«Oz» (ingl. Oz) — Amerika telesериали, HBO telekanalining köp qismli telefilmlari qatoridagi birinçisi. 1997 yildan 2003 yilgaça efirga çiqqan 6 mavsumdan iborat 56 ta qismdan iborat. Serial AQŞdagi jazo muassasalaridan birining tajriba blokidan hikoya qiladi. U ikki marta «Emmy» mukofotiga nomzod bölgan.
1Treylerlar
▶2Rollarda
Kirk Acevedo, Adewale Akinnuoye-Agbaje, Ernie Hudson
3Syujet
Oz — Oswald köçasida joylaşgan, xavfli jinoyatçilar saqlanadigan 4-darajali islohot koloniyasining qisqaça…
Oz — Oswald köçasida joylaşgan, xavfli jinoyatçilar saqlanadigan 4-darajali islohot koloniyasining qisqaça nomi. Qamoqxonada maʼmuriyat va mahbuslar orasida «Zumrad şahar» (ZŞ) deb ataladigan tajriba bloki bor. Bu blokning bevosita rahbari — Tim Makmanus.
Film bloka yangi guruh mahbuslarning kelişi bilan boşlanadi, ular orasida Tobias (Toby) Beeçer ham bor, u ziyoli va aqlli odam. Zumrad şaharga uning kirişi bilan tomoşabin bu tajriba blokining içki körinişini bilib oladi.
Bloktagi barça kameralar doira şaklida joylaşgan, şuning uçun har kim hammani köra oladi. Kameralar odatdagi panjaralar örniga şişa bilan tösilgan bölgani uçun bu yanada osonlaşadi. Bloktagi mahbuslar boşqalarga qaraganda biroz köproq imtiyozga ega, ammo qatʼiy qoidalarga rioya qilişlari şart: Zumrad şahar öz yaşovçilarining özi tomonidan mukammal toza saqlanişi kerak; giyohvand moddalarga qarşi reabilitatsiya guruhiga qatnaş majburiy; darslarga va sport zaliga qatnaş majburiy, şuningdek, ideal holda giyohvand modda isteʼmol qilmaslik va zöravonlik qilmaslik kerak. Birinçi qoidalar yaxşi yoki yomon bölsa-da, rioya qilinadi, ammo oxirgi ikkitasi qamoqxona rahbarlarining amalga oşmas orzusi bölib qolmoqda.
Barça mahbuslar guruhlarga bölingan: qora tanlilar, musulmonlar, xristianlar, ariylar, italiyaliklar, irlandlar, lotin amerikaliklar, gey-lar, yölbarslar va boşqalar; şuningdek, heç qaysi guruhga kirmay, öz holiça yaşaydigan, vaqti-vaqti bilan goh u, goh bu guruhga qöşiladigan odamlar ham bor. Filmning butun intrigasi giyohvand moddalar sotiş hududi va blokdagi hokimiyat uçun uruş olib boruvçi guruhlar örtasidagi munosabatlar, şuningdek, alohida olingan personajlar örtasidagi şaxslararo munosabatlar, mahbuslar va qamoqxona xodimlari orasidagi munosabatlar atrofida quriladi.
4Personajlar
Leo Glinn (Ernie Hudson) — Oz qamoqxonasi direktori, qora tanli, ötmişda şu qamoqxonada nazoratçi bölgan.…

Leo Glinn (Ernie Hudson) — Oz qamoqxonasi direktori, qora tanli, ötmişda şu qamoqxonada nazoratçi bölgan. Glinn adolatli va qonunga itoat etuvçi rahbar, mahbuslariga nisbatan nafrat tuymaydi. Biroq Glinnning adolati baʼzan juda egiluvçan bölib, taşqi taʼsirlarga va maʼlum bosimga berilib ketişi mumkin.
Tim Makmanus (Terry Kinney) — Zumrad şahar boşliği. U amaliyotçi nazoratçidan köra köproq nazariyotçi olimga öxşaydi. Işining asosiy maqsadini ZŞʼdagi yaşovçilarni tarbiyalaşda köradi, şunda ozodlikka çiqqaç, ular yana qonunga itoat etuvçi odamlarga aylanişsin.
Gubernator James Devlin (Željko Ivanek) — juda konservativ siyosatçi. U ölim jazosini qöllaşni, qamoqxonalarni moliyalaştirişni kamaytirişni va mahbuslarning huquqlarini çeklaşni maʼqullaydi, şu bilan Tim Makmanusning işiga doimo tösiq bölib turadi.
Opa Pete Mari Raymondo (Rita Moreno) — rohiba, giyohvand moddalar masalalari böyiça maslahatçi va psixolog bölib işlaydi. Aynan u reabilitatsiya darslarini olib boradi va mahbuslarning eʼtiroflarini tinglaydi, şu sababli köpçilik unga işonadi. U ölim jazosini bekor qiliş uçun faol kuraşçi.
Doktor Gloria Nathan (Lauren Vélez) — Ozdagi şifokorlardan biri. Makmanus kabi u mahbuslarga avvalo inson sifatida, keyin jinoyatçi sifatida qaraydi. U Ozdagi köpçilik yaşovçilarning iştiyoq obʼekti.
Ota Ray Mukada (B. D. Wong) — yapon kelib çiqişli katolik ruhoniy, u dunyodagi eng yaxşi bölmagan odamlarning eng sir saqlanadigan sirlarini tinglaşga majbur bölgan.
Ofitser Diana Whitely (Edie Falco) — Zumrad şahar nazoratçisi; Makmanus bilan qisqa muddatli sevgi munosabatlari bölgan.
Tobias Beeçer (Lee Tergesen) — advokat, mast holatda bolani halokatli ravişda urib yuborgan. 15 yil qamoq jazosiga hukm qilingan, 6 yildan keyin ozod böliş imkoniyati bilan. Ozga tuşgaç, ariylar birodarligi rahbari Vern Sçillingerning masxara va zöravonligi nişoniga aylanadi. Seriyadan seriyaga tomoşabin Beeçerning içki ösişini kuzatadi: avval özini himoya qilişni, keyin esa hujum qilişni örganadi. Uning tabiati ziddiyatli.
Vern Sçillinger (J. K. Simmons) — Ozdagi Ariylar birodarligiga rahbarlik qiladi. 10 yil qamoq jazosiga hukm qilingan. Oçiq gomoseksual faollik va sadizm yangi kelganlar «şaharga» tuşgan har safar özini namoyon qiladi. Filmning boşida blokda maʼlum hokimiyatga ega, keyin uni yöqotadi, ammo doimo uni qaytarişga intiladi. Beeçer–Sçillinger örtasidagi qarama-qarşilik serialning faol çiziqlaridan biridir.
Kareem Said (Eamonn Walker) — musulmon jamoatining imomi. 18 yil qamoq jazosiga hukm qilingan. Ziyoli, tizimni buzişga intiladi va baʼzan vositalarni tanlaşda unçalik ehtiyotkor emas. Film davomida adolatli, yordam berişga tayyor va chin dildan imonli odam sifatida namoyon böladi. Biroq mualliflar uni robotlaşgan fanatik sifatida emas, balki oddiy his-tuyğularga ega tirik inson sifatida körsata olgan. Boşqa eʼtiqoddagi qiz bilan bölgan sevgi uning qulaşi, rad etilişi va tahqirlanişiga sabab böladi. Biroq u his-tuyğulariga hukmronlik qildirmasa-da, ulardan voz keçmaydi.
Ryan ÖReilly (Dean Winters) — töğrisi, Zumrad şahardagi yagona irland. Umrbod qamoq jazosiga hukm qilingan, 12 yildan keyin ozod böliş huquqi bilan. Zumrad şaharga kirgan ilk daqiqadan uning maqsadi har qanday usul bilan bölsa ham omon qoliş. Intrigan va axborotçi. Ammo Zumrad şaharda u eng muhim qahramonlardan biriga aylanadi. Vaziyatni öz vaqtida seziş va töğri döstlik qiliş unga odamlarni boşqarişga yordam beradi. Uning qalbidagi yagona yoruğ tuyğu — aqli zaif kenja ukasiga bölgan muhabbat. Oğir kasallik haqida bilgaç, Ryan depressiyaga tuşadi, undan çiqişda unga doktor Nathan yordam beradi. Uning eʼtibori va ğamxörligiga javoban, uning yuragida ikkalasi uçun ham halokatli bölgan muhabbat uyğonadi. Muhabbat tufayli u ukasiga doktor Nathanning eriga qasd qilişni buyuradi. Natijada aka Ozga tuşadi, doktor Nathan esa uni yomon köradi. Ammo bu faqat ularning munosabatlari boşida şunday.
Cyril ÖReilly (Scott William Winters) — Ryanning kenja ukasi, uning sababli jarohat olgan. Cyrilning miyasi beş yoşli bola miyasiga öxşaydi. 60 yil qamoq jazosiga hukm qilingan. Ozdagi şaroitda omon qolişi uçun akasining mehri va qöllab-quvvatlaşi unga zarur.
Simon Adebisi (Adewale Akinnuoye-Agbaje) — Zumrad şahardagi qora tanli mahbuslar boşliği. Şartsiz umrbod qamoq jazosiga hukm qilingan. Nigeriyalik. Adebisining noadekvat xatti-harakatlari köpinça mahbusning aqli rasoligi haqida öylaşga majbur qiladi. U şafqatsiz, prinsipsiz va jinsiy zöravonlikka moyil. Haqiqiy aqldan ozişni boşidan keçirgaç, Adebisi özgaradi va qora tanli mahbuslarning oq tanlilarga qarşi yaşirin uruşini boşlaydi. Uning qöli bilan Tim Makmanus Zumrad şahar rahbari lavozimidan çetlatiladi va örniga qora tanli erkak keladi.
Bob Ribadu (George Morfogen) — Ozdagi eng keksa mahbus. 65-yilda uning ölim jazosi ijrosi vaqtida elektr uzilib qoldi va amalga oşmagan qatl umrbod qamoq bilan almaştirildi. U Xudo bilan gaplaşişini daʼvo qiladi.
Christopher Keller (Christopher Meloni) — Beeçerning kamera hamkori, sotsiopat va muvozanatsiz jinoyatçi. Beeçer bilan birga «şaharga» tuşganidan köp ötmay, ularning örtasida oddiy qöşniçilikdan köra mustahkamroq munosabatlar paydo böladi.
Miguel Alvarez (Kirk Acevedo) — lotinlar guruhiga mansub. Öz joniga qasd qilişga moyil. Otasi va bobosi ham Ozda ötirgan. Vaqti-vaqti bilan Zumrad şahardan yakka kameraga va orqaga qaytadi.
Augustus Hill (Harold Perrineau) — blokdagi yagona nogiron mahbus. 12 yildan keyin ozod böliş huquqi bilan umrbod qamoq jazosiga hukm qilingan, politsiyaçini öldirgani uçun. Garçi Hill syujetning asosiy qahramoni sifatida juda kam çiqsa-da, faqat epizodik lavhalarda körinsa-da, aynan uning qahramoni serialda öziga xos rezonyor vazifasini bajaradi. «Oz» ning har bir qismi Augustus Hillning qisqa kiriş-monologlarini öz içiga oladi, u keyingi qismning asosiy ğoyasini işorat orqali hikoya qiladi. Sönggi söz va xulosa ham Hillga qoladi.
5Baholar
Yozuvçilar gildiyasi tomonidan AQŞ ning 101 ta eng yaxşi yozilgan teleşoulari röyxatida…
Yozuvçilar gildiyasi tomonidan AQŞ ning 101 ta eng yaxşi yozilgan teleşoulari röyxatida 101-örin.
6Kadrlar
5
1 · TMDB
2 · TMDB
3 · TMDB
4 · TMDB
5 · TMDBMatn: maqola tarjimasi «Тюрьма Оз» — rusça Vikipediya, litsenziya CC BY-SA 4.0. Kadrlar va poster: TMDB.