Smallville

Smallville (ingl. Smallville) — Supermen haqidagi komikslar asosida yaratilgan Amerika fantastik teleseriali bölib, uning yoşligi va supergeroyga aylaniş jarayonini hikoya qiladi. Uşbu serial fantastik teleseriallarin eng uzunlari orasida ikkinçi örinda, komikslar asosidagi seriallar orasida esa telekörsatuv tarixida birinçi örinda turadi.

Ijroçi prodyuserlar va ssenariy mualliflari — Alfred Gof va Mayls Millar. Teleserial ğoyasining mualliflari — Jerri Sigel va Jo Şuster. Voqea Kanzas ştatidagi xayoliy Smallville şaharçasida bölib ötadi. Clark Kent rolini Tom Uelling, uning asosiy duşmani Lex Luthorni esa Maykl Rozenbaum ijro etgan. Suratga oliş asosan Kanadada ötkazilgan.

Birinçi seriya «Pilot»ning premyerasi 2001-yil 16-oktabrda Amerika telekanali The WBʼda bölib ötdi. Uni taxminan 8,4 million tomoşabin körgan. 2006-yil 20-mayga qadar bu kanalda 110 ta seriyadan iborat 5 ta mavsum namoyiş etildi. 2006-yil 28-sentabrdan serial The CW kanalida çiqa boşladi. Kelajakda serialning animatsion versiyasi namoyiş etiladi.

Serial Clark Kentning yoşligi va supergeroyga aylanişi haqida hikoya qiladi. Supermen haqidagi hikoyalar mifologiyasining baʼzi tafsilotlari oçib berilgan: kriptonitning odamlarga taʼsiri, Clark Kent şaxsining şakllanişi va komikslardagi boşqa qahramonlar.

Serialning boşida, Supermen haqidagi filmlar anʼanasidan farqli ölaroq, Lex Luthor Clark Kentning dösti, duşmani emas. Lexning dunyo hukmronligiga intiladigan supergiyohvandga aylanişi ança keyinroq, faqat 4-mavsumdan boşlanadi.

Huquqlar töğrisidagi kelişuvga köra, serialda Clark Kentni Supermen deb ataş va Supermen atributikasidan (masalan, uning maşhur plaşidan) foydalaniş taqiqlangan. Biroq serialda köplab işoralar mavjud: masalan, birinçi mavsumdanoq futbolçilar Clarkning kökragiga «S» harfini çizişadi (syujetga köra, bu mahalliy futbol jamoasining logotipi), 6-mavsumdan boşlab esa avval raqam «8» bilan almaştirilgan kökrak belgisi «S» kadrda erkin körinadi (avval radiatsiya izi, keyin piçoq kesiği sifatida). 5-mavsumda Clark niqobning yuziga surilib, körişga xalaqit berişi haqida gapiradi, plaşlar esa unga aksinça yoqadi. 9-mavsumda Clark Kent kulrang «S» belgisi tuşirilgan maşq kostyumini kiyadi, bu Supermenning qora motam kostyumiga işora (plaş örniga Lex Luthorning paltosi). 9-mavsum oxirida Clark onasidan Komikslardagi Supermen kostyumiga öxşaş yangi kostyum oladi, ammo 10-mavsumda final seriyagaça u kök futbolka va «S» belgisi tuşirilgan qizil kurtka kiyib yuradi. Bu mavsumda Clark ikki marta Supermen deb atalgan, ammo Supermenga xos kostyumda faqat bir marta — sönggi seriyada körsatilgan.

Serialda DC Comicsʼning boşqa personajlari ham köp marta paydo bölgan: Impulse (keyinçalik törtinçi Flash böladi), Aquaman, Cyborg, Martian Manhunter, Black Canary, Legion, JSA (Amerika Adolat Jamiyati, 9-mavsum). Ularning hikoyalari ham oçib beriladi. Masalan, 8-mavsumda Legion Brainiac-5 ni qanday olgani hikoya qilinadi. 10-mavsumda texnik vositalardan tergov uçun foydalanadigan millioner va arqon bilan qurollangan qiz eslatib ötiladi: bular mos ravişda Batman va Wonder Womanga işoralar. 6-mavsumdan boşlab asosiy personajlar qatoriga supergeroy Green Arrow qöşildi, u haqida CW kanali 2012-yilda serialning syujetiga boğliq bölmagan alohida serial çiqardi. 8-mavsumdan boşlab serialda Zatanna vaqti-vaqti bilan paydo böladi.

Smallville şahriga meteoritlar yomğiri tuşgandan söng, farzandsiz er-xotin (Jonathan va Martha Kent) dalada kiçkina bola va kosmik kemani topadi. Jonathan va Martha Kent bolani öğil qilib olib, unga Clark deb ism qöyadi. Köp ötmay bola ajoyib qobiliyatlarni namoyon qila boşlaydi: u ğoyatda kuçli, tez va zarbga çidamli bölib çiqadi. Tarbiyaçi ota-onalar bu sirni saqlaşga qaror qilişadi.

Ön ikki yil ötadi. Clark soğlom qişloq yigiti bölib, fermada işlaşga ham, maktabda yaxşi öqişga ham ulguradi. U Pete Ross va Chloe Sullivan (maktab gazetasi muharriri) bilan döst bölib qoladi va qöşni yaşovçi Lana Langga oşiq böladi, ammo sirini heç kimga aytmaydi. Döstlaridan Clark şahar meteoritlar tuşganidan keyin ğalati voqealar böla boşlaganini bilib oladi. Köp odamlar yaşil toşlarning (kriptonitning) nurlanişidan zarar körib, öta tabiiy qobiliyatlarga ega «fraklar»ga aylanadi. Köpçilik öz kuçlarini boşqalarga zarar yetkaziş uçun işlata boşlaydi va Clarkka ular bilan kuraşişga töğri keladi. Bundan taşqari, Clark yaqin atrofdagi yaşil kriptonit nafaqat uni supervoqealaridan mahrum qilişini, balki çidab bölmas oğriq ham keltirişini bilib oladi.

Bir kuni Clarkni katta tezlikda milliarder Lionel Luthorning öğli Lex Luthor urib yuboradi. Avtomobil Clark bilan birga köprikdan daryoga yiqiladi, ammo Clark jarohat olmaydi va Lexni qutqarişga ulguradi. Ular orasida döstlik boşlanadi. Lex Kent oilasiga minnatdorçilik bildirişga harakat qiladi, ammo Clarkning otasi Luthorlarga işonmaydi. «LuthorCorp» meteoritlarni örganişga qiziqiş bildiradi, ammo keyinçalik barça işlanmalarni maxfiylaştiradi. Lex esa özining qutqarilişi sirini oçişga urinadi.

Smallvilleʼga böron yetib keladi, Lionel Luthor esa köriş qobiliyatini yöqotadi. Pit dalada Clarkning kosmik kemasini topadi va Clark Pitga öz sirini aytişga majbur böladi. Keyinroq Clark hindular ğorlarida sirli rasmlarni topadi. Olim va milliarder Virgil Swan orqali Clark uning haqiqiy ismi Kal-El ekanini va u vayron bölgan Krypton sayyorasidan kelganini bilib oladi. Şuningdek, Clark kriptonit xossalari uning rangiga boğliqligini ham örganadi. Clarkning biologik otasi Jor-El unga Yerda xudo böliş va bu sayyorani zabt etiş uçun yuborilganini aytadi.

Clark Kent (Tom Uelling) öz tarbiyaçi ota-onasining bolasi halok bölganida özini aybdor his qiladi. Qizil kristalli kriptonit uzugini taqib, u ötmişdan qoçiş uçun Metropolisga jönaydi. Biroq u qizil kristallning qanday xossalarga ega ekanini töliq anglamaydi. Asta-sekin Clark antiqahramonga aylanadi — u Metropolisdagi banklarni talon-taroj qila boşlaydi.

Serialning boş qahramoni Clark Kent (Tom Uelling) şaharçaga öz xolasi Chloe Sullivanning qotilini topiş umidida kelgan Lois Lane (Erica Durance) bilan tanişadi. Ular birgalikda bir neça oydan beri komadan çiqa olmayotgan Jonathan (John Sçneider) yotgan kasalxonaga boradi. Clark asta-sekin oilasiga qaytadi. Jor-El bilan muloqotdan söng Clark Kent abadiy özgaradi: endi u — Kal-El. Mavsum davomida qahramonlar çeksiz hokimiyat ato etuvçi uçta sirli toşni qidiradi. Lana Parijdan yangi rejalar va yangi yigit bilan qaytadi. Jeyson Parijdan kelib, Lanani ular munosabatlarini davom ettiriş zarurligiga işontiradi. Jeyson va Lana munosabatlarini Clarkdan yaşirişda davom etadi. Clark maktab futbol jamoasiga qöşiladi va oldingi himoyaçi yangi murabbiy Jeyson bilan janjal qilgandan söng darhol himoyaçi örnini egallaydi. Şu orada Lana Jeysonning onasi bilan uçraşadi va Parijdagi voqea haqida yorqin xotirani köradi, bu esa uning Lana tatuirovka qilganda öşa yerda bölganligi haqidagi şubhasini tasdiqlaydi. Zaharli modda bilan zararlanganlar — Clark, Lana, Lex va Jeyson — eng dahşatli qörquvlari haqiqatga aylanayotganini tasavvur qiladi va keyin komaga tuşadi.

Smallville şahriga tuşgan meteoritlar yomğiri şaharga kosmik kemani olib keladi. Uning uçuvçilari — erkak va ayol — general Zodning elçilaridir. Ularning maqsadi Clark Kentni (Tom Uelling) Fantom zonasi deb nomlangan kosmik qamoqxonaga taşlaşdir. U yerda u kuçidan mahrum böladi va yovuz kuçlarning rejalariga endi tösqinlik qila olmaydi.

Clark Kent (Tom Uelling) general Zod tufayli tuşib qolgan Fantom zonasidan qoçişga muvaffaq böladi. Ammo u bilan birga qamoqxonadan fantomlar ham qoçib, butun dunyo böylab tarqaladi. Ularning har biri öziga xos supergeroylik qobiliyatlariga ega va köp yomonlik qilişi mumkin, şuning uçun Kent ularning barçasini topib, zararsizlantirişi kerak.

Chloe Jimmy Olsenni qayta uçratadi (u uning birinçi yigiti bölgan — maktab taʼtilida Metropolda amaliyotda bölganida), ular uçraşa boşlaydi.

Birinçi marta Oliver Queen paydo böladi, u Adolat Ligasi jamoasini töplaydi. Jamoaga Aquaman, Cyborg va Flash kiradi. Baʼzan ularga Clark yordam beradi va ular birgalikda Lexning rejalarini barbod qilişga, uning dunyo böylab qurgan, öta tabiiy qobiliyatli odamlarni hisobga oliş va yöq qiliş bazalarini ağdarişga harakat qilişadi.

Lois bir muddat Oliver bilan uçraşadi, ammo bir qator sabablarga köra undan ajralişga qaror qiladi.

Lana Lex tomonidan homilador ekanini bilib oladi va ular töyga tayyorlanişadi. U şuningdek, Clarkning sirini bilib oladi va Lexga turmuşga çiqmaslikka qaror qiladi. Lionel Luthor unga Clarkning sirini va zaif tomonini bilişini aytib tahdid qiladi: agar u töydan qoçsa, u Clarkni öldiradi. Lana Lexga turmuşga çiqadi, ammo töydan bir hafta ötib uning homilasi tuşib ketadi.

Clark öz Fantomini Quyoş yordamida mağlub etadi va Marsdan kelgan yangi «döst» — Kal-Elʼning «yollanma qöriqçisi» bilan birga Kriptondan kelgan qiz kemasini topadi. Maʼlum böladiki, u uning amakivaççasi — Kara ekan. Kara Clarknikida yaşaydi va Kara Kent nomi bilan taniştiriladi.

Bu mavsumda Clark Kent Supermenga aylanişga yaqinlaşadi. Asosan Metropolda yaşab, Clark yangi duşmanlar va döstlar bilan uçraşadi, çunki u «Daily Planet» gazetasida öz karerasini boşlagan. 8-mavsumda «DC Comics» koinotining turli burçaklaridan qahramonlar ham paydo böladi: Plastik — portlovçi xarakterli kelajak qahramoni, Maxima — jozibali galaktikalararo maʼbuda, Doomsday. Vaqt içida sayohat qiladigan, kelajakdan qaytib keladigan supergeroylar ham paydo böladi.

Clark Metropolisning himoyaçisi yukini öz zimmasiga oladi va Qizil-kök doğ niqobi ostida yaşiradi. U soyada qoladi, nihoyatda tez harakatlanadi va tomlar böylab sayohat qiladi hamda «Doğ» nomi bilan maşhur böladi. Bu mavsumda Metallo (Brian Austin Green) — kriptonit yurakli odam paydo böladi, Roulette (Steph Song) va Toyman qaytib keladi, şuningdek, Yerga öz armiyasi bilan kelgan yoş mayor Zod paydo böladi. Amerika Adolat Jamiyati ham paydo böladi.

Qörqmas Lois Lane bilan birga «Daily Planet»da işlar ekan, Clark Kent Metropolisning himoyaçisi sifatida öz taqdirini qabul qiladi, çunki general Zod kelib, Clarkning obrösi va hokimiyatiga daʼvo qiladi. Ammo Clark va Loisning romani boşlangaç, uni Adolat Jamiyati va özining ösib borayotgan qahramonlar ligasi qoronğu kuçlarga qarşi kuraşga çaqiradi. Töqqizinçi mavsum tugagaç, Clark dunyoni Zoddan qutqariş uçun özini qurbon qiladi.

Bu mavsum Clark va Lois örtasidagi klassik romanni vaʼda qiladi. Clark öz taqdiri bilan yuzma-yuz keladi, sönggi sinovda ğalaba qozonadi va butun dunyoga tanilgan öşa maşhur şaxsga aylanadi.

Rossiyada serial 2003-yil 3-fevraldan STS kanalida efirga uzatilgan.

2019-yil dekabrida, serial tugaganidan 8 yil ötib, qahramonlar Arrow televizion koinotining «Yerlar böylab inqiroz» krossoverida paydo böldi.

Tom Uelling Clark Kent (Supermen) rolini, Erica Durance esa Lois Lane rolini qayta ijro etdi.

Krossover voqealari doirasida serial voqealari Yer-167da sodir bölişi körsatiladi. Yer-38dan (u yerda Supergirl serialining voqealari bölib ötadi) kelgan Lex Luthor Taqdir kitobi yordamida parallel olamlar böylab sayohat qila boşlaydi, maqsadi multikoinotdagi har bir Supermen timsolini öldiriş. U Yer-167ga ham şu maqsadda keladi, ammo Clarkning öz kuçlaridan voz keçganini (kök kriptonit bilagiklarini taqib) va oddiy fermerga aylanganini bilib oladi. Endi u Lois bilan yaşaydi va ikki qizini tarbiyalaydi. Lex ğazab bilan unga hujum qilişga urinadi, ammo Clark uni osongina yengadi. Lex uçib ketadi, ammo Clarkni ogohlantiradi: «Inqiroz tufayli baribir ölasan».

Serial «Saturn» mukofotiga turli nominatsiyalarda köp marta nomzod bölgan. 2002- va 2006-yillarda «Eng yaxşi tovuş montaji» nominatsiyasida prime-time «Emmy» mukofotini qölga kiritgan.

2012-yil fevralda DC Comics kompaniyasi «Smallville sirlari» hikoyasining komikslar körinişidagi davomi çiqişini eʼlon qildi, muallifi Brian Miller böladi. 13-aprelda «Smallville sirlari» komiksining birinçi soni elektron şaklda çiqdi.

Quyida «Smallville sirlari» serialidan ilhomlangan badiiy romanlar röyxati keltirilgan:

2002–2003-yillarda Warner Books naşriyoti 6 ta roman çiqardi:

Sirli mehmonlar / Strange Visitors (2002) — Roger Stern (ingl. Roger Stern);

Ajdar / Dragon (2002) — Alan Grant (ingl. Alan Grant);

Ov / Hauntings (2002) — Nensi Xolder (ingl. Nancy Holder);

Buni kim qildi? / Whodunnit (2003) — Din Uesli Smit (ingl. Dean Wesley Smith);

Soyalar / Shadows (2003) — Dayan Ji. Gallaher (ingl. Diana G. Gallagher);

Sukunat / Silence (2003) — Nensi Xolder (ingl. Nancy Holder).

2006-yilda barça 6 ta yuqoridagi romanni öz içiga olgan ikkita töplam çiqarildi:

Smallville: Omnibus #1 (Strange Visitors / Dragon / Hauntings);

Smallville: Omnibus #2 (Whodunnit / Shadows / Silence).

2002–2004-yillarda Little (Brown Young Readers) naşriyoti 11 ta roman çiqardi:

Keliş / Arrival (2002) — Maykl Teytlbaum (ingl. Michael Teitelbaum);

Yomonlikni körmayman / See No Evil (2002) — Cheri Bennett (ingl. Çerie Bennett) va Jeff Gottesfeld (ingl. Jeff Gottesfeld);

Parvoz / Flight (2002) — Cheri Bennett (ingl. Çerie Bennett) va Jeff Gottesfeld (ingl. Jeff Gottesfeld);

Hayvoniy ğazab / Animal Rage (2003) — Bobbi J. G. Weiss (ingl. Bobbi J. G. Weiss) va David Cody Weiss (ingl. David Cody Weiss);

Tezlik / Speed (2003) — Cheri Bennett (ingl. Çerie Bennett) va Jeff Gottesfeld (ingl. Jeff Gottesfeld);

Kömilgan sirlar / Buried Secrets (2003) — Suzan Colon (ingl. Suzan Colon);

Qoçoq / Runaway (2003) — Suzan Colon (ingl. Suzan Colon);

Oçközlik / Greed (2003) — Cheri Bennett (ingl. Çerie Bennett);

Vasvasa / Temptation (2004) — Suzan Colon (ingl. Suzan Colon);

Nazorat / Control (2004) — Suzan Colon (ingl. Suzan Colon);

Uçqunlar / Sparks (2004) — Cheri Bennett (ingl. Çerie Bennett) va Jeff Gottesfeld (ingl. Jeff Gottesfeld).