Escrava Isaura (portugalça: Escrava Isaura) — Globo telekompaniyasining 1976-yildagi braziliyaça teleseriali. U Bernardu Gimaraynsʼning 1875-yilda yozilgan şu nomli romani asosida suratga olingan.
Boş rollarda yangi boşlovçi aktrisa Luselia Santus va öşa davr braziliyaça teleseriallarining yulduzlari ijro etgan: Rubens di Falko (qulfuruş Leonsiu rolida), Norma Blum (Malvina rolida), Atila Yoriu (Migel rolida).
Sovet televideniyesida namoyiş etilgan birinçi telenovella.
1Rollarda
Lucélia Santos, Rubens de Falco, Edwin Luisi
Lucélia SantosaktyorRdRubens de FalcoaktyorELEdwin LuisiaktyorLGLéa GarciaaktyorGMGilberto MartinhoaktyorNBNorma BlumaktyorALAngela LealaktyorÁIÁtila Iórioaktyor2Syujet
Asl roman öz davri uçun juda progressiv edi: u qullikni qoralagan. Braziliyada qullik romandagi voqealardan…
Asl roman öz davri uçun juda progressiv edi: u qullikni qoralagan. Braziliyada qullik romandagi voqealardan 20 yil ötib, romanning naşr etilganidan esa 13 yil ötib, 1888-yilda bekor qilingan.
Film syujeti sevgi va erkinlik uçun kuraş tarixiga bağişlangan. Boş qahramon Izaura — kvarteron qiz qul bölib, sevgan insoni bilan uzoq-uzoq sinovlardan ötib, nihoyat orzudagi baxtga erişadi. Ammo serialning mavzusi XIX asr örtalarida Braziliyadagi qora tanlilarning oğir ahvoliga ham daxldor (bejizga uni öz vaqtida braziliyalik «Tom amakining kulbasi» deb ham ataşgan).
65-qismda Izaura AQŞga qoçişni taklif qiladi, uning sözlariga köra, u yerda qullik allaqaçon uç yil oldin bekor qilingan. Bundan körinadiki, voqealar 1868-yilda sodir böladi. Braziliyada qullik bekor qilinişigaça öşa paytda yana yigirma yil qolgan edi.
Hikoya 1860-yillarda Braziliyada, qullar ozod etilişidan 20 yil oldin boşlanadi. Oq tanli qul Izaura — qul metisa ayol va oq tanli nazoratçining qizi — Rio-de-Janeyroda komandor Almeyda va uning xotini doña Ester uyida yaşaydi. Doña Ester uni öz qizidek voyaga yetkazgan. U maʼlumotli, gözal va kamtar. Deyarli hamma uni yaxşi köradi, ayniqsa oşpaz Januariya. Biroq uning xöjayini, komandor Izaurani unçalik yoqtirmaydi va doña Esterga uni oila aʼzosi sifatida ular bilan birga ovqatlantirişga ruxsat bermaydi. Uni yoqtirmaydigan yana bir odam — qora tanli qul Roza bölib, u Izauraning imtiyozli hayotini hazm qilolmaydi.
Komandorning öğli Leonsio Parijdagi universitetda öqib, diplom olmasdan uyga qaytadi. U Izaurani vasvasaga solmoqçi böladi, ammo qiz qarşilik körsatadi. Doña Ester, Leonsio va Izaura tez orada Kampusdagi Almeydalarning şahar taşqarisidagi qarorgohiga köçib ötadi. U yerda plantatsiya boşqaruvçisi — şafqatsiz nazoratçi Fransisku. Yaqinda sotib olingan qul Andre özining qadr-qimmati va jasorati bilan Fransiskuning nafratini uyğotadi. Yangi qöşni plantatorlar — doña Alba va uning bolalari Tobias hamda Tais. Tobias bilan Leonsio bir-birini yomon köra boşlaydi, çunki Tobias Leonsioning kasal qulga şafqatsiz munosabatda bölganini körib qoladi. Keyinçalik Tobias sayr qilib yurgan Izaurani uçratadi va ular sevib qolişadi, ammo Tobias uning qul ekanini bilmaydi. Bundan taşqari, Tobiasning plantatsiyasidagi nazoratçi Migel Izauraga özining uning otasi ekanini tan oladi.
Almeyda Leonsioni döstining qizi Malvina bilan taniştiradi. Malvina unga turmuşga çiqadi. U Izauraga juda mehribon. Uning xizmatkori Santa endi sevgilisi Andre yonida bölişi mumkin. Doña Ester vafot etadi; uning sönggi istagi Izauraning ozod etilişi edi, komandor vaʼda beradi, ammo imzolangan hujjatni Izauraga bermaydi. Tobias Izauraning qul ekanini bilib, uni sotib olib, unga uylanişni taklif qiladi. Leonsio rozi bölmaydi, ammo komandorning yangi xotini doña Karmen ozod etiş hujjatini öğirlaydi. Izaura endi erkin va töyiga tayyorlanmoqda, ammo Leonsio Tobiasni öğirlab, taşlab ketilgan tegirmonda saqlaydi, Izauraning erkinlik hujjatini esa yoqib yuboradi. Malvina tegirmonda Tobiasni topib, uni ozod qiladi, lekin ular çiqib ulgurmasidan Leonsio va Fransisku tegirmonda Tobias bilan birga Izaura bor deb öylab, eşiklarni yopib, tegirmonga öt qöyişadi. Buni Santa körib qoladi, ammo Fransisku uni qörqitadi. Leonsio özini qayğuga botgan qilib körsatib, sayohatga çiqib ketadi, ammo ketişdan oldin Izauraning abadiy qul bölib işlaşini buyuradi, öz döstlari esa, jumladan Malvinaning ukasi Enrike, uni ozod etganiga işonadi.
Izaura, Migel, Andre va Santa qoçoqlikda yurişadi, Leonsio esa ularni qidiriş uçun qul ovçilarini yuboradi. Qoçoqlar Minas-Jerayisdagi kiçik Barbasena şaharçasidagi doña Karmen mulkida joylaşadi. Izaura özini doña Elvira ismli oq tanli ayol sifatida körsatadi. U Braziliyadagi eng boy odamlardan biri bölib, barça qullarini ozod etgan doña Alvaru bilan sevişib qoladi. Migel AQŞga, qullik uç yil oldin bekor qilingan mamlakatga kemaga çiptalar sotib oladi. Jönab ketişdan oldin Izaura Alvaru bilan balga borişga rozi böladi. Martinyu ismli odam Leonsioning qoçgan qullari haqidagi gazeta eʼlonlarini öqib, uni taniydi. Alvaru va uning advokat dösti yordam bergan bölsa-da, Leonsio Izaura, Andre va Santani uyiga olib keta oladi, Migelni esa qamoqqa jönatadi. U Izauraga vaʼda beradi: agar u kambağal boğbon Beltran bilan turmuşga çiqsa, Migelni ozod qiladi va uni ham ozod qiladi. Izaura otasini ozod qiliş uçun rozi böladi, şuningdek Roza soxta xat yozganligi sababli: göyo Alvaru uni unutib, uylanib qöygan. Beltran bilan töy oldidan ötkazilgan töyda Alvaru sönggi oylarda Leonsioning barça qarzlarini tölaşga muvaffaq bölganini aytadi. Qarz miqdori uning butun mulkidan ança köp bölgani uçun Leonsio qaşşoq qolgan, uy, plantatsiya va qolgan hamma narsa endi Alvaruga tegişli bölgan. Qoçişga urinayotgan Leonsio Malvina va Tobias qotilligi sirini oçişga qaror qilgan nazoratçi Fransiskuga duç keladi. Alvaru bilan janjaldan söng umidsizlikka tuşgan Leonsio özini otib öldiradi, yangi xöjayin Alvaru esa barça qullarni ozod qiladi va Izauraga uylanişni söraydi. Roza Izaurani zaharlamoqçi böladi, ammo tasodifan özi zaharlangan içimlikni içib qöyadi.
3Rollarda
Luselia Santus — Izaura dus…
Luselia Santus — Izaura dus Santus
Rubens di Falko — senʼor Leonsio Almeyda
Edvin Luizi — Alvaru Santana di Sousa
Roberto Pirilo — Tobias Pays Vidal
Norma Blum — Malvina Fontoura
Jilberto Martinyu — komandor Orasiu Korreya di Almeyda
Beatris Lira — Ester Almeyda
Atila Yoriu — Migel dus Santus
Isaak Bardavid — Fransisku
Almeyda Santus — Jaime
Mario Kardozu — Enrike Fontoura
Eliza Fernandes — Tais Pays Vidal
Arolidu de Oliveyra — Andre
Mariya das Grasas — Santa
Zeni Pereyra — Januariya
Lea Garsiya — Roza
Karlos Duval — Beltran
Dari Reis — maslahatçi Inasio Fontoura
Anjela Leal — Karmen Magalens
Italu Rossi — Jozе Kaotu Mattozu
Mirian Rios — Aninya Mattozu
Fransisku Dantas (1911-yilda Kaunasda tuğilgan; 1926-yilda Litvadan emigratsiya qilişdan oldin Fransiskus Vladislovas Çepukaytis) — senʼor Mattozu
Amiris Veronezi — Alba Pays Barreto
Andre Valli — Jouan Batişta Martinyu
Klarissi Abujamra — Lusiya Andrade
Jozе Mariya Monteyru — kapitan Andrade
Ari Kozlov — Jerarду
Jilda Sarmento — Karolina Andrade
Ana Mariya Grova — Eneida
Neuza Borjes — Rita
Edir de Kastro — Ana
Aginaldu Roша — doktor Alseu Dias Monteyru
Nena Aynʼoren — Lyusiola
Mario Polimeno — Palyares
Marleni Figeyro — Leonor
Ladi Fransisku — Julyana
Joys di Oliveyra
Lidiya Yoriu — Izaura (bolaligida)
Jansier Barreto — Leonsio (bolaligida)
Dudu Morais
Joel Silva
Hilda Reyş
Ana Lyusiya Torre
şuningdek:
Anrieta Morino — madam Madlen Bezanson
Markus Frota — Yevripides
4Saundtrek
Prisioneira — Elizeth Cardoso (Izaura…
Prisioneira — Elizeth Cardoso (Izaura mavzusi)
Amor Sem Medo — Francis Hime (Leonsio mavzusi)
Retirantes — Dorival Caymmi (oçiliş mavzusi)
Nanã — Orquestra Som Livre
Banzo — Tincoãs
Mãe Preta — Coral Som Livre
5Xalqaro prokat
Asl variantda serial yigirma beş daqiqali yuz qismdan iborat. Xalqaro prokat uçun, Globöda tez-tez…
Asl variantda serial yigirma beş daqiqali yuz qismdan iborat. Xalqaro prokat uçun, Globöda tez-tez qöllanilganidek, serial qisqartirilib, öttiz qismli, har biri öttiz daqiqalik qilib qayta montaj qilingan.
Film dunyoning köplab mamlakatlarida muvaffaqiyat bilan namoyiş etilgan va «şarqiy blok» mamlakatlarida translyatsiya qilingan birinçi ğarbiy filmlardan biriga aylangan. 2016-yilga kelib serial boş braziliyalik telekanal TV Globo tarixidagi eng köp sotilgan telenovellalar röyxatida (104 ta mamlakat) 5-örinni egallagan.
SSSRda serialni prokat qiliş uçun telenovella sovet teleköruvçisi uçun odatiyroq formatga — har biri 60–70 daqiqalik 15 qismga qayta montaj qilingan. Serialning dastlabki 5 qismi 1988-yil 16–20-oktabrda Markaziy televideniye orqali namoyiş etilgan, davomi esa 1989-yil 26-fevraldan 7-martgaça. 1990-yil sentabrda tomoşabinlar iltimosiga köra, Markaziy televideniye serialni qayta namoyiş etgan. Serial, uning qahramonlari va syujeti kultga aylangan. Mamlakat aholisi syujetdagi voqealarni jonli muhokama qilgan. Filmni Ittifoqda namoyiş etilganidan keyin «fazenda» sözi keng qöllanila boşlagan; bu söz asosan 6–10 sotixli dala uçastkalarini kinoya bilan ataş uçun işlatilgan. Bir neçta maşhur modali qöşiqqa filmning musiqiy mavzusi kiritilgan (masalan, ekzotik-pop duet «Kar-Men» «Afrikalik yigit» qöşiğida film mavzusidan foydalangan).
1997-yil fevraldan aprelgaça va 1998-yil iyulda serial rossiyalik «TV-6» telekanali tomonidan namoyiş etilgan. 2005-yilda «TNT» telekompaniyasi serialni qayta efirga bera boşlagan; bu safar tomoşabinlarga «Izaura»ning barça 100 ta asl qismi körsatilgan (2005-yil avgustdan dekabrgaça). 2016-yilda «Domaşniy» telekanali serialni may bayramlari munosabati bilan qisqartirilgan variantda namoyiş etgan: 2-mayda (1–15-qismlar) va 3-mayda (16–30-qismlar). Serial yana 2017-yil boşida, 4 va 5-yanvarda (30 qism) körsatilgan. Umuman olganda, Rossiyada serial törtta telekanalda namoyiş etilgan va har birida yangi ovozlantiriş bilan berilgan.
6Remeyk
2004-yilda boşqa braziliyalik telekompaniya «Rede Record» serialning remeykini suratga olgan. Serialda…
2004-yilda boşqa braziliyalik telekompaniya «Rede Record» serialning remeykini suratga olgan. Serialda 1976-yilgi versiyada suratga tuşgan aktyorlar ham iştirok etgan — jumladan, komandor Almeyda, yaʼni Leonsioning otasi rolini bu safar ijro etgan Rubens di Falko.
7Prekvel
2016–2017-yillarda braziliyalik televideniyeda Izauraning onasi hayoti tasvirlangan 159 qismli oldingi hikoya…
2016–2017-yillarda braziliyalik televideniyeda Izauraning onasi hayoti tasvirlangan 159 qismli oldingi hikoya — «Qul ona» (‘Escrava mãe’) nomi bilan namoyiş etilgan.
8Kadrlar
1
1 · TMDBMatn: maqola tarjimasi «Рабыня Изаура (телесериал)» — rusça Vikipediya, litsenziya CC BY-SA 4.0. Kadrlar va poster: TMDB.