«Qulagan osmonlar», yoki «Osmondan tuşganlar» (ingl. Falling Skies — «Qulayotgan osmonlar») — Robert Rodat yaratgan amerikalik ilmiy-fantastik serial bölib, bosqinçi özga sayyoraliklarning Yerga hujumi haqida hikoya qiladi. Serial 2011-yil 19-iyunda AQŞdagi TNT kabel telekanalida efirga çiqdi. Ijroçi prodyuser — Stiven Spilberg. Ikkinçi mavsumning premyerasi 17-iyunda TNT kanalida bölib ötdi, 2012-yil 11-iyulda esa TNT serialni 2013-yilda premyerasi böladigan uçinçi mavsumga uzaytirdi. 2014-yil 20-iyulda serial beşinçi mavsumga uzaytirildi, u esa sönggi mavsum böldi.
1Rollarda
Noah Wyle, Moon Bloodgood, Drew Roy
2Syujet
Yerga özga sayyoraliklar — ilğor qurollarga ega bölgan örgimçaksimon Skitterlar hamda «Mehlar» robotlari…
Yerga özga sayyoraliklar — ilğor qurollarga ega bölgan örgimçaksimon Skitterlar hamda «Mehlar» robotlari bostirib kirganidan söng aholining 90 %dan ortiği halok böldi. Hikoya bosqindan olti oy ötgaç boşlanadi. Voqealar markazida Tom Meyson turadi — Bostон universitetining sobiq tarix professori, u Ikkinçi Massaçusets polkining qömondon örinbosariga aylanadi. Bu polk postapokaliptik Bostonni tark etayotgan fuqarolar va harbiylar guruhidir. Boş qahramon öğlini özga sayyoraliklar asirligidan qaytarişi va bosqinçilarga qarşi turişga harakat qilişi kerak…
3Rollarda
Noah Wyle — Tom Meyson, tarix professori / Ikkinçi Massaçusets polkining qömondon örinbosari / yangi AQŞ…

Noah Wyle — Tom Meyson, tarix professori / Ikkinçi Massaçusets polkining qömondon örinbosari / yangi AQŞ prezidenti / AQŞning sobiq prezidenti / Yer sayyorasidagi barça militsiyalarning yetakçisi
Moon Bloodgood — doktor Enn Glass-Meyson, Tom Meysonning ikkinçi xotini, Leksining tuğma onasi
Drew Roy — Hel Meyson, Tom Meysonning katta öğli, Ben, Mett va Leksining katta akasi
Jessica Sçram — Karen Nadler, Helning sobiq qiz dösti; keyinçalik Eşfeni vositaçisiga aylandi (1-mavsum; 2–3-mavsumlarda vaqti-vaqti bilan; 5-mavsumda mehmon)
Sarah Carter — Meggi, Ikkinçi Massaçusets polkining aʼzosi, Helning qiz dösti
Maxim Knight — Mett Meyson, Tom Meysonning kiçik öğli
Seyçelle Gabriel — Lurdes, doktor Glassning yordamçisi (1–4-mavsumlar)
Peter Şinkoda — Dai, Ikkinçi Massaçusets polkining aʼzosi (1–2-mavsumlar; 3-mavsumda mehmon)
Connor Jessup — Ben Meyson, Tom Meysonning öğli
Umpo Quaho — Entoni
Colin Cunningham — Jon Pope, sobiq jinoyatçi / «Berserklar» yetakçisi
Will Patton — Dan Uiver, kapitan / polkovnik / Ikkinçi Massaçusetsning qömondoni
Doug Jones — Koçays (3–5-mavsumlar)
Scarlett Byrne — Aleksis «Leksi» Glass-Meyson (4-mavsum; 5-mavsumda mehmon)
Lacey Jay Maylie — Jinn Uiver
4Konsepsiya
Işlab çiqiş rasman 2009-yilda boşlandi, öşa paytda TNT özga sayyoraliklar bosqini haqidagi nomsiz loyihaning…

Işlab çiqiş rasman 2009-yilda boşlandi, öşa paytda TNT özga sayyoraliklar bosqini haqidagi nomsiz loyihaning pilot qismiga buyurtma berganini eʼlon qildi. «Qulagan osmonlar» ssenariysini Oskar mukofotli «Xususiy Rayanni qutqariş» filmining ssenariysi bilan allaqaçon tanilgan Robert Rodat yaratdi. Rodat pilot epizodni Spilberg bilan birgalikda öylab topilgan ğoya asosida işlab çiqdi. Dastlab serial «Konkord» deb nomlangan edi (bu Leksington va Konkord janglariga işora bölib, şu bilan birga Tom Meysonning tarix öqituvçisi kasbiga ham işora edi). Biroq keyinçalik Spilberg filmga «Qulagan osmonlar» nomini berişni afzal kördi. «Men bu 21-asrdagi, 76-yil ruhidagi juda qiziq postapokaliptik hikoya ekanini his qildim. Men oçiq osmondagi momaqaldiroq — „Qulagan osmonlar“ nomini öylab topdim, u bosqindan keyin sayyorada sodir bölayotgan voqealarni aynan tasvirlaydi. Bu serialning öziga xosligi şundaki, hikoya dunyoni muvaffaqiyatli egallab olingandan keyin boşlanadi», — dedi u. Spilberg loyihaga omon qoliş mavzusi tufayli jalb qilindi. «Men har doim omon qolişimiz va amerikaliklar sifatida qançalik topqir ekanimizga qiziqqanman. Omon qolganlar bolalarini qanday boqadilar? Qanday qilib harbiy jihatdan özlarini taʼminlaydilar, yöqotganlarini himoya qiliş va hatto qaytarib oliş uçun?» — deb qöşimça qildi u. Spilbergning köpgina asarlarida, masalan, «Tinç okean» va «Begona»da bölgani kabi, «Qulagan osmonlar»ning asosiy mavzusi ham oila va birodarlikdir. U tuşuntirdi: «Men bu mavzuga murojaat qilaman, çunki unga işonaman. Bu men eng yaqindan bilgan narsa. [Kuladi] Ular aytadilar: bilgan narsangizni yozing, lekin menda yetti farzand va uçta opa-singil bor… Men odatda har doim oila mavzusiga qaytaman, bu tomoşabinga bu ğalati hikoyalarning bir qismi bölib his qiliş imkonini beradigan mezon sifatida».
Pilot ssenariy ustida işlar ekan, Rodat bosqinning montajiga beş sahifa bağişladi, lekin uni tark etişga qaror qildi, çunki bu «Dunyolar uruşi» kabi filmlarda allaqaçon bor edi. «Men bir neçta loyiha yozdim, ularga qarab: „Voy-voy, buni avval körganman. Menda yangi his-tuyğular yöq“, deb aytdim», — dedi u. Rodatga serialga bolalarni «özga sayyoraliklar tomonidan jalb qilingan» holda qöşiş ğoyasi keldi. «Syujetning dastlabki elementlari ustida işlaganimizda, [Spilbergni] qiziqtirgan narsalardan biri şu edi: kattalar xavf tuğdirsa, öldiriladi, bolalar esa qandaydir sabab bilan asirga olinadi, özgartiriladi yoki qayta şakllantiriladi. Şunda „jabduq“ mantiqiy natija böldi. Şundan keyin biz butun şou davomida bolalar bilan nima qilinişini bilib olamiz, ammo buni asta-sekin tasavvur qilamiz», — dedi u. Spilberg ilgari 1984-yilda «Indiana Jons va taqdir ibodatxonasi» filmida qullikka tuşgan bolalar ğoyasini örgangan edi.
Serialning boş qahramoni Noah Wyle, Spilbergning suratga oliş jarayonidagi iştirokini taʼkidlab, şunday dedi: «Istalgan vaqtda u loyihaga tuzatiş kiritişi mumkin, bu esa uning syujet çiziğida yuqoriga kötariliş bosqiçidir».
«Spilbergning izlari hamma joyda edi. U ssenariyni şakllantirdi, pilotni öylab topdi, har kuni kuzatib bordi, tahrirlaş böyiça takliflar kiritdi, lager, özga sayyoraliklar va kosmik kema ustida işladi. —Serialning boş qahramoni, Noah Wyle».
Jon Pope rolini ijro etgan Colin Cunningham hayratlanib dedi: «Siz kelasiz va öylaysiz: „Bu şunçaki TV-şou emas, bu biz şuğullanayotgan işdan boşqaça narsa“. U Spilbergning pilotda juda amaliy bölganini ham qayd etdi: «Uning imkoniyatlari ulkan. Qaçon bölmasin, Spilberg ismini eşitsangiz, bilasizki, bu yomon bölmaydi. Bilasizki, bu sifatli böladi va loyiha uçun pul böladi». Birinçi mavsumning şouranneri Mark Verxaiden bildirdi: «Dunyo darajasidagi rejissyorimiz borligi juda yaxşi, bu siz qilmoqçi bölgan narsaning suğurtasi kabi, u qöllab-quvvatlaydi va ajoyib material tayyorlaşga yordam beradi».
5Kasting
Kastingning eʼlon qilinişi 2009-yil iyun oyida boşlandi, öşa paytda Noah Wyle boş qahramon sifatida eʼlon…

Kastingning eʼlon qilinişi 2009-yil iyun oyida boşlandi, öşa paytda Noah Wyle boş qahramon sifatida eʼlon qilindi. «Kutubxonaçi» filmlari ustida TNT bilan işlagan Wyle kanal şoularining turli loyihalariga yuborildi. U qatnaşişga qaror qilişining sabablaridan biri bolalari işonçini qozoniş ekanini aytdi: «Farzandlarim tuğilgandan beri men öz karyeramga ularning nigohi bilan qaraşni boşladim, şuning uçun bu mening qarorlarimni belgilaydi, meni maʼlum narsalarga undaydi va boşqalardan uzoqlaştiradi», — dedi u. Yana bir sabab esa uning xarakteri bilan boğliq: «Men özimni Tomning öğillariga sadoqatimda köraman va uning jamiyat oldidagi burçi tuyğusiga qoyil qolaman». Spilberg Wyleni rol uçun tanladi, çunki u uni Spilbergning kompaniyasi işlab çiqargan «Tez yordam» serialidan bilardi. U Wyle 1998-yilda «Xususiy Rayanni qutqariş» filmida suratga tuşişini istagan edi, ammo jadval muammolari tufayli u buni amalga oşira olmadi. Spilberg u bilan yana işlaşga qatʼiy qaror qilganini aytdi.
2009-yil iyul oyida Moon Bloodgood, Jessica Sçram, Seyçelle Gabriel va Maxim Knight mos ravişda Enn Glass, Karen Nadler, Lurdes va Mett Meysonning rollariga tasdiqlandi. Boş ayol rolini ijro etuvçi Bloodgood prosluşkaga qatnaşmadi. U ssenariyni oldi va rolga taklif qilindi. Bloodgood Spilberg va Rodat iştirok etayotgani sababli rolga rozi böldi. U şunday dedi: «Albatta, sizga ssenariy berilib, bu Bob Rodat va Stiven Spilberg ekani aytilganda, siz darhol unga murojaat qilasiz. Bu sizning eʼtiboringizni tortadi. Men ilmiy-fantastikada yana öynaşni istaşimdan biroz ehtiyot bölgandim. Ammo bu köproq dramatik, oilaviy hikoya edi. Menga yoqdi va Spilberg bilan işlaşni xohladim». Bloodgood, şifokor rolini öynaş unga yoqişini ham qöşimça qildi. «Menga şifokor rolini öynaş va men avval qilgan narsalardan uzoqlaşiş ğoyasi yoqdi», — dedi u. 2009-yil avgust oyida Drew Roy va Peter Şinkoda Hel Meyson va Dai rollariga tasdiqlandi. Drew agenti orqali ssenariyni oldi va ikkalasi ham Roy rolni olişi mumkinligiga hazillaşdilar. «Men ssenariyni agentim orqali, boşqa hammasi kabi oldim. Hatto bu Stiven Spilbergning loyihasi ekani haqida ham hazillaşdik. Biz şunday edik: „Oh, ha, menda imkoniyat bor“. Biz şunçaki hazillaşardik». U bu rol uçun tört marta prosluşka topşirdi. «Butun jarayon ança uzoq davom etdi, söngra oxir-oqibat, bu mendan va yana bir yigitdan oldin edi, biz sözni Stiven Spilbergdan bevosita kutib turardik, çunki u ikki prosluşkani körib, qaror qabul qilişi kerak edi. Bularning hammasi, tabiiyki, menga yoqdi: „Mayli, agar ötmasam ham, bu ajoyib böldi“. Baxtga qarşi, omad men tomonda edi».
6Suratga oliş
Pilot 2009-yilda Ontario ştatidagi Oşavada suratga olindi, mavsumning qolgan qismi esa keyingi yilning…
Pilot 2009-yilda Ontario ştatidagi Oşavada suratga olindi, mavsumning qolgan qismi esa keyingi yilning iyul–noyabr oylarida Hamilton va Torontoda suratga olindi.
TNT 2011-yil 24-oktabrda ikkinçi mavsumni işlab çiqarişning boşlanişini eʼlon qildi. Suratga oliş 2011-yil oktabrdan 2012-yil martgaça Vankuver va Britaniya Kolumbiyasining Kokuitlam şahridagi Riverview kasalxonasida ötkazildi.
Uçinçi mavsumning asosiy suratga olişi 2012-yil 22-avgustda boşlandi.
7Suratga oliş guruhi
Rodat va Spilberg ijroçi prodyuserlar sifatida çiqiş qilişdi. Graham Yost, Justin Falvey va Darryl Frank ham…

Rodat va Spilberg ijroçi prodyuserlar sifatida çiqiş qilişdi. Graham Yost, Justin Falvey va Darryl Frank ham ijroçi prodyuserlardir. Yost ilgari Spilberg bilan HBO işlab çiqargan «Tinç okean» serialida işlagan. Mark Verxaiden serialning ijroçi prodyuserlaridan biri va şouranneri hisoblanadi. Verxaiden «Galaktika» yulduz kreyserida muallif va prodyuser sifatida işlagan. Greg Beeman ham ijroçi prodyuserlardan biridir. Melinda Syu Teylor — prodyuser-supervayzer, ilgari u «Omon qoliş» serialida işlagan. Remy Aubuçon 2011-yil may oyida mavsumning birinçi premyerasidan oldin ikkinçi mavsum uçun şouranner sifatida yollandi. Noah Wyle ikkinçi mavsumning prodyuseri böldi.
8Serialning namoyiş etilişi
Pilot epizodlar 2011-yil 1-aprelda WonderCon 2011da namoyiş etildi. Buyuk Britaniyada serialning jahon…
Pilot epizodlar 2011-yil 1-aprelda WonderCon 2011da namoyiş etildi. Buyuk Britaniyada serialning jahon premyerasi 12-aprelda Comic Conʼda bölib ötdi. Serialning TNTdagi premyerasi 2011-yil 19-iyunda bölib ötdi.
9Reytinglar
Serialning ikki soatlik premyerasini 5,9 million kişi tomoşa qildi, bu 2011-yilda kabel seriallari uçun…

Serialning ikki soatlik premyerasini 5,9 million kişi tomoşa qildi, bu 2011-yilda kabel seriallari uçun rekord böldi. Tomoşabinlarning 2,6 milliondan ortiği 18 yoşdan 49 yoşgaça bölganlar, 0,6 milliondan ortiği esa 50–54 yoşdagilar edi. Uçinçi epizodni 4,2 million kişi kördi.. Buyuk Britaniyada serialning premyerasini pullik FX kanalida 402 000 kişi tomoşa qildi. Birinçi mavsum yakunlari böyiça AQŞdagi örtaça auditoriya 4,787 million bölib, 18–49 yoş toifasida demografik reyting 1,64 ga teng böldi.
Ikki soatlik ikkinçi mavsum premyerasini ekranlar oldida 4,461 million tomoşabin töpladi, şu jumladan 18–49 yoşdagilar 1,869 million edi. Ikkinçi mavsum yakunlari böyiça AQŞdagi örtaça auditoriya 3,745 bölib, 18–49 yoş toifasida demografik reyting 1,31 ga teng böldi.
Ikki soatlik uçinçi mavsum premyerasini 4,210 million kişi tomoşa qildi, şu jumladan 25–54 yoşdagilar 2,1 million va 18–49 yoşdagilar 1,9 million edi. Teletomoşabinlarning örtaça yoshi 47 yoşni taşkil etdi, bu ötgan yilgi debyutdan 2 yoş kam. Uçinçi mavsum yakunlari böyiça AQŞdagi örtaça auditoriya 3,532 million bölib, 18–49 yoş toifasida demografik reyting 1,20 ga teng böldi. 7 kun içida yozuvni körişni hisobga olganda, drama ekranlar oldida örtaça 5,6 million tomoşabinni töpladi, şu jumladan 25–54 yoşdagilar 3,0 million va 18–49 yoşdagilar 2,6 million edi.
10Kadrlar
1
1 · TMDBMatn: maqola tarjimasi «Рухнувшие небеса» — rusça Vikipediya, litsenziya CC BY-SA 4.0. Kadrlar va poster: TMDB.