«Aql ovçisi» (ingl. Mindhunter) — Netflix striming xizmati uçun Joe Penhall tomonidan yaratilgan amerikalik dramatik teleserial. Ssenariy Mark Olşaker va John Douglasning «Mindhunters: FBI against serial killers» nomli hujjatli kitobiga asoslangan. Serialning ijroçi prodyuserlari David Fincher, u bir neça qismning rejissyori ham bölgan, Charlize Theron va Joe Penhall.
Serialning birinçi mavsumi premyerasi 2017-yil 13-oktabrda Netflixda bölib ötdi. Ikkinçi mavsum 2019-yil 16-avgustda çiqarildi. 2020-yil yanvarida Netflix uçinçi mavsum ustidagi ish nomaʼlum muddatga töxtatilganini eʼlon qildi. 2023-yil fevralida Fincher serial rasman yakunlanganini tasdiqladi.
1Treylerlar
▶2Rollarda
Jonathan Groff, Anna Torv, Holt McCallany
3Syujet
Serialning asosiy qahramonlari — Virjiniya ştatidagi Kvantiko şahridagi FBI akademiyasining xulq-atvor…
Serialning asosiy qahramonlari — Virjiniya ştatidagi Kvantiko şahridagi FBI akademiyasining xulq-atvor fanlari bölimida işlaydigan maxsus agentlar Holden Ford (Jonathan Groff) va Bill Tenç (Holt McCallany). Ular qamoqda ötirgan ketma-ket qotillar bilan suhbatlaşadi, ularning xulq-atvorini jinoyatçining fikrlaş tarzini tuşuniş maqsadida tasniflaydi va joriy jinoiy işlarni oçiş uçun amaliy qöllanmalar tuzadi. Tadqiqotlarda ularga psixologiya professori Wendy Carr (Anna Torv) yordam beradi.
Birinçi mavsum FBIda jinoiy psixologiya va profilaş kabi fanlar paydo bölgan 1977-yilda boşlanadi. Bu fanlar huquqni muhofaza qiluvçi organlarga jinoyatçining psixologik portretini tuziş imkonini beradi. Ikkinçi mavsum 1979–81-yillardagi voqealar, jumladan Atlantadagi ommaviy qotilliklar haqida hikoya qiladi.
4Rollarda
Sezondagi asosiy…
Sezondagi asosiy rol
Sezondagi ikkinçi darajali rol
Sezondagi mehmon roli
Körinmaydi
5Asosiy rollarda
Jonathan Groff — Holden Ford, FBI xulq-atvor fanlari bölimining maxsus…

Jonathan Groff — Holden Ford, FBI xulq-atvor fanlari bölimining maxsus agenti.
Holt McCallany — Bill Tenç, FBI xulq-atvor fanlari bölimining maxsus agenti.
Anna Torv — Wendy Carr, Boston universiteti psixologiya professori, xulq-atvor fanlari bölimining maslahatçisi.
Hannah Gross — Debbie Mitford, Fordning qizi dösti, sotsiolog, Virjiniya universiteti aspiranti (1-mavsum).
Cotter Smith — Robert Shepard, FBI akademiyasi direktor örinbosari, xulq-atvor fanlari bölimining kuratori.
Stacey Roca — Nancy Tenç, Billning xotini.
Joe Tuttle — Gregg Smith, FBI maxsus agenti, xulq-atvor fanlari bölimiga yangi kelgan.
Michael Server — Ted Gunn, Şepardning örnini egallagan xulq-atvor fanlari bölimi kuratori (2-mavsum).
Lauren Glazer — Kay Manz, barmen va Carrning sevgilisi (2-mavsum).
Albert Jones — Jim Barney, Atlantadagi FBI agenti (2-mavsum; 1-mavsumda mehmon roli).
Sierra McClain — Tanya Clifton, mehmonxona xodimi, Holdenning eʼtiborini Atlanta qotilliklariga qaratadi (2-mavsum).
June Carryl — Camille Bell, Atlanta qotilliklari qurbonlaridan birining onasi (2-mavsum).
6Ikkinçi darajali tarkib
Cameron Britton — Ed Kemper, Ford va Tenç suhbatlaşadigan ketma-ket…

Cameron Britton — Ed Kemper, Ford va Tenç suhbatlaşadigan ketma-ket qotil.
Alex Moore — Mark Ockeisek, Pensilvaniya ştatining Altoona şahridagi politsiya xodimi (1-mavsum).
Joseph Cross — Benjamin Barnwright, Altoonadagi qotillikda gumon qilinuvçi (1-mavsum).
Mark Kudisç — Roger Wade, Fredericksburgdagi boşlanğiç maktab direktori (1-mavsum).
Michael Park — Peter Dean, AQŞ Adliya vazirligining kasbiy javobgarlik bölimi (OPO) tergovçisi (1-mavsum).
George R. Sçeffey — John Boylen, OPO tergovçisi (1-mavsum).
Duke Lafoon — Gordon Chambers, Adairsville şahridagi detektiv (1-mavsum).
Peter Murnik — Roy Carver, Sakramento şahridagi detektiv (1-mavsum).
Happy Anderson — Jerry Brudos, Ford va Tenç suhbatlaşadigan ketma-ket qotil (1-mavsum).
Sonny Valicenti — ADT kompaniyasi montyori / Dennis Rader, ketma-ket qotil.
Nate Cordry — detektiv Art Spencer (2-mavsum).
Reggie Davis — Maynard Jackson, Atlanta meri (2-mavsum).
Garrett Williams — Atlanta politsiya boşliği (2-mavsum).
Brent Sexton — Garland Periwinkle, nafaqadagi FBI agenti (2-mavsum).
Christopher Livingston — Wayne Williams, ketma-ket qotil (2-mavsum).
7Taklif etilgan aktyorlar
Lena Olin — Annalise Stillman, Carrning sobiq sevgilisi va Boston universiteti psixologiya fakultetining…

Lena Olin — Annalise Stillman, Carrning sobiq sevgilisi va Boston universiteti psixologiya fakultetining boşliği (1-mavsum).
Sam Strike — Monte Rissell, Ford va Tenç suhbatlaşadigan ketma-ket qotil (1-mavsum).
Jack Erdie — Richard Speck, Ford va Tenç suhbatlaşadigan ketma-ket qotil (1-mavsum).
Oliver Cooper — David Berkowitz, Ford va Tenç suhbatlaşadigan ketma-ket qotil (2-mavsum).
Michael Filipoviç — William Pierce, Ford va Barney suhbatlaşadigan ketma-ket qotil (2-mavsum).
Cory Allen — William Henry Hance, Ford va Barney suhbatlaşadigan ketma-ket qotil (2-mavsum).
Robert Aramayo — Elmer Wayne Henley Jr., Carr va Smith suhbatlaşadigan ketma-ket qotil (2-mavsum).
Damon Herriman — Charles Manson, sudlangan jinoyatçi, «Oila» sektasining asosçisi, Ford va Tenç suhbatlaşadi (2-mavsum).
Christopher Backus — Tex Watson, Mansonning sektasi aʼzosi, Ford suhbatlaşadi (2-mavsum).
Morgan Kelly — Paul Bateson, Carr va Smith suhbatlaşadigan qotil (2-mavsum).
8Işlab çiqiş
Loyihaning işlab çiqilişi 2009-yilda boşlangan. Şu yili aktrisa Charlize Theron David Finçergа nafaqadagi FBI…

Loyihaning işlab çiqilişi 2009-yilda boşlangan. Şu yili aktrisa Charlize Theron David Finçergа nafaqadagi FBI agenti John Douglas va yozuvçi Mark Olşaker yozgan «Aql ovçilari: FBI ketma-ket qotillarga qarşi» nomli hujjatli kitobni öqişga bergan. 2010-yil yanvarida Fincher va Theronning kitobni Fox 21 kompaniyasi bilan birgalikda ekranlaştirişi, seriya esa HBO kabel kanalida namoyiş etilişi eʼlon qilindi. Pilot qism ssenariysi ustida, xususan «Dexter» serialidagi ishi bilan tanilgan Scott Buck işlagan. Asosan kinorejissyor sifatida tanilgan Fincher uzoq vaqt davomida televideniyedagi işni öziga «mutlaqo begona» deb hisoblagan. Biroq «Karta uyi» serialining muvaffaqiyatidan keyin, unda Fincher prodyuser va ikki qismning rejissyori bölgan, u fikrini özgartirdi va Theron taklif qilgan serialga iştiyoq bilan kirişdi. 2015-yil dekabrida «Aql ovçisi» huquqlari Netflix striming xizmatiga ötgani, Fox 21 esa loyihadan çiqqani maʼlum böldi. Serial şourunneri etib dramaturg va ssenariy muallifi Joe Penhall tayinlandi, u bu lavozimda Buckni almaştirdi.
2016-yil fevralida Netflix «Aql ovçisi» işlab çiqarilişi Pensilvaniya ştatining Pittsburg şahrida amalga oşirilişini eʼlon qildi. Suratga oliş 2016-yil mayida boşlandi va 2017-yil fevralida yakunlandi. Kvantikodagi FBI ştab-kvartirasi va Holdenning xonadoni dekoratsiyalari 31st Street Studios kinostudiyasi paviloniarida suratga olingan. Taşqi suratga olişlar qatoriga Greensburgdagi sobiq davlat islohot koloniyasi, Washington & Jefferson kolleji, Çatham universiteti va boşqa joylardagi sahnalar kirgan.
Birinçi mavsumning rejissyorlari David Fincher, Asif Kapadia, Tobias Lindholm va Andrew Douglas böldi. Premyeradan oldinroq serial ikkinçi mavsumga uzaytirilgan edi. Birinçi mavsum premyerasi 2017-yil 13-oktabrda bölib ötdi.
Ikkinçi mavsum suratga oliş 2018-yil aprel oyidan dekabrgaça davom etdi. Bu mavsumning rejissyorlari David Fincher, Andrew Dominik va Carl Franklin böldi. Premyera 2019-yil 16-avgustda bölib ötdi.
Fincher jami beş mavsum suratga olişni rejalaştirgan edi. 2019-yil noyabrida uçinçi mavsum işlab çiqarilişi Fincher özining keyingi filmi «Mank» ustidagi işni tugatgunça nomaʼlum muddatga keçiktirilgani maʼlum böldi. 2020-yil yanvarida Netflix uçinçi mavsum ustidagi ish töxtatilganini, asosiy rollar ijroçilari bilan şartnomalar esa bekor qilinganini eʼlon qildi, çunki Fincher boşqa loyihalar, jumladan «Mank» ning rejissyorligi va «Sevgi, ölim va robotlar» antologik multserialining ikkinçi mavsumini prodyuserlik qiliş bilan band edi. Netflix vakili bildirdi: «Ehtimol, u kelajakda loyihaga qaytar, lekin şu bilan birga u öz ishi bilan band ekan, aktyorlarni boşqa ish izlaşdan tösib turiş adolatsiz bölardi, deb hisoblaydi».
9Aktyorlarni tanlaş
2016-yil martida serialning asosiy rol ijroçilari maʼlum böldi. Jonathan Groff va Holt McCallany FBI maxsus…
2016-yil martida serialning asosiy rol ijroçilari maʼlum böldi. Jonathan Groff va Holt McCallany FBI maxsus agentlari Holden Ford va Bill Tençni, Anna Torv esa psixologni öynaşi eʼlon qilindi.
10Prototiplar
Holden Ford va Bill Tenç personajlarining prototiplari FBI xulq-atvor fanlari bölimining ikki sobiq xodimi —…

Holden Ford va Bill Tenç personajlarining prototiplari FBI xulq-atvor fanlari bölimining ikki sobiq xodimi — mos ravişda John Douglas va Robert Ressler bölgan. Bu ikki FBI maxsus agenti 1970-yillarning oxirida 37 nafar hukm etilgan jinoyatçi bilan suhbatlaşib, ketma-ket jinoyatçilar maʼlumotlar bazasini yaratgan va şu asosda zamonaviy profilaş usulini işlab çiqqan.
Wendy Carr personajining prototipi sud-psixiatriya ekspert Ann Burgess bölgan, u Boston kollejining taniqli professori edi. U FBI xulq-atvor fanlari bölimi agentlari bilan hamkorlik qilgan va önlab yillar davomida ketma-ket qotillar, zörlovçilar va bolalarga zöravonlik qiluvçilarni örgangan. U, şuningdek, zörlaş va şafqatsiz muomala qurbonlari bölib qolgan tirik qolganlarni davolaşga ixtisoslaşgan hamda jinoyatçilarning fikrlaş tarzini tadqiq qilgan. Ssenariyçilar Wendy Carr biografiyasiga doktor Ann Burgessda haqiqatda bölmagan xususiyatlarni berişgan: Quantikoga işlaş uçun köçib kelgan lesbiyanka Carrdan farqli ölaroq, Burgess turmuş qurgan, farzandlari bor edi va unga Bostondan masofadan turib murojaat qilişardi.
Ketma-ket qotil personajlarining hammasi real şaxslarga asoslangan, ular bilan qamoqxonadagi suhbatlar yozib olingan intervyulardan olingan. Birinçi mavsum qismlarida tanitiş sarlavhasidan oldin bir neça bor paydo böladigan ADT xodimi — bu ikkinçi mavsumda maʼlum bölişiça, SPU ketma-ket qotili Dennis Rader.
11Mukofotlar va nominatsiyalar
2018 — «Saturn» mukofotiga nominatsiya, yangi media uçun eng yaxşi teleserial…

2018 — «Saturn» mukofotiga nominatsiya, yangi media uçun eng yaxşi teleserial nominatsiyasi.
2018 — prime-time «Emmy» mukofotiga nominatsiya, dramatik serialdagi eng yaxşi mehmon aktyori nominatsiyasi (Cameron Britton).
2018 — «Sputnik» mukofoti, dramatik serialdagi eng yaxşi erkak roli uçun (Jonathan Groff), şuningdek eng yaxşi dramatik teleserial nominatsiyasi.
2019 — «Sputnik» mukofotiga ikki nominatsiya: dramatik serialdagi eng yaxşi erkak roli (Jonathan Groff) va eng yaxşi dramatik teleserial uçun.
2020 — prime-time «Emmy» mukofotiga nominatsiya, eng yaxşi operatorlik ishi uçun (Erik Messerschmidt).
2020 — AQŞ Ssenariyçilar gildiyasining eng yaxşi dramatik serial mukofotiga nominatsiya.
12Öxşaş filmlar
Matn: maqola tarjimasi «Охотник за разумом» — rusça Vikipediya, litsenziya CC BY-SA 4.0. Kadrlar va poster: TMDB.
