşa odamlar yaşaydigan joy stereotiplari bilan boğliq, beğam satirik britaniyaça hazil bilan yoritilgan. Bugungi kunda bu serialni efirda 6 milliondan ortiq tomoşabin kuzatadi va u işga tuşgan paytdan hozirgaça efirda bölgan yoki hali ham efirda qolgan barça sovun operalari orasida umumiy efir vaqti böyiça rekordçi hisoblanadi. Şu bilan birga, u amerikalik «General Hospital» sovun operasidan ilgarilab ketgan, ammo bugungi kunga qadar qismlar soni böyiça uning ança orqasida qolgan, çunki uzoq vaqt, efir boşidan beri, serial duşanbadan juma kunigaça haftasiga 2 qismdan namoyiş etilgan. Faqat 2017-yilda uning efir jadvali qayta körib çiqilib, haftasiga 6 qismgaça köpaytirilgan. Dunyo va xususan Britaniya teleradioeşittirişlari tarixida bu sovun operasi umumiy soat va epizodlar soni böyiça britaniyalik radio sovun operasi «The Arçers»dan ham orqada qolmoqda. Şunga qaramay, serial 2020-yil 7-fevralda 10 000 qismlik çegarani kesib ötgan va bir oz keyinroq, öşa yili, özining 60 yilligini nişonlagan. Hozirda esa u 11 000 qismlik çegaraga yaqinlaşmoqda.
1Rollarda
Philip Middlemiss, Mikey North, Chris Fountain
21960-yillar
Serialning birinçi qismi 1960-yil 9-dekabrda soat 19:00 da efirga çiqqan va dastlab serial tanqidçilardan…

Serialning birinçi qismi 1960-yil 9-dekabrda soat 19:00 da efirga çiqqan va dastlab serial tanqidçilardan muvaffaqiyatli şarhlar olmagan — «Daily Mirror» şarhlovçisi Ken Irvin serial uç haftadan ortiq davom etmasligini taʼkidlagan. Granada Television işlab çiqariş uçun atigi 13 qism buyurtma qilgan va kompaniyadagi baʼzilar serial rejalaştirilgan muddatdan uzoqroq davom etişiga şubha bilan qaraşgan. Tanqidga qaramay, tomoşabinlar darhol serialga tortilgan, «Coronation Street»ning oddiy personajlari ularni öziga rom etgan. Dasturda şimoliy ingliz tili va şevasi ham işlatilgan; «a, Çak?», «nowt» (/naʊt/, nol dan, yaʼni «heç narsa» maʼnosida) va «by 'eck!» kabi mahalliy mehrli iboralar birinçi marta Britaniya televideniyesida keng yangradi.[16] Dastlabki epizodlarda talaba Ken Barlou (Uilyam Roç) haqida hikoya qilingan. U universitetga qabul qilingan, ammo işçi sinfdan kelib çiqqanligi tufayli qiyin ahvolga tuşgan. Şuningdek, hikoyada uning kiçik ukasi Devid (Alan Rothwell) va ota-onasi Frenk (Frenk Pemberton) va Ida (Noel Dyson) ham iştirok etgan.[17] Bu personaj köça Coronation Streetdan taşqarida hayotining köp qismini ötkazgan kam sonli personajlardan biri edi. Maʼlum maʼnoda bu asta-sekin kuçayib borayotgan globallaşuvni oldindan körsatgan. 1961-yildagi bir epizodda Barlou şunday deydi: «Bugunlarda faqat öz köçangiz haqida öylab yaşaşingiz mumkin emas. Biz dunyoning boşqa çekkasidagi turli odamlar bilan yaşaymiz va muloqot qilamiz. Elsi Tanner (Pat Phoenix) va uning öğil döstlaridan taşqari ham taşvişlanadigan narsalar bor».[18] Roç, şunga qaramay, bugungi kunga qadar asl aktyorlar tarkibidan qolgan yagona aʼzo böldi va bu uni «Coronation Street» serialidagi, şuningdek Britaniya va jahon sovun operasi tarixidagi eng uzoq işlagan aktyorlardan biriga aylantiradi.[19]
1961-yil martida «Coronation Street» telekörsatuv reytinglarida birinçi örinni egalladi va yil oxirigaça şu örinni saqlab qoldi.[20] Şu yili ötkazilgan tomoşabinlarni ölçaş (TAM) şuni körsatdiki, mavjud tomoşabinlarning 75 % (15 million kişi) Corrieʼni tomoşa qilgan. 1964-yilga kelib dasturning doimiy tomoşabinlari soni 20 milliondan oşgan va eng yuqori reyting 1964-yil 2-dekabrda 21,36 million tomoşabin bilan qayd etilgan.[21][22] Tomoşabinlar orasida ommalaşib borayotganiga qaramay, baʼzi tanqidçilar «Coronation Street»ni şahar işçi sinfini eskirgan tarzda tasvirlaganlikda va aholini öşa paytdagi haqiqatdan köra köproq nostalgik fantaziya sifatida körsatganlikda ayblaşgan.[23] 1960-yilda birinçi qism çiqqandan söng «Daily Mirror» şunday deb yozgan: «Dastur boşidanoq mahkum… Çunki bu yangi serialda haqiqatdan juda kam narsa bor, uning zerikarli taʼsiriga haftasiga ikki marta çidaşimizga töğri keladi».[24] 1968-yilga kelib tanqidçilar dastur endi 1960-yillar Britaniyasi hayotini aks ettirmayotganini taʼkidlay boşladilar — bu ön yillikda mamlakatda sezilarli iqtisodiy va ijtimoiy özgarişlar yuz bergan edi. Granada dasturni yangilaşga şoşildi, köproq mavzuli hikoyalarni taqdim etişni umid qilib, masalan, Lyusil Xyuitning (Jennifer Moss) giyohvandlikka berilib ketişi, Jerri Butning (Graham Haberfield) gomoseksualligi bilan boğliq syujet, Emili Nyujentning (Eileen Derbyşire) nikohdan taşqari farzandi tuğilişi va telesyujetda birinçi marta paydo bölgan qora tanli oila haqida hikoyalar rejalaştirildi. Biroq bu murakkab syujet ğoyalarining barçasi muvaffaqiyatni yöqotib, tomoşabinlarni xafa qiliş xavfidan voz keçildi.[25]
1964-yilda «Coronation Street»ga yangi prodyuser Tim Aspinall taklif etildi.[26] U baʼzi personajlarni syujetdan olib taşlaş zarurligi haqida qaror qabul qildi va 1964-yilning özida uning buyruği bilan jami töqqiz aktyor işdan böşatildi.[26][27] Serialdagi rolidan mahrum bölgan birinçi aktrisa Lin Kerol edi. U ikkinçi qismdan boşlab va serialning dastlabki reklamasi vaqtidan beri Marta Longhurst rolini öynagan.[28] Uning işdan böşatilişi şunçalik bahsli böldiki, hamkasbi aktrisa Vayolet Karson (Ena Şarples) işdan ketiş bilan tahdid qildi, ammo oxir-oqibat ssenariy muallif-lari uni bu fikridan qaytarişdi.[26] Ommaviy axborot vositalari bu syujet çiziğini keng yoritdi va Lin Kerol Londondagi «Daily Mail» «Ideal uy» körgazmasiga şaxsiy safar bilan borganida, uni muxlislar örab oldi va jamoat xavfsizligi maqsadida undan çiqib ketiş söralgan.[29] «Coronation Street» ssenariy muallifi Hey V. Kerşaw ham köplab boşqalar kabi Marta öldirilişini tomoşabinlar reytingini oşirişga qaratilgan umidsiz qadam deb hisoblagan.[29]
3Prodyuserlar
Birinçi prodyuser 1960-yil dekabridan 1961-yil iyulgaça Stuart Latham bölgan. 1960-yillar va 1970-yillarda…
Birinçi prodyuser 1960-yil dekabridan 1961-yil iyulgaça Stuart Latham bölgan. 1960-yillar va 1970-yillarda köpçilik prodyuserlar taxminan bir yil işlagan. Eng uzoq işlagan prodyuserlar: Erik Pritçer (1972-yil may — 1974-yil aprel); Bill Podmor (1977-yil sentyabr — 1982-yil iyul); Kerolin Reynolds (1991–1993) va Syu Pritçard (1993–1996). 2008-yildan boşlab bu sovun operasini Kim Grouter prodyuser qilmoqda.
4Sotuvlar
1980-yillar va 1990-yillarda bir neçta klassik epizodlar turli körinişda VHS kassetalarda çiqarilgan, bir…

1980-yillar va 1990-yillarda bir neçta klassik epizodlar turli körinişda VHS kassetalarda çiqarilgan, bir qator maxsus yozilgan uzun epizodlar esa faqat videoda çiqarilgan.
1989-yilda teleseriyaga bağişlangan «The Street» jurnali naşr etila boşlagan. Bill Xill tahriri ostida çiqqan jurnalda sönggi syujetlarning qisqaça tavsiflari, intervyular, klassik epizodlar va 1960-yilgaça bölgan voqealar haqidagi maqolalar bölgan. Dastlab jurnal A5 formatida bölgan, ettinçi sonidan boşlab A4 formatigaça kattalaştirilgan. Jurnal 1993-yilda, 23-sonidan boşlab, Granada Studios Tour bilan naşr şartnomasi tugagaç va Granada studiyasi töliq öz jurnalini çiqarişni xohlagaç, buklangan holda çiqa boşlagan.
5Mukofotlar
Serial sovun operalar uçun «eng yaxşi sovun seriali» nominatsiyasida törtta britaniyalik mukofotning, «eng…

Serial sovun operalar uçun «eng yaxşi sovun seriali» nominatsiyasida törtta britaniyalik mukofotning, «eng maşhur dramatik serial» nominatsiyasida törtta milliy mukofotning va «eng yaxşi sovun operasi» nominatsiyasida törtta TV Quick and Choice Awards mukofotining ğolibi bölgan. 2007-yil sentyabrda «Coronation Street» sovun operalar mukofotlari marosimida «eng yaxşi sovun seriali» unvoniga sazovor bölgan, ammo bir yil ötib, öşa marosimda mukofot qölga kirita olmagan. 2013-yilda u National Television Awards milliy telekörsatuv mukofotining eng yaxşi dramatik teleseriali böldi.
6Ommaviy madaniyatda
«Queen» guruhi özining maşhur «I Want to Break Free» qöşiği klipida serialni parodiya qilgan. Klipda…
«Queen» guruhi özining maşhur «I Want to Break Free» qöşiği klipida serialni parodiya qilgan. Klipda serialning dekoratsiyalari işlatilgan, guruh aʼzolari esa tomoşabinlar oldida ayollar kiyimida, serial personajlari qiyofasida paydo bölişgan.
7Kadrlar
3
1 · TMDB
2 · TMDB
3 · TMDBMatn: maqola tarjimasi «Улица Коронации» — rusça Vikipediya, litsenziya CC BY-SA 4.0. Kadrlar va poster: TMDB.