Lie to Me

Doktor Laytman yolğonni aniqlaşda ustoz. U yolğonçini inson ongli ravişda nazorat qila olmaydigan mikromimika orqali aniqlaş mumkinligini yaxşi biladi. Bu istalgan imo-işora yoki tasodifiy söz bölişi mumkin. Aldovni foş etiş uçun har bir mayda narsaga juda eʼtiborli böliş kerak.

Boş qahramon yolğonni aniqlaş qobiliyatidan faoliyatida foydalanadi. Doktor Laytman hamkasblari bilan birga işlarni tergov qilişda öz bilimlarini qöllaydi. Bu odamlar jinoyatda notöğri ayblangan kişilarning hayotini saqlab qolişi mumkin. Şuningdek, ular huquq-tartibot organlariga biror narsani yaşirayotgan odamni aniqlaydilar.

Laytmanning «Lightman Group» agentligi bor; unga köpinça FBR agentlari va hukumat vakillari yordam sörab murojaat qilişadi. Doktor Laytmanning mijozlari orasida hatto davlat rahbarlari ham bölgan. Haqiqatan ham, boş qahramon yaxşi ish qilmoqda. Lekin bu unga zavq bağişlaydimi? Axir, doim haqiqatni bilib yaşaş oson emas.

Doktor Laytman avvalgidek «Lightman Group»ga rahbarlik qiladi, ammo u rafiqasi qizi Emilini Çikagoga olib ketmasligi uçun olgan kredit kompaniyaning moliyaviy kelajagini şubha ostiga qöyadi. Uning yordamçisi Jillian Foster ajraşişni osonlik bilan engadi va turmuş qurgan paytidagiga qaraganda özini ança yaxşi his qiladi. Biroq tergovni talab qiladigan çigal işlar kutib turmaydi. FBR ham tergovlarni davom ettirişni talab qiladi.

Ikkinçi mavsumda daho doktor Kal Laytman qizlarning yöqolişiga aloqador, kamida özidek daho bölgan psixopat talaba bilan töqnaş keladi; rafiqasining öldirilişiga aloqasi yöqligini isbotlaşni talab qilayotgan aqldan ozgan eri garovida qoladi; Afğonistondagi maxfiy missiyada böladi va hatto Las-Vegasdagi poker çempionatining oçilişida ham qatnaşadi.

Yangi investor izlab, doktor Foster Lightman Group mijozlaridan biri, boy beva ayol Klara yordamiga murojaat qiladi. Körinişidan, ayol nafaqat Laytmanning faoliyatiga, balki öziga ham qiziqadi.

Voyaga yetmagan qizi bilan qiyinçiliklar, sobiq rafiqasi bilan doimiy muammolar va biznes hamkori hamda şunçaki dösti bilan ğalati munosabatlar — uçinçi mavsumda doktor Kal Laytman boşdan keçirişi kerak bölgan narsalar şular.

Laytman guruhining topşiriqlaridan birini bajariş vaqtida agent Reynolds jiddiy jarohat oladi va öq yarasi bilan kasalxonaga yotqiziladi. Laytman FBRning «yugurdagisi» bölişdan boş tortadi, biroq ular osonlikça taslim bölişni niyat qilmaydi, çunki ularda doktor Laytmanning uzoq ötmişiga oid köplab maʼlumotlar bor.

Serialning uçinçi mavsumida Laytman qurolli bank talonçiligida qatnaşadi, korrupsiyaga botgan kömir konining egasi bilan şuğullanadi, şuningdek, ruhiy kasalliklar şifoxonasining bemorlaridan biriga aylanadi.

Öyinga yana bir politsiya xodimi — detektiv Valovski ham kirişadi. U Laytmanga özining işlari böyiça maʼlumot berib, evaziga kiçik xizmatlar oladi. Biroq ilk qaraşda ularning munosabatlari faqat kasbiy bölib tuyulmasligi mumkin.

Maʼlumki, boş qahramon Kal Laytmanning prototipi hamda serialning maslahatçisi Kaliforniya universiteti psixologiya professori Pol Ekman bölgan. Pol aldaş nazariyasini örganişga 30 yildan ortiq vaqt bağişlagan va bu sohada dunyodagi eng yirik mutaxassis hisoblanadi.

Uning xizmatlaridan nafaqat maşhur siyosatçilar, tadbirkorlar va rahbarlar, balki butun ilmiy-tadqiqot institutlari va xavfsizlik xizmatlari ham foydalanadi.

Pol Ekman 14 ta kitob muallifi. Uning eng maşhur kitobi «Telling Lies» (rus tilidagi naşri — «Yolğon psixologiyasi»)da mikroifodalar, ovoz özgarişi, vegetativ belgilar (qizariş, terlaş, tezlaşgan nafas oliş), yolğon detektori va hokazo yordamida aldovni aniqlaş nazariyasi bayon etilgan. Kitobni öqigandan keyin serialdagi köplab lahzalar yanada tuşunarli böladi, çunki unda illyustratsiyalar, manipulyatsiyalar, emblemalar kabi aldov belgilari batafsil örganilgan. Serialda Kal Laytmanning onasi öz joniga qasd qilgani sifatida körsatilgan Meri hikoyasi aslida haqiqatda sodir bölgan va aynan şu psixiatriya amaliyotidagi holat Pol Ekmanning tadqiqot faoliyatiga start bergan.

Hozirda Ekman ­«Paul Ekman Group» kompaniyasiga rahbarlik qiladi; bu kiçik kompaniya hissiyotlarni va mikroifodalarni aniqlaş qobiliyatini maşq qiliş uçun qurilmalar işlab çiqiş bilan şuğullanadi.

2009-yilda «Time» jurnali Pol Ekmanni dunyoning eng nufuzli 100 kişisi röyxatiga kiritgan.

Serial asosan televizion tanqidçilardan ijobiy şarhlar olgan. Metacritic saytida u 100 ballik şkala böyiça 64 ball töplagan.

Qöşma Ştatlarda pilot qism taxminan 12,37 million tomoşabin tomonidan tomoşa qilingan, birinçi mavsumning finali esa — 8,46 million tomoşabin tomonidan. Birinçi mavsumning eng maşhur qismi «Mukammal ball» (ingl. A Perfect Score) bölib, uni 12,99 million tomoşabin körgan. Keyingi har bir qism bilan tomoşabinlar soni kamayişni boşlagan. 2009-yil 28-sentyabrda ikkinçi mavsumning premyerasini 7,73 million tomoşabin körgan. Ikkinçi mavsum finaliga kelib tomoşabinlar soni 4,94 millionga tuşgan. Uçinçi mavsum tomoşabinlarining örtaça soni 6,71 millionni taşkil etgan.

Serial 37-Peopleʼs Choice Awards tanlovida ikki nominatsiyaga tavsiya etilgan va ularning ikkalasida ham ğolib bölgan:

2011-yilning sevimli köp qismli jinoiy dramasi;

2011-yilning sevimli jinoyatçilikka qarşi kuraşuvçisi (Tim Rot).