The Dark Side of the Moon

Serial voqealari 2011-yilda boşlanadi. Uç yil davomida Moskva politsiyasi kapitani Mixail Mixayloviç Solovyov poytaxtni yoş ayollarni öldiriş bilan dahşatga solgan şafqatsiz va ayyor «Qizil» ismli qotilning izidan borgan. «Qizil»ni hibsga oliş rejalaştirilgan kuni Mixail otasining vafot etganini bilib qoladi, ular 30 yildan ortiq körişmagan edi. Hibsga oliş vaqtida qotil Solovyovning hamkasbini otib yaraladi, kapitanning özini esa maşina uradi.

Avariyadan keyin huşiga kelgan Mixail vaqt içida köçib, 1979-yilda, otasi — milisiya katta leytenanti Mixail Ivanoviç Solovyovning tanasida paydo bölganini aniqlaydi. Şu bilan birga, Mixailning jismoni tanasi 2011-yilda qolib, kasalxonada koma holatida yotadi. Şu sababli u ötmişda turganda, kasalxona palatasida uning yaqinlari, hamkasblari va şifokorlari gaplaşganini eşitişi mumkin. Nima bölganini töliq tuşunmagan holda, u sovet milisiyasi xodimi sifatida otasi niqobida işlaşga va yangi şaroitga moslaşişga harakat qiladi, şu bilan birga 1979-yilga ham köçib kelgan «Qizil»ning izidan boradi. Solovyov bu özgariş sababini aniqlaşga va öz vaqti hamda tanasiga qaytiş yölini topişga urinadi. Mixailning tarix oqimiga aralaşuvi asta-sekin uning kelajagini özgartiradi.

Yakuniy hal qiluvçi töqnaşuvdan söng, «Qizil» qotil bilan, Mixail Solovyov komadan çiqadi, ammo u muqobil 2011-yilda topiladi, bu yerda SSSR parçalanmagan va odamlar allaqaçon Marsga uçişadi. Yangi haqiqatda Mixailning kutilmaganda xotini va qizi paydo böladi. Vaziyatni yana murakkablaştiradi: Mixail ötmişga sayohat paytida sevib qolgan Katya uning hayotiga qaytadi va u 1979-yildagi qizning qizi bölib çiqadi.

Mixail bilan birga muqobil 2011-yilga «Qizil» qotil ham tuşadi, uning maqsadi Mixailning barça yaqinlarini öldiriş.

Aleksandr Tsekalo sözlariga köra, serialning birinçi mavsumi ustida tayyorgarlik işlari beş yil davom etgan. Ssenariyçilar ötmişdagi sovet voqeligiga moslaştiriş uçun BBC ning asl britaniyalik «Life on Mars» serialining ssenariysini butunlay qayta işlaşga majbur bölgan. 1970-yillardagi Moskva sahnalari Minskda suratga olingan.

Birinçi mavsum premyerasi 2012-yil 5-noyabrda «Birinçi kanal»da bölib ötgan. 2012-yil 3-dekabrda mavsum ukrainaning «Inter» kanalida premyerasini ötkazgan.

2012-yil noyabrda «Eho Moskvi» radiostansiyasiga bergan intervyusida Aleksandr Tsekalo va rejissyor Aleksandr Kott serialning ikkinçi mavsumi ustida ish boşlanganini eʼlon qilişgan. Suratga oliş 2014-yil 30-iyuldan 25-dekabrgaça Minsk va Borisovda davom etgan.

2014-yil 7-sentabrda «Birinçi kanal» saytida mavsumning parçasi paydo bölgan. 2016-yil 26-fevralda yangi mavsum haqidagi birinçi eʼlonlar çiqqan. 9-martda yangi eʼlonlar eʼlon qilingan. Ikkinçi mavsum premyerasi 2016-yil 4-iyulda fin telekanali Yle 4 da bölib ötgan. 2016-yil 25-noyabrda eʼlonlar yana «Birinçi kanal»da körsatila boşlangan. Ikkinçi mavsumning Rossiyadagi premyerasi 2016-yil 5-dekabrda bölib ötgan.

«Birinçi kanal» tomoşabinlar reytingini juda past deb hisoblab, ikkinçi mavsumning körsatilişini 8-qismdan keyin töxtatgan. Aleksandr Tsekalo «Tatler» jurnaliga bergan intervyusida kanalning qaroriga izoh bergan:

Nega bu işlamadi? Har narsani aytiş mumkin. Ehtimol, utopiya va antiutopiya hali bizda işlaydigan janr emas. Menga bu serial yoqadi. Lekin bu mening fikrim tomoşabinlar fikriga qarşi. Qaror esa, davom ettiriş yoki yöqligi, hakam sifatida kanal tomonidan qabul qilinişi kerak. Şu vaqtning özida «Rossiya» kanalida «Tergov sirlari»ning ön oltinçi mavsumi juda yaxşi körsatkiçlar bilan ketayotgan edi. Demak, bu jangda «Oyning orqa tomoni» «Tergov sirlari»dan yutqazdi. Men şaxsan u haqida köproq yoqtirmasligim mumkin, lekin tomoşabin fikriga va kanal qaroriga hurmat qilişim kerak. Demak, qayerdadir nimadir notöğri qilingan.

Ikkinçi mavsumning töliq efir körsatuvi Rossiya telekanali «Pyatnitsa!» da 2018-yil 10 va 11-martda bölib ötgan va 2018-yil 5 dan 11-martgaça bölgan davrda kanalning eng maşhur dasturlari önligida beşinçi örinni egallagan.

Kinotanqidçi Aleksey Smagin bir neça qismni körib çiqib, «asosiy çiziq istiqbolli körinadi», lekin «aktyorlar juda ortiqça öynaşadi», deb hisoblagan va rus remeykini ingliz asliyati bilan soliştirgan:

Ingliz versiyasida boş qahramonning özgargan vaziyatga munosabati işonarli körsatilgan bölsa, rus versiyasi «Amerikadagi musofirlar»ga yoki «Qora ritsar»ga öxşaydi. Bu komediya emas, mistik serial, lekin ijodkorlar, ehtimol, buni unutişgan.

«Veçernyaya Moskva» gazetasi serialda bir neça anaxronizmni topgan. Gazeta şuningdek quyidagi kino xatolari haqida yozadi:

Birinçi mavsumda Kotovning ismi Grigoriy Ivanoviç, ikkinçisida esa Georgiy Ivanoviç.

4-qismda Solovyov Vladimir Visotskiy bilan uçraşadi va u Solovyovdan «Öğri qamoqda ötirişi kerak!» degan iborani özlaştiradi. Lekin bu maşhur ibora aytilgan «Uçraşuv joyini özgartirib bölmaydi» serialining suratga olinişi 1979-yil 18-fevralda yakunlangan, holbuki voqea sentabrda sodir böladi. Bu ibora «Rahm-şafqat davri» romani mualliflari, aka-uka Vaynerlarga tegişli, bu romandan film suratga olingan.

Boş qahramon öqiydigan oçiq xatlar 1986-yilda sanalangan, holbuki voqea 1979-yilda sodir böladi.

Visotskiy bilan boğliq epizodda körsatilgan teleqamera monitori rangli tasvir beradi, holbuki u qora-oq bölişi kerak. Bundan taşqari, Visotskiy kontsertlarda faqat tik turib çiqiş qilgan, serialda esa u ötirgan holda körsatilgan.

Quyidagi anaxronizm va noaniqliklarni ham seziş mumkin (barça holatlarda voqea 1979-yil sentabrida sodir böladi):

1-qismda devor taqvimi yaqindan körsatilganda (0:13:45) körinadiki, agar uşbu taqvimga işonsak, 1979-yil fevralida 29 kun bölgan. Unda hafta kunlari 1980-yilga töğri keladi, masalan, 1-mart şanba kuniga töğri keladi (1979-yilda esa payşanba edi).

1-qismda Mixail qayin şarbatini 7 tiyinga sotib oladi. Aslida, tökib sotiladigan qayin şarbati 8–11 tiyin turgan.

1-qismda avtomat telefon ovozli xabarni ijro etadi: «Bunday raqam mavjud emas».

1-qismda kasalxonada 1979-yilda televizorda uzatilgan L. I. Brejnevning murojaati («Hozir barça uçta dastur böyiça Saroy Syezdlardan töğridan-töğri efir») aniq körinadigan Gostelefondning logotipiga ega.

Murojaat paytida Mixail hamma narsa eskirgan deb şikoyat qiladi, şifokor esa javob beradi: «Bu men bilan rozi emasman. Siyosatçi uçun 67 yoş — gullagan davr». Brejnevning öşa paytdagi yoshi 72 edi.

Karlson bilan tomlarda uçraşuvlarda aniq körinadigan optik tolali aloqa kabellari bor, holbuki öşa paytda ular mavjud bölişi mumkin emas edi.

Mixail 79-00 MNT raqamli yengil avtomobilda yuradi. Aslida MNT seriyasi davlat yuk maşinalariga biriktirilgan edi.

3-qismda (00:23:50) va 11-qismda (00:33:20) leytenant Dubçenko Rubik kubigiga ega. Bu mumkin, lekin ehtimoldan yiroq: öşa paytda Rubik kubigi Vengriyadan taşqarida hali sotilmagan edi.

4-qismda (0:17:07) maşinada 1980-yilda çiqqan «Keling, sevgini nişonlaymiz» qöşiği eşitiladi.

5-qismda restoranda 1980-yilda yozilgan «Mana qanday ekansan» qöşiği ijro etiladi.

7-qismda Mixail figuristlar Belousova va Protopopov Şveytsariyada siyosiy boşpana söraşini başorat qiladi. Bu haqiqatan ham sodir bölgaç, u ertasi kuni Afğonistonda hokimiyatga Amin kelişini başorat qiladi va yana haqligi isbotlanadi. Aslida voqealar tartibi teskari edi: Lyudmila Belousova va Oleg Protopopov siyosiy boşpana söraşgan 24-sentabrda, Hafizulla Amin esa 16-sentabrda hokimiyatga kelgan.

7-qismda KGB xodimi kompyuter nima ekanligini bilmaydi. Aslida bu söz rus tiliga 1960-yillardan kirib kelgan va masalan, Yefremovning «Buqaning soati» asarida, Soljenitsinning «Hökiz eman bilan urişgan» kitobida hamda boşqa köplab kitob va jurnal maqolalarida uçraydi.

9-qismda mehmonxona xonasidagi barça sahnalarda «lyustra bilan öldirilgan» odam sezilarli darajada nafas oladi.

«Tom» futbol klubi (10-qismda: «Sen hali Oliy ligadagi „Tom“ haqida hazillaşasan») 1979-yilda «Manometr» nomi bilan mavjud bölgan va faqat 1987 yoki 1988-yilda «Tom» deb nomi özgartirilgan.

14-qismda (00:24:07) hamkasb Mixailga 7-noyabr bayramiga buyurtma qilingan mahsulotdan şakarni greçkaga almaştirişni taklif qiladi. 1979-yilda şakar tanqis emas edi. Dökondan oddiygina sotib oliş mumkin bölgan şakarni almaştirişning heç qanday maʼnosi yöq edi.

Şuningdek, birinçi mavsumning 14-qismida syujetga köra sumkada TT pistoleti bor, ammo kadrda butunlay boşqa pistolet bor, u körinişidan Walther PP yoki PM ga köproq öxşaydi.

Ikkinçi mavsumning 1-qismida telefon maʼlumotnomasida Estoniya elçixonasi körsatilgan — bu mumkin emas, çunki Estoniya muqobil SSSR tarkibida respublika bölib qolgan, buni ikkinçi mavsumning 5-qismidagi «Tallin tongi» konfetlari aniq körsatadi. Şuning uçun Estoniya SSSRda suveren davlat sifatida elçixonaga ega bölişi mumkin emas edi.

Ikkinçi mavsumning 16-qismida mayor Dimovning pistoleti öqsiz, jangovar emas, bu ikki marta yaqindan körsatilgan.

2013-yil — Kino va televideniye prodyuserlari assotsiatsiyasining quyidagi nominatsiyalar böyiça 3 ta mukofoti:

«Eng yaxşi teleserial mini-serial (5–16 qism)»,

«Eng yaxşi rejissyorlik ishi» (Aleksandr Kott),

«Eng yaxşi teleserial/film aktyori» (Pavel Derevyanko).