"Tanlanganlar" (ingl. The Chosen) — Amerikaning xristian tarixiy drama teleserial bölib, uni rejissyor Dallas Jenkins yaratgan, sahnalaştirgan va yozgan. Bu Nosiralik Iso hayoti va xizmati haqidagi birinçi serial. Serial voqealari asosan birinçi asrda Yahudiya va Jalilada keçadi. Serial Isoning hayotini unga yaqin bölgan odamlar nigohi orqali hikoya qiladi, ular orasida havoriylar va Isoning şogirdlari, yahudiy diniy yetakçilari, Rim hukumat va harbiy amaldorlari, şuningdek oddiy odamlar bor. Serialda Isoning rolida Jonathan Roumie, şuningdek Şahar Isaac, Elizabeth Tabiş, Paras Patel, Noah James va George H. Xantis hamda boşqa köplab aktyorlar suratga tuşgan. Rejalaştirilgan yetti mavsumdan beştasi çiqdi.
Serial bepul tomoşa qiliş uçun mavjud bölib, turli biznes modellari va tarqatiş kanallaridan foydalanadi. Birinçi mavsum краудфандинг hisobiga moliyalaştirilib, tarixdagi eng muvaffaqiyatli краудфандинг teleserialiga aylandi. Birinçi mavsum 2019-yilda VidAngel platformasida çiqqan; tomoşa qiliş uçun obuna talab qilingan. COVID-19 pandemiyasi boşlanganda millionlab odamlar uyda ötirib qoldi; prodyuserlar vaqtinça kirişni bepul qilişdi — va daromad hatto oşdi. Oxir-oqibat ular barça mavsumlarni tomoşa qiliş uçun bepul qilişga qaror qilişdi; garçi eksklyuzivlik davrlari böladi, bu davrda eng yangi epizodlar faqat pullik platformalarda mavjud böladi. 3-va 4-mavsumlarning premyerasi kinoteatrlarda bölib ötdi, şundan söng ular Amazon Prime Video, Netflix, Facebook, YouTube va boşqa oqim platformalarida çiqarildi. 2025-yilda Jenkins Amazon MGM Studios bilan 5, 6 va 7-mavsum epizodlarini kinoteatrlarda premyera qiliş böyiça kelişuv eʼlon qildi, şundan söng Amazon Prime Videöda 90 kunlik eksklyuziv oyna böladi, keyin ular bepul böladi. 2025-yil may holatiga köra, "Tanlanganlar" prokatda 120 million dollardan ortiq daromad keltirdi.
Taxminlarga köra, dunyo böylab şouni 280 million atrofida odam tomoşa qilgan, ularning uçdan biri dindor emas. Xristianlar orasida munosabat umuman ijobiy bölgan, garçi şouning ayrim jihatlari böyiça kelişmovçiliklar yuzaga kelgan. Film ikkita GMA Dove Awards, ikkita K-Love Fan Awards va Movieguideʼdan bitta Epiphany Prize mukofotini qölga kiritgan.
Serialni dunyo böylab tarqatişni Lionsgate kompaniyasi amalga oşiradi, boşqa tillarga tarjimasini esa notijorat Come and See Foundation jamğarmasi moliyalaştiradi. Şou Jenkinsning otasi Jerri Jenkins tomonidan romanlar seriyasiga, şuningdek Corvus Comics naşriyoti tomonidan grafik romanlar seriyasiga moslaştirilgan. Şuningdek, David C. Cook naşr etgan Bibliyani örganiş böyiça qöşimça materiallar çiqarilgan. Serialning muvaffaqiyati ikkita davomini işlab çiqayotgan 5&2 Studios studiyasining yaratilişiga olib keldi.
1Rollarda
Erick Avari, Brandon Potter, Kirk B. R. Woller
21-mavsum
Birinçi mavsum voqealari I asr Jalilada bölib ötadi. Unda Iso turli kelib çiqişdagi odamlarni özidan taʼlim…
Birinçi mavsum voqealari I asr Jalilada bölib ötadi. Unda Iso turli kelib çiqişdagi odamlarni özidan taʼlim olişga çaqirib, şogirdlar guruhini şakllantira boşlaşi hikoya qilinadi. Iso birinçi möʼjizalarini körsatar ekan, jumladan Qonda suvni şarobga aylantirganda, Maryam Magdalina, toştaroş Faddey, xor aʼzosi Yoqub, baliqçilar Şimön, Andrey, Yoqub va Yuhanno, tayyor ovqat yetkazib beruvçi Foma va ayol vinoçi Rama, şuningdek soliq yiğuvçi Matto Unga ergaşişga çaqiriladi. Isoning farziy Nikodim bilan uçraşuvidan söng, mavsum guruhning Samariya böylab sayohati paytida çöqqisiga çiqadi; u yerda Iso samariyalik Fotina ga özini oçib, öz jamoat xizmatini boşlaydi.
32-mavsum
Ikkinçi mavsum Samariyada boşlanib, söngra Suriya va Yahudiya kabi yaqin hududlarga ötadi, u yerda Iso…
Ikkinçi mavsum Samariyada boşlanib, söngra Suriya va Yahudiya kabi yaqin hududlarga ötadi, u yerda Iso şogirdlar guruhini şakllantirişni davom ettiradi. Möʼjizalarni davom ettirar ekan, jumladan Bethesda hovuzida falajga uçragan odamni şifolaşi va muhim vaʼzga tayyorlanar ekan, Iso qöşimça ravişda Yahyo Çömdiruvçining şogirdi Filipp, meʼmor Natanail va zelot Şimön Kananiy ni çaqiradi. Isoning vaʼzi butun hudud böylab tarqalgaç, u imkoniyatlar va qiyinçiliklarga duç keladi. Mavsum yangi tadbirkor Yahudo Iskariot yordamida Isoning Toğ vaʼzi tayyorgarligi bilan yakunlanadi.
43-mavsum
Kafarnaumga qaytgan uçinçi mavsum Isoning tobora ortib borayotgan maşhurligini körsatadi, bu rimliklar va…
Kafarnaumga qaytgan uçinçi mavsum Isoning tobora ortib borayotgan maşhurligini körsatadi, bu rimliklar va farziylar kabi turli ijtimoiy va siyosiy guruhlarni taşvişga soladi. Toğ vaʼzidan söng Iso ön ikki havoriyni juft-juft bölib, undan taşqarida vaʼz qiliş va möʼjizalar körsatiş uçun yuboradi, natijada şogirdlar eng katta sinovga duç keladi. Söngra Iso özining tuğilgan şahri Nosiraga qaytadi, bu esa uning maşhurlik yilidagi xizmat yönalişining özgarişiga olib keladi. Köplab möʼjizaviy voqealardan söng mavsum Ön şaharlar hududi va Jalil dengizida yakunlanadi; u yerda Iso minglab odamlarni non va baliq bilan boqadi, söngra suv ustida yuradi.
54-mavsum
Törtinçi mavsum Yahyo Çömdiruvçining ölimi bilan boşlanib, Isoning xizmatining sönggi yilini körsatadi; bu…
Törtinçi mavsum Yahyo Çömdiruvçining ölimi bilan boşlanib, Isoning xizmatining sönggi yilini körsatadi; bu davrda Iso missiyasining oğirligini yolğiz kötaradi, uning raqiblari esa unga qarşi birlaşadi, şogirdlari esa uning yangi va yangi vahiylariga yetişişga harakat qiladi. Iso sönggi möʼjizalarini körsatar ekan, masalan tuğma körni şifolaş va şogirdlarini özgartirar ekan (masalan, Şimön ismini Butrusga almaştiriş), guruh Kafarnaumni tark etib, Yahudiya va Peraya ga boradi; u yerda ular Isoning xabarlariga qattiq qarşilik bilan, hatto Rama öldirilişigaça duç kelişadi. Isoning sönggi alomati — Lazarning öliklardan tirilişidan söng, yahudiy diniy yetakçilari Rim hokimiyati bilan birga uning va guruhining ortib borayotgan maşhurligini tobora köproq tahdid deb bilişadi. Mavsum Isoning Quddusga yöl olişi bilan yakunlanadi.
6Asosiy rollar
Şahar Isaac — Şimön Butrus…
Şahar Isaac — Şimön Butrus rolida
Jonathan Roumie — Iso rolida
Elizabeth Tabiş — Maryam Magdalina rolida
Paras Patel — havoriy Matto rolida
Noah James — havoriy Andrey rolida
Yanis Dardaris — Zohara rolida (1-mavsum; 5-mavsumda mehmon rol)
Lara Silva — Iden rolida (1 va 3–5-mavsumlar; 2-mavsumda mehmon rol)
Şaan Şarma — Şmuel rolida
Nik Şakur — Zavdiy rolida
George H. Xantis — havoriy Yuhanno Ilohiyotçi rolida
Şayan Sobhian — Yoqub Zavdiyev rolida (1-mavsum, 1–4-epizodlar)
Ertik Avari — Nikodim rolida (1-mavsum; 5-mavsumda takrorlanuvçi rol)
Kian Kavusi — Yoqub Zavdiyev rolida (1-mavsum, 5–8-epizodlar)
Brandon Potter — Kvint Benedikt Dio rolida (1, 3 va 4-mavsumlar; 2-mavsumda takrorlanuvçi rol)
Kirk B. R. Waller — Gay rolida (1 va 3–5-mavsumlar; 2-mavsumda takrorlanuvçi rol)
Javani Kairo — havoriy Faddey rolida
Jordan Walker Ross — Kiçik Yoqub rolida
Eyb Bueno-Jallad (2-mavsumning boşida "Eyb Martell" deb körsatilgan) — Yoqub Zavdiyev rolida (2–5-mavsumlar)
Joey Vahedi — havoriy Foma rolida (2–5-mavsumlar; 1-mavsumda mehmon personaj)
Yasmin Al-Bustami — Rama rolida (2–4-mavsumlar; 1 va 5-mavsumlarda mehmon rol)
Vanessa Benavente — Xudo onasi Maryam rolida (2–5-mavsumlar; 1-mavsumda mehmon rol)
Yoshi Barrigas — havoriy Filipp rolida (2–3-mavsumlar)
Austin Reed Alleman — Natanail rolida (2–5-mavsumlar)
Alaa Safi — Şimön Kananiy rolida (2–5-mavsumlar)
Luke Dimyan — Yahudo Iskariot rolida (3–5-mavsumlar; 2-mavsumda mehmon)
Ivan Jasso — Arimatiyalik Yusuf rolida (3–5-mavsumlar; 1–2-mavsumlarda takrorlanuvçi rol)
Amber Şana Williams — Tamara rolida (3–5-mavsumlar; 2-mavsumda takrorlanuvçi rol; 1-mavsumda mehmon rol)
Elijah Alexander — Attik Emiliy Pulxer rolida (3–5-mavsumlar; 2-mavsumda takrorlanuvçi)
Reza Diako — Filipp rolida (4–5-mavsumlar)
7Stsenariy
Anʼanaviy Injilga yönaltirilgan asarlardan farqli ölaroq, Jenkins stsenariylariga çuqurroq mazmun berib,…
Anʼanaviy Injilga yönaltirilgan asarlardan farqli ölaroq, Jenkins stsenariylariga çuqurroq mazmun berib, Injil personajlariga turli ötmiş hikoyalarini qöşgan, şu bilan birga mavjud materialga zid kelmagan. Bu birinçi epizodning boşidagi titrlarda qayd etilgan, ularda quyidagilar bor:
Serial Iso Masih haqidagi Muqaddas Bitik hikoyalariga asoslangan. Baʼzi joylar va voqealar ketma-ketligi birlaştirilgan yoki qisqartirilgan. Yon hikoyalar va dialoglar qöşilgan. Şu bilan birga, butun Bibliya va tarixiy kontekst hamda har qanday ijodiy tasavvur Muqaddas Bitik haqiqatini va niyatini qöllab-quvvatlaş uçun qöllangan. Biz tomoşabinlarni Muqaddas Yozuvlarni öqişga çaqiramiz. Asl ismlar, toponimlar va iboralar ingliz tiliga tarjima qilingan.
Şou xuşxabar anʼanasiga ega bölsa-da, unda uçta xristian konfessiyasining maslahatçilari iştirok etadi va hissa qöşadi. Maslahatçilar sifatida quyidagilar xizmat qiladi: Fusion Global Ministries çerkovining masihiy ravvini Jeyson Sobel, Family Theater Productionsʼning katolik ruhoniysi va milliy direktori ota Devid Gaffi va Biola universitetining Yangi Ahd professori doktor Dag Xaffman. Ular stsenariylarni körib çiqadilar va syujet çiziğining Muqaddas Bitik, madaniy va ijtimoiy-siyosiy tarixi böyiça faktlar yoki kontekstni taqdim etadilar. Törtinçi mavsum uçun şou maslahatçisi etib pravoslav yahudiy teologi Devid Nekrutman tayinlandi.
Jenkins ijodiy ilhomni "Juma keçasining yoruğligi" va "Tinglaş" kabi şoulardan olganini aytdi, stsenariy muallif lari Rayan Suonson va Tayler Tompson esa ilhom manbalari sifatida "Tinglaş", "Taxt öyinlari", "Yulduzlar kemasi Galaktika" va "Star Trek"ni körsatadi.
8Mavzular
Ijroçi prodyuser Dallas Jenkins Isa haqida köp mavsumli serial suratga olişni xohlagan, uni tomoşabinlar bir…
Ijroçi prodyuser Dallas Jenkins Isa haqida köp mavsumli serial suratga olişni xohlagan, uni tomoşabinlar bir nafasda tomoşa qilişlari mumkin edi. Iso tasvirining oldingilaridan farq qiladigan seriya yaratişni istab, Jenkins "Isoni U bilan haqiqatan uçraşganlar nigohi orqali körsatiş"ni xohlagan, yanada "şaxsiy, samimiy va bevosita" hikoyani taqdim etişni maqsad qilgan.
Serialda personajlar va voqea joylarining oldingi tarixi ham hikoya qilinadi. Masalan, yomon odatlar va giyohvandlik, autizm va jismoniy nogironlik mavzularini örganadigan syujet çiziqlari bor. The New York Times gazetasida Rut Grem syujet çiziqlari mavzulariga "murakkab munosabatlar, zöriqiş, siyosiy intrigalar va keskin hissiy lahzalar" kiritilganini qayd etadi. Chris DeVille The Atlanticʼda yozgan boşqa mavzular orasida oilaviy nizolar va moliyaviy qiyinçiliklar bor. Aja Romano Vox uçun yozgan maqolasida fonda öşa davrdagi yahudiylar va samariyaliklar munosabatlarida namoyon bölgan irqiy keskinlik mavzusi borligini taʼkidlaydi.
Kiçik Yoqubni öynayotgan aktyor Jordan Walker Ross skolioz va yengil şakldagi bolalar serebral falaji bilan oğriydi, şu sababli u oqsoq yuradi — bu nogironlikni u oldingi aktyorlik işlarida yaşirişiga töğri kelgan. Buni yaşiriş örniga Jenkins Rossning jismoniy nogironligidan foydalanib, Iso baʼzilarni şifolaydi, boşqalarni esa şifolamaydigan hikoyalar mavzularini örgandi.
Jenkins, şuningdek, Iso öz xizmatida muhim rol öynaşlari uçun ataylab ayollarni tanlagan muhim lahzalar bölganini taʼkidlaydi.
9Tomoşabinlar
Şouning maşhurligi asosan andegraund hodisa sifatida boşlangan, yirik naşrlarning eʼtiborini tortmagan va…
Şouning maşhurligi asosan andegraund hodisa sifatida boşlangan, yirik naşrlarning eʼtiborini tortmagan va şarhlanmagan. "Tanlanganlar" 2021-yilda Peacock platformasiga qöşilgunga qadar heç bir yirik kabel tarmoği yoki oqim xizmatida mavjud emas edi, ammo şu vaqt içida u oqim rejimida 312 milliondan ortiq körişga erişdi. 2022-yil noyabrda prodyuserlar yollagan mustaqil maslahatçi dunyo böylab 108 milliondan ortiq odam "Tanlangan"ning kamida bitta epizodining bir qismini tomoşa qilganini hisobladi. Atlanta Journal-Constitution maʼlumotlariga köra, 2024-yil yanvar holatiga şouning 200 million tomoşabini va 770 million epizod körişi bölgan. Prodyuserlar taxminlariga köra, 2025-yilga kelib filmni dunyo böylab 280 million odam tomoşa qilgan, ularning uçdan biri dindor emas.
10Tanqidçilar baholari
Şou aktyorlik öyini, rejissura va anʼanaviy Injil hikoyalaridan çetga çiqadigan, taxminlar bilan töldirilgan…
Şou aktyorlik öyini, rejissura va anʼanaviy Injil hikoyalaridan çetga çiqadigan, taxminlar bilan töldirilgan hikoya uçun, şuningdek uning işonçliligi uçun ijobiy şarhlar oldi. Atlanta Journal-Constitution uçun 4-mavsum çiqişini yoritib, Patrisiya Xolbruk şouning haqqoniyligi uning "Isoning insoniyligi haqida qançalik kam öylaganini" anglaşiga olib kelganini va "serial şogirdlar va boşqa personajlarning qiyinçiliklarini kengroq oçib berib, Isoning taʼsiri va taʼlimotining unga ergaşganlarga qanday taʼsir qilganini tuşunişga undaşini" yozgan. Boşqa xristian şarhlovçilar ham serialni işlab çiqariş sifati uçun maqtab, u boşqa diniy asarlar uçun yuqori standart qöyayotganini taʼkidladilar. Atlanticʼdan Kris Devil serialning hozirgi muvaffaqiyati "uning izolyatsiyasiga qarşi emas, aynan şu tufayli" ekanini qayd etib, "serial asosan imonlilar orasida muxlislar topayotgani"ni xulosa qildi. Biroq Texas Monthly "Fariştaning tegişi"dan beri şou eng katta kesişma (crossover) salohiyatiga ega ekanligini taxmin qildi.
Hamma ham serialni ijobiy qabul qilmadi. Ijodkorlar köplab tanqidlarga uçradi, jumladan işlab çiqarişning Oxirgi kun avliyolari çerkovi (mormonlar) bilan boğliqligi va stsenariylarga mormon ilohiyotini kiritişda ayblanişlari. Dallas Jenkins intervyu va jonli efirlarda bu daʼvolarni rad etib, "Tanlanganlar" yozuvi, stsenariylari yoki ilohiyotida mormonlarning heç qanday taʼsiri yöqligini va şou "konservativ xuşxabarçi" ekanini taʼkidladi. Boşqa tanqidlar voizlar va tomoşabinlardan keldi; ular mualliflar Muqaddas Bitikda yozilgan va yozilmagan narsalarga badiiy munosabatda haddan oşib ketganini hisoblaydilar, şuningdek şou Xudoning suratlarini yaratiş haqidagi önta amrning ikkinçisini buzadi, deb daʼvo qilayotganlar ham bor.
11Davomlar va "Tanlanganlar" olami
"Tanlanganlar" serialining yaratuvçisi Dallas Jenkins Bibliyadan ilhomlangan boşqa hikoyalar yaratiş uçun…
"Tanlanganlar" serialining yaratuvçisi Dallas Jenkins Bibliyadan ilhomlangan boşqa hikoyalar yaratiş uçun "5&2" studiyasiga asos soldi; uning birinçisi "Tanlanganlar sarguzaştlari" nomli animatsion serial bölib, uning ustida hozir Jenkins va kompaniya işlamoqda. Ovoz berişda "Tanlanganlar" serialining aktyorlari, jumladan Iso rolidagi Jonathan Roumie iştirok etdi.
Yana bir hamroh serial işlab çiqilmoqda, unda Bear Grylls oltita rejalaştirilmagan epizodda iştirok etadi; bu epizodlarda "Tanlanganlar" aktyorlari yovvoyi tabiat böylab haqiqiy sayohatlarga çiqib, şaxsiy hikoyalari bilan örtoqlaşadi.
Şuningdek, Havoriylar faoliyati va Yusuf hamda Muso hayoti asosidagi serial loyihalari ham işlab çiqilmoqda.
Matn: maqola tarjimasi «Избранные (телесериал)» — rusça Vikipediya, litsenziya CC BY-SA 4.0. Kadrlar va poster: TMDB.