Shōgun

Şōgun (yapon. 将軍 şo:gun, ingl. Şōgun) — tarixiy drama janridagi teleserial. Jeyms Klavellning şu nomli tarixiy romanining ikkinçi ekranlaştirilişi (birinçisi 1980-yilda çiqqan). FX telekanali 2018-yil avgust oyida serialning 10 ta qismiga buyurtma berdi. Suratga oliş 2021-yil sentyabridan 2022-yil apreligaça Kanadada ötkazildi. Birinçi ikki qismning premyerasi 2024-yil 27-fevralda bölib ötdi. Serialning birinçi mavsumi tanqidçilardan juda ijobiy şarhlar oldi.

Dastlab mini-serial sifatida möljallangan edi, lekin muvaffaqiyatli debyutdan söng uni yana ikki mavsumga uzaytirişga qaror qilindi.

Hiroyuki Sanada — daymyo Yoshi Toranaga

Cosmo Jarvis — Jon Blekthorn

Anna Sawai — Toda Mariko

Tadanobu Asano — Kaşiga Yabusige

Takehiro Hira — Işido Katsunari

Tommy Bastow — ota Martin Alvito

Fumi Nikaido — Otiba No Kata

Hiroto Kanai — Kaşiga Omi

Moeka Hoşi — Usami Fudzi

Tokuma Nişioka — Toda «Temir muşt» Hiromatsu

Fumiyo Kohinata — Taiko

Eita Okuno — Saeki Nobutsuna, Toranaganing ögay akasi

Ako — Xonim Ijo (Daiyoin)

Şinnosuke Abe — Toda «Buntaro» Hirokatsu

Yasunari Takeşima — Tonomoto Akinao, Toranaganing josusi

Toşi Toda — Sugiyama

Nobuya Şimamoto — Nebara Jozen

Hiro Kanagawa — Iguraси Yoşimito, Yabusigening vassali

Nestor Carbonell — Vasko Rodrigeş

Luis Ferreira — «Qora kema» kapitani Ferreira

Paulino Nunes — ota Alvito

Joaquim de Almeida — ota Domingo

Yuki Kura — Yoshi Nagakado, Toranaganing öğli

Yoriko Doguçi — Kiri No Kata

Yuka Kori — kurtizan Kiku

Juniçi Tajiri — boğbon Uedzirо

2018-yil 3-avgustda FX telekanali Jeyms Klavellning şu nomli romani asosidagi «Şōgun» mini-serialini işlab çiqarişga buyurtma berganligi eʼlon qilindi. Ijroçi prodyuserlar sifatida Endryu Makdonald, Allon Rayç, Maykl De Luka, Mikaela Klavell (Jeyms Klavellning qizi), Tim van Patten, Yudjin Kelli va Ronan Bennett iştirok etdi. 2020-yil dekabrda maʼlum böldiki, COVID-19 pandemiyasi tufayli suratga oliş keçiktirilgan bölsa-da, serial işlab çiqariş bosqiçida. Yangi moslaşuvning boş ssenariy muallifi Jastin Marks böldi, u xotini Reyçel Kondo bilan birga prodyuser ham böldi.

2021-yil 24-mayda Kosmo Jarvis va Hiroyuki Sanada serialda boş erkak rollariga tasdiqlanganligi maʼlum böldi. 2021-yil 30-sentyabrda serialda Anna Savai Marikо rolida, Tadanobu Asano Kaşiga Yabusige rolida, Fumi Nikaido Otiba rolida, Tokuma Nişioka Toda Hiromatsu rolida, Takehiro Hira Işido rolida, şuningdek Ako, Şinnosuke Abe, Yasunari Takeşima, Hiroto Kanai, Toşi Toda, Hiro Kanagawa, Nestor Carbonell, Yuki Kura, Tommy Bastow, Moeka Hoşi, Yoriko Doguçi va Yuka Kori iştirok etişi maʼlum qilindi.

Dastlab suratga oliş Yaponiya va Buyuk Britaniyada ötkazilişi rejalaştirilgan edi, biroq keyinçalik bu rejalar qayta körib çiqildi. Suratga oliş 2021-yil 22-sentyabrda Vankuver (Kanada)da boşlanib, 2022-yil 22-aprelda yakunlandi. 2023-yil bahorida serial postproduksiya bosqiçida edi.

Premyera 2024-yil 24-fevralda bölib ötdi, öşa kuni ilk ikki qism çiqdi. Keyingi qismlar haftada bir marta çiqib turdi.

2024-yil may oyida serialning yana ikki mavsumga uzaytirilgani maʼlum böldi.

Rotten Tomatoes şarh agregatorida mini-serial reytingi 129 ta tanqidçi şarhi asosida 99 % ni taşkil etadi, örtaça baho 10 ballik şkala böyiça 8,5 ga teng, şuningdek u «yangilik» sertifikatiga ega. «Tanqidçilar konsensusi» quyidagiça ifodalangan: «Vizual jihatdan ajoyib va madaniy işonçlilik bilan boyitilgan «Şōgun» asldan ustun turadigan epik qayta talqindir». Metacritic agregatorida, örtaça vaznli arifmetik körsatkiçdan foydalangan holda, mini-serial reytingi 39 ta tanqidçi şarhi asosida 100 ballik şkala böyiça 85 ballni taşkil etadi, bu «umumiy eʼtirof»ga mos keladi.

«Guardian»dan Rebekka Nikolson serialga 5 ballik şkala böyiça 4 yulduz qöydi, uni «maftunkor» va «epik» deb atadi, jang sahnalari va asarga hurmatini maqtadi. «New York Times»dan Mark Xeyl uni 1980-yildagi moslaşuv kabi «epik kostyumli sovun operasi» deb atadi, ammo texnik jihatdan yuqoriroq darajada suratga olinganini taʼkidladi. U ijodkorlarning 1980-yildagi moslaşuvdan köra köproq yapon qahramonlarini körsatiş qarorini maqtadi, öşa moslaşuv asosan Blekthornga eʼtibor qaratgan edi, lekin Kosmo Jarvisning öyinini unçalik işontirarli emas deb hisobladi, u deyarli doim «adaşgan» yoki «hayratda qolgan va asabiy» körinardi. «Telegraph»dan Anita Singh yozdi: «Moslaşuv mukammallikka yetmaydi. Baʼzan u juda zerikarli tuyuladi — feodal siyosat haqida juda köp gap, holbuki köproq harakat bölişi kerak». Şu bilan birga u tasvir ajoyib körinişini va «Şōgun»ning kuçi şundaki, u bizni marosimlari va zöravonligi bilan Blekthorn uçun ham bizga şunçalik begona tuyuladigan dunyoga çömdirişini qayd etdi. Rolling Stoneʼdan Alan Sepinuoll serialni «ajoyib» deb atadi va u 1980-yildagi moslaşuvdan ustun ekanini taʼkidladi: öşa serialda barça yapon qahramonlari Blekthorn hikoyasidagi «ekzotik ikkinçi darajali rollar» sifatida qaralgan bölsa, bu yerda «köplab nuqtai nazarlar» taqdim etilgan. «Wall Street Journal»dan Jon Anderson serialni 1980-yildagi moslaşuvga nisbatan işonçliroq deb atadi: unda Klavellning hikoyasidagi «zöravonlik va buzuqlik» «Reygan davri standartlari»ga qaraganda oçiqroq tarzda berilgan. Entertainment Weeklyʼdan Kirsten Bolduin Marikо (1980-yildagi moslaşuvda Yoko Şimada ijro etgan) «umuman olganda sokin va itoatkor» bölganini, Anna Savai esa uni zamonaviy tomoşabinga köproq mos keladigan «pölatdek kuç va jonli xarakter» bilan ijro etganini qayd etdi. Kosmo Jarvis esa Blekthorn rolida, 44 yil oldin Richard Çemberlen singari, «işonç va manmanlik»ni namoyiş etadi, lekin qahramoniga qöşimça skeptitsizm va qöpol hazil qatlamini ham qöşadi. Köplab tanqidçilar bu «Şōgun» moslaşuvini «Taxt öyinlari» bilan soliştirdi.

Yaponiyada mini-serial Eiga.com saytida ham ijobiy baholarga sazovor böldi. Yapon komigi Kunixiro Matsumura bu telekörsatuvni haqqoniyligi uçun maqtadi. 1980-yilgi «Abarenbo Şōgun» serialida Tokugava Yoşimuneni ijro etgan, şuningdek Tokugava Ieyasuni uç marta öynagan Ken Matsudaira (Klavell romanidagi Yoshi Toranaganing prototipi) Sanadaning öyinini va serialga tarixiy işonçlilik kiritiş intilişini maqtadi; Sanada serialda nafaqat aktyor, balki prodyuser sifatida ham qatnaşgan. The Hollywood Reporterʼga bergan intervyusida Hiroyuki Sanada yapon tomoşabinlari yangi «Şōgun» moslaşuvini qanday qabul qilişidan «biroz xavotirda» ekanini tan oldi, çunki «ular nima haqiqiy, nima emasligini biladi». Barça xavotirlarga qaramay, Sanada yapon auditoriyasi moslaşuvni juda yaxşi qabul qilganini taʼkidladi.

Taniqli yapon videoöyin işlab çiqaruvçisi Hideo Kojima bu moslaşuvni «XVII asr Yaponiyasidagi „Taxt öyinlari“» deb atadi, miqyosi, tafsilotlarga eʼtibori, aktyorlar tarkibi, kostyumlari, dekoratsiyalari va vizual effektlarini maqtadi va mini-serial yapon kino sanoatining kelajakdagi rivojiga taʼsir qiladi, degan taxminni ilgari surdi.

2024 — 18 ta «Emmy» mukofoti: eng yaxşi drama serial, dramatik serialdagi eng yaxşi aktyor (Hiroyuki Sanada), dramatik serialdagi eng yaxşi aktrisa (Anna Savai), dramatik serialdagi eng yaxşi taklif etilgan aktyor (Nestor Karbonell «Anjin» qismi uçun), dramatik serialning eng yaxşi rejissyorligi (Frederik Tua «Qizil osmon» qismi uçun), dramatik serial uçun eng yaxşi casting, serialdagi eng yaxşi operatorlik ishi (Sam McCurdy «Qizil osmon» qismi uçun), eng yaxşi tarixiy kostyumlar (»Yaşil dunyo xonimlari» qismi uçun), hikoyaviy tarixiy yoki fantastik serialdagi eng yaxşi sanʼatkor-dekoratorning ishi («Anjin» qismi uçun), dramatik serialdagi eng yaxşi montaj (Mariya Gonsales va Aika Miyake «Tuş içidagi tuş» qismi uçun), eng yaxşi titrlar dizayni, eng yaxşi kaskadyorlik ishi («Sakkiz qatlamli tösiq» qismi uçun), eng yaxşi tarixiy yoki fantastik grim («Hayot tubsizligi» qismi uçun), eng yaxşi protez grim («Tuş içidagi tuş» qismi uçun), eng yaxşi tarixiy yoki fantastik soç turmagi («Vaqt zarrasi» qismi uçun), eng yaxşi tovuş montaji («Xonakilaştirilganlar» qismi uçun), eng yaxşi tovuş miksi («Xonakilaştirilganlar» qismi uçun), mavsumda yoki telefilmdagi eng yaxşi vizual maxsus effektlar. Bundan taşqari, serial 7 ta nominatsiyaga sazovor böldi: dramatik serialdagi eng yaxşi ikkinçi darajali aktyor (Tadanobu Asano, Takehiro Hira), dramatik serialning eng yaxşi ssenariysi (Reyçel Kondo va Jastin Marks «Anjin» qismi uçun, Reyçel Kondo va Keylin Puente «Qizil osmon» qismi uçun), serialdagi eng yaxşi operatorlik ishi (Kristofer Ross «Anjin» qismi uçun), vizual kiriş sahnasi uçun eng yaxşi original musiqa (Atticus Ross, Leopold Ross, Nik Çuba), dramatik serial uçun eng yaxşi dramatik musiqa (Atticus Ross, Leopold Ross, Nik Çuba «Ikki xöjayin xizmatkorlari» qismi uçun).

2025 — 4 ta «Golden Globe» mukofoti: eng yaxşi drama teleserial, dramatik serialdagi eng yaxşi aktyor (Hiroyuki Sanada), dramatik serialdagi eng yaxşi aktrisa (Anna Savai), televideniyedagi eng yaxşi ikkinçi darajali aktyor (Tadanobu Asano).

2025 — AQŞ Kinoaktyorlar gildiyasi mukofoti uçun 5 ta nominatsiya: dramatik serialdagi eng yaxşi aktyor (Hiroyuki Sanada, Tadanobu Asano), dramatik serialdagi eng yaxşi aktrisa (Anna Savai), dramatik serialdagi eng yaxşi aktyorlar ansambli, teleserialdagi eng yaxşi kaskadyorlik ishi.

2025 — «Saturn» mukofoti uçun eng yaxşi sarguzaşt teleserial nominatsiyasi.

2025 — «Critics' Choice» mukofoti uçun 6 ta nominatsiya: eng yaxşi drama serial, dramatik serialdagi eng yaxşi aktyor (Hiroyuki Sanada), dramatik serialdagi eng yaxşi aktrisa (Anna Savai), dramatik serialdagi eng yaxşi ikkinçi darajali aktyor (Tadanobu Asano, Takehiro Hira), dramatik serialdagi eng yaxşi ikkinçi darajali aktrisa (Moeka Hoşi).

2025 — «Satellite» mukofoti uçun 5 ta nominatsiya: eng yaxşi drama serial, dramatik serialdagi eng yaxşi aktyor (Hiroyuki Sanada), dramatik serialdagi eng yaxşi aktrisa (Anna Savai), serial yoki telefilmdagi eng yaxşi ikkinçi darajali aktyor (Tadanobu Asano), serial yoki telefilmdagi eng yaxşi ikkinçi darajali aktrisa (Moeka Hoşi).

2025 — «Independent Spirit» mukofoti uçun 5 ta nominatsiya: eng yaxşi yangi serial, yangi serialdagi eng yaxşi aktyor (Hiroyuki Sanada), yangi serialdagi eng yaxşi aktrisa (Anna Savai), yangi serialdagi eng yaxşi ikkinçi darajali aktyor (Tadanobu Asano), yangi serialdagi eng yaxşi ikkinçi darajali aktrisa (Moeka Hoşi).

2025 — AQŞ Rejissyorlar gildiyasi mukofoti uçun eng yaxşi drama serial rejissyorligi böyiça 3 ta nominatsiya (Jonathan van Tulleken «Anjin» qismi uçun, Hiromi Kamata «Yaşil dunyo xonimlari» qismi uçun, Frederik Tua «Qizil osmon» qismi uçun).

2025 — AQŞ Ssenariyçilar gildiyasi mukofoti uçun 3 ta nominatsiya: eng yaxşi drama serial, eng yaxşi yangi serial, eng yaxşi drama epizodi («Anjin» qismi uçun).

2025 — vizual media uçun eng yaxşi saundtrek nominatsiyasi uçun «Grammy» mukofoti (Atticus Ross, Leopold Ross, Nik Çuba).