CSI: Crime Scene Investigation

"C.S.I.: Crime Scene Investigation" (ingl. CSI: Crime Scene Investigation) – Las-Vegas kriminalistika laboratoriyasi xodimlarining ishi haqidagi amerikalik teleseriya. Uning premyerasi 2000-yil 6-oktabrda CBS kanalida bölib ötgan. Har bir alohida epizodda odatda Las-Vegasda yoki uning atrofida sodir etilgan bir-uçta jinoyatni tergov qiliş haqida hikoya qilinadi, baʼzan esa Nevada ştatining boşqa şaharlarida röy bergan jinoyatlar ham körsatiladi.

Köpinça ham şarhlovçilar, ham mutaxassislar tomonidan tanqid qilingan "C.S.I.: Crime Scene Investigation" translyatsiya davrining katta qismida telekörsatuvlar reytingida sezilarli muvaffaqiyatga erişdi. 2002–2003 yil mavsumida şou yillik reyting jadvalida birinçi öringa çiqdi va örtaça 26 million tomoşabin bilan eng köp kuzatiladigan dastur böldi. Bu muvaffaqiyat ortidan "CSI effekti" deb ataladigan hodisa paydo böldi. Uning mohiyati şundan iboratki, telekörsatuvlarda kriminalistika haqida mubolağali tasvir yaratilgan va natijada oddiy odamlar real hayotda ham xuddi şunday tergov usullarini kutişgan. Seriyaning muvaffaqiyatidan keyin ikkita spin-off efirga çiqarildi. Bular hozir yopilgan "C.S.I.: Miami" (2002–2012) va "C.S.I.: NY" (2004–2013) edi. 2014-yilda seriya yana bir spin-offga ega böldi – "C.S.I.: Cyber". Bundan taşqari, CSI olami asosida bir qator komikslar, video öyinlar va romanlar çiqarildi. 2014-yil holatiga köra, CSI franşizasining yetti yuzdan ortiq epizodi efirga uzatilgan edi. 2014-yil 13-martda CBS seriyani ön beşinçi mavsumga uzaytirdi.

2015-yil may oyida CBS kamayib ketgan reytinglar tufayli protsedural seriyani ön beş mavsumdan keyin yopdi. Şunga qaramay, kanal syujet çiziqlarini yakunlaydigan serialning finalini suratga olişga buyurtma berdi. "CSI: Immortality" 2015-yil 27-sentabrda efirga çiqdi. U ham seriyaning ikki epizodi, ham bir yarim soatlik televizion film şaklida mavjud.

2021-yilda seriyaning "C.S.I.: Vegas" nomli davomi çiqdi. Birinçi mavsumda öz rollariga William Petersen, Jorja Fox, Wallace Langham va Paul Guilfoyle qaytdi, ikkinçi mavsumda esa Marg Helgenberger va Eric Szmanda qaytdi. Serial uçinçi mavsumga uzaytirildi, uning birinçi epizodi 2024-yil 18-fevralda namoyiş etildi.

1990-yillarda Anthony Zuiker kino uçun ssenariy yozdi. Uning fikriça, keyinçalik uni tölaqonli seriyaga aylantiriş mumkin edi, şu sababli ssenariyni Jerry Bruckheimerga yubordi. Prodyuserga yangi konsepsiya yoqdi, u Touchstone Pictures studiyasi bilan boğlandi, studiya esa öz navbatida ABC, NBC va Fox kabi turli kanallar vakillarini yangi serial yaratiş masalasini muhokama qilişga taklif qildi. Oxir-oqibat loyihani CBS öz zimmasiga oldi, u loyihada katta salohiyat kördi. Kanal bilan "suratga tuş yoki töla pul töla" tamoyili böyiça şartnoma tuzgan William Petersen esa pilot epizodni suratga olişda iştirok etişni xohladi. Suratga olingan material CBS ga şu qadar yoqdiki, ular darhol yangi mavsumga buyurtma berib, uni öz translyatsiya tarmoğiga kiritdi. Yangi serial "Fugitive: Chase Continues" epizodlari namoyişidan darhol keyin efirga uzatildi, çunki umid qilinardi ki, bu seriyaning tomoşabinlari CSI ni ham tomoşa qilişadi. Biroq 2000-yil oxiriga kelib reytinglar şuni körsatdiki, CSI ni "Fugitive" ga qaraganda ança köproq tomoşabin kuzatmoqda.

CSI ni işlab çiqarişda Jerry Bruckheimer Television va CBS Productions studiyalari iştirok etdi (2006-yil kuzida CBS Paramount Television, uç yil ötgaç esa CBS Television Studios deb nomlandi). Ilgari işlab çiqarişda hozir mavjud bölmagan Alliance Atlantis Communication (AAC) media-kompaniyasi ham qatnaşgan, keyinçalik uning örnini GS Capital Partners investitsiya kompaniyasi egalladi. Şuningdek, CBS AAC dan xalqaro tarqatiş huquqlarini sotib oldi, ammo AQŞ hududidan taşqarida DVD naşrlarining tarqatuvçilari özgarişsiz qoldi (masalan, Momentum Pictures hali ham Buyuk Britaniyada CSI ning DVD naşri huquqlariga ega edi). 2011-yil 14-yanvardan boşlab serial Spike va TVLands kabel kanallarida muntazam ravişda takroran efirga uzatilmoqda.

CSI ni Kaliforniyaning Santa-Klarita şahrida, Lockheed Martin korporatsiyasiga tegişli korporativ kampusda suratga olişgan. Biroq 11-epizod işlab çiqarilgandan keyin suratga oliş Santa Clarita Studios binolariga köçirildi, bu binolar Las-Vegas atroflarini qayta yaratiş uçun dastlab tanlangan edi.

Asosiy şaharning panoramalari va köçalarning taşqi körinişi Las-Vegasda suratga olingan bölsa-da, baʼzi epizodlarning suratga olinişi ham şu yerda ötgan (masalan, törtinçi mavsum DVD naşriga qöşilgan bonus materiallarga köra, "Bloodlust" epizodi uçun gotik klub sahnasi Las-Vegasda, maxsus ijaraga olingan xonada qayta yaratilgan).

Boşqa suratga oliş joylariga Vedmund-Xill örta maktabi binolari, Pasadena şahar hokimiyati va Kaliforniya universiteti kiradi. Asosiy suratga oliş keyinçalik Universal Studios binolariga köçirilgan bölsa-da, köplab sahnalar baribir Santa-Klaritada suratga olingan, çunki uning arxitekturasi taşqi sahnalar uçun juda mos edi.

Seriyaning asosiy mavzusi Pete Townşend yozgan va The Who guruhining vokalisti Roger Daltrey ijro etgan "Who Are You" qöşiği. Daltrey özi ettinçi mavsumning köplab musiqiy işoralarga boy "Living Legend" epizodida paydo bölgan, masalan, epizod boşida doskada "Whös next" yozuvi bor.

Baʼzi mamlakatlarda litsenziya tölovlaridan qoçiş uçun "Who Are You" örniga boşqa, öziga xos mavzular işlatilgan.

Musiqa seriyada muhim rol öynagan, maşhur musiqaçilar köpinça epizodik rollarda suratga tuşişgan. Ozzy Osbourne, The Wallflowers, Jon Mayer va Eyecon (Obie Trice bilan birga) mos ravişda "Skin in the Game", "The Accused Is Entitled", "Built to Kill, Part 1" va "Poppin' Tags" epizodlarida çiqiş qilişgan.

Mogwai, Radiohead va Cocteau Twins sud-tibbiy ekspertiza jarayonlarini körsatadigan sahnalarda tez-tez eşitilgan. Rammstein va Linkin Park treklari Lady Heather syujet çiziğida faol işlatilgan. Sigur Rós "Slaves of Las Vegas" epizodida fonda eşitiladi, The Turtles "Grave Danger" epizodida, Marilyn Manson esa "Suckers" epizodida.

Tears for Fears guruhining "Mad World" qöşiğining Michael Andrews aranjirovkasi va Gary Jules vokalidagi kaver versiyasi pilot epizodda hamda oltinçi mavsumning uçta epizodida ("Room Service", "Killer" va "Way to Go") işlatilgan. Sanoat rok guruhi Nine Inç Nails ham şu uç qism davomida bir neça marta yangradi.

Epizodlardan birida The Velvet Underground guruhining "Sweet Jane" qöşiği bilan boşlanib, Cowboy Junkies guruhining kaver versiyasi bilan tugagan. David Hodges qahramonining ğalabalari baʼzan Electric Light Orçestra guruhining "Mr. Blue Sky" qöşiği bilan birga kelardi. Bu qöşiq birinçi marta ettinçi mavsumning "Lab Rats" epizodida, oxirgi marta esa öninçi mavsumning "Field Mice" epizodida işlatilgan.

New Order guruhining bir neça qöşiği alohida mavsumlarda işlatilgan. Ularning "Crystal" hiti rasmiy саундtrek (CSI: The Soundtrack) ning uçinçi treki böldi, u birinçi mavsumning maxsus imkoniyatlari bilan çiqarilgan DVD da reklama qilingan. Xuddi şu albomdagi "Someone Like You" qöşiği 8-mavsumning bir epizodida çalinadi.

Home Video albomidagi "Blimp Mason", "We" va "Melon" qöşiqlari ham seriyada paydo bölgan.

2002-yilda CBS kanali "C.S.I.: Miami" spin-offini çiqardi. Seriya Florida ştatining Mayami şahrida bölib ötadi. Boş rollarni David Caruso va Emily Procter ijro etgan.

2004-yilda "C.S.I.: Miami" seriyasi "C.S.I.: NY" ga asos soldi. Voqealar Nyu-Yorkda keçgan, asosida esa "Everything Is Connected" yoyi yotgan, unda Gary Sinise, Sela Ward va Melina Kanakaredes rol öynagan.

2015-yilda CSI "olamining" törtinçi seriyasi – "CSI: Cyber" yaratildi, boş rollarda Patricia Arquette va Ted Danson. U FQBning kiberjinoyatlarga qarşi kuraş bölimiga bağişlangan.

CSI seriyalari CBS ning "Without a Trace" va "Detective Rush" politsiya dramalari bilan bir "olamda" mavjud. Seriyalar asosida bir neçta komikslar, video öyinlar va romanlar yaratilgan.

2006-yilda Fort-Uort fan va tarix muzeyi "CSI: The Experience" köçma muzey körgazmasini işlab çiqdi. 2007-yil 25-mayda Çikago fan va sanoat muzeyi bu körgazmani qabul qilgan birinçi muzey böldi, oçiliş marosimida teleseriya yulduzlari iştirok etdi. Şuningdek, körgazmaga boriş imkoni bölmagan odamlar uçun yordamçi veb-sayt yaratildi. Uni Rays universitetining öqitiş va örganiş texnologiyalari markazi hamda Left Brain Media işlab çiqdi. "CSI: The Experience" ning interaktiv attraksioni Las-Vegasdagi MGM Grand Las Vegas va Minnesota ştatining Mineapolis şahridagi Mall of America savdo markazida mavjud.

2020-yil 10-fevralda CBS "C.S.I.: Crime Scene Investigation" seriyasini qayta tiklaş ustida ish olib borilayotganini eʼlon qildi. Aytilişiça, suratga oliş 2020-yil oxirida boşlanişi mumkin edi, William Petersen va Jorja Fox öz rollariga qaytadi. 2021-yil fevral oyida Matt LeBlanc, Paula Newsome va Mel Rodriguez aktyorlar tarkibiga qöşilgani eʼlon qilindi. 2021-yil 31-martda Mandip Dhillon aktyorlar tarkibiga qöşilgani va Wallace Langham öz rolini qaytarişi maʼlum qilindi. 2021-yil may oyida Jamie McŞane takrorlanuvçi rolda aktyorlar tarkibiga qöşilgani, Paul Guilfoyle esa Jim Brassning rolini yana ijro etişi eʼlon qilindi.

Gilbert "Gil" Grissom (William Petersen), tungi smena kriminalistlari boşliği.

Grissom – hurmatli sud entomologi, Kaliforniya universitetida biologiya böyiça doktorlik darajasini olgan. U 1985-yil atrofida kriminalist bölgan va 2009-yilda Las-Vegas kriminalistika laboratoriyasini tark etgan. Qisqa muddat tadqiqotçi bölib işlaganidan keyin Grissom dengiz jonzotlarining himoyaçisiga aylanadi va sobiq xotini Sara bilan qayta birlaşadi.

Catherine Willows (Marg Helgenberger), tungi smena boşliğining örinbosari.

Catherine – qon saçraşi tahlili böyiça mutaxassis, u CSI jamoasiga laborant sifatida qöşilgan va yordamçi rahbargaça kötarilgan, keyinçalik tungi smena boşliği sifatida Grissomni almaştirgan. Keyinçalik bölimdagi janjal tufayli u lavozimdan tuşirilgan va FQB ning maxsus agenti böliş uçun Las-Vegasni tark etgan. Seriyaning finalida qaytib kelgan Willows Sidl Las-Vegasni tark etgaç, kriminalistika laboratoriyasi direktori böladi.

Warrick Brown (Gary Dourdan), III darajali kriminalist.

Warrick – audiovideo tahlilçisi, Las-Vegasda tuğilgan, Nevada universitetining Las-Vegas filialini "kimyo" yönalişi böyiça tugatgan. Öyin qaramligidan davolangan Warrick işini ustalik bilan bajaradi. Braun soxta ayblanib, keyin oqlangandan söng, uni korrupsiyaga botgan yuqori lavozimli politsiyaçi, katta şerif Jeffrey McKeen öldiradi. Warrick Grissomning qölida vafot etadi.

Nick Stokes (George Eads), III darajali kriminalist. Stokes Texas A&M universitetini tugatgan va Dallas politsiyasida xizmat qilgan, keyin Las-Vegasga köçib kelgan. Seriyaning pilot epizodida u CSI III darajasiga kötarilgan, keyin Catherine Willows rahbarligidagi tungi supervayzerning yordamçisi bölgan. Keyinçalik Stokesni lavozimidan tuşirişgan, u Las-Vegasda CSI III bölib qolgan, söngra San-Diegoga köçib, SDPD kriminalistika laboratoriyasi direktori lavozimini olgan.

Sara Sidle (Jorja Fox), III darajali kriminalist.

Sara – material va elementlar tahlilçisi, Garvard universitetida fizika öqigan. Sara Grissomning iltimosiga köra San-Fransiskodan köçib kelgan, keyinçalik unga turmuşga çiqqan. Ajraşgandan keyin Saraga Las-Vegas kriminalistika laboratoriyasi direktori lavozimi berilgan, ammo keyinroq u bu lavozimdan voz keçib, sobiq eri Grissom bilan qayta birlaşgan. Catherine Willows uning örnini direktor sifatida egallagan.

Greg Sanders (Eric Szmanda), III darajali kriminalist.

Greg – xususiy maktabda isteʼdodli öquvçilar uçun taʼlim olgan DNK mutaxassisi. Stenford universitetini "Phi Beta Kappa" aʼzosi sifatida tugatgaç, Sanders San-Fransisko politsiyasida qisqa muddat xizmat qilganidan keyin Las-Vegas politsiyasiga işga kirgan. Keyinçalik u Las-Vegas tarixi haqida kitob yozgan. Greg ekstrasensor qobiliyatlarga işonadi va adolatli sabab uçun özini qurbon qilişga tayyor. Seriya davomida Sandersning bir neça sevgi qiziqişlari bölgan, 12-mavsumda u hamkasbi kriminalist Morgan Brody bilan romantik qiziqiş bildirgan.

Doktor Albert "Al" Robbins (Robert David Hall), boş sud-tibbiy ekspert.

Robbins – Las-Vegas politsiyasining boş okrug koroneri. Doktor ösmirlik davrida mast haydovçi uni urib yuborganidan keyin oyoqlarini yöqotgan va protezlardan foydalanadi. Robbins kamdan-kam hollarda kriminalistika laboratoriyasini tark etadi, jasadlarni yoriş bilan şuğullanadi va namunalarni sud-tibbiy ekspertizaga yöllaydi. U uylangan, uç farzandi bor. Doktor Gil Grissom va Raymond Langston bilan chin döst bölib qolgan.

David Phillips (David Berman), koroner yordamçisi.

David, "David Berman" yoki "Super Dave" nomi bilan tanilgan, sud-tibbiy ekspert Al Robbinsning yordamçisi. U "David" laqabini jasad yoriş vaqtida qurbonning hayotini saqlab qolgani uçun olgan. Seriyaning boşida hamkasblari uni ijtimoiy tajribasi yöqligi uçun masxara qilişadi, ammo keyinroq u uylanadi va farzand köradi. David özining ustozi Robbins bilan juda yaqin döst.

Jim Brass (Paul Guilfoyle), Las-Vegas politsiyasi kapitani, qotillik bölimi detektivi.

Dastlab Brass kriminalistlar guruhi boşliği bölgan, ammo yangi kriminalist Holly Gribbs özining birinçi ish kunida öldirilgandan keyin bu lavozimni yöqotgan. Şundan söng Brass qotillik bölimi detektivi lavozimini oladi va kriminalistlar bilan birga işlab, köpçilik hibsga oliş va söroqlarni amalga oşiradi. Keyinçalik Brass qizi bilan köproq vaqt ötkaziş uçun politsiyani tark etadi va Catherine Willows ning "The Eclipse" kazinosida xavfsizlik xizmati boşliği bölib işga kiradi.

Sofia Curtis (Louise Lombard), Las-Vegas politsiyasi boş inspektorining örinbosari.

Sofia – kriminalist, Konrad Ekli buyruği bilan lavozimdan tuşirilgandan keyin tungi smena boşliğining yordamçisi bölgan. Keyinçalik u detektiv bölib, Brass bilan birga işlagan va tez kötarilib, Las-Vegas politsiyasi boş inspektorining örinbosari lavozimini egallagan. U Grissom bilan mustahkam döstlik örnatgan.

David Hodges (Wallace Langham), iz tahlilçisi va kimyogar.

Hodges – laborant, Williams kollejida bakalavr darajasini olgan. Ilgari u Los-Anjeles politsiyasining kriminalistika laboratoriyasida işlagan, u yerda rahbariyat fikriça uning xulq-atvori bilan boğliq muammolar bölgan. Hodges öta sezgir hidlaş qobiliyatiga ega va köplab muhim kimyoviy birikmalarni faqat hidiga qarab aniqlay oladi. Seriya davomida Hodges yolğiz bölib qolgan, ammo u Morgan Brody bilan yaqin aloqa örnatgan.

Wendy Simms (Liz Vassey), DNK texnigi.

Simms San-Fransiskoda işlagan, keyin Sanders böşatgan DNK texnigi örnini egallaş uçun Las-Vegasga köçib kelgan. Hodges şikoyat qiladiki, u özini laboratoriya uçun "juda zör" deb hisoblaydi, çunki Sanders kabi u ham dala şaroitida işlaşni xohlaydi. Keyinçalik ularning Hodges bilan qisqa muddatli munosabatlari bölgan. Keyin Simms singlisiga yaqinroq böliş uçun Portlendda kriminalist bölib işlagan.

Henry Andrews (Jon Wellner), DNK va toksikologiya mutaxassisi.

Henry – Las-Vegas kriminalistika laboratoriyasida toksikologiya böyiça mutaxassis, keyinçalik Simms örnini egallab, DNK mutaxassisiga aylangan. Andrews barça laboratoriya xodimlariga mustahkam boğlangan, ayniqsa Hodgesga, u bilan döstlik va raqobat aralaşgan murakkab munosabatlari bölgan.

Riley Adams (Lauren Lee Smith), II darajali kriminalist.

Adams – Sankt-Luisning sobiq politsiya xodimi, u ota-onasi – psixiatrlarga qarşi çiqiş uçun huquqni muhofaza qiliş organlariga kelgan. Dastlab u jamoaga yaxşi moslaşgan, ammo Grissom ketgandan keyin bu töxtagan. Willows rahbarligidan norozi bölib, u Las-Vegasni tark etadi va Catherine ning rahbarlik fazilatlarini tanqid qilgan foş qiluvçi intervyuni qoldiradi.

Doktor Raymond "Ray" Langston (Laurence Fishburne), II darajali kriminalist.

Langston qotillik tergovi davomida CSI jamoasi bilan tanişadi va Las-Vegas kriminalistika laboratoriyasida I darajali kriminalist sifatida işga kiradi. Willows rahbarligida işlar paytida Langston özining jinoyatlarga genetik moyilligi haqida xavotirda. Langston seriyali qotil Nate Haskellni öldiradi va uni öğirlagan, qiynagan va zörlagan sobiq xotinini qutqaradi. Kapitan Brass sobiq xotin Langstonning holatini körib, Haskell öldirilişini öz-özini himoya qiliş natijasidagi oqlangan qotillik deb tan olinişiga erişadi. Langston jarohat olgan sobiq xotiniga ğamxörlik qiliş uçun isteʼfoga çiqadi.

D. B. Russell (Ted Danson), CSI tungi smena rahbari va Las-Vegas kriminalistika laboratoriyasi direktori.

Russell – tajribali botanik va kriminalist. Ilgari u Vaşingtondagi kriminalistika laboratoriyasi direktori bölgan, ammo Langston bilan boğliq janjaldan keyin uni Las-Vegasda tartib örnatiş uçun yollaşadi. Russell Las-Vegas kriminalistika laboratoriyasi direktori böladi va "Immortality" voqealaridan keyin ketguniga qadar şu lavozimda işlaydi, uning örnini Willows egallaydi. U uylangan, tört farzandi va nevarasi bor.

Morgan Brody (Elizabeth Arnaud), III darajali kriminalist.

Brody – Los-Anjeles politsiyasining sobiq xodimi va tajribali tergovçi. U Nate Haskell bilan boğliq janjaldan keyin Las-Vegas politsiyasi kriminalistlar bölimiga qöşiladi. Brody – şerif Konrad Ekli qizi, u bilan munosabatlari murakkab. Brody köpinça Sanders bilan juftlikda işlaydi, Hodgesni esa "eng yaxşi döstim" deb ataydi.

Julie Finlay (Elisabeth Shue), tungi smena kriminalistlari rahbarining örinbosari.

Finlay, "Finn" yoki "Jules" nomi bilan tanilgan, qon saçraşi böyiça mutaxassis, Seattlda Russell uçun işlagan va u yangi jamoaga qöşilişga taklif qilgan. Finlay Willows ketganidan keyin işga olinadi va D. B. Russellning xotirjam boşqaruv uslubiga zid rol öynaydi. Keyinçalik uni Gig Harbor qotili hujumga uçratib, avtomobil bagajnigiga qoldiradi. Finlay komaga tuşadi va köp ötmay olgan jarohatlaridan vafot etadi.