Pop Idol

Pop Idol Buyuk Britaniyaning eng köp daromad keltiruvçi teleformat eksportlaridan biri bölib, tomoşabinlarning premium narxdagi interaktiv iştirokidan keng foydalangan: ovoz beriş telefon orqali, mobil telefon SMS-xabarlari orqali (birinçi mavsumda işlatilmagan), raqamli televizorlardagi «red button» tugmasi orqali yoki rasmiy veb-sayt orqali amalga oşirilgan. 2002-yil fevralida bölib ötgan Pop Idol birinçi mavsumining finali Buyuk Britaniya teleşösi uçun bir keça içida eng köp ovoz olgan tomoşa böldi va şou ITV kanalining eng foydali loyihalaridan biriga aylandi. ITV2 kanalidagi hamkor şou Pop Idol Extra, uni Kate Thornton olib borgan, qöşimça daromad oliş uçun mobil SMS-xabarlardan ham keng foydalangan. Birinçi Pop Idol SMS yoki «red button» işlatilmasdan, faqat telefon va internet orqali ovoz berişga ruxsat berilgan holda ham juda yuqori ovoz körsatkiçlariga ega bölgan. Biroq ovoz beriş tizimi amalda maʼnosiz edi, çunki har bir şaxs çeksiz miqdorda ovoz berişi mumkin edi, şuning uçun ğolib iştirokçi eng sabotli muxlislari köp bölgan kişi bölib qolardi.

Şanba kuni keçki eng yaxşi vaqtdagi şou dastlab tinglovlar jarayonini kuzatardi: nomzodlar Buyuk Britaniyaning turli joylarida tört hakam oldida qöşiq aytardi (prodyuser va musiqa menejeri Pete Waterman, musiqa menejeri va menejer Simon Cowell, musiqa promouteri va menejer Nicki Çapman hamda radio DJ va teleşö şaxsi Neil «Dr» Fox). Muvaffaqiyatli tinglovdan ötganlardan taşqari, isteʼdodsizligi yoki sahna mavjudligi yöqligi sababli eng kuçsiz «qöşiqçilar» ham köpinça efirga çiqarilardi. Kuçsiz ijroçilar köpinça hakamlarning keskin tanqidiga duç kelardi, ayniqsa Simon Cowellning tanqidi köproq edi (uning munozarali çiqişlari American Idolʼda ham uni maşhur qilgan). Hakamlarning bunday ijrolarga munosabati nafratdan deyarli oçiq kulgigaça borardi. Ularning hukm çiqariş uslubi va pop-yulduz bölişni orzu qilayotganlarga munosabati şou tuzilmasi haqida turli kişilarning, jumladan Take That guruhi menejeri Nigel Martin Smithning munozarali fikrlariga sabab böldi.

Tomoşabinlar esa tomoşa körsatkiçlari körsatganidek, formatni tezda yoqtirib qolişdi. Biroq hakamlarning oçiq-oydin gapiriş siyosati ikkinçi mavsumda yumşatilişi kerak böldi, çunki u parlament aʼzolari tomonidan qoralandi.

Tinglovlarning birinçi bosqiçi tugagaç, mavsum Criterion Theatreʼga köçdi. U yerda qöşimça tinglovlarda hakamlar 50 kişilik guruhni tanladi. Odatda bu hakamlar iştirokçilar taqdiri ustidan bevosita nazorat qilgan sönggi nuqta edi, çunki qolgan natijalar faqat tomoşabinlar ovozi bilan belgilanardi.

Mavsumning uçinçi bosqiçi oddiy telestudiyada ötkazildi. 50 iştirokçi har biri beşta guruhga bölingan holda, faqat pianino hamrohligida hakamlar uçun bitta qöşiq ijro etdi. Har bir hakam öz fikrini bildirdi, oldindan yozib olingan şou tugagaç esa ovoz beriş uçun telefon liniyalari oçildi. Öşa keçqurun keyinroq ovoz beriş natijalari eʼlon qilinadigan jonli efir boşlanardi, eng yuqori ikki kişi ön kişilik finalga ötardi. Ikkinçi mavsumda American Idolʼdan kelib çiqqan «wildcard» (qöşimça imkoniyat) raundi qöşildi: hakamlar rad etilgan önta iştirokçini tanlab, ularga ikkinçi imkoniyat berdilar. Bu maxsus tahrirda bitta iştirokçi, Susanne Manning, tomoşabinlar ovozi bilan, bitta iştirokçi, Sam Nixon, hakamlar tomonidan tanlandi. Natijada keyingi bosqiç 1-mavsumdagi önta örniga ön ikki iştirokçi bilan boşlandi.

Yakuniy bosqiç uçun şou yanada haşamatli telesörovnomaga köçdi, u yerda qolgan barça iştirokçilar fonogramma yoki jonli guruh hamrohligida jonli teleefirda qöşiq aytdi. Köpçilik tahrirlarda mavzu bölardi: iştirokçilar muayyan janr yoki ijroçining qöşiqlarini ijro etardi (musobaqaning heç bir bosqiçida muallif qöşiqlari ijro etilmasdi). Hakamlar yana öz şarhlarini berardi, lekin natijalar tomoşabinlar ovozi bilan belgilanardi. Şuningdek, keçqurun keyinroq jonli natijalar şousi efirga uzatilardi, ammo bu safar eng kam ovoz olgan qöşiqçi çiqarib yuborilardi, qolganlar keyingi haftaga ötardi, faqat ğolib qolguniga qadar.

Odatdagi formatdan çetga çiqişlar kam edi. 1-mavsumda Rik Waller iştirokdan voz keçgaç, Darius Daneş jonli şoularga kötarildi. Daneş Waller ğolib bölgan guruhda uçinçi örinni egallagan edi. Şuningdek, 2-mavsumning dastlabki ikki jonli şousida, wildcard şousidan qöşilgan ikki qöşimça ijroçidan keyin iştirokçilar sonini tenglaştiriş uçun ikki iştirokçi şoudan çiqib ketdi.

Birinçi mavsum ğolibi Will Young böldi, ikkinçi örinni Gareth Gates egalladi. Ikkinçi mavsum ğolibi Michelle McManus böldi. 1-mavsumning uçta yetakçi iştirokçisining barçasi Buyuk Britaniyada No. 1 singllarga ega böldi. Young hozir ham qöşiqçi sifatida faoliyat yuritmoqda. Gates qöşiqçi sifatida dastlab katta muvaffaqiyatga erişdi: u uçta studiya albomi va yettita top-5 singl çiqardi. Keyinçalik u musiqiy teatrda muvaffaqiyatli karyera qurdi: Joseph and the Amazing Technicolor Dreamcoatʼda boş rolni, Les Misérablesʼda Mariusni, gastrollarda va West Endʼda ijro etdi, Hairʼda esa Klodni öynadi. 2013-yilda u 5th Story supergruppasining aʼzosi böldi. Darius Daneş ikkita muvaffaqiyatli albom çiqardi va West Endʼdagi Chicago musiqiylida Billy Flynn rolini, Gone with the Wind musiqiylida esa Rhett Butler rolining asl ijroçisini öynadi. Şuningdek, u Guys and Dolls musiqiylining gastrol versiyasida Sky Masterson rolini ijro etdi. Finalçilar Rosie Ribbons va Zoe Birkett ikkalasi ham chart hitlariga erişdi, Birkett esa musiqiy teatrda karyera qildi, Jessica Garlick esa Buyuk Britaniyani 2002-yilgi Eurovision qöşiq tanlovida vakillik qildi. Yarim finalçi Sarah Whatmore top-10 ga kira olmasa ham, ikkita chart hitiga ega böldi. Ikkinçi mavsum iştirokçilari çartlarda sezilarli darajada kamroq muvaffaqiyatga erişdi, bu köpçilik fikriça şou obrösiga zarar yetkazgan va uning vatanida tugaşini tezlaştirgan.

Pop Idol ikkinçi mavsumidan söng darhol öşa studiyadan World Idol şousini ötkaziş uçun foydalanildi. Unda turli Idol mavsumlari ğoliblari, jumladan Pop Idolʼning asl ğolibi Will Young, American Idol ğolibi Kelly Clarkson va Australian Idol ğolibi Guy Sebastian bir martalik musobaqada raqobatlaşdi. Hakamlar hayʼati katta bölib, har bir mamlakatdan bittadan hakam iştirok etdi (Simon Cowell American Idolʼni rasmiy ravişda vakillik qildi, Pete Waterman esa Buyuk Britaniya böyiça «rasmiy» hakam edi). Kutilmagan ğolib Norvegiyaning Kurt Nilsen böldi, u keyinçalik Buyuk Britaniya çartlarida kiçik muvaffaqiyatga erişdi. Cowell World Idolʼni keskin tanqid qildi va uning yana ötkazilişi juda kam ehtimol.

Pop Idol ikkinçi mavsumidan keyin ITV uni muddatsiz töxtatib qöydi, çunki 2004-yil aprelida hakam va musiqa menejeri Simon Cowell özining, u va uning yozuv lableri (Syco) huquqlariga ega bölgan The X Factor şousini işga tuşirişini eʼlon qildi. 2004-yil sentabrida Pop Idol yaratuvçisi Simon Fuller The X Factor işlab çiqaruvçilariga qarşi sud daʼvosi qözğatdi, unda format öz şousidan köçirilgan deb körsatilgan edi. Ish oxir-oqibat 2005-yil noyabrida suddan taşqari kelişuv bilan yakunlandi. Kelişuv şartlariga köra Simon Fuller The X Factor şousida qöşma şerik böldi, Simon Cowell esa American Idolʼda yana beş yil hakam bölib qolişga majbur böldi.

ITVʼning Pop Idol işlab çiqariş litsenziyasi öz muddatini tugatgan, bu boşqa kanallar nazariy jihatdan seriallarni sotib olişi mumkinligini anglatadi. Miş-mişlarga qaramay, hozirgaça heç bir telekörsatuv kompaniyasi Buyuk Britaniyada bu format huquqlarini sotib olmagan.

Pop Idol faqat ikki mavsum davom etgan bölsa-da, uning taʼsiri ulkan böldi va 19 Entertainment hamda FremantleMedia formatni butun dunyoga tarqatişga undadi. Hozirda 110 ta mamlakatda 50 dan ortiq nusxa mavjud, jumladan, Cowell 2010-yilgaça hakam bölgan American Idol ham bor. Undan keyin u 2011-yilda The X Factor USAʼni işga tuşirgan.

Rang kaliti

1 Oldingi bosqiçlarda çiqarib yuborilgan, lekin Rik Wallerning ketişidan keyin qayta tiklangan.

Mavsum yakunlangaç, Pop Idolʼning rasmiy hamroh kitobida har bir iştirokçi uçun har hafta ovozlar foizi çop etildi. Baʼzi hollarda kitobda eng quyi 2 yoki 3 iştirokçi şou boşловчилари eʼlon qilganlardan farq qilgan. Notöğri natija eʼlon qilinganmi yoki kitob şunçaki xato terganmi, bu nomaʼlum. Biroq eng kam foiz olgan iştirokçi har doim öşa haftada çiqarib yuborilgan, şuning uçun şouning umumiy natijasi özgarmagan.

Rang kaliti

Finalning 1-haftasida Chris va Marc bir xil ovoz foiziga ega bölişdi, Roxanne va Brian bilan ham şunday böldi. 4-haftada Mark va Chris bir xil ovoz foiziga ega bölişdi.

Pop Idol Codemasters tomonidan PlayStation 2 va Game Boy Advance uçun video öyin sifatida çiqarildi, şuningdek, 2003-yil 30-oktabrda PC uçun ham çiqarildi. Öyinçi öz qöşiqçisini yaratadi, söngra tinglovlar, teatr bosqiçlari, saralaş raundlari va finallardan ötişi kerak. Öyin musobaqa davomida qiyinlaşib boradi. Final bosqiçlarining har birida tomoşabinlardan eng kam ovoz olgan bir yoki ikki öyinçi çiqarib yuboriladi. Öyin asosan harakatlanuvçi belgini ekran markazidagi qatʼiy obʼekt bilan tekislaş va öyin pultidagi mos tugmani bosişdan iborat. Agar öyinçi belgi doira örtasida bölganda bossa, qöşiqçisi yaxşi notani ijro etadi. Agar u doira taşqarisida bossa yoki vaqtni notöğri tanlasa, qöşiqçi yomon notani ijro etadi.

Idol formati dunyoning önlab mamlakatlarida işga tuşirilgan va dasturning köplab taqlidlari bölgan.

2003-yil dekabrida xalqaro telekörsatuv World Idol maxsus şousi ötkazildi, unda har bir mamlakatning birinçi mavsum Idol musobaqasi ğoliblari bir-biri bilan raqobatlaşdi. Dunyo böylab tomoşabinlar Norvegiya Idolʼining Kurt Nilsenini «World Idol» deb ovoz berişdi.

Şunga öxşaş Popstars formati Pop Idolʼdan oldin paydo bölgan va Buyuk Britaniyada undan keyin Popstars: The Rivals bir mavsum, 2018-yilgaça esa The X Factor ön beş mavsum davom etdi. Popstars işlab çiqaruvçilari huquqiy çoralar bilan tahdid qilgaç, şartnoma tuzildi, unga köra, boşqa qoidalar qatorida, Buyuk Britaniyadan taşqaridagi Pop Idol naşrlari nomida «pop» sözidan foydalaniş taqiqlandi.