Rome

«Rim» (ingl. Rome) — kölamli amerikalik tarixiy drama teleseriali bölib, 22 qismdan iborat. U Italiyada BBC (Buyuk Britaniya), HBO (AQŞ) va RAI (Italiya) kanallari uçun suratga olingan. Dastlab mini-serial sifatida möljallangan edi, ammo 2002 yilda pilot ssenariysi bilan tanişgandan söng HBO direksiyasi umumiy byudjeti 100 mln dollardan ortiq bölgan, ön ikki qismli töliq mavsumni işga tuşirişga qaror qildi. Tez orada bu seriya yana ön qismdan iborat ikkinçi mavsum bilan davom ettirildi.

Birinçi mavsum suratga oliş 2004-yil martdan 2005-yil maygaça davom etdi, ikkinçi mavsum suratga oliş esa 2006-yilda yakunlandi. Asosiy suratga oliş maydoni Rim atrofidagi «Cinecittà» kinostudiyasi böldi, u yerda qadimgi Rim poytaxtining köplab binolari — forumdan tortib qaşşoqlar mahallasigaça — qayta yaratildi. 2007-yil avgustdagi kinostudiyadagi yonğin paytida dekoratsiyalarning 3/4 qismi yöq qilindi.

Birinçi mavsum HBO kanalida 2005-yil 28-avgustdan 20-noyabrgaça namoyiş etildi, keyin BBC One kanalida 2005-yil 2-noyabrdan 2006-yil 4-yanvargaça va Rai Due kanalida 2006-yil 17-martdan 28-aprelgaça efirga uzatildi. Ikkinçi mavsum AQŞda 2007-yil 14-yanvardan 25-martgaça körsatildi. Rossiyada seriya 2007-yil 20-maydan NTV kanalida, şuningdek, 2010-yil 19-iyuldan Pyatiy kanalida tsenzuradan ötkazilgan versiyada çiqdi.

Yuliy Sezar Galliyaga qarşi sakkiz yillik uruşni endigina tugatgan edi va ğalaba bilan Rimga kirişga tayyorlanardi. Biroq Senatda Sezarga qarşi fitna tayyorlanmoqda. Fitnaçilar unga qarşi çiqiş uçun Pompey Buyukni köndiradilar. Sezar Rimga qarşi yuriş boşlaydi. Respublikada fuqarolar uruşi boşlanadi. Ajratilgan XIII legionning faxriylari, legionerlar Lusiy Voren va Tit Pullon özlari istamagan holda kuçlilar işiga aralaşib qoladilar.

Sezar ança kiçikroq armiyaga ega bölsa-da, baribir ğalaba qozonadi. Pompey Misrga qoçadi, u yerda uni Misr podşohining odamlari boşini kesadilar.

Sezar Misrga keladi, u yerda unga Pompeyning boşini olib kelişadi. Rim fuqarosi va konsuliga nisbatan bunday harakatdan ğazablangan Sezar Pompeyni öldirişda iştirok etganlarning hammasini jazolaydi va taxtga Kleopatrani ötkazadi. U Sezardan öğil tuğadi, aslida esa bu bola legioner Tit Pullonning farzandi böladi.

Lusiy Vorenning martabasi kötarilib, uni magistrat etib tayinlaşadi. Pullon sevgilisi Irina uçun Lusiyning xizmatkorini öldiradi va ular janjallaşadilar. Tit Pullon buyurtma asosidagi qotilliklar evaziga pul topa boşlaydi, şu sababli qamoqqa tuşadi va arenada ölimga hukm qilinadi.

Gladiatorlar bilan qonli jangda hal qiluvçi daqiqada Pullonga Lusiy Voren yordamga keladi.

Sezar Lusiy Vorenni huzuriga çaqirib, uni Rim senatori qiladi. Brut Sezarni öldirişni rejalaştiradi, ammo endi unga Lusiy Voren xalaqit beradi, u Yuliydan bir qadam ham uzoqlaşmaydi. Pullon Irinadan keçirim söraydi va u bilan birga xudolar oldida poklaniş uçun Yuno ibodatxonasiga boradi. Lusiy Vorenga xotini Nioba unga xiyonat qilgani aytiladi. Ğazablangan u Sezarni tark etib uyiga şoşiladi; Nioba balkondan özini taşlaydi va halok böladi. Şu paytda Senatda Sezarni öldirişadi.

Voren öz bolalari va döstlarini laʼnatlab, uydan ketadi. Pullon Sezarning ölimi haqida bilib, Rimga qaytadi. Lusiyning bolalarini qullikka öğirlab ketişadi. Döstlari öğrini öldirib, bolalar ölgan deb hisoblaydilar.

Mark Antoniy Brut bilan Sezarni tiran deb eʼlon qilmaslik töğrisida kelişadi, keyin esa aldov yöli bilan hokimiyatni egallaydi va Brut hamda Kassiyni Rimdan quvib çiqaradi. Oktavian Avgust — Sezarning yagona merosxöri — öz pullarini olişni istaydi. Oktavian Sezarning vasiyatiga köra Rim xalqiga pul tölaş uçun öz mulkini garovga qöyadi. Şu sababli ular Mark Antoniy bilan janjallaşadilar va Oktavian armiya töplab, ketadi. Şu paytdan boşlab u va Antoniy örtasidagi uruş boşlanadi.

Pullon Irinaga uylanadi. U Vorenning yonida qurolli töda boşida turadi. U va Lusiy janjallaşadi va Tit Pullon ketadi. Lekin qaytib kelganda Lusiyni topolmaydi. U Mark Antoniy armiyasi bilan ketgan edi, sönggi paytlarda Antoniy Oktavianga tobora köproq yutqazmoqda.

Pullon Lidiya bilan uçraşib, Vorenning bolalari tirik ekanini bilib oladi. U Mark Antoniy lageriga boradi va u Voren bilan birga bolalarni qutqariş uçun ketadi. Oktavian Rimga qaytadi va Brut hamda Kassiy katta armiya töplab, ularga qarşi yuriş boşlaganini bilib oladi. U Antoniy bilan ittifoq tuzib, ularni butunlay yöq qiladi.

Bolalar Vorenni nafratlanadilar, onasining ölimida uni aybdor deb hisoblaydilar. Pullonga oşiq bölgan kaniz Irinani va uning tuğilmagan bolasini öldiradi. Oktavian Antoniyni haydaydi va u Misrga ketadi, u yerda uzoq vaqt Kleopatra bilan yaşaydi (u undan ikki farzand tuğadi); u bilan birga Lusiy Voren ham ketadi. Yangi uruş boşlanadi. Pullon Oktavian bilan birga Misrga yöl oladi.

Yutqazilgan jangdan keyin Antoniy va Kleopatra öz joniga qasd qiladilar. Lusiy Voren Pullonning öğlini olib ketadi, uni hamma Sezarning öğli deb biladi. U Tit bilan uçraşib, ikkalasi birga yaşirinişga harakat qiladilar; ammo köp ötmay Lusiy Voren rimlik patrul bilan töqnaşuvda öldiruvçi yara oladi. Pullon döstini bolalari oldiga olib boradi, xayrlaşiş uçun. Tit Pullon Oktavianga Sezarion ölganini xabar qiladi va xizmatni abadiy tark etadi.

Yuliy Sezar — eng qadimgi aristokratik oilalardan birining avlodi, lekin senat aristokratiyasi hukmronligiga qarşi çiqadigan populyarlarning demokratik partiyasiga rahbarlik qiladi. Sezar hokimiyatga çanqoq odam. Tetik, aqlli, qatʼiyatli. U odatiy inson hissiyotlariga juda kam yöl qöyadi, garçi hazilkaş, jozibali va ğamxör bölişi mumkin bölsa-da, köpinça uning harakatlarini zarurat boşqaradi.

Atiya — Sezarning jiyani. Mağrur, makkor va ayyor. Sevgida töyimsiz va butunlay axloqsiz. Öğli va ayniqsa qizi bilan munosabatida zolim, lekin şu bilan birga öz oilasiga sodiq: uning barça makkorliklari bitta maqsadga — farzandlarining kelajagiga böysundirilgan. Rim jamiyatida ayollarning rasman heç qanday hokimiyati yöq, ammo erkaklar oylar va yillar davomida harbiy yurişlarda bölganda, ularning xotinlari, qizlari va onalari fitnalar törini töqiydilar. Atiya Rimning yaşirin hukmdorlaridan biri.

Oktavian — Atiyaning öğli, Sezarning jiyanining öğli. Biz unga birinçi marta duç kelganimizda, u atigi 11 yoşda. Ğalati, ğamgin, ehtiyotkor bölak bola, u ğayritabiiy aql va vaziyatni aniq köriş qobiliyatiga ega. Serialning oxiriga kelib juda sovuq va şafqatsiz bölib qoladi — lekin faqat şu şafqatsizlikni unga maqsadga muvofiqlik va şaroit buyursa.

Oktaviya — Oktavianning gözal, kamtar va mehribon, ammo irodasiz singlisi. Onasining garovi bölib, mağrur xulqini kamtarlik niqobi ostida yaşiradi. Uning birinçi eri Glabriy onasi Atiyaning buyruği bilan «qizi uçun mos bölmagan kuyov» sifatida öldirilgan, bunga Oktaviya onasini heç qaçon keçirmagan. Ikkinçi nikohda uni majburan Mark Antoniyga turmuşga berişgan, garçi u akasining dösti Mark Agrippani sevgan bölsa-da. Serial oxiriga kelib, sinovlardan ötib, irodali ayolga aylanadi. Oktavian quloq soladigan kam sonli kişilardan biri.

Siseron — Senatdagi özgarişlar partiyasining rahbari. Mark Tullius Siseron — nozik aql va çuqur mulohazalar egasi. Zamonasining eng buyuk notiqi, ammo qörqoq va ehtiyotkor. Içida uning hayotiy tamoyillari va tobora ortib borayotgan hirsi örtasida doimiy kuraş bor. Xarakteri böyiça — ğalaba qozonganlar tomoniga doimo ötib turadigan «şamol gul», ammo qalbining çuqurida Gney Pompeyga, keyinçalik esa Brutga hamdard. Kuçlilar tomoniga ötişga tayyor bölişiga qaramay, jasorat va mardlik bilan ölimni kutib oldi.

Mark Antoniy — jasur va çiroyli patrisiy, erkaklar tomonidan hurmatli, ayollar tomonidan sevilgan. Turli xil qöpol zavqlarga moyil, sinik va masxaraboz, ammo qiyinçilikda qolgan odamga yordam bera oladi. Siyosatda tanlamaydigan, ammo dösti Yuliy Sezarga sodiq; hayotni yaxşi biladi, lekin siyosiy öyinning nozikliklaridan çarçab, işlarni qiliç bilan hal qilişni afzal köradi. Yaxşi taktik, ammo yomon strateg. Oktaviyaga siyosiy mulohazalar bilan uylangan, ammo uning onasi bilan xiyonat qilgan, keyin esa Kleopatra uçun uni taşlab ketgan.

Kleopatra — Misr malikasi. Aqlli, şafqatsiz va qatʼiyatli ayol. Jinsiy öyinlarda tajribali, istaklarida çegara bilmaydi. Mamlakati uçun hamma narsaga tayyor, ammo siyosiy uzoqni köra oliş qobiliyati yöq. Sezar va Antoniyning sevgisidan foydalanadi, ammo oxir-oqibat sovuqqon va ehtiyotkor Oktavian oldida mağlub böladi.

Brut — mağrur va doim mustaqil turadigan yoş patrisiy. Uning ajdodi 500 yil avval oxirgi rim podşohini öldirib, respublikaning asosini solgan. Marcus Junius buyuk ajdodi bilan doimiy taqqoslanişga mahkum va özining taqdiri haqida öylaydi — Rimni yana bir bor zulmdan ozod qiliş, xuddi bir vaqtlar Qadimgi Brut qilganidek.

Servliya — Sezarning sobiq sevgilisi, Brutning onasi. Sezar uni taşlab ketgandan keyin, unga nafrat bilan tölib, diktatorga qarşi fitnaning asosiy sababçisi böldi. Atiyadan nafratlanadi, doimo unga qarşi tuzoqlar quradi, raqibasi esa yanada şafqatsiz harakatlar bilan javob beradi. Oxir-oqibat, öğli Brutning ölimini va raqibasi Atiyaning ğalabasini körib, tanazzulga uçraydi.

Pompey Buyuk — Rim armiyasining faxriysi, Illiriya qaroqçilarining vahimasi, Suriya va Ispaniyaning fotihi. Askarlar eng yuqori kasta bölgan jamiyatda Pompey oddiy legioner bölişdan milliy qahramon bölişga erişdi. U keksalik davrida şer kabi — Pompey maqtov va farovonlikda yaşaydi.

Lusiy Voren — pleb, legioner, öz kelib çiqişidan faxrlanadi, eski xudolarga va respublikaning eski anʼanalariga işonadi. Olijanob va jamlangan, zarur bölganda esa murosasiz va şafqatsiz bölişi mumkin. U qatʼiy va pragmatik odam, şu bilan birga öz-özini tahlil qilişga moyil. Respublikaçi eʼtiqodda, şunga qaramay, Sezarga, keyin esa Mark Antoniyga sadoqat bilan xizmat qiladi.

Tit Pullon — pleb, legioner, asta-sekin Lusiy Vorenning eng yaxşi döstiga aylanadi. Legionerning jasorati va sadoqatiga ega, ammo qaroqçining axloqi bilan. Ulkan iştaha va vahşiy ehtiroslar egasi. Impulsiv, mağrur, saxiy va agressiv optimist. Kleopatraning «Sezarning öğli» deb körsatilgan birinçi farzandining otasi.

Mark Agrippa — Oktavianning dösti. Isteʼdodli dengiz sardori va taşkilotçi, halol va vijdonli odam. Oktaviyani sevadi va aslida uni qutqaradi, ammo burç uçun tuyğularidan voz keçişga tayyor. Uning farzandining ehtimoliy otasi.

Bir neçta qismlar:

Maykl Eptid — 1#1-3

Tim Van Patten — 1#7; 2#1

Allen Coulter — 1#5; 2#2

John Maybury — 2#7; 2#10

Alan Poul — 1#6; 2#3

Steve Şill — 1#8; 2#9

Alan Taylor — 1#10; 1#12

Bitta qism:

Adam Davidson — 2#4

Jeremy Podeswa — 1#9

Mikael Salomon — 1#11

Julian Farino — 1#4

Carl Franklin — 2#8

Alik Sakharov — 2#5

Roger Young — 2#6

Bir neçta qismlar:

Bruno Heller — 1#1-6; 1#11-12; 2#1-2; 2#10

Scott Buck — 2#3; 2#7

Todd Ellis-Kessler — 2#4; 2#8

Mia Smith — 2#5; 2#9

Bitta qism:

William J. MacDonald — 1#8

Johan Mahoney — 2#6

John Milius — 1#6

Alexandra Cunningham — 1#9

David Frankel — 1#7

Adrian Hodges — 1#10

Jeff Beal