Samurai Jack

«Samurai Jack» (ingl. Samurai Jack) — «Cartoon Network» kanali işlab çiqargan amerikalik multserial. Uni rejissyor Gennadiy Tartakovskiy suratga olgan, u 2001-yildan 2004-yilgaça şu kanalda efirga uzatilgan. Oradan 13 yil ötgaç, serial davom ettirilib, davomi sifatida 10 qismdan iborat 5-mavsum qöşilgan. U öxşaş loyihalar orasidan yuqori darajada detallaştirilgan animatsiyasi va kinematografik uslubi bilan ajralib turadi. Multfilm flash-animatsiya yordamida çizilgan.

Multserial Jack laqabli samuray haqida hikoya qiladi. Uning sehrli qiliçi yovuzlik timsoli — Aku iblisini yöq qila oladigan yagona qurol. Ularning jangi natijasida iblis boş qahramonni uzoq kelajakka jönatib yuboradi, u yerda dunyoni Aku boşqaradi. Keyinçalik Jackning Aku qöşinlari bilan kuraşi haqida hikoya qilinadi.

«Samurai Jack» AQŞda yaşovçilar uçun Toonami Jetstream sayti orqali köriş imkoniyatiga ega edi. Serialni işlab çiqariş 2004-yilda töxtatildi, lekin şou rasmiy ravişda bekor qilinmadi. Tartakovskiy töliq metrajli film rejissyori bölişni rejalaştirgan edi, biroq keyinçalik, 2015-yil 2-dekabrda, Adult Swim kanalida serialning davomi — beşinçi mavsumni eʼlon qildi.

Multserial retro-futuristik antiutopik dunyoda keçadi, unda odamlar, robotlar va musofirlar birga yaşaydi. Aku nafaqat Yerni, balki Quyoş tizimidan taşqaridagi köplab sayyoralarni ham öz ixtiyoriga böysundirgan. Sayyorada, şuningdek, sehrgarlar, sehrli artefaktlar va afsonaviy mavjudotlar ham uçraydi. Aku hukmronligi tufayli Yerda juda köp jinoiy unsurlar paydo bölgan.

Samuray Jack — multfilmning boş qahramoni, şahzoda va taxt vorisi. U dunyoning turli burçaklaridagi ustozlardan taʼlim olgan. U otasidan meros qolgan sehrli qiliçga ega. 5-mavsumda u sehrli qiliçni yöqotadi, keyinroq esa uni qaytarib oladi. Jack özi ham ota-onasi kabi jozibali, aqlli va mehribon. Samuray juda bosiq odam, ğazabga juda kam beriladi. U zulm ostida qolganlarga yordam berişga harakat qiladi, hatto bu uning ötmişga qaytişiga tösqinlik qilsa ham. Beşinçi mavsumda uning xarakteri özgaradi. U tuşkunlikka tuşadi va duşmanlariga nisbatan şafqatsiz bölib qoladi. Ovozini Phil LaMarr bergan.

Aku (yapon tilida 悪 «Yomonlik», uning nomi yapon «Akuma» — iblis sözidan kelib çiqqan bölişi mumkin) (†) — multfilmdagi asosiy antagonist, lekin u jozibasiz emas. Jack ğoyib bölganidan foydalanib, u dunyoni zabt etgan va koinotda yaşovçi baʼzi mavjudotlar uçun xudoga aylangan, keyinçalik barça olam va galaktikalarni böysundiriş niyatida. Samuray Jackning otasi avval mağlub etgan yovuz iblis. Aku sehrgarlikda kuçli: u turli hayvonlarga, antropomorf mavjudotlarga va hatto odamlarga aylana oladi (bu esa uning köplab öta qobiliyatlaridan faqat biri). Şuningdek, Aku boşqa baʼzi yovuz personajlardan farqli ölaroq, yillar ötişi bilan aqlliroq bölib boradi. Samuray qaçon ham ötmişga qaytmasligi uçun Aku barça mavjud portallarni yöq qiladi va Jackning qarib ölişini kutadi. U duşmani endi qarimasligini va ularning kuraşi abadiy davom etişini tuşungaç, öz ikkilamçisi — psixoterapevt bilan muloqot qiladi. 50 yil davomida u yumşoqroq bölgan bölsa-da, 5-mavsumning 5-qismida öz tuşkunligidan çiqiş uçun isyonçilar bilan hisob-kitob qilişdan qaytmaydi. 9-qismda u Oşi va uning opa-singillarining biologik otasi ekanini tasdiqlaydi. Serial finalida u Jack qölida taqdirini topadi, Jack kelajakdan qaytib, iblisni bir umrga yöq qiladi. Ovozini Mako (1–4 mavsumlarda, 5-mavsumda ötmişdagi Akuning ovozini) va Greg Baldwin (5-mavsum) bergan.

Scotsman (Şotlandiyalik) (†) — Jackning eng yaxşi dösti. Katta, qizil soçli erkak, Jackni birinçi marta juda uzun osma köprikda uçratgan. Dastlab ular duşman bölişgan, lekin köp kunlik jangdan keyin bir maqsadi borligini anglaşgan va ularni yollanma qotillar quvib yurgan. 50 yildan keyin u taşqi körinişi jihatidan sezilarli darajada özgargan (Jackdan farqli ölaroq). Uning oq soç-soqoli bor, pastki qismida ikkita kiçik örim va örtasida uzun tugun örilgan, oq köylagini kulrang bilan almaştirgan va öng köziga katakli köz boğiçi taqib yuradi. Qurolining qolgan qismiga kelsak, u sehrli qiliçini saqlab qolgan, nogironlar aravaçasida turgan çap oyoğiga Minigun örnatgan, bu oyoqni qöllab-quvvatlaş uçun xizmat qiladi. Bu 50 yil içida u vaqtini behuda ötkazmagan. Uning köp qizlari bor (taxminan yuztaça), tuğma va farzandlikka olingan, ularni u Aku bilan kelajakdagi jang uçun jangçilar qilib tarbiyalagan. 5-mavsumning 5-qismida u Akuning közlaridan çiqqan nurlar bilan halok böladi, ammo uning runik sehrli qiliçidagi runalar kuçi tufayli gullab-yaşnagan holatda arvoh bölib qaytadi. Keyingi qismlarda u qizlari bilan yangi qöşin yiğib, Jackni topişga va «katta bola» — Akuni butunlay yöq qilişga ahd qiladi. Serial finalida u qizlari bilan Jackni qutqariş operatsiyasida iştirok etadi. Ovozini John DiMaggio bergan.

Imperator — samurayning otasi. Jozibali, aqlli, mehribon, rahmdil va hayotsevar inson. Uning hayoti uç bosqiçga bölinadi: birinçisi — yoş bölib, Akuni mağlub etgan davri; ikkinçisi — öğli Jack tuğilib, Aku unga yana hujum qilgan davr; uçinçisi — Aku dunyoni boşqarayotgan va u Jackni kutiş uçun itoat etib yaşayotgan davr. Finalda u öğlidan faxrlanadi va uning töyida qatnaşadi. Ovozini Sab Şimono bergan.

Imperatritsa — imperatorning xotini va samuray Jackning onasi. Jack öqişga ketişdan oldin, ona sehrli qiliçni saqlab qöygan. Öğli qaytgaç, uni unga bergan. Öşa kundan boşlab Jack bu qiliçni heç qaçon tark etmagan. Ona nozik va mehribon, lekin öz yölida jasur va donişmand. Aynan u öğlini Akudan qutqargan. Finalda eri bilan birga öğlidan faxrlanadi va uning töyida qatnaşadi. Ovozini Lauren Tom bergan.

Rottşild «Rotti» III — arxeolog itlarning yetakçisi, ajdodlarining merosini örganadi. Peşonasiga çözinçoq panama va köziga monokl taqqan, juda mehribon va quvnoq it. U samuray Jackka Akuning yangi dunyosi haqida gapirib bergan va uni hamkasblarini himoya qilişga çaqirgan. 5-mavsumning 10-qismida Jackni qutqariş uçun qaytib keladi va bolalari bilan Aku bilan yakuniy jangda qatnaşadi. Ovozini Rob Paulsen bergan.

Ogyust MakʼDaffi — Rottining dösti, arxeolog it, köproq ğijinçoq, sokin va kam gapiradigan. Dastlab samuray Jackga şubha bilan qaragan, lekin keyinçalik uning ittifoqçilaridan biriga aylangan. Böyi past, lekin kengroq boş kiyim kiyadi. Tişlari orasida trubka tutib yuradi.

Dreyfus Aleksandr — arxeolog itlar orasida eng katta. Rotti va Ogyust MakʼDaffi kabi aqlli emas, lekin odamlarga nisbatan mehribon va yoqimli. Buldog, vaqti-vaqti bilan tupuradi.

Vulli — mamont yoki begemotga öxşaş aqlli mavjudotlar, kiçik kök rangli Kriçtilayt musofirlar tomonidan qul qilingan. Şafqatsiz va oçköz Kriçtilaytlar Vullilarni Jack ularning barça qurilmalariga energiya beradigan asosiy maşinani yöq qilib, ularga yordam bermagunça, mollar kabi qulda saqlagan. Vullilarning meʼmorçiligi va kiyimi turli şarq uslublarini uyğunlaştiradi. 1-mavsumning 4-qismida uçraydi. Bu ikki vakil 5-mavsumning 6-qismida Oşi bilan uçraşgan. 5-mavsumning 10-qismida ular kamonçilar bilan birga Aku bilan yakuniy jangda iştirok etişadi.

Jinni Jack (†) — Jack içidagi nafrat va ğazab, uning töla qarama-qarşiligi. Aku uni samurayni tirik holda yöq qiliş uçun qoronğu sehrdan yaratgan, lekin u özini tuta olgan va içidagi barça ğazabni haydab çiqarib, 1-mavsumning 8-qismida uni yöq qilgan. Aku uni «Samurai Jack: The Shadow of Aku» öyinida yana sehr bilan tiriltirgan va mağlub etilgan. Lekin 5-mavsum voqealaridan oldin (7-qism boşida) u Jack içida yana paydo bölgan, çunki Aku Jack oldida oxirgi portalni yöq qilgan. U sehrli katananing yöqolişiga sabab bölgan. 50 yil ötgaç, 5-mavsumning 7-qismi oxirida Jack uni aqlidan butunlay yöq qilgan. Ovozini Phil LaMarr bergan.

Oliy ruhoniy (†) — Aku qizlarining onasi, 5-mavsum voqealari davomida Akuga siğinadigan ayollar kultining yetakçisi. 7-qismda Oşining otilgan öqi bilan öldirilgan. 9-qismda Aku Oşi va yana 6 qizining biologik otasi ekani tasdiqlangan. Ibodat marosimi vaqtida maʼbadda Aku paydo bölib, mukofot sifatida idişga öz mohiyatini qoldirgan. Ruhoniy uni darhol içib yuborgan va dunyoga 7 qiz tuğilgan. Ovozini Grey DeLisle bergan.

Aku qizlari — uç yoki yetti nafar gibrid ayollar guruhi, ularni Oliy ruhoniy yagona maqsad bilan tuğib, tarbiyalagan: samuray Jackni öldiriş. Ular Aku sektasining bir qismi bölib, 5-mavsumning dastlabki uç qismida töliq paydo bölgan. 6-qismda maʼlum böldiki, ular kiyimda emas, yalanğoç bölgan. Bolaligidan ularning terisi, ehtimol kömir yoki smola taʼsirida, qorayib qolgan. 9-qismda ular haqiqatan ham Aku qizlari ekani tasdiqlangan: ularning onasi Aku qoldirgan mohiyatni içib, 7 qiz tuğilgan:

Oşi (†) — 5-mavsumning asosiy qahramonlaridan biri, Aku qizlarining sobiq yetakçisi, Oliy ruhoniy va Akuning katta qizi. 3-qism oxirida uşlab turgan zanjir uzilganda, Jack zanjirni qöyib yuborgaç, jarlikka tuşib ketgan. Jack uni qutqargan. 4-qism oxirida u Jackga nisbatan qarama-qarşi his-tuyğulari va uning dunyoni yaxşiroq qiliş maqsadi tufayli uni öldirişdan voz keçgan. 5-mavsumning keyingi qismlarida u Jack uçun yaxşi ittifoqçi va yordamçi böladi. 6-qismda u özidan «Aku pardasi»ni tozalaydi, soçini özgartiradi va barglardan kiyim tikib, çiroyli qizga aylanadi. 8-qism oxirida u Jackka bölgan his-tuyğularini namoyon etadi va unga oşiq böladi. 9-qismda u içki «Aku pardasi» nazoratida bölib, yana Jackka duşman böladi. Serial finalida u Jackka ötmişga qaytişda yordam beradi, şunda u Akuni butunlay yöq qiladi. Ammo töyi vaqtida vaqt paradoksi tufayli u huşidan ketadi, Jack bilan xayrlaşadi va vaqt anomaliyasi sifatida ğoyib böladi (muqobil voqelikda u mukofot sifatida qaytadi, lekin xotirasi evaziga). Ovozini Tara Strong bergan.

Ami (†) — Aku qizlaridan biri, katana bilan qurollangan. 2-qismda Jack uning böğzini öşa katanasi bilan kesib öldirgan. Ovozini Kari Wahlgren bergan.

Aki (†) — Aku qizlaridan biri, zanjir bilan qurollangan. 3-qismda Jackning kutilmagan nayza hujumi natijasida halok bölgan. Ovozini Kari Wahlgren bergan.

Ara (†) — Aku qizlaridan biri, ikki sai bilan qurollangan. 3-qismda Jack uni nayza bilan qatl etgan, bu nayza dastlab Oşiga otilgan edi.

Ana (†) — Aku qizlaridan biri, kanaba bilan qurollangan. 3-qismda Jack bilan jang vaqtida Jack uni otib, xanjar bilan teşib öldirgan.

Ayjiya (†) — Aku qizlaridan biri, naginata bilan qurollangan. Jack uning hujumidan qoçib, uni yelkasidan uşlab, yoğoç ustunidan jarlikka taşlaganda mağlub bölgan.

Avi (†) — Aku qizlaridan biri, ikki kapalak-xanjar bilan qurollangan. Jackning bir zarbasidan huşini yöqotib, yoğoç ustunda hujum paytida jarlikka tuşib ketgan. Ovozini Tara Strong bergan.

Jackning vijdoni — 50 yil davomida şakllangan şaxs, u Jackning ikkinçi, yomonlaşib boradigan aqlini ifodalaydi: içidagi yovuz qoronğu tomoni, kimnidir qutqara olmaganidan yoki Akuni töxtata olmaganidan puşaymon bilan tölib-toşgan. Jackning vijdoni hayotga, ayniqsa duşmanining hayotiga nisbatan loqayd. Eng keng tarqalgan körinişi — özining buzilgan, kuç-qudratga tölgan nusxasi bölib, u tez-tez unga ularning ölganlari yaxşiroq bölardi, deb aytadi. Vijdon 5 xil şaxs körinişini qabul qilgan: Azob (2-qism); Qonxörlik (3-qism); Befarqlik (4-qism); Ğazab/Jinni Jack (7-qism); Ğamxörlik/Soqolli Jack (9-qism). Ovozini Phil LaMarr bergan.

Omen (†) — Jackni tinç qöymagan sirli ruh. U yonayotgan közli, samuray zirhida ot ustida ötirgan qora şabbih körinişga ega. Yaqindan qaraganda yuzi körinmaydi, faqat böyniga osilgan arqon körinadi. Uning ovozi böğiq va qayğuli. Har safar paydo bölganda yaşil nur, tuman va sirli musiqa kuzatiladi. 5-mavsumning 6-qismida maʼlum böladiki, uning Jackni taʼqib qiliş sababi — samuray sifatida maqsadidan voz keçgani va u Jackdan ritual öz joniga qasd qilişni — sepukuni talab qilgan, ammo Jack özini yengib, uni mağlub etgan. Ovozini Aaron LaPlante bergan.

Şotlandiyalikning qizlari — Şotlandiyalik tomonidan tuğilgan va tarbiyalangan ayollar guruhi, otalariga Aku bilan jangda yordam beriş uçun. Ularning yetakçisi katta qizi Flora. Uning va opa-singillarining hammasi muşakli, baquvvat va katakli şotland libosida. Ular 5-mavsumning 5-qismida paydo bölgan. Yakuniy jangda ham Şotlandiyalik Jackka qizlarining boşqa ismlarini aytib beradi: Skora, Lif, Ayla, Breddana, Bergina, Alana, Oyla, Alpi, Fiona, Oşi, Boni, Lorna, Buina, Djona, Nora, Djisu, Djana, Yusmit, Epi, Freya, Djovaka, Geşa, Bryusela, Ines, Damfe, Xora, Davina, Kina. Florani Grey DeLisle ovoz bilan ifodalagan.

Şafqatsiz Skaramuş (†) — kuçli tovuş impulslari yordamida atrofdagi narsalarni vayron qila oladigan noyob xanjarga ega android. U Akuning eng yaxşi qotil kiborglaridan biri edi va 5-mavsumning 1-qismida Jack uning qurolini olib, uni yöq qilgan. Maʼlum bölişiça, yöq qilinganidan keyin u omon qolgan, lekin uning tanasidan faqat boşi qolgan. U 6-qismda şoşilib, Akuga samuray haqidagi yangilikni yetkazişga harakat qiladi. 9-qismda u buni uddalaydi. U xabarni yetkazadi va «yaxşi yangilik» uçun yöqotilgan tanasini qaytarib oladi. Ammo uning xabari Akuga juda keç yetib boradi (çunki tanasiz u axborotni sekinroq uzatişga majbur edi), va u notöğri maʼlumot uçun jazolanadi: Aku uning boşini portlatadi. Ovozini Thomas Kenny bergan.

Dominator (†) — 5-mavsumning 5-qismida paydo bölgan sadist yovuz odam. U musofirlar jamoasidan begona bolalarni öğirlagan, ularning böyniga jarrohlik yöli bilan nazorat çiplarini örnatgan va ularni öz zavodida qamab qöygan. Uni Oşi öldirgan: u 10 000 voltli elektr şok qiynoqlariga çidagaç, qoçib, uning ustiga hujum qilib, boşqaruv paneliga otib yuborgan va ular portlagan. Ovozini Aaron LaPlante bergan.

Orklar armiyasi (†) — Samuray Jackni çuqur meditatsiya holatida bölganida öldirişni niyat qilgan yollanma armiya. Oşi Jack meditatsiya qilayotgan vaqtda yakka özi bir neça ming jangçini öldirgan. Ular 5-mavsumning 7-qismida paydo bölgan. Ovozini Daran Norris bergan.

Lazarus-92 (†) — XCIX qismida paydo bölgan xavfli musofir. U köp marta tiklaniş va tanasini çöziş qobiliyatiga ega bölib, bir-biriga öxşaş köplab kök zuluklardan taşkil topgan. Jack yoqqan X-49 neytrallaş qurolli (elektr minasi) bilan mağlub etilgan.

Multserialni SSSRdan çiqqan multiplikator Gennadiy Tartakovskiy yaratgan, u «Super Çaqaloqlar» va «Dekstrning laboratoriyasi» multseriallari bilan maşhur. Ularni rejissyorlik qilgandan keyin bolalar uçun komediyalar yaratiş unga zerikarli tuyulib, u yangi narsa qilişga qaror qilgan. U bolaligidan samuraylar va ularning buşidō kodeksiga qiziqqan. Asarning asosiy motivi multiplikatorning takrorlanuvçi tuşlariga asoslangan. Unga tuşida sevgilisi bilan mutantlar egallagan dunyo böylab sayohat qilayotgandek körinardi.

Şou yaratilişiga nafaqat klassik Gollivud filmlari «Ben-Hur» va «Lourens Arabiston», balki Akira Kurosava filmlari ham taʼsir körsatgan. Muallif Frank Millerning ijodidan ham ilhomlangan. Gennadiy asosiy ğoyani «Ronin» grafik romanidan olgan, unda ham xöjayinsiz samurayning sarguzaştlari hikoya qilingan. Jackning spartaliklar bilan uçraşgan qismi esa «300» komiksidan ilhomlangan.

Serial Gennadiy Cartoon Network ijroiya direktori Mayk Lazzoga «Kung-fu» teleserialiga — Devid Karradaynli serialga öxşaş multfilm suratga olişni taklif qilgandan keyin paydo bölgan. Bu ğoya unga juda yoqqan va serial işlab çiqarişga kirişgan.

Serial Emmy mukofotining 4 ta sovrinini olgan:

2003-yilda Scott Wills — XXXII qism «Jack va afsonaviy mavjudotlar bilan sayohat» uçun

2003-yilda Dan Krall — XXV qism «Jack va spartaliklar» uçun

2004-yilda Gennadiy Tartakovskiy — XXXVII qism «Yovuzlikning tuğilişi» uçun

2005-yilda Brayan Endryus — XLIX qism «Ўлим мавсуми: 4 fasl» uçun