Sherlock Holmes

Londonning maşhur sirli tergovçisi Şerlok Holms bir neça yildan beri Beyker-stritdagi xonada turadi va u yerda mijozlarini qabul qiladi. Har kuni odamlar unga turli iltimoslar bilan keladi. Kimdir uni qilmagan jinoyatlaridan oqlaşni, kimdir jinoyatçilardan qutqarişni söraydi. Şerlok Holmsning mijozlari oddiy odamlar bilan çeklanmaydi — maşhur tergovçiga unvonli şaxslar va hatto hukumat aʼzolari ham murojaat qiladi.

Holms har doim jinoyatlarni oçadi va unga sodiq döstlari yordam beradi: hamkor doktor Vatson, uy bekasi missis Hadson va uning ukasi Maykroft Holms. Şerlok Holms tergov qiladigan jinoyatlar doirasi juda keng — asosan qotilliklar, lekin baʼzan öğirliklar, talonçilik, odam öğirlaş va hatto davlat xiyonati ham uçraydi.

Jeremi Bretт — Şerlok Holms (1984—1994)

Devid Börk — doktor Vatson (1984—1985)

Edvard Hardvik — doktor Vatson (1986—1994)

Rozali Uilyams — missis Hadson (1984—1994)

Kolin Jivons — inspektor Lestreyd (1984—1992)

Erik Porter — professor Moriarti (1985—1986)

Çarlz Grey — Maykroft Holms (1985, 1988, 1994)

Dastlab serialning prodyuseri Maykl Koks bölgan, ammo keyingi epizodlar bilan Jun Uindem-Devis şuğullangan. Telekörsatuv uçun epizodlar ssenariy muallifi Jon Xouksuort tomonidan moslaştirilgan, u köplab epizodlarning ssenariylarini ham yozgan. Ssenariy mualliflari qatoriga Aleksandr Baron, Jeremi Pol, Trevor Bouen va Alan Pleyter ham kiritilişi mumkin.

Jeremi Bretт Şerlok Holms rolini ijro etgan. Uning «keskin va qattiq» Holmsi tomoşabinlar orasida darhol maşhur böldi. Bretт 40 yillik faoliyati davomida köplab rollarni ijro etgan bölsa-da, tomoşabinlar uni avvalambor Artur Konan Doyl hikoyalari asosida Jon Xouksuort ssenariysi böyiça suratga olingan serialdagi Şerlok Holms rolining ijroçisi sifatida eslab qolişdi. Jeremi Bretт serialning 41 ta epizodida suratga tuşgan. Brett özi esa köp jihatdan va xarakterining öziga xos xususiyatlari tufayli sovuq, mulohazali tergovçi rolini öziga mos emas deb hisoblagan. «Men bu rolga mos emasman, mening qiyofam — romantik va qahramonona obrazlar. Men doim özimning katta qismimni yaşirişga majbur bölardim, şuning uçun köpinça beparvo, baʼzan hatto biroz qöpol körinardim», — deb aytgan edi aktyor. Şu bilan birga Bretт rolga kirib ketiş uçun juda katta harakat qilgan: u tuşlik tanaffuslarida suratga oliş maydonçasida ssenariylarni öqigan, har bir nozikligiga eʼtibor bergan, hatto dam oliş kunlarida ham ssenariylarni bir neça marta qayta öqib, barça tafsilotlarni çuqur örgangan. Suratga oliş davrida u maniakal depressiyadan aziyat çekkan, keyinroq unga bipolyar buziliş taşxisi qöyilgan. Kasalligiga qaramay, Bretт öz rolini çuqur his etgan.

Vatson rolini dastlab Devid Börk olgan edi, u oldin 1965-yilda BBC tomonidan suratga olingan «Şerlok Holms» filmi moslaşuvida rollardan birini ijro etgan, unda boş rollarni Duglas Uilmer va Naydjel Stok ijro etgan. Börk faqat serialning birinçi mavsumida, 1985-yilgaça suratga tuşgan, söngra Qirollik Şekspir truppasiga qöşilgan. Uning örniga 1986-yildan serial oxirigaça Vatsonni ijro etgan Edvard Hardvik kelgan. Bretт, Börk va Hardvikdan taşqari, muntazam aktyorlar orasida Skotland-Yard inspektori Lestreyd rolidagi Kolin Jivons va uy bekasi missis Hadson rolini ijro etgan Rozali Uilyams ham bor edi. Şuningdek, bir neçta epizodlarda Holmsning ukasi Maykroft Holms rolida Çarlz Grey va professor Moriarti rolida Erik Porter paydo bölgan.

Teleserial 41 ta epizoddan iborat bölib, ular har biri alohida nomga ega bölgan tört mavsumga bölingan: «Şerlok Holmsning sarguzaştlari» (1984—1985), «Şerlok Holmsning qaytişi» (1986—1988), «Şerlok Holmsning arxivi» (1991—1993) va «Şerlok Holmsning xotiralari» (1994). 36 ta epizod 50 daqiqa davom etgan, 5 tasi esa töliq metrajli maxsus filmlar bölgan.

Mançesterdagi Quay Streetʼdagi Granada studiyalarida Beyker-stritning töliq hajmli, aniq nusxasi qurilgan. Keyinçalik u Granada turistik diqqatga sazovor joyining markaziy qismiga aylangan, u 1999-yilda yopilgunga qadar faoliyat körsatgan. Beyker-stritning aniq, töliq ölçamli nusxasini quriş işlab çiqarişning boşidanoq rejalaştirilgan edi, maqsad suratga oliş tugagaç, dekoratsiyalarni turistik diqqatga sazovor joyga aylantiriş edi.

1988—1989-yillarda Jeremi Bretт va Edvard Hardvik «Şerlok Holmsning siri» pyesasida rol öynagan, uni ularning özlari uçun telesirial ssenariy muallifi Jeremi Pol maxsus yozib, West-Endda sahnalaştirgan.

1992-yilda Bretт va Hardvik «Tört eman siri» teledetektivining taxminan ön daqiqalik mini-epizodida ham paydo bölgan, u ITV telekanalining xayriya «Teleмарафон 92» doirasida körsatilgan. Bu epizod kanalning detektiv seriallari yulduzlari iştirokidagi ketma-ket hikoyaning tört qismli siklini boşlab bergan. Topişmoqqa javobni tomoşabinlar ekrandagi telefon raqamlaridan biriga qönğiroq qilib aytişlari kerak edi.

Jeremi Bреттning Şerlok Holms rolidagi ijrosi tanqidçilar va muxlislar tomonidan kino va televideniye tarixidagi şu rolning eng yaxşi ijrolaridan biri deb tez-tez ataladi. Den of Geek saytidan Aleks Ueststorp Bреттni «haqiqiy noyob aktyor — katta mahorat va yorqin şaxsga ega aktyor» deb ataydi, uning söziça, Bretт Holmsni «şunçalik öziniki qilganki», keyingi har bir teleekranlaştiriş Konan Doyl ijodiga butunlay boşqa yönalişdan yondaşişi kerak bölgan.