Ertöğrul

1225-yil. Ovda Ertuğrul-bey öz döstlari — jangçilar Turgut, Bamsi va Doğan yordamida tamplierlar ritsarlari qölidan saljuqiy şahzoda Numanni, uning öğli Yiğitni va qizi Halimeni qutqarib qoladi, şuningdek ritsar Besolni — Amanos toğlaridagi Avliyo Pyotr qalʼasi komendanti Titusning akasini öldiradi. Bu natijada kayi qabilasining köplab aʼzolari qutqarilgan odamlarni qabul qilmaydi, şuningdek Titus va ustad Petruççio Manzini boşçiligidagi salib yurişçilari bilan uruş boşlanadi. Bundan taşqari, saljuqiy qömondon Kara-Toygar bilan ittifoq tuzgan havoyi Kurdoğlu-bey qon aka-ukasi Suleyman-şohni qabila boşliği lavozimidan ağdarişga qaror qiladi. Qabilaning Halab amiri El-Aziz tomonidan, Misr va Suriya hukmdorlari Ayyubiylar sulolasidan bölgan amir yerlariga köçirilişi esa vaqtinça oğuzlar va amir örtasida nizoga olib keladi, çunki amir tamplierlar qölidagi kukla hukmdorga aylanib qoladi.

Suleyman Şoh vafotidan keyin kayilar Anatoliya yerlariga qaytadi, ammo töqnaşuv tufayli ular turkiy tilli dodurğa qabilasi panohiga ötişga majbur böladi. Dodurğa boşliği Korkut-bey va Suleyman-şohning beva xotini ona Xayme möğul bosqinçilariga qarşi turiş uçun ikki qabilani birlaştiradi. Bu esa Ertuğrulga foyda keltiradi: u möğul harbiy boşliği Bayju-noyonda ölik duşmanini, şuningdek bedarak yöqolgan deb hisoblangan katta akasi Sungurtekinda ittifoqçisini topadi. Sungurtekin aslida möğullar orasida sultonning josusi bölgan. Şu bilan birga, kayi va dodurğa birligi xiyonat va intrigalar tufayli jiddiy sinovlarga duç keladi. Bayju-noyonning homiysi esa qudratli amir Saad ad-Din Köpek bölib, u yangi saljuqiy sultoni bölişni orzu qiladi. Ertuğrul oğuz uruğ oqsoqollari yordamida qabilasi uçun yangi yerlar topadi, ammo ular pravoslav yunon Nikeya imperiyasi mulklari bilan çegaradoş bölib, ularga köçiş ğoyasi hamma tomonidan maʼqullanmaydi.

Kayi qabilasining Saljuqiy sultonligi va Nikeya imperiyasi çegarasiga köçirilganidan 10 yil ötadi. Kayi boşliği bölgan Ertuğrul sulton Alo ad-Din Kay-Quboddan yunon qalʼasi Karajahisarni egallaş topşiriğini oladi. Biroq u yana tamplierlar bilan — Xanli bozorining egalari bilan — töqnaşişiga töğri keladi, şuningdek köplab oğuz çavdar qabilasi vakillarining duşmanligiga duç keladi, xususan qabila boşliği Jandar-beyning katta öğli Ural-bey bilan, u yunon tekfuri Vasiliy bilan ittifoq tuzgan. Işni yana murakkablaştirgan narsa şuki, mustahkamlangan mavqeyga ega bölgan amir Saad ad-Din Köpek Ertuğrulga qarşi doimiy intrigalar uyuştiradi va Jandar-beyning qizi Aslihan-xatunga uylaniş orqali çegara yerlarini öz qöliga olişga urinadi.

Ertuğrul-bey yunon tekfuri Ares tomonidan tuzilgan tuzoqdan möjiza bilan omon qoladi, biroq vaqtinça qul savdogari Simko qöliga tuşib qoladi. Şu paytda uning kiçik ukasi Dundar kayi qabilasining yangi boşliği böladi va Xanli bozorini sotiş ğoyasi unga keladi. Bu ğoyani Saad ad-Din Köpek qöllab-quvvatlaydi, u çavdar qabilasini öz hokimiyati ostida birlaştirmoqçi bölib, Aslihan-xatunning amakisi Bahadir-beyni Ahlat yaqinidagi katta akalari yurtiga köçiriş niyatida. Biroq Ertuğrulga bu kelişuvni bekor qilişga muvaffaq böladi, söngra çavdar qabilasida tartib örnatadi, Karajahisar qalʼasini egallaydi, hokimiyatparast amir Saad ad-Din Köpekni mağlub etadi, uzoq vaqtdan beri duşmani bölgan Bayju-noyon bilan töqnaşadi va oxirida kelajakdagi Osmonli imperiyasining yadrosi bölgan Sögut beylikining hukmdoriga aylanadi.

Möğullarning Anatoliyaga bosqinidan va Köse-dag jangidan keyin 10 yil ötadi. Ertuğrul hanuzgaça kayi qabilasi boşliği va Sögutning uc-beyi hisoblanadi. Biroq uning yangi muammolari paydo böladi: qudratli saljuqiy amir Bahadddin — möğullar qöğirçoği; Sögut yerlarida joylaşiş imkoniyatiga ega bölgan Umuroğullari oğuz qabilasi; Saljuqiy sultonligini öz qöl ostida uşlab turişga urinayotgan Möğul imperiyasi. Bundan taşqari, Ertuğrulning yangi ölik duşmani paydo böladi — Sögut yerlarida sirli ritsarlik taşkiloti yaratgan yunon harbiy qömondoni Dragos. Suleyman-şohning özi esa möğullar va saljuqiylardan jabr körgan katta akalari Gundoğdu va Sungurtekin turargohini öz homiyligiga olişga majbur böladi.

Kayi qabilasining turkiy oğuzlari (kelajakdagi «osmonlilar»):

Serdar Gökhan — Suleyman-şoh (Gunduz-alp), Sungurtekin, Gundoğdu, Ertuğrul va Dundarning otasi, kayi qabilasi boşliği

Hakan Vanli — Kurdoğlu-bey, kayi qabilasi boşliği Suleyman-şohning qon aka-uka

Hulya Darcan — Xayme-xatun, Suleyman-şohning xotini, Korkut-beyning singlisi

Sezgin Erdemir — Sungurtekin, Suleyman-şohning katta öğli

Kaan Taşaner — Gundoğdu, Suleyman-şohning öğli, Ertuğrulning ukasi, kayi qabilasi boşliği, Suleymanning otasi

Engin Altan Duzyatan — Ertuğrul-bey, Suleyman-şohning öğli, kayi qabilasi boşliği va bir vaqtning özida Sögutning uc-beyi, Gunduz, Savci va Osmonning otasi

Arda Anarat — Dundar, Suleyman-şohning kenja öğli (bolaligida)

Batuhan Karacakaya — Dundar, Suleyman-şohning kenja öğli (kattalar), kayi beyi

Didem Balçin — Seljan, Gundoğdu-beyning xotini, Gökçening katta opasi, Suleymanning onasi

Burcu Kiratli — Gökçe (Gökça), Seljanning singlisi, Tugtekinning xotini

Tolga Sala — Hamza, avval Gundoğdu, keyin Bayju-noyonning jangçisi

Nurettin Sönmez — Bamsi, Ertuğrulning jangçisi, Helena-Hafsaning eri, kayi qabilasi qöşinining qömondoni

Cavit Çetin Guner — Doğan, Ertuğrulning jangçisi, Bonu-Çiçekning eri

Cengiz Coşkun — Turgut-alp, Ertuğrulning dösti, Aykiz va Aslihanning eri, çavdar qabilasi beyi

Mehmet Çevik — Telba Demir, kayi qabilasining temirçi-qurolsozi, Aykizning otasi, Turgutning qaynotasi

Hande Subaşi — Aykiz, Telba Demirning qizi, Turgutning birinçi xotini

Fahri Öztezcan — Ilyas, faqih, Suleyman-şohning yordamçisi

Hamit Demir — Akçe-xoja, kayi qabilasining tabibi

Kinik turkiy oğuzlari («saljuqiylar»):

Burak Hakki — Alo ad-Din Kay-Qubod, saljuqiy sultoni, Halima va Yiğitning amakisi

Sedat Savtak — Numan-bey, Alo ad-Dinning ukasi, saljuqiy şahzoda, Halima va Yiğitning otasi

Esra Bilgiç — Halima, sulton Alo ad-Dinning jiyani, Ertuğrulning xotini, Gunduz, Savci va Osmonning onasi

Burak Temiz — Yiğit, Halimaning ukasi, saljuqiy şahzoda

Can Kahraman — Kara-Toygar, saljuqiy qömondon

Turgut Tunçalp — Afşin, saljuqiy bey

Arablar:

Osman Soykut — Ibn Arabiy, sayyor suфiy ilohiyotşunos

Yevropalik xristianlar:

Serdar Deniz — Titus, tamplierlar ordeni ritsari, Avliyo Pyotr qalʼasi komendanti

Birand Tunca — Besol, Titusning akasi, tamplier ritsari

Özlem Aydin — Eleonora, Jovanni qizi, Izadoraning singlisi

Reşad Strik — Klaudius (Ömer), tamplierlar ordeni ritsari, islomni qabul qilib, Ertuğrulning josusiga aylangan

Levent Ökteм — tamplierlar ordeni ustadi Petruççio Manzini.

Atilla Engin — Tomas, katolik kardinali, Rim Papasining vakili.

Möğullar:

Bariş Bağci — Bayju-noyon, möğul harbiy boşliği.

Emre Erçil — Arig-Buğa, möğul şamani va razvedkaçisi.

Huseyin Gulhuy — Subudoy, möğul harbiy qömondoni Alinjakning yordamçisi.

Serialning ssenariysi va prodyuseri Mehmet Bozdağ, rejissyori Metin Gunay. Musiqasi Alpey Göktekin. 2014-yil 10-dekabrdan Turkiyada TRT 1 kanalida efirga uzatilmoqda.

Suratga oliş maydonçasida 25 ta ot bölib, ularni veterinar kuzatib boradi. Ularning barçasi Riva fermasida joylaşgan. Şouda iştirok etadigan barça hayvonlar uçun, şu jumladan qöy, eçki, bulbul va kakliklar uçun zoopark (biroq kiçikroq miqyosda) turiga öxşaş alohida hudud yaratilgan.

TRT vakili serial «turk xalqining milliy hissiyotlarini mustahkamlaşga intilayotganini» bildirdi.

Serial muxlislari orasida Venesuela prezidenti Nikolas Maduro ham bor, u suratga oliş maydonçasiga taşrif buyurgan.

Çeçnya rahbari Ramzan Qodirov, aksinça, serialni tanqid qilgan. U serialni «tuşunmaganini» taʼkidlagan. Biroq Ramzan Qodirovning öz fikri 2018-yil oxirida Turkiyaga taşrifi çoğida özi suratga oliş maydonçasiga borgaç özgargan».

Şunga qaramay, (uçinçi mavsumdan boşlab) serial tomoşabinlar soni böyiça rekordlar yangilayotgani qayd etilmoqda.