Riverdale

«Riverdale» (ingl. Riverdale) — Amerika televizion ösmirlar dramasi bölib, Arçie Comics komikslari asosida yaratilgan. Serialni Arçie Comics boş kreativ direktori Roberto Aguirre-Sacasa işlab çiqqan va u The CW telekanali uçun suratga olingan.

2017-yil 7-martda The CW kanali serialni ikkinçi mavsumga uzaytirdi, uning premyerasi 2017-yil 11-oktabrda bölib ötdi. 2018-yil 2-aprelda serial uçinçi mavsumga uzaytirildi. Uning premyerasi 2018-yil 10-oktabrda böldi. Ikkinçi mavsum tugaşi oldidan serialni Netflix kompaniyasi sotib oldi va rasman Netflix Original seriallari tarkibiga kirdi. 2019-yil 31-yanvarda The CW telekanali serialni törtinçi mavsumga uzaytirdi. 2019-yil 5-martda serial suratga oliş işlari qisqa muddatga töxtatildi, çunki serialning boş aktyorlaridan biri vafot etgan edi: Fred Andrews rolini ijro etgan Lyuk Perri 2019-yil 4-martda Los-Anjelesda insultdan vafot etdi, şu sababli uçinçi mavsumning yakuniy qismlari ssenariysini qayta yoziş zarur böldi. 2020-yilda «Katy Keene» nomli serial spin-offi çiqdi, uning pilot qismi kanal tomonidan 2019-yil yanvarda buyurtma qilingan edi. 2020-yil 7-yanvarda serial beşinçi mavsumga uzaytirildi, uning premyerasi 2021-yil 21-yanvarda böldi. 2021-yil 3-fevralda serial oltinçi mavsumga uzaytirildi. Oltinçi mavsumning premyerasi 2021-yil 16-noyabrda böldi. 2022-yil 22-martda teleserial yakuniy, ettinçi mavsumga uzaytirildi, uning premyerasi 2023-yil 30-martda böldi.

Serialda Arçie Andrews va uning döstlari haqida hikoya qilinadi, ular kiçik va xavfsiz Riverdale şaharçasida yaşaşadi. Yoş Jason Blossomning (Çeryl Blossomning akasi) kutilmagan öldirilişidan söng, yigit-qizlar şaharning qoronğu sirlarini oçişga kirişadilar, bu şahar endi heç qaçon xavfsiz bölmaydi. Ammo hammasi bundan ham çalkaşroq bölib çiqadi, çunki Polly Cooper (Betty Cooperning opasi) Jason Blossomdan homilador.

Riverdalda «Qora Qalpoq» nomli seriyali qotil paydo böladi, uning maqsadi şaharni barça gunohkorlardan tozalaşdir. Yigit-qizlar uçun bu ish allaqaçon şaxsiy xarakterga ega böladi va ular uning şaxsini oçişga qaror qiladilar. Şu bilan birga şaharga Hiram Lodge qaytadi, uning Riverdal uçun öz jinoiy rejalari bor.

Bitiruv yili boşlanadi, Arçie Andrews esa qotillikda ayblanib, qamoqqa olinganligi sababli bitiruvga ulgurmasligi mumkin. Şaharda «Gargoyl Qiroli» deb nomlangan ğalati mavjudot paydo böladi, u «Griffinlar va Gargoyllar» deb nomlangan ölimga olib boruvçi öyinini tarqatadi va qöl ostiga tuşgan barça odamlarni böysundirişni xohlaydi.

Bu mavsumda Arçie Andrews otasidan ayrilgan. Xellouin arafasida şahar aholisi uy-joylarining köp soatli videoyozuvlari bölgan sirli kassetalarni oladilar. Jughead yangi «Stonewall» maktabiga joylaşadi, u yerda uni va Bettyʼni yangi sirlar kutmoqda. Bundan taşqari, ösmirlar uçun muammo Riverdal maktabining yangi direktori — janob Honey böladi.

Katta sinf öquvçilari maktabni tugatadilar, ammo öqişdagi muvaffaqiyatsizligi sababli Arçie döstlari bilan birga universitetga kira olmaydi va ixtiyoriy ravişda armiyaga ketadi. Ammo ösmirlarning hayoti şu bilan tugamaydi. Yetti yil ötgaç döstlarni yangi sir yana birlaştiradi va ular Riverdalda yiğilib, bu sirni oçadilar.

6-mavsum tomoşabinni syurrealistik olamga olib boradi, yaʼni Riverdale Riverveilga aylanadi. Veronica va Reggie şaharni boşqaruvçi juftlik, Jughead va Tabitha esa birga yaşaşadi. Ammo bu uyğunlik uzoq davom etişi dargumon, çunki Çeryl hamma narsani «öz joyiga» qaytarişni xohlaydi. Birinçi qadam sifatida u marosim ötkazadi, uning davomida Arçie qurbon qilinadi. Şundan söng «Ona-lik ruhi» nomli mavjudot paydo böladi, u bolalarni, şu jumladan tuğilmaganlarni ham olib ketadi. Riverdal uçun yangi kuraş boşlanadi. Sodir bölgan voqealarning barçasini faqat Jughead eslab qoladi. Ular yana ösmir bölib qoladilarmi?

Şahar va qahramonlar meteoritni töxtatib, şaharni qutqarişga uriniş muvaffaqiyatsiz tugagaç, 1950-yillarga ötib ketadilar. Ular yana ösmir bölib, örta maktabda öqiydilar, ammo hamma özining avvalgi hayotini unutadi. Qahramonlar öşa davrning muammolariga duç keladilar: qattiq senzura, LGBTQ+ hamjamiyatiga va afro-amerikaliklarga nisbatan nafrat, ruhiy kasal qotillar, kommunizm, giyohvandlik va hokazo.

= Mavsumdagi asosiy rol

= Mavsumdagi ikkinçi darajali rol

= Mavsumdagi mehmon roli

= Mavsumda iştirok etmaydi

= Xronika

Arçibald «Arçi» Andrews — örta maktab öquvçisi, musiqa yozadi, Miss Grundyʼdan yakka tartibdagi darslar oladi va otasi hamda futbol murabbiyiga qarşi bölsa-da, gitara çaladi. Bolaligidan Betty Cooper bilan eng yaqin döstlar bölgan.

Elizabeth «Betty» Cooper — aqlli va mehribon qiz, uzoq vaqtdan beri eng yaqin dösti Arçiʼga oşiq. U Veronica bilan muloqot qila boşlagan, çunki mukammal qiz, talaba va opa bölişdan çarçagan.

Alice Cooper — Bettyʼning onasi, mahalliy gazeta muharriri. U mukammallikka intiluvçi şaxs bölib, qiziga juda yuqori talablar qöyadi. Uçinçi mavsumda «Ferma» deb ataladigan sektaga tuşib qoladi. Mavsum boşida u fermaning rahbari Edgar Everneverni öldiradi.

Veronica Lodge — aqlli, öziga işonçi komil örta maktab öquvçisi, otasi bilan boğliq janjaldan keyin yangi hayot boşlaşga urinib, Nyu-Yorkdan Riverdalga qaytadi.

Hermione Lodge — Veronikaning onasi, Hiramning xotini, Riverdalning yangi meri.

Hiram Lodge — Veronikaning otasi, Hermione Lodgening eri. Taʼsirçan odam va «Lodge Industries» firmasining egasi. Beş oy qamoqda ötirib, keyin oilasiga qaytgan. Birinçi marta 2-mavsumning 1-qismida paydo bölgan. 4-mavsumda şaharning merи böladi.

Forsythe Pendleton «Jughead» Jones III — Arçiʼning eng yaqin dösti, «Southside Serpents» tödasining yangi boşliği.

Forsythe Pendleton «FP» Jones II — «Southside Serpents» nomli, Riverdalning janubiy qismida yaşab, işlaydigan jinoiy mototsikl tödasining sobiq boşliği. Hozir Riverdalning yangi şerifi. Jugheadning va Jellybeanning otasi, Gladysning eri. Alice Smith bilan sevgi munosabatida.

Çeryl Blossom — boy, manipulyator qiz, sirli falokatda egizak akasini yöqotgan, Toni Topaz bilan uçraşgan, ammo juftlik ajraşgan. 6-mavsumda ötmişdagi sevgilisi Heather bilan munosabatini tiklagan.

Josie McCoy — mağrur va ambitsiyali qiz, «Josie and the Pussycats» musiqiy guruhining solistidir, Arçi bilan uçraşgan. 3-mavsumda Riverdaldan ketgan.

Frederick «Fred» Andrews — Arçiʼning otasi, quriliş firmasi egasi. Öğli bir kun oilaviy biznesni öz zimmasiga oladi, degan umidda. Aktyor Lyuk Perrining vafoti sababli personaj serialdan olib taşlangan.

Kevin Keller — örta maktabning maşhur öquvçisi. Betty Cooperning eng yaqin dösti. Oçiq gey.

Reggie Mantle — Arçiʼning uzoq yillik dösti va şahar hazilkaşi. Bir mavsumdan söng Ross Butler boşqa loyihalardagi bandligi sababli şoudan ketgan. Keyingi mavsumlarda Reggie rolini boşqa aktyor, Charles Melton ijro etgan. Veronica bilan uçraşgan, ammo juftlik ajraşgan.

Antoinette «Toni» Topaz — Southside High talabasi va Southsideʼdagi serpentlar aʼzosi, Riverdale maktabining öquvçisi, Jugheadning dösti, Çeryl Blossomning sevgilisi.

Heather — Griindaldan kelgan kutubxonaçi, ösmirlik davrida Çeryl Blossomning sevgilisi bölgan. 6-mavsumda Çeryldan elektron xat olgaç Riverdalga qaytadi va uning qudratli kovendan bölgan jodugar ekanligini aytadi. Çeryl özining Heatherga bölgan his-tuyğularini tan olganidan keyin ular yana birlaşadilar.

Geraldine Grundy — Riverdaldagi yoş musiqa öqituvçisi, Arçi bilan romantik va jinsiy munosabatda bölgan. Eri uni kamsitgaç, ajraşib Riverdalga köçib kelgan. Haqiqiy ismi Jennifer Gibson. «Qora Qalpoq» laqabli seriyali qotil tomonidan öldirilgan.

Hal Cooper — Betty va Pollyning otasi, Alice Cooperning eri. Ikkinçi mavsumda uning «Qora Qalpoq» laqabli qotil ekanligi maʼlum böladi, hozir qamoqda ötiribdi. Uçinçi mavsumda boşqa qamoqxonaga köçirilayotganda qoçişni uyuştiradi, özini ölgan deb körsatiş uçun qölini kesib taşlaydi. Aslida u Gargoyl Qiroli va Penelope Blossom bilan hamkor. Uçinçi mavsum oxirida Penelope Blossom qölidan halok böladi.

Melody Valentine — «Josie and the Pussycats» guruhining barabançisi.

Valerie Brown — qöşiqçi, bas-gitaraçi va «Josie and the Pussycats» maşhur guruhining backing-vokalçisi, bir muddat Arçi bilan uçraşgan.

Penelope Blossom — Çeryl va Jasonning onasi. Aynan u «Griffinlar va Gargoyllar» öyinini boşlaydi, «iflos» şaharni tozalaş uçun. Uçinçi mavsum oxirida yaşirinib yuradi.

Clifford Blossom — Çeryl va Jasonning otasi. Öz öğli Jasonni öldirgan.

Claudius Blossom — Cliffordʼning egizak akasi, Çeryl va Jasonning amakisi.

Marmaduke (Moose) Mason — Arçiʼning dösti, biseksualligini yaşiradi.

Murabbiy Clayton — Çuckning otasi va futbol jamoasining murabbiyi.

Smithers — Lodge oilasining xizmatkori.

Pop Tate — «Popʼs» restoranining egasi.

Jason Blossom — Çerylʼning egizak akasi, uning öldirilişi butun Riverdalni larzaga solgan. Bettyʼning opasi Polly Cooper bilan romantik munosabatda bölgan, u undan egizak farzand körgan.

Tom Keller — Riverdal şerifi va Kevinning otasi. Sierraning yangi eri.

Sierra McCoy — Riverdalning sobiq meri va Josie McCoyning onasi. Tomning yangi xotini.

Waldo Weatherbee — Riverdal maktabining direktori.

Ethel Muggs — komikslarda Jugheadga oşiq bölgan, ammo serialda u boşqa sevgi topadi. Veronica va Betty bilan birgalikda futbolçi döstlari bilan birga bir qator qizlarning obrösini tökkan Çuckdan öç oladi.

Polly Cooper — Bettyʼning katta opasi, Alice va Hal Cooperning qizi. Jason Blossom bilan uçraşgan, undan egizak farzand körgan. 3-mavsumda fermada bölgan. 4-mavsumda ruhiy kasalliklar şifoxonasida yotadi.

Joaquin DeSantos — «Southside Serpents» tödasining eng yoş aʼzosi, Kevin bilan romantik munosabatda bölgan va Jason Blossomning öldirilişida iştiroki bor (4-qism).

Fangs «Fangs» Fogarty — Southside High talabasi va Southsideʼdagi serpentlar aʼzosi, Riverdale maktabining öquvçisi.

Sweet Pea — Southside High talabasi va Southsideʼdagi serpentlar aʼzosi, Riverdale maktabining öquvçisi.

Çic (haqiqiy familiyasi nomaʼlum) — özini Betty va Pollyning akasi deb taniştirgan, haqiqiy akasini öldirganini aytgan. U Qora Qalpoq tomonidan öldirilgan deb hisoblangan, ammo uçinçi mavsum oxirida Hal uni ayab qolgani maʼlum böladi. Penelope yordamida Jason Blossom sifatida körinib, soçini qizil rangga böyab, Gargoyl Qiroliga aylanadi. 4-mavsumda qamoqda ötiradi. Charles Smithning sevgilisi.

Penny Peabody — advokat, sobiq Southside serpentlar aʼzosi.

Arthur Adams — FQB maxsus agenti, 2-mavsumning ikkinçi yarmida Arçi unga yordam beradi. Hiram Lodge işlarini tergaydi. Adams özi Riverdalda tuğilib ösganini aytadi, şu sababli boşliq uni yuborgan. Keyinçalik maʼlum böladiki, Adams aslida Lodge klanining kapösi bölib, Arçiʼni «sinaş» uçun yuborilgan edi.

Edgar Evernever — «Ferma» sektasining rahbari, Evelinning eri. Fermaga kirgan odamlarning aʼzolarini kesib oladi. 3-mavsum oxirida Alice Smith qölidan halok böladi.

Evelyn Evernever — Edgarning xotini, uni qizi deb körsatib, maktab öquvçilarini fermaga jalb qilgan. Qamoqda ötiradi.

Gladys Jones — Jugheadning va Jellybeanning onasi, FPning xotini. Riverdalga giyohvand moddalar biznesini egallaş uçun qaytgan. 3-mavsum oxirida şaharni tark etadi.

Forsythia Pendleton (Jellybean) Jones — Jugheadning singlisi, FP va Gladysning qizi.

Charles Smith — FQB agenti, fermaga oid işni tergaydi, unga öz onasi Aliceʼni joylaştirgan. Betty va Pollyning haqiqiy akasi, Jugheadning ögay akasi. Çicning sevgilisi.

Dilton Doiley — Riverdal maktabining öquvçisi va skautlar otryadining yetakçisi. Dilton rolига dastlab Daniel Yang tasdiqlangan edi.

Çuck Clayton — Murabbiy Claytonning öğli, şu mavqeidan foydalanib, futbolçi döstlari bilan birga köplab qizlarning obrösini tökkan, ammo Betty va Veronica tomonidan jazolangan. 2-mavsumda «Carrie» filmi asosidagi musiqiy spektaklda ijro etgan.

Oscar — Nyu-Yorkdan kelgan muvaffaqiyatli qöşiqçi-muallif, Riverdal kollejida professor bölib işlaşga rozi böladi (5-qism).

Mary Andrews — Arçiʼning onasi, u ikki yil oldin «orzularini ortidan quviş» uçun uni taşlab ketgan, ammo oilasiga kerak bölganda Riverdalga qaytadi. U nafaqat Arçi va eri Fred bilan, balki sobiq maktab döstlari Hermione va Alice bilan ham qayta uçraşadi (10, 11-qismlar).

Joseph (Conway) Svenson — Riverdal örta maktabining farroşi. Soxta Qora Qalpoq bölgan.

Nick St. Clair — Nyu-Yorkdan kelgan Veronika Lodgening dösti. Çeryl Blossomga zörlamoqçi bölgan, ammo Veronica va Josie and the Pussycats uni himoya qilişga ulgurgan.

Ben Button — Dilton Doileyning dösti. Gargoyl Qiroli tomonidan öldirilgan.

Wharton Norton — Arçi tuşgan kolониya nazoratçisi.

Miss Wright — prokuror, uning aybi bilan Arçi kolониyaga tuşgan.

Şerif Michael Minnetta — Tom Kellerning isteʼfoga çiqişidan keyin şerif etib tayinlangan. Hiram Lodgega böysungan, pulga ruju qöygan. Hermione Lodgening sevgilisi bölgan, ammo keyinroq uning qöli bilan öldirilgan.

Dastlab telesериал 2014-yilda FOX kanali uçun işlab çiqilgan edi. Keyinçalik telekanal bu ğoyadan voz keçdi. 2015-yilda telesериал The CW kanaliga ötdi, kanal esa 2016-yil 29-yanvarda pilot qismni rasman buyurtma qildi. Pilot qismning suratga olinişi 2016-yil 14-martda boşlanib, 1-aprelda tugadi. Birinçi mavsumning qolgan 12 qismini işlab çiqariş 7-sentabrda Vankuverda boşlandi.

Qölni hatto köpikli plastmassada ham sindiriş mumkin. Sahnalardan birida Kay Jay Ap muz ostiga yaşirilgan köpikli plastikni teşişi kerak edi, ammo haddan taşqari kuç sarflab, suyagini sindirib oldi. Köçadagi qattiq sovuq tufayli aktyor voqea nima bölganini darhol tuşunmadi.

2017-yil 7-martda The CW kanali telesериalni ikkinçi mavsumga uzaytirdi, uning suratga olinişi 2017-yil iyun oyi örtalarida boşlanişi kerak edi. Şuningdek, serial törtinçi mavsumga ham uzaytirildi.

2017-yil 25-aprelda Mark Consuelos telesериalning ikkinçi mavsumida Veronika Lodgening otasi Hiram Lodge rolida iştirok etişi eʼlon qilindi. 2017-yil 12-mayda ikkinçi mavsumda Reggie rolига Charles Melton tanlandi. Ross Butler «13 Reasons Why» serialida suratga oliniş sababli telesериaldan ketdi. Şu kuni ikkinçi mavsumda aktyor Casey Cott doimiy tarkibda öynaşi ham eʼlon qilindi.

2018-yil 2-aprelda serial uçinçi mavsumga uzaytirildi. Ssenariy mualliflari bu mavsumda tomoşabinlar Jugheadning oilasi va Hiramning yaşirin rejalari haqida köproq bilib olişini aytmoqda.

2020-yilda pandemiya tufayli serialning suratga olinişi töxtatildi. Öşa paytda törtinçi mavsumni, aniqroği oxirgi uçta qismini tugatişga ulgurilmagan edi. Ijodkorlar tayyor materialni çiqarişga, tugallanmagan uçta qismni esa beşinçi mavsum tarkibiga kiritişga qaror qilişdi.

Telesериal kino tanqidçilaridan umuman olganda ijobiy şarhlar oldi. Rotten Tomatoes saytida film 50 ta şarh asosida 89 % reytingga ega bölib, örtaça baho 10 ballik şkalada 7,3 ni taşkil etadi. Metacritic saytida film 36 ta tanqidçi şarhi asosida 100 ballik şkalada 68 ball oldi, bu esa «umuman olganda ijobiy şarhlar» maqomiga mos keladi.