The Fall of the Empire

Voqealar 1914-yil 14-iyunda, Birinçi jahon uruşi boşlanişidan biroz oldin boşlanadi. Kapitan Sergey Pavlovich Kostin (aktyor A. Baluev) — rus-yapon uruşi iştirokçisi, hozir Peterburg okrug kontrrazvedka bölimi xodimi bölgan jangovar ofitser — qöl ostiga podporuçik Ivan Karloviç Ştolts (aktyor M. Başarov) va unter-ofitser Nikolay Alekseeviç Strelnikov (aktyor A. Krasko) keladi. Ularga birinçi ish topşiriladi. «Renessans» kinofabrikasining montaj bölimida işlaydigan Zeneviç nemis elçixonasi xodimiga kinoplyonka parçalarini topşirişga urinayotganda uşlanadi. «Kresti» qamoqxonasida qamalgan mahbus özini osişga urinadi. «Demonning Qazbek ustidan parvozi» attraksionida kadrlarni körgan kontrrazvedkaçilar tuşunadi: agar ularni rejaga ötkazib, topografik tör qöyilsa, Turkiya çegarasidagi rus çegara mustahkamlamalarining xaritasi çiqadi. Tergov boşlanadi va natijada nemis agentlari tarmoği foş etiladi.

Voqealar 1914-yil iyulda röy beradi. Peterburgda eser Çarniy paydo bölganligi maʼlum böladi. Strelnikov va Ştolts hibsga olişga boradi, lekin Çarniy ölik, uning xonadonida esa tintuv izlari bor. Xonadon egasi Zaytseva Çarniy uning jiyani Tanyaning kuyovi bölganini aytadi. Maʼlum böladiki, u Rossiyaga Tanya bilan uçraşiş uçun emas, balki özi işlab çiqqan suv osti kemasi modelining çizmalarini rus hukumatiga topşiriş uçun kelgan. Çarniy rejalari haqida eski tanişi — eser-provokator Lozovskiyga xabar bergan. Lozovskiy çizmalarni qölga kiritib, keyinçalik ularni nemis ştabiga sotiş niyatida qaror qiladi.

Voqealar 1914-yil iyul oxirida röy beradi. Birinçi jahon uruşi boşlanadi. Professor Nesterovskiyning (aktyor S. Makovetskiy) xotini Olga (aktrisa Çulpan Xamatova) öğli Misha va dösti Elena Saburova (aktrisa M. Mironova) bilan sayr qilib yurib, muallif Ivan Kassandrov yozgan «Yangi Iliada» kitobini sotib oladi. Olga kitobni eriga körsatadi — unda rus armiyasining yaqinlaşib kelayotgan mağlubiyati haqida başoratlar yozilgan; Nesterovskiy xotiniga bemaʼni narsalarni öqişni taqiqlaydi va broşyurani olib qöyadi. Front razvedkasiga tayinlanib, jönaşdan oldin u «Yangi Iliada»ni Kostinga beradi, şu bilan birga unga, Ştolts va Strelnikovga kitobda alohida maʼno borligini aytadi: agar nemislar bilan sulh tuzilmasa, Rossiya imperiyasi Troya kabi halok böladi. Bu kitobning naşr etilişiga kim ruxsat berganligini aniqlaş böyiça tekşiruv boşlanadi. Şu orada frontda başoratda tasvirlangan voqealar röy bera boşlaydi…

Film 1915-yilda, Boltiqböyidagi nemis hujumi paytida boşlanadi. Boşida Kovno qalʼasining qamali körsatiladi.

Bir neça kundan keyin Vilnyusga Nesterovskiy keladi va Frants Fleyşman boşqaradigan mehmonxonada töxtaydi. Maʼlum böladiki, bir kun oldin öşa yerga Kovno qalʼasi boşliği general Grigoryev kelgan, u taslim bölişdan oldin qalʼani tark etgan. Nesterovskiy generalni hibsga olişga qaror qiladi. Hibsga oliş vaqtida general nemislar qalʼaga «Katta Berta» — 420 mm li minomyotdan öq otganini va zarbalarning joylaşuvidan qaraganda ularda mustahkamlamalar sxemasi bölganini aytadi.

Şu bilan bir vaqtda Litva polkida hodisa yuz beradi — polk bayrami paytida nemislar hujum uyuştirib, butun ofitserlar tarkibini qirib taşlaydi. Tekşiruv uçun kapitan Kostin yuboriladi.

Köp ötmay nemis dirijabli rus oğir artilleriya batareyasini yöq qiladi va yana, ehtimol, kimningdir körsatmasi bilan.

Kostin va Nesterovskiy Litva polkining tirik qolgan ofitserini topişadi va undan bilib olişadi: bayram uçun Vilnyusdan şarob keltirgan odamni ofitserlardan biri «imperatorning ismdoşi» deb atagan, şuningdek, nemislar ofitserlarning jangovar holatga yaroqsiz ekanligi haqida oldindan xabardor bölgan bölişi mumkin. Kostin va Nesterovskiy polkka körsatma bergan josus va Kovno qalʼasi xaritasini nemislarga topşirgan şaxs bitta odam deb taxmin qiladi. Ofitserlar şarob partiyalariga kiriş huquqiga ega bölgan mahalliy aholi orasidan kim «imperatorning ismdoşi» bölişi mumkinligini aniqlaşga kirişadi. Şu bilan birga ular darhol notöğri yöldan tergovni boşlaydi: çiqarib taşlaş usuli bilan, josus avstriyalik imperator Frants Iosifning ismdoşi bölişi mumkin deb taxmin qilişadi. Iosifni ham rad etişadi va Vilnyus Frantslari orasidan kim josus bölişi mumkinligini öylay boşlaşadi. Kutilmaganda Nesterovskiy esga oladiki, ular yaşayotgan mehmonxona egasining ismi Frants. Uni hibsga olişga urinişadi. Frants hibsga olinişdan oldin xotiniga xat yozadi va uni restoran egasiga — Polek ismli polyakka topşiradi. Nesterovskiy tösatdan esga oladiki, Polek — Napoleon ismining erkalaş şakli va restoran egasini töxtatişga harakat qiladi; u qoçişga urinadi, qarşilik körsatadi, lekin keyin taslim böladi. Maʼlum böladiki, josuslar u va Litva polkining bir unter-ofitseri bölgan, u yaqinda nemislarga ötişga urinib öldirilgan.

Şu bilan birga, nemislarda Kovno qalʼasi mustahkamlamalari sxemasi qayerdan paydo bölganligi aniqlanadi — maʼlum bölişiça, general Grigoryev ofitserlar bilan birga mustahkamlamalar rejasini aynan Polekning restoranida muhokama qilgan, u esa ofitserlarga xizmat körsatayotganda tafsilotlarni eslab qolgan. Lekin Grigoryev özini oqlaş uçun, nemislarga maydonlarga öq otiş kifoya qilgan, çunki yangi uruş qurolidan himoya yöq, deb taʼkidlaydi.

Film nemislarning Vilnyusga kirişi bilan tugaydi, lekin ularning umumiy hujumi çekinib, maqsadlariga erişmadi — ruslar Minskni himoya qilib, nemislarni Naroç yaqinidagi botqoqlarga surib yubora oldi.

1916-yil aprel. Fin çegarasi yaqinida Strelnikov va Ştolts maʼlum janob Grohovskiyni uşlaydi. Uning yonida Janubiy-ğarbiy front mustahkamlamalari rejasi yozilgan maxfiy hujjatlar topiladi. Şu bilan bir vaqtda Janubiy-ğarbiy frontda patrul ukrainalik dehqon ayol Panaşani uşlaydi. Uning savatida tuxumda maxfiy şifrlangan xat topiladi. Nesterovskiy şifr kalitini topa olmaydi. Şu paytda rus qömondonligi pozitsion uruş şaroitida maxfiylik ostida front yorilişiga tayyorgarlik köradi. Eng yaqin orqa hududda esa avstriyalik agentura faoliyat yuritadi. Kostin Grohovskiy nomi bilan Şveytsariyaga borib, şifr kalitini topiş topşiriğini oladi. Nesterovskiy esa xiyonatkorni joyning özida, öz atrofida qidiradi. Kostin Şveytsariyada Avstriya-Vengriya razvedkasining agenti Ştolberg bilan tanişadi, u Kostinga rus armiyasi Janubiy-ğarbiy frontining ahvoli haqida maʼlumot berişni taklif qiladi. Kostin şu orada avstriyalik professorning xotini bilan tanişadi, u uşlangan şifrlarning kalitlarini biladi. U xotindan Venaga borib, ularni olib kelişni söraydi. Frontda esa josuslikda gumon qilingan Velikolutskiy polkining leytenant Lvovi öldiriladi. Uning ölimini tergov qiliş orqali Nesterovskiy josusning izini topadi. Kostin kalitlarni qölga kiritadi, josusning kimligini aniqlaydi va bu haqda 8-armiya ştabiga telegramma yuboradi. Lekin xato bilan begunoh ofitser hibsga olinadi. Kostin frontga yetib keladi va uning aybsizligiga şaxsan işonç hosil qiladi. Tunda tegirmonda josus — Duxonin telegrafiga xizmat qilgan unter-ofitser — duşmanga maʼlumot yetkazişga urinayotganda Kostin, Nesterovskiy va hibsdan ozod qilingan ofitser tomonidan qölga olinadi. Rus armiyasi ğalabali hujumga ötadi.

1917-yil fevralda Petrogradda inqilobiy voqealar tasvirlanadi. Kostin, Ştolts va Strelnikov tijoratçi Gibsonni (aktyor G. Kutsenko) hibsga olişadi, u nemis boş ştabi bilan boğliq bölib çiqadi va uni «Kresti»ga olib borişadi. Kutilmagan omad; lekin ish natijalari çippakka çiqadi. Norozilik va inqilob boşlanadi. Şahar qaynaydi, hamma yerda qurollangan askarlar. Inqilobiy olomon «Kresti» hovlisiga bostirib kirib, qamoqxonaning barça eşiklarini oçadi. Kameralardan hammani farqsiz ozod qilişadi, şu jumladan Gibsonni ham. Ozod bölgan josus qölida revolver bilan xalqni kontrrazvedka binosi tomon yetaklaydi: unga arxivlarni yöq qiliş va öz işini topiş kerak. Ortib borayotgan şovqinni eşitib, Ştolts va Strelnikov eng muhim hujjatlarni, şu jumladan Gibsonga oid maxfiy dosyeni olib, olomon orasiga aralaşib yaşirinişga urinişadi. Sönggi daqiqada Gibsonning işini olib ketayotgan Ştolts topilib, Gibson tomonidan otib öldiriladi. Strelnikov olomon bosimi ostida hujjatlarni qutqariş imkoniyatiga ega bölmaydi. Öldirilgan Ştoltsni inqilobga yuklaşadi…

1917-yil mart-iyul oylarida Petrogradda voqealar. Okrug kontrrazvedkasiga «Yangi Rossiya» vakili, jasur va masʼuliyatli ofitser Boris Vladimiroviç Nikitin (aktyor V. Galkin) rahbarlik qiladi. U Kostinni çaqirib, unga agentlik maʼlumotlarini tekşiriş topşiriğini beradi, ularga köra tört oydan beri Stokgolmdan soxta firmalar orqali Rus-Osiyo bankiga yirik pul mablağlari ötkazilmoqda. Kontrrazvedka bu pullarning Petrogradagi nemis agentligi ehtiyojlariga sarflanayotganini aniqlaydi. Şu bilan birga, pulning bir qismi finlyandiya çegarasi orqali naqd holda noqonuniy olib ötiladi. Petrogradda Keksgolm polki askarlari va dengizçilar orasida soxta pullar paydo böladi. Ikki banknot Kostinning xotini Elenaning qöliga tuşadi. Inqilob tergovni sezilarli darajada qiyinlaştiradi — hatto bank ham qonun bilan himoyalangan omonat siri körsatimiga köra kontrrazvedkaga maʼlumot berişdan boş tortadi. Natijada butun tergovni Kostin va Nikitin ikkovlon olib boradi. Inqilobiy tölqin esa tobora kuçayadi. Oqibatda ish iyul oyidagi bolşeviklar çiqişiga aylanadi, u garnizonning bir qismi kayfiyatining özgarişi tufayli bostirilib, hukumat tomonida çiqadi. Bolşeviklar partiyasining nemis Boş ştabi bilan aloqasini tasdiqlovçi aniq dalillar paydo böladi, ularni inqilob xavfini anglagan eserlardan biri gazetalarda eʼlon qilişni öz zimmasiga oladi. Lenin yaşirinişga muvaffaq böladi. Uning kvartirasida tintuv ötkaziladi.

1917-yil iyul. Avstriya razvedkasi öz agentini — harbiy asirlar lagerida verbovka qilingan rus praporşigi Stetseviçni rus hududiga ötkazadi. Unga Janubiy-ğarbiy front qömondoni general Denikin nemislar bilan hamkorlik qilib, ulardan pul olayotgani haqidagi soxta xatni frontdagi qömita — front qömitasiga yetkaziş buyuriladi. Avstriyaliklarning niyati şuki, Denikin hibsga olinsin va front (yoki imkon bölsa, butun rus armiyasi) qömondonlikdan mahrum etilsin.

Stetseviç kapitan Nesterovskiy qismi egallagan uçastkada frontni kesib ötadi. Şu paytda u provokatsiya uyuştirib, Nesterovskiyni yaralaydi. Qoğoz xavfsiz front qömitasiga, front komissari Iordanskiyga yetib boradi. Şundan keyin Denikin Berdiçevda hibsga olinadi va ilgari hibsga olingan, Oliy boş qömondon lavozimidan çetlaştirilgan general Kornilov saqlanayotgan Eski Bixov qamoqxonasiga yuboriladi. Stetseviçni Petrosovetga körsatma beriş uçun olib borişni buyurişadi.

Front qömitasida kapitan Kostin ham bor. U Stetseviçning provokatsiyasini foş etadi va front qömitasi aʼzosi leytenant Yakovlevga uni hibsga olib, tergov uçun kontrrazvedkaga yuborişni taklif qiladi. Bu deyarli muvaffaqiyatli böladi, lekin Stetseviç stansiyada qoçib ketadi va Yakovlevni öldiradi, söng jönab ketayotgan poyezdga ötirib Petrogradga ketadi.

Şu orada Petrogradda Oktabr inqilobi yuz beradi. Muvaqqat hukumat Oliy boş qömondoni general Duxonin Kostin orqali Bixov qamoqxonasidagi barça mahbuslarni ozod qiliş buyruğini yuboradi. Kornilov Donga ketadi.

Bolşeviklar Duxoninni hibsga oliş uçun öz boş qömondoni Krilenko boşçiligidagi dengizçilar guruhini yuborişadi, ularning orasida Stetseviç ham böladi. Ular generalni va uning ştabida bölgan Nesterovskiyni hibsga olişadi. Ularni poyezdga ötqazib, sud uçun Petrogradga olib ketişadi. Yölda poyezdni qurollangan askarlar töxtatib, Duxoninni özlariga berişni talab qilişadi. Krilenko generalni qutqarişga urinsa-da, askarlarga uning yelkapoyalarini berib, Duxoninni askar sançiqlari ustiga poyezddan taşlaşadi. Uni himoya qilişga urinib, Nesterovskiy dengizçilar bilan töqnaşadi va zarba olib, huşidan ketadi. Stetseviç uni tugatmoqçi böladi, lekin oxir-oqibat Nesterovskiy uni özi öldiradi va poyezddan sakraydi.

Voqea 1918-yil iyul boşida Kiyevda röy beradi. Novoçerkassk, Rostov viloyati, A.Denikin ştabi. General Denikin qattiq taşvişda: getman Skoropadskiy Köngillilar armiyasi uçun ofitserlarni verbovka qilişni taqiqlagan. Bolşeviklar 1918-yil 3-martda nemislar bilan sulh imzolagan, Janub esa bu sulhni tan olmaydi. Bundan taşqari, Denikin armiyasida öq-dori muammosi bor, Kiyevda esa ularning yuz minglabi bor — Janubiy-ğarbiy frontning butun sobiq zaxirasi. Nemislarga ular kerak emas, çunki ular ularning qurollariga mos kelmaydi, şuning uçun ular öq-dorilarni qizillarga yetkazib berişadi. Öq-dorilarni har qanday narxda Kiyev omborlaridan oliş zarur. Maʼlumki, Skoropadskiy yonida Köngillilarga sodiq işonçli odam bor — polkovnik Moroz, u ham avval rus armiyasi ofitseri bölgan. Denikin Kiyevga kapitan Kostinni yuboradi, u Moroz bilan aloqa örnatib, Köngillilar armiyasi uçun öq-dori olişga erişişi kerak.

Ekaterinburgdan rus sobiq imperatori Nikolay II ning otib taşlanganligi haqida xabar keladi. Şu orada nemislar bilan raqobatlaşuvçi avstriyalik razvedka Kiyevda Avstriya-Vengriya nomzodini hokimiyatga keltirişni rejalaştiradi va öz agenti orqali ukrainalik eserlarni getmanga suiqasd uyuştirişga provokatsiya qiladi. Kostinning aralaşuvi bilan suiqasd barbod böladi, lekin uning izi rus kontrrazvedkasining uzoq yillik raqibi, avstriyalik polkovnik Ştolbergga olib boradi.

Şu paytda ukrainalik eserlar artilleriya omborlarini portlatiş qarorini amalga oşiradi. Kostin buni bilmaydi, diversiya signalini Kostin tomonidan ölimdan qutqarilgan va uning iltimosiga köra ozod qilingan eserka Kovskaya beradi. Ştolberg Kostinni omborda topib, uni miltiq ostiga olib, «sönggi söz»ga çaqiradi. Eserlarning nemis şerigi qöriqçilarni qutqariş uçun telefon orqali joylangan bomba haqida ogohlantiradi. Hamma çiqiş yöllariga yuguradi. Kostin va Moroz tirik qolişadi, Ştolberg esa portlaşda halok böladi. Qizillarga öq-dori yetkazib beriş töxtaydi, lekin Kostin va Moroz Denikinga faqat bir neça yuk maşinasini jönata oladi — operatsiya amalda barbod böladi.

Voqea Petrogradda qizil terror boşlangan kunlarda röy beradi. 1918-yil 30-avgustda Kannegisser Petrograd ÇKsi raisi Uritskiyni öldiradi. Şu kuni Leninga suiqasd uyuştiriladi (filmda bu tilga olinmaydi). Bolşeviklar «inqilob duşmanlari»dan öç olişni boşlaydi. 8-sentabrda çekistlar Nesterovskiyni hibsga olib, uni burjua vakili sifatida garovga olişadi. «Kresti» qamoqxonasidagi kamerada u eser Şilenko bilan tanişadi. Kostin va Strelnikov Nesterovskiyga qurol olib kelişadi. Köp ötmay Nesterovskiy va Şilenko «harbiy mutaxassis» sifatida Moskvaga köçiriladi, u yerda Şilenko konvoyni otib, Nesterovskiy bilan qoçib ketadi.

Şu vaqtda Sotsialistik-inqilobçilar partiyasining Moskva qömitasi Brest tinçlik şartnomasining maxfiy şartlariga muvofiq, Rossiya oltin zaxirasining bir qismini Germaniyaga olib ketayotgan eşelonni portlatib, talaş qarorini qabul qiladi. Nesterovskiy bu voqeaga aralaşib qoladi. Partiyadoşlar Şilenkodan Nesterovskiyni öldirişni talab qilişadi, lekin u Nesterovskiyni örmonga olib çiqib, uni qöyib yuboradi. Şilenkoning soxta öqlari eserlar bilan qizil patrul örtasida otişmaga sabab böladi va Nesterovskiy beixtiyor patrul xodimlarining halok bölişiga sabab böladi. Eşelon Germaniyada boşlangan inqilob haqidagi telegrammaga binoan Moskvaga qaytadi. Petrogradga qaytgan Nesterovskiy Olga va öğli bilan Fin çegarasini kesib ötadi.

Kostin Elenani Petrogradda olib, Denikin armiyasi joylaşgan Janubga çiqişga harakat qiladi. Beş nafar inqilobiy askarning sobiq generalni masxara qilayotganini körib, u Yaponiyadagi asirlikda olgan samuraylik mahoratini eslab, ularning hammasini qurolsizlantiradi va kaltaklaydi, generalni qutqaradi.

Finalda Nesterovskiy Xelsinkida boşqa qoçqinlar bilan töxtab, Germaniyaning taslim bölganligi va Birinçi jahon uruşi tugaganligi haqida xabar oladi. Strelnikov Petrogradda yoş sovet militsiyasiga maslahat beriş uçun qoladi. Kostin, endi podpolkovnik unvonida, Janubda. «Slavyan qöşiği» marşi yangraydi. Oğir kuraş oldinda, unda muvaffaqiyat uçun kam imkoniyat bor…

Aleksandr Baluev — kontrrazvedka kapitani Sergey Pavlovich Kostin

Sergey Makovetskiy — huquq professori, keyin armiya razvedkasi kapitani Aleksandr Mixayloviç Nesterovskiy

Mariya Mironova — Elena Ivanovna Saburova

Çulpan Xamatova — Olga Semyonovna Nesterovskaya

Marat Başarov — kontrrazvedka podporuçigi Ivan Karloviç Ştolts

Andrey Krasko — kontrrazvedka unter-ofitseri Nikolay Alekseeviç Strelnikov

«TNS Gallup Media» maʼlumotlariga köra, serial «Birinçi kanal» efirida 9,2 % reyting va 23,8 % uluş bilan start oldi, bir vaqtning özida efirda bölgan «Rossiya» kanalidagi «Har doim aytgin, har doim» serialiga (reyting — 11,2 %, uluş — 27,3 %) yutqazdi; «Gibel imperii» şuningdek «Rossiya» kanalidagi «Sevgi bilan şifo» (reyting — 13,8 %, uluş — 42,2 %), «Karmelita» (reyting — 13,1 %, uluş — 48 %) seriallari va «Birinçi kanal»dagi «Klon» (reyting — 9,7 %, uluş — 26,5 %) serialiga ham yetakçilikni bera oldi. Ikkinçi haftada serial maşhurligi yana pasaydi (reyting — 8 %, uluş — 22 %), natijada yakuniy qism 7,5 % reyting va 21 % uluş bilan efirga çiqib, 2005-yil 18–24-aprel oraliğidagi eng yaxşi 10 ta serial orasida atigi sakkizinçi örinni egalladi.

«Birinçi kanal»ning boş prodyuseri Aleksandr Fayfman serial reytinglari holati böyiça şunday izoh berdi:

Yuqori sifatli va murakkab mahsulotni har qanday janrda ommaviy tomoşabin hali ham zörğa qabul qiladi. Ammo menimça, tomoşabin didiga kör-körona ergaşiş kerak emas, unga yarim yölda uçraşiş kerak. Men öylaymanki, topilgan kompromiss yölining örtasida tomoşabin muvaffaqiyatining va obröli imidjning garovi bor.

Valentina Lvova, «Komsomolskaya pravda»:

Agar siz «Gibel imperii»ni tomoşa qilgan bölsangiz, heç bölmasa bitta odamni eslab köring — ijobiy qahramonlarni gapirmasa ham, «qizillar» tarafida manfaatsiz turgan odamni. Eʼtiqodi uçun ölimga boradigan odamni. Inqilob va erkinlikka işonadigan odamni. Juda kam, şunday emasmi? <…> Bu nemis pullari-chi? Haqiqatan ham, «Gibel imperii»ni tomoşa qilgaç, nega Birinçi jahon uruşida Germaniya yutqazganini aniq bilaman. Ularning barça mablağlari Rossiya va Ukrainada yaramasni sotib olib, inqilob uyuştirişga ketgan. Antanta nega nemislar bilan şunçalik uzoq çalkaşganiga hayronman: fritslar butunlay murakkab muammo bilan band edi — Balueva va Makovetskiyni qanday aldaş kerak. Xotinenko suratiga qaraganda, Rossiya aholisining uçdan bir qismi mustahkamlamalar sxemalarini yoki suv osti kemalari çizmalarini sotgan. Ikkinçi uçdan bir qismi diversiya uyuştirgan va bularning hammasi nemis çöntagidan saxiylik bilan tölangan. Bu yerda öşa «Birinçi kanal»dagi «Biroq» dasturini eslaş örinli, va Mixail Leontyev ikki söz ham aytmaydi, dollarlar dastasi bilan amerikalik tahrikçilarni eslatmasdan. Bu, tuşunganingizdek, voqelikni badiiy anglaş emas.

Aleksandr Melman, «Moskovskiy komsomolets»:

Esopça til bizning televideniyemizda eng aqlli boşlarni ham butunlay aqldan ozdirdi. <…> «Birinçi kanal»ning «Gibel imperii» serial — bu uni işlaşga majbur bölgan hozirgi «GEBEşnik rejim»ga qarata Ernstning yuziga tuflisi. <…> Balki satrlar orasidan maʼno qidirişni töxtatiş vaqti kelgandir.

Lyubov Savitskaya, «Pravda.Ru»:

Kanalga nima kerak? Nega bu kino kerak? <…> «Birinçi kanal» saytidagi qisqa annotatsiyani öqiymiz: «Filmning asosida rus kontrrazvedkasining paydo bölişi va şakllanişi tarixi yotadi…» <…> Siz nima haqida deb öylagan edingiz? Rossiya tarixi bilan nima aloqasi bor? Buyurtmani kim va nima uçun tölaydi? Maʼlum idoraning obrösini oqlaş va mustahkamlaş böyiça rejalaştirilgan kampaniya doirasida, podşo kontrrazvedkasidan davlatçilik tayançi va Rossiya uçun yagona umid sifatida hozirgi maxsus xizmatlarga töğridan-töğri tarixiy vorislik afsonasini yaratiş maqsadida, şaxsiy kult davrining «ayrim kamçiliklari»ni engib ötgan va endi kommunistik merosdan butunlay tozalangan xizmatlar uçun şu afsona doirasida yangi polotno çiqarilmoqda.

Arina Borodina, «Kommersant»:

Kanal tomoşabinlarining katta qismiga ergaşmadi: syujet, köpçilik seriallarda bölganidek, «Gibel imperii»da yengil emas, u doimiy va çuqur tomoşa qilişni talab qiladi. Odatda tomoşabinlar qahramonlar aniq «yaxşi — yomon» tamoyili böyiça bölingan seriallarni bemalol qabul qiladi. «Gibel imperii» qahramonlari bilan (bu yerda eng maşhur aktyorlar töplangan, ulardan Sergey Makovetskiy va Marat Başarov ajralib turadi) hamma narsa unçalik aniq emas: obrazlar murakkabroq va xilma-xil. Harakat rivojlanib borgan sari syujet bevosita sarguzaşt-detektiv çiziqdan uzoqlaşadi (bu rejissyor Xotinenko uçun eng kuçli tomon emas) va Birinçi jahon uruşi haqidagi tarixiy va epik drama tomon yönaladi (keng kölamli jang sahnalari bilan birga) — bu voqea haqida uzoq vaqtdan beri köp qismli teleseriallar suratga olinmagan. Ehtimol, ommaviy tomoşabin bunday serialga töliq tayyor bölmagan, şuning uçun «Gibel imperii» «Birinçi kanal»ga rekord reytinglarni keltirmadi…

Larisa Xavkina, «Komsomolskaya pravda»:

Serialga kinoçilar ham havas qilişi mumkin edi — şunçalik savodli suratga olingan, aktyorlar şunçalik mukammal tanlangan, «ha, bu teleserial ekanligini tuşunasiz-ku» degan çegirmalarsiz. Propagandistik yakun taassurotni biroz buzdi, lekin baribir — «barakalla!»

Irina Petrovskaya, «Izvestiya»:

…tendensiya şundaki, sifatli serial kino yaratilibgina qolmay, u yana yaxşi badiiy asarlarga yoki normal kino yaratişga imkon beradigan stsenariylarga murojaat qilmoqda. Menimça, bu mavsumda buni tendensiya deb aytiş mumkin. Va «Gibel imperii», «Jazo batalyoni» va «Arbat bolalari» — bularning hammasi oddiygina yaxşi adabiy-dramaturgik asos asosida yaratilgan.

2005-yilda serial «Rejissyor (badiiy televizion film/serial)» (Vladimir Xotinenko), «Operator (badiiy televizion film/serial)» (Ilya Dyomin) va «Badiiy rassom» (Konstantin Melnikov) nominatsiyalarida 3 ta TEFI mukofotiga sazovor böldi.

2006-yilda serial «Eng yaxşi telefilm yoki mini-serial (10 qismgaça kiritilgan)» nominatsiyasida «Oltin burgut» mukofotini va «Kino- va telefilmlar» (Vladimir Xotinenko) hamda «Aktyorlik ishi» (Aleksandr Baluev) nominatsiyalarida Rossiya FSB ikki mukofotini oldi.