ER

Şoşilinç yordam» (ingl. Emergency Room — ER) — Illinoys ştatining Çikago şahridagi okrug kasalxonasi qabulxonasi, uning xodimlari va bemorlari hayotidan hikoya qiluvçi amerikalik teleserial. Serialni Michael Criçton yaratgan, u NBC telekanalida birinçi marta namoyiş etilgan (1994-yil sentyabr — 2009-yil aprel). U 15 mavsumdan iborat bölib, 2019-yilgaça Amerika telekörsatuvi tarixida prime-taymda körsatilgan eng uzun tibbiy drama bölgan (2019-yilda «Anatomy of Passion» serial 332 ta epizod çiqarib, «Şoşilinç yordam» rekordini yangilagan). Serial 23 ta Emmy mukofotiga sazovor bölgan, şu jumladan eng yaxşi drama serial sifatida (1996). U 124 ta Emmy nominatsiyasiga ega bölgan va bu körsatkiç böyiça birinçi serial, telekörsatuvlar orasida esa «Saturday Night Live»dan keyin ikkinçi bölgan. 1998-yildan 2002-yilgaça serialning har bir epizodi kanalga rekord 13 million dollarga tuşgan, 2002-yildan 2005-yilgaça esa 9 million dollarga tuşgan.

1974-yilda Michael Criçton özining şoşilinç yordam qabulxonasida stajyor şifokor sifatidagi tajribasiga asoslangan ssenariy yozgan. Ssenariy bir neça telekörsatuv kompaniyasiga taklif qilingan, ammo ularning barçasi uni köp işlaşni talab qilgani uçun rad etgan. Ğoyasi köpçilikka yoqqan, lekin ssenariy juda texnik, voqealar juda tez rivojlanadigan va quruq tibbiy atamalarga boy edi. Muallif syujet çiziqlarini moslaştiriş va soddalaştirişga qarşi bölgani uçun ssenariy ekranlaştirilmagan va Criçton boşqa işlarga eʼtibor qaratgan. 1990-yilda u «Yura davri parki» romanini naşr etdi, 1993-yilda esa kitobni filmga moslaştiriş ustida rejissyor Steven Spielberg bilan işlay boşladi. Şu vaqtning özida Criçton va Spielberg «Şoşilinç yordam» ssenariysiga qaytib, bu ssenariy asosida töliq metrajli film emas, balki teleserial uçun 2 soatlik pilot epizod suratga oliş yaxşiroq bölişiga qaror qilişdi. Steven Spielbergning Amblin Entertainment kinokompaniyasi Jon Wellsni teleserialning ijroçi prodyuseri etib tasdiqladi.

Pilot epizodning ssenariysi mohiyatan Criçtonning 1974-yilda yozganidan farq qilmasdi. Prodyuserlar kiritgan yagona jiddiy özgarişlar Susan Lewis va Peter Benton obrazlariga tegişli edi. Şuningdek, pilot epizod davomiyligini 20 daqiqaga qisqartirişga töğri kelgan, toki u 2 soatlik telekörsatuv blokiga siğsin. Vaqt va dekoratsiyalarni quriş uçun mablağ yetişmagani sababli «Şoşilinç yordam» pilot epizodi 1990-yilda tibbiy markaz sifatida faoliyatini töxtatgan Los-Anjelesning sobiq şahar kasalxonasida suratga olingan. Keyinçalik suratga oliş maydoni Kaliforniya ştatining Burbank şahridagi Warner Bros. studiyasida qurildi, ammo serialda köpinça Çikagoning, ayniqsa uning maşhur metropoliteni manzaralaridan foydalanilgan.

Bu vaqtda NBCda işlagan Warren Littlefield serialdan taassurot olgan: «Biz qiziqdik, lekin şuni ham aytiş kerakki, boşqa tibbiy serial — «Saint Elsewhere» (NBCda 1982-yil oktyabrdan 1988-yil maygaça efirga çiqqan) muvaffaqiyatidan bir neça yil ötib tibbiy drama işga tuşirişdan biroz qörqdik». Steven Spielberg serialga prodyuser sifatida qöşilgandan söng, NBC yana 6 ta epizod buyurtma qildi. «Şoşilinç yordam»ning muvaffaqiyati teleserial işlab çiqaruvçilarni ham, tanqidçilarni ham hayratga soldi.

Spielberg serialda bir yil prodyuser bölib işlagaç, uni tark etdi va asl ssenariyga bitta muhim özgartiriş kiritdi: asl konsepsiyaga köra hamşira Carol Hathaway pilot epizodda ölişi kerak edi, ammo uning obrazi saqlab qolindi. Michael Criçton 15 mavsumning barçasida ijroçi prodyuser bölib qoldi.

Serial ustida katta ssenariyçilar jamoasi işlagan, ular orasida:

John Wells — ijroçi prodyuser va serialning eng serhosil ssenariyçilaridan biri.

Lydia Woodward — ssenariyçi, uçinçi mavsumda ijroçi prodyuser bölgan. Oltinçi mavsum oxirida bu lavozimni tark etib, serialning ssenariyçilaridan biri bölib qolgan.

Jack Orman — törtinçi mavsumda ssenariyçilar jamoasiga qöşilgan, töqqizinçi mavsum oxirida serialni tark etgan.

David Zabel — sönggi mavsumlarning ssenariyçisi va ijroçi prodyuseri, 41 ta epizod ssenariysini yozgan.

Christopher Çulak — 15 mavsumning barçasining prodyuseri, törtinçi mavsumdan beri ijroçi prodyuser bölib işlagan, ammo keyinçalik boşqa loyihalarga eʼtibor qaratgan.

Serial markazida şifokor va bemor örtasidagi munosabatlar, şifokorlar, öqituvçilar va talabalar örtasidagi aloqalar, şuningdek serial qahramonlarining şaxsiy hayoti turadi. Köpinça ayrim jarohatlar va kasalliklar, bemorlar va şifokorlarning ölimga munosabati, şuningdek öz joniga qasd qiliş mavzusi kötariladi. Bundan taşqari, Parkinson kasalligi, ALS, Daun sindromi, şuningdek OIV va OITS kabi davolab bölmaydigan kasalliklar muhokama qilinadi. Xususan, OIV yuqtirgan mutaxassis şoşilinç yordamda işlaşni davom ettira oladimi yoki bemorlardan ajratilişi kerakmi, degan muammo kötariladi. Bularning hammasi AQŞning yirik şaharlaridagi ijtimoiy muammolar — irqçilik, banditizm, alkogolizm, giyohvandlik fonida sodir böladi.

Evtanaziya va bemorning öz irodasi haqidagi etik masalalar köp marta kötarilgan: davolab bölmaydigan bemorning irodasiga qarşi bölsa ham, maxsus uskunalar yordamida uning hayotini saqlab qoliş va qöllab-quvvatlaş töğrimi. Bundan taşqari, homiladorlikni töxtatiş va bolalarni asrab oliş muammolari muhokama qilinadi.

Serialda köpinça AQŞda tibbiy yordamning tuzilişi va taşkil etilişi, uni moliyalaştiriş va suğurtalaş, şuningdek malakali kadrlar yetişmasligi masalalari kötariladi. Mualliflar köpinça butun tibbiy yordam tizimiga amaldorlar va yirik firmalar vakillari emas, balki bemorlar va şifokorlar közi bilan qaraşni taklif qiladi. Şu munosabat bilan örta tibbiyot xodimlarining ish taşlaşi masalasi ham körib çiqiladi, bu butun şoşilinç yordam işiga salbiy taʼsir qilişi mumkin.

Keyingi mavsumlarda serialda Afrika va Yaqin Şarq muammolari muhokama qilinadi. Kongodagi uruş (9—10-mavsumlar), Iroqdagi uruş (11—12-mavsumlar), Darfurdagi mojaro (12-mavsum) haqida hikoya qilinadi.

Yetakçi körsatuvlardan biri «O samom glavnom» ток-şousining taniqli şifokori A. L. Myasnikov serialda körsatilganlar — oğir favqulodda bemorlar oqimi, ertadan keçgaça çoy içmasdan va çekmasdan jinni surʼatda işlaş — Amerika klinikalarining haqiqiy kunlariga juda yaqin ekanini tasdiqlaydi.

Şifokorlar

doktor Aleksandr Babkok — David Brisbin, 1997—2001

doktor Meggi Doyl — Georgia Fox, 1996—1999

doktor Lusien Dubenko — Leland Orser, 2004—2009

doktor Jek Keyson — Sam Anderson, 1994—2007

doktor Abbi Keyton — Glenn Headly, 1996—1997

doktor Viktor Klimente — John Leguizamo, 2005—2006

doktor Janet Koburn — Eme Akino, 1994—2008

doktor Kimberli «Kim» Legaspi — Elizabeth Mitchell, 2000—2001

doktor David Morgenştern — William H. Macy, 1994—1998, 2008

doktor Donald Onspo — John Aylward, 1996—2008

doktor Uilyam «Dikiy Villi» Svift — Michael Ironside, 1994—1997

doktor Tabaş — Ted Rooney

doktor Jon «Tag» Taliyeri — Rick Rossoviç, 1994—1995

doktor Anjela Xiks — CCH Pounder, 1994—1997

doktor David «Dev» Cvetik — John Terry, 1994—1995

doktor Anna del Amiko — Maria Bello, 1997—1998

Hamşiralar va erkak hamşiralar

Konni Oligario — Connie Marie Brazelton, 1994—2003

Çuni Markes — Laura Széron, 1995—2009

Xeyli Adams — Yvette Freeman, 1994—2009

Lili Jarvik — Lili Mariye, 1994—2009

Lidiya Rayt — Ellen Crawford, 1994—2003, 2009

Malik MakGrat — Deezer D, 1994—2009

Yoş Takata — Gedde Watanabe, 1997—2003

Vendi Goldman — Vanessa Marquez, 1994—1997

Paramediklar:

Dvayt Zadro — Monty Russell, 1995—2008

Raul Melendes — Carlos Gomez, 1996

Morales — Demetrius Navarro, 1998—2008

Pamela Olbis — Lynn A. Henderson, 1995—2008

Doris Pikman — Emily Wagner, 1994—2008

Raymond «Şep» Shepard — Ron Eldard, 1995—1996

Kamaço — Rick Marzan, 1994—1995

Registratorlar

Amira — Pamela Sinha, 1999—2001, 2003—2005

I. Rey Bozman — Charles Noland

Jerri Markoviç — Abraham Benrubi, 1994—1999, 2001—2006

Frank Martin — Troy Evans, 2000—2009

Rolando — Rolando Molina, 1994—1996

Timmi Roulins — Glenn Plummer, 1994—1995, 2006—2007

Miranda «Randi» Fronzak — Christine Minter, 1995—2003

Xavier — Jesse Borrego, 2007

Sintiya Huper — Mariska Hargitay, 1997—1998

Endryu «Endi» — Andrew Bowen, 2000

Theme From ER — James Newton Howard (3:02)

Dr. Lewis And Renee (from «The Birthday Party») (1:57)

Canine Blues (from «Make Of Two Hearts») (2:27)

Goodbye Baby Susie (from «Fever Of Unknown Origin») (3:11)

Doug & Carol (from «The Gift») — composed by James Newton Howard and Martin Daviç (1:59)

Healing Hands — Marc Cohn (4:25)

The Hero (from «Hell And High Water») composed by James Newton Howard and Martin Daviç (1:55)

Carter, See You Next Fall (from «Everything Old Is New Again») (1:28)

Reasons For Living — Duncan Şeik (4:33)

Dr. Green And A Motherʼs Death (from «Loveʼs Labor Lost») (2:48)

Raul Dies (from «The Healers») (2:20)

Hell And High Water (from «Hell And High Water») — composed by James Newton Howard and Martin Daviç (2:38)

Hold On (from «Hell And High Water») (2:47)

Şep Arrives (from «The Healers») (3:37)

Shattered Glass (from «Hell And High Water») (2:11)

Theme From ER — James Newton Howard (1:00)

It Came Upon A Midnight Clear — Mike Finnegan (2:30)

Serialning töliq mukofotlar röyxati.

Emmy (tanlab)

Eng yaxşi drama serial (1996)

Eng yaxşi ikkinçi darajali aktrisa — Julianna Margulies (1995)

Drama serialdagi eng yaxşi rejissyor — Mimi Leder, «Loveʼs Labor Lost» epizodi uçun (1995)

Drama serialdagi eng yaxşi mehmon aktrisa — Sally Field (2001)

Drama serialdagi eng yaxşi mehmon aktyor — Ray Liotta (2005)

Eng yaxşi drama serial (1995, 1997—2001) — 6 ta nominatsiya

Drama serialdagi eng yaxşi erkak roli — Anthony Edwards (1995—1998) — 4 ta nominatsiya

Drama serialdagi eng yaxşi erkak roli — George Clooney (1995—1996) — 2 ta nominatsiya

Drama serialdagi eng yaxşi ayol roli — Şerry Stringfield (1995—1997) — 3 ta nominatsiya

Drama serialdagi eng yaxşi ayol roli — Julianna Margulies (1997—2000) — 4 ta nominatsiya

Drama serialdagi eng yaxşi ikkinçi darajali aktyor — Noah Wyle (1995—1999) — 5 ta nominatsiya

Drama serialdagi eng yaxşi ikkinçi darajali aktyor — Eriq La Salle (1995, 1997—1999) — 3 ta nominatsiya

Drama serialdagi eng yaxşi ikkinçi darajali aktyor — Paul McCrane (2001)

Drama serialdagi eng yaxşi ikkinçi darajali aktrisa — Julianna Margulies (1996)

Drama serialdagi eng yaxşi ikkinçi darajali aktrisa — Laura Innes (1997—1998) — 2 ta nominatsiya

Drama serialdagi eng yaxşi ikkinçi darajali aktrisa — Gloria Reuben (1997—1998) — 2 ta nominatsiya

Drama serialdagi eng yaxşi ikkinçi darajali aktrisa — Maura Tierney (2001)

Drama serialdagi eng yaxşi rejissyor — Rod Holcomb, «24 hours» pilot epizodi uçun (1995)

Drama serialdagi eng yaxşi mehmon aktyor — Don Cheadle (2003)

Drama serialdagi eng yaxşi mehmon aktyor — Bob Newhart (2004)

Drama serialdagi eng yaxşi mehmon aktyor — Ray Battans (2005)

Drama serialdagi eng yaxşi mehmon aktyor — James Woods (2006)

Drama serialdagi eng yaxşi mehmon aktyor — Forest Whitaker (2007)

Drama serialdagi eng yaxşi mehmon aktrisa — Colleen Flynn, «Loveʼs Labor Lost» epizodida (1995), Jodie ÖBrien roli uçun

Drama serialdagi eng yaxşi mehmon aktrisa — Rosemary Clooney, «Going Home» epizodida (1995), Madame X roli uçun

Drama serialdagi eng yaxşi mehmon aktrisa — Sally Field (2003), Maggie Wyzinski roli uçun