«It» — 1990-yilda suratga olingan, ikki qismli amerika-kanada supernatural dahşat teleflimi. Rejissyori Tommi Li Uolles, Stiven Kingning şu nomli romani asosida yaratilgan. Syujet yegulik jonzot atrofida aylanadi. U qurbonining eng dahşatli qörquvlariga aylanib, uning fobiyalaridan foydalanib uni yeydi. Asosan, It Pennivayz nomli yovuz masxaraboz qiyofasida namoyon böladi. Asosiy qahramonlar — «Omadsizlar klubi», Pennivayzni birinçi marta uçratib, uni istalgan vosita bilan öldirişga ant içgan çetlaştirilgan bolalar guruhi. Film ikki vaqt davrida rivojlanadi: birinçisi — «Omadsizlar» Pennivayz bilan 1960-yilda bolaligida ilk bor töqnaşgan davr, ikkinçisi — ular katta bölib, 1990-yilda uni qayta paydo bölgandan keyin ikkinçi marta yengiş uçun qaytib kelgan davr.
Boş rollarni Tim Curry (Pennywise), Richard Thomas, Annette ÖToole, John Ritter, Harry Anderson, Jonathan Brandis, Tim Reid, Dennis Christopher va boşqalar ijro etgan. Film 1990-yil örtalarida Vankuverda uç oy davomida suratga olingan, byudjeti 12 million dollar bölgan. Premyera noyabrda bölib ötgan. Tomoşadan oldin tanqidçilarning aralaş fikrlari va prezident George Bush Sr.ning xorijiy safarlari yoritilişi efir vaqtini qisqartirgani kabi xavflarga qaramay, film 1990-yilda ABC uçun eng katta muvaffaqiyat böldi. Film ikki qismi bilan jami 30 million tomoşabin töplagan.
Film ikkita Emmy mukofotiga nomzod bölgan, bitta Eddie Award, bitta Youth in Film mukofotiga nomzod bölgan hamda Peopleʼs Choice Awards tomonidan «Eng yaxşi mini-serial» mukofotiga sazovor bölgan. U ikkita nominatsiyada ğolib çiqqan: Emmy mukofoti — ajoyib musiqa uçun (Richard Bellis saundtreki) va Eddie mukofoti — mini-serial montaji uçun.
Keyingi yillarda tanqidçilarning fikrlari hamon aralaş bölsa-da, film eng köp Carrining Pennivayz qiyofasi bilan maşhur böldi. Köplab naşrlar uni kino va televideniyedagi eng qörqinçli masxaraboz deb hisoblaydi. Şuningdek, Indiegogo tomonidan moliyalaştirilgan «Pennywise: The Story of It» nomli uning yaratilişi haqidagi hujjatli film suratga olingan. Bundan taşqari, hujjatli film prodyuserlari tomonidan yaratilgan «Georgie» nomli alternativ tarixiy janrdagi qisqa metrajli davomi ham bor.
1Rollarda
Annette O'Toole, Tim Curry, Dennis Christopher
2Syujet
1960-yilda Men ştatining Derri şahrida Georgie Denbrough köçada qoğoz kemaçasi bilan öynaydi. Bu kemaçani…
1960-yilda Men ştatining Derri şahrida Georgie Denbrough köçada qoğoz kemaçasi bilan öynaydi. Bu kemaçani uning kekkaygan akasi Bill yasagan. Kemaça böron kanalizatsiyasiga oqib ketadi, u yerda Georgie raqsga tuşayotgan masxaraboz Pennywise bilan uçraşadi. U Georgiyni kemaçaga intilişga undaydi va bolaning qölini uzib, uni öldiradi. Bir neça oy ötgaç, Bill Denbrough va astma bilan oğrigan dösti Eddie Kaspbrak yangi bola — ortiqça vaznli Ben Hanscom bilan döst bölişadi. Keyinçalik ularga Beverly Marsh qöşiladi, u juda qattiqqöl va zolim otasi bilan yaşaydi. Şuningdek, hazilkaş Riçie Tozier va yahudiy skaut Stan Uris ham qöşiladi. Bolalarni Genri Bowers boşçiligidagi zöravonlar guruhi haqorat qilişidan taşqari, ular dahşatli masxaraboz Pennywise bilan ham töqnaşadilar.
Ozdan keyin asosiy qahramonlarga yana bir yangi bola — Mike Hanlon qöşiladi: Bowers guruhi taʼqib qilayotgan janubiy afrikalik. Bir kuni bolalar toşböron jangida zöravonlarni yengib, Mikeni ulardan qutqaradi va öşa kuni yigit yangi döstlariga qöşiladi. Genri Bowers özini «Omadsizlar klubi» deb ataydigan bolalarni öldirişga ant içadi. Mikening albomini körib çiqqan Omadsizlar Pennywise deb atagan «It» aslida har öttiz yilda uyğonib, bolalarni yeydigan yirtqiç ekanini tuşunişadi. Bill Oni Georgiyni öldirgan jonzot ekanini anglaydi va Omadsizlarni masxarabozni öldiriş uçun Derrining kanalizatsiyasiga olib boradi.
Stan Bowers va uning döstlari Victor Criss va Belç Huggins tomonidan tuzoqqa tuşadi, ammo ikki oxirgisini It öldiradi. Genri jarohat oladi, soçlari butunlay oqaradi va u ruhiy kasalxonaga tuşadi, u yerda bolalarni öldirganini tan oladi. Stanley döstlari bilan qayta uçraşadi, ammo Pennywise uni öğirlaydi. Omadsizlar Oning ularning xayollariga kiriş qobiliyatidan foydalanib, uni öz xayollariga qarşi yönaltirişadi. Barça xayollar işlaydi, çunki eng muhimi — işoniş, bolalar esa hamma kabi işonişni biladi. Eddie öz ingalyatori kislotaga töla deb tasavvur qiladi va u yirtqiçning yuzining yarmini eritib yuboradi. Beverly unga kumuş öqlar bilan öq uzadi, ular masxarabozni öldirişi mumkin deb öylab, lekin uni faqat yaralaydi.
Yaralangan yirtqiç uyquga ketadi. Omadsizlar, agar masxaraboz Derriga qaytsa, qayerda bölişlaridan va neça yil ötişidan qatʼi nazar, qaytib kelib uni öldirişga vaʼda berişadi.
1990-yilda Mike Derrida kutubxonaçi bölib işlaydi. It qaytib kelib bir neça bolani öldiradi va Mikeni döstlariga qönğiroq qilib, öz qasamini bajarişga undaydi. Bill dahşat romanlari muallifi bölib, aktrisa Audra Phillips bilan turmuş qurgan, Ben ozib, meʼmor bölgan, Beverly modelyer bölgan, Riçie keçki komediya teleşousining boşlovçisi bölgan, Eddie mexanik bölib işlaydi, lekin hamon hukmron onasi bilan yaşaydi, Stan esa köçmas mulk agenti. Standan taşqari barça Omadsizlar qaytib kelişga vaʼda berişadi. Keyinçalik Stanning xotini uning hammomda özini öldirganini va devorga hammomda qon bilan «It» sözini yozganini aniqlaydi.
Omadsizlar Pennywise dahşat solayotgan Derriga qaytib, Stanning öz joniga qasd qilganini keyinroq bilib, qayta uçraşişadi. Genri It yordamida klinikadan qoçib, Omadsizlarni öldirişga harakat qiladi. Audra Derriga keladi, ammo masxaraboz uni öğirlab, gipnoz qiladi. Genri Mikega hujum qiladi, lekin Eddie va Ben döstini himoya qilib, Bowersni öz piçoği bilan öldirişadi. Mike kasalxonaga tuşadi va Billga kanalizatsiyada topgan ikkita kumuş bölagini beradi. Qolgan beşta Omadsiz Oni töxtatiş uçun kanalizatsiyaga qaytadi. Bill Audraning öğirlanganini bilib qoladi, ammo döstlari uni qöllab-quvvatlaşadi.
Ular içki ziyoratgohga yetib boradi, ongsiz Audrani topişadi, Pennywise esa haqiqiy qiyofasini oladi va ulkan örgimçakka aylanadi. Bill, Ben va Riçie trans holatiga tuşib qolişadi, Beverly esa kumuş öqlarni qidiradi. Eddie bolaligidagi yaraga qaytarişga urinadi, lekin It uni halokatli yaralaydi. Beverly döstlarini ozod qiladi, ammo Eddie vafot etadi. Qolganlar yaralangan yirtqiçni taʼqib qilib, uning yuragini suğurib olib öldirişadi. Ular Audrani va Eddiening jasadini olib kanalizatsiyadan çiqib ketişadi.
Omadsizlar yana tarqalib ketişadi, ularning It haqidagi xotiralari vaqt ötişi bilan yöqoladi. Mike kasalxonada tuzalib ketadi, Beverly va Ben turmuş qurib, birinçi farzandlarini kutişadi, Riçie esa filmda suratga tuşadi. Bill Audrani öziga keltirişga urinib, sariği «Silver» (ingl. Silver) nomli bolalar velosipedida şahar köçalarida aylanadi. Audra öziga keladi, u va Bill şahar örtasida öpişadi.
3Rollarda
Tim Curry — Pennywise…

Tim Curry — Pennywise (It)
Harry Anderson — Riçie Tozier
Seth Green — bolaligida Riçie
Dennis Christopher — Eddie Kaspbrak
Adam Faraizl — bolaligida Eddie
Richard Masur — Stanley Uris
Ben Heller — bolaligida Stanley
Annette ÖToole — Beverly Marsh
Emily Perkins — bolaligida Beverly
Tim Reid — Mike Hanlon
Marlon Taylor — bolaligida Mike
John Ritter — Ben Hanscom
Brandon Crane — bolaligida Ben
Richard Thomas — Bill Denbrough
Jonathan Brandis — bolaligida Bill
Jared Blançard — bolaligida Henry Bowers
Michael Cole — kattalar Henry
Drum Garrett — Reginald «Belç» Huggins
Olivia Hussey — Audra Phillips
Gabe Hout — Victor Criss
Ryan Michael — Tom Rogan (Beverly Marşning eri)
Frank Turner — Elvin Marsh (Beverlyning otasi)
Tony Dakota — George Denbrough
Stephen Hilton — Billning otasi
Terence Kelly — ofitser Nell
Donna Pearless — miss Douglas
4Işlab çiqariş va şarhlar
Stiven King işlab çiqariş haqida şunday fikr bildirgan: «„It“ prodyuserlari nималардan ötganini öylaşga ham…

Stiven King işlab çiqariş haqida şunday fikr bildirgan: «„It“ prodyuserlari nималардan ötganini öylaşga ham qörqaman, çunki televideniyening eng qatʼiy qoidalaridan biri şuki, teledrama syujeti bolalarning ölim xavfiga tuşişiga asoslana olmaydi, ölimni esa aytmasa ham böladi». King, agar özi ssenariy yozganida, «öttiz ikki soatlik film» çiqqanini ham hazil qilib aytgan.
Pennivayz rolini Alice Cooper ham daʼvo qilgan. Asl nusxadagi barça jinsiy sahnalarni olib taşlaşga töğri kelgan.
Birinçi qism yakşanba dasturlari orasida eng yuqori reytingga ega bölib, 18,5 ball bilan 17,5 million xonadonda tomoşa qilingan. Ikkinçi qism 20,6 ball reyting olib, 19,2 million xonadonlik auditoriyani töplagan.
Serialning Rotten Tomatoes agregatorida «yangilik» körsatkiçi 68 % ni taşkil etgan. Tanqidçilar ekranlaştiriş, romanga öxşab, juda çözilganini taʼkidlaşgan. Ikkinçi qism kamroq dramatik, tabiiy emas va kulminatsiyasi işonarsiz ekanligi aytilgan. Serialning eng esda qolarli epizodlaridan biri sifatida hammomdagi sahna nomlangan, unda qahramonlardan biri suv quvurlari asiriga aylanadi.
5Mukofotlar va nominatsiyalar
1991 — «Eng yaxşi musiqiy kompozitsiya» nominatsiyasida «Emmy» mukofotiga sazovor bölgan. Mukofot 1-qism uçun…

1991 — «Eng yaxşi musiqiy kompozitsiya» nominatsiyasida «Emmy» mukofotiga sazovor bölgan. Mukofot 1-qism uçun musiqa yozgani uçun kompozitor Richard Bellisga topşirilgan.
1991 — «Eng yaxşi tahrirlaş ishi» nominatsiyasida «Emmy» mukofotiga nomzod bölgan.
1991 — «Eng yaxşi tahrirlangan epizod» nominatsiyasida «Emmy» mukofotiga nomzod bölgan.
1991 — Brandon Crane (bolaligida Ben Hanscomni ijro etgan aktyor) «Young Artist Award» mukofotining «Teleserialdagi eng yaxşi yangi aktyor» nominatsiyasiga nomzod bölgan.
6Kadrlar
3
1 · TMDB
2 · TMDB
3 · TMDBMatn: maqola tarjimasi «Оно (телефильм)» — rusça Vikipediya, litsenziya CC BY-SA 4.0. Kadrlar va poster: TMDB.
