The Last Kingdom

Birinçi mavsum seriyaning birinçi va ikkinçi romanlari — «The Last Kingdom» va «The Pale Horseman» asosiga qurilgan. 866-yilda Anglosakslar yerlariga «Buyuk butparastlar armiyasi» — vikinglar hujum qiladi va hokimiyatni daniyaliklar egallaydi. Qisman mustaqillikni faqat Vessex qirolligi saqlab qoladi, unda qirol Etelred va uning aqlli va iqtidorli ukasi Alfred hukmronlik qiladi.

Voqealar 866–887-yillar oraliğida bölib ötadi. Boş qahramon Utred Bebbanburgskiyning otasi va katta akasini daniyaliklar öldiradi; faqat uning amakisi va ögay onasi omon qoladi. Utredning özini va Brida ismli sakson qizini yarl Ragnar asir oladi. U bolaga öz farzandiday munosabatda bölib, uni Utred Ragnarsson sifatida tarbiyalaydi. Vaqt ötadi. Ragnarning qizi Tiraning töyi arafasida dan Kyartan butun oila uxlayotgan uyga öt qöyadi. Ragnar halok böladi, Tirani esa qulga aylantirişadi; faqat Utred va Brida omon qoladi, çunki ular örmonda kömir peçini kuzatib yurgan edi. Hujumçilarga Kyartan boşçilik qiladi. U — bir neça yil oldin öğli Sven sodir etgan jinoyat uçun Ragnar tomonidan öz yerlaridan quvilgan vikingdir.

Utred Ragnarning ölimi uçun öç olişga qasam içadi va şu bilan birga özига huquqan tegişli bölgan Bebbanburgni qaytarişni orzu qiladi; uni esa amakisi Elfrik egallab olgan edi. U yangi toj kiygan Vessex qiroli Alfredga qöşiladi. Uning qirolga sadoqati doimiy sinovga duç keladi, çunki u ajdodlarining qirolligi bilan özini tarbiyalagan daniyaliklar örtasida doim tanlov qilişga majbur böladi.

Ikkinçi mavsum Kornuellning uçinçi va törtinçi romanlari — «Lord of the North» va «Sword Song» voqealarini qamrab oladi. Voqealar 878–886-yillarda bölib ötadi. Alfredning topşiriğiga köra Utred qulликdan Kyartanning ukasi, Nortumbriya qiroli Gutredni ozod qiladi va uning singlisi Gizelaga oşiq böladi. Gutred Utredga xiyonat qiladi va uni qulликka sotib yuboradi. Bir yildan söng uning ögay akasi Ragnar Alfredning buyruği bilan Utredni ozod qiladi. Utred Gizelaga uylanadi, lekin yana Alfredga xizmat qilişga majbur böladi.

Köp ötmay Utred va Ragnar Kyartandan öç oliş imkoniyatiga ega bölişadi. Jang davomida Ragnar Kyartanni öldiradi va ölimi deb hisoblangan opasi Tirani tirik holda topadi. Yillar ötadi. Daniyalik aka-ukalar Sigfrid va Erik Londonni egallaşadi va Alfred qirolning qizi Etelfledani asir olişadi. Alfredning dösti va uzoq yillik maslahatçisi Odda qirolning qizini har qanday narxda qutqariş niyatiga qarşi çiqadi va qirol qamalda turgan Benfleot qalʼasiga, qirollikni qutqariş uçun, hujum qiladi. Şu orada aka-ukalardan biri — Erik Etelfledaga oşiq bölib qoladi va ukasiga xiyonat qilib, uni öğirlaşga qaror qiladi. Utred Erikka yordam berişga qaror qiladi, biroq reja muvaffaqiyatsiz tugaydi: Erikni öz ukasi öldiradi, Etelfleda qoçib ketadi, Sigfrid esa lord Oddaning qöşiniga qarşi jangga çiqadi. Sigfrid mağlub böladi va Etelfledaning qölidan halok böladi, Utred esa qirol Alfredning xizmatida qolişga majbur böladi.

Bu BBC telekanalida efirga uzatilgan oxirgi mavsum böldi, şundan keyin serial Netflix platformasiga ötdi.

Uçinçi mavsumdan boşlab serialni yaratişni Netflix amalga oşiradi. Mavsum beşinçi va oltinçi romanlar — «Burning Land» va «Death of Kings» asosiga qurilgan, biroq oldingi mavsumlarga nisbatan syujetda sezilarli özgarişlar bor. Voqealar 893–900-yillar oraliğida bölib ötadi. Xristianlar va daniyaliklar örtasidagi davom etayotgan qarama-qarşilik fonida qirol Alfredning soğliği muntazam ravişda yomonlaşib boradi.

Bir tanqidçining fikriça, Netflix serialga ijobiy taʼsir körsatgan: «Bu işlab çiqariş byudjetining muayyan darajada oşişiga yordam berdi, ayniqsa finaldagi epik jangda, unda har bir qiliç zarbasi va har bir qalqon zarbasi aynan öz nişoniga tegdi». Şarhlovçi yana şuni qöşdi: «Serial köproq qonli böldi, buning katta qismi gözal, lekin ruhiy jihatdan muvozanatsiz Skadi (Teya Sofi Lok Ness) tufayli». Distribyutorning almaşişi serialning hajmi va qismlar soni ham sakkizdan önga oşişiga olib keldi.

Uçinçi mavsumning barça ön qismi 2018-yil 19-noyabrdan Netflixʼda mavjud böldi.

Törtinçi mavsum Kornuellning yettinçi va sakkizinçi romanlari — «Pagan Lord» va «The Empty Throne» asosiga qurilgan. Uçinçi mavsumdagi kabi, syujetda romanlar mazmuniga nisbatan sezilarli özgarişlar bor. Törtinçi mavsum voqealari taxminan 901–912-yillar oraliğida keçadi va daniyaliklarning hujumlari, Mersiya taxti uçun siyosiy kuraş hamda vikinglarning Vinçesterga hujumi haqida hikoya qiladi. Alfredning impulsiv, lekin qatʼiyatsiz öğli va vorisi qirol Edvardga barça işlarda jasur Utred yordam beradi, ammo uni qaynotasining — Uiltşirning şuhratparast va ayyor eldormeni Etelxelmning fitnalari tösqinlik qiladi. Etelxelm esa har qanday narxda nevarasi Etelvirdni taxtga ötkazişga intiladi.

Törtinçi mavsumning barça ön qismi 2020-yil 26-aprelda Netflixʼda paydo böldi.

Beşinçi va yakuniy mavsum Kornuellning töqqizinçi va öninçi romanlari — «Storm Warriors» va «Flame Bearer» asosiga qurilgan. Uçinçi va törtinçi mavsumlardagi kabi, taxminan 917–921-yillarga oid voqealar bayoni romanlar syujetidan sezilarli darajada farq qiladi. Utred Bebbanburgskiy qarib qoldi va köplab döstlarini yöqotdi, ammo öz obrösi va jangovar mahoratini saqlab qoldi. Marhum qirol Alfredga qasam içgan u, endi uning unçalik dono va ehtiyotkor bölmagan öğli Edvardga xizmat qilişga majbur. Edvard Yorkdagi daniyaliklarni böysundirdi, singlisi Etelfleda vafotidan keyin Mersiyani qöşib oldi, ammo Nortumbriyani, Utredning ota-bobolar uyi Bebbanburg bilan birga, zabt eta olmadi…

Yakuniy mavsumning barça ön qismi 2022-yil 9-martda Netflixʼda paydo böldi.

= Mavsumdagi boş rol

= Mavsumdagi ikkinçi darajali rol

= Iştirok etmaydi

Serialning suratga oliş işlari 2014-yil noyabrida boşlangan. Carnival Films kompaniyasi serialni BBC Two va BBC America uçun işlab çiqdi, suratga oliş esa Vengriya va Buyuk Britaniyada olib borildi. Nik Merfi hamkor ijroçi prodyuser sifatida iştirok etdi va bir neça qismning rejissyori böldi.

2015-yil dekabrida serialga ikkinçi mavsum uçun yangi buyurtma berildi, uning premyerasi 2017-yil 16-martda AQŞda bölib ötdi.

2017-yil sentabrida serialga uçinçi mavsum uçun buyurtma berildi, u 2018-yil 19-noyabrdan Netflixʼda eksklyuziv tarzda mavjud böldi. 2018-yil dekabrida serialga rasmiy ravişda törtinçi mavsum uçun buyurtma berildi, uning suratga oliş işlari 2019-yil oktabrida yakunlandi, premyerasi esa 2020-yil 26-aprelda bölib ötdi.

2020-yil 7-iyulda Netflix serialga beşinçi mavsum uçun buyurtma berdi, u 2021-yil 30-aprelda maʼlum bölganidek, sönggi mavsum böladi. Beşinçi mavsumning suratga oliş işlari 2021-yil iyunida yakunlandi.

2023-yil 14-aprelda serialning davomi — töliq metrajli «The Last Kingdom: Seven Kings Must Die» filmi çiqdi.

Bebbanburg — (zamonaviy nomi — Bamboro qalʼasi) — Angliyaning şarqiy qirğoğida, Lindisfarn orolining janubida joylaşgan qalʼa. Uning koordinatalari ,

Eoforvik — (zamonaviy nomi — York) — Nortumbriya qirolligining poytaxti, Angliyaning şimolida. 866-yilda daniyaliklar tomonidan egallangan va ular tomonidan Yorvik deb qayta nomlangan.

Nortumbriya — Angliyaning şimolidagi qirollik.

Mersiya — Nortumbriyaning janubidagi qirollik.

Şarqiy Angliya — Mersiyaning şarqidagi kiçik qirollik (poytaxti — Dis).

Uels — Mersiyaning ğarbidagi, Angliyaning ğarbiy qirğoğida joylaşgan qirollik.

Lunden — (zamonaviy nomi — London) — Temez (Temza) daryosi böyidagi şahar; serialda tasvirlangan davrda Mersiya qirolligiga tegişli bölgan.

Vessex — Angliyaning janubidagi, Temezning janubidagi qirollik. Poytaxti — Exanksester (zamonaviy nomi — Exeter). Buyuk Alfred Sippanxammdan hukmronlik qilişni afzal körgan.

Redingum — (zamonaviy nomi — Reading) — Kent daryosi (Temezning irmoği) böyidagi şahar, Londondan taxminan 50 kilometr ğarbda.

Batum — (zamonaviy nomi — Bath) — Bristoldan şarqqa 15 kilometr masofada, eski Rim yöli ustida joylaşgan kiçik şahar. Rimliklar davrida ham bu yerda balneologik kurort mavjud edi.

Sippanxamm — (zamonaviy nomi — Çippenham), Uiltşir grafligi. Bristoldan şarqqa 30 kilometr masofada joylaşgan.

Syunnigtvayt — (zamonaviy nomi — Swinithwaite), Yorkşir grafligi. Ragnar Keksaning qarorgohi bölgan, u yerga Utred bolaligida olib kelingan.

Loydis (Loidis) — (zamonaviy nomi — Leeds), Ğarbiy Yorkşir. Uning yaqinida Utredning qizi Sidgefled daniyaliklarning yangi aholi punktini taşkil etmoqçi bölgan.

Vintankester — (zamonaviy nomi — Winçester), Buyuk Alfred umrining sönggi yillarida Vessexning poytaxtiga aylantirgan şahar. Şu yerda u vafot etgan va şu yerda dafn qilingan.

Defnaskir (zamonaviy nomi — Devon) — Angliyaning janubidagi kiçik qirollik yoki eldormenlik, Vessexning ğarbida. Defnaskirda Utred Mildret bilan turmuş qurganidan keyin olgan Okston mulki joylaşgan. Okston Ux daryosi (zamonaviy nomi — Exe) qirğoğida joylaşgan.

Dunxelm (Dunelm) — (zamonaviy nomi — Darem (Durham)), Şimoliy-Şarqiy Angliyadagi, Ur daryosidagi qalʼa.

Benfleot (Benfleot) — (zamonaviy nomi — Benfleet), Esseksdagi qalʼa (hozirgi Kasl-Poynt tumani), uning yaqinida 894-yilda saksonlar va daniyaliklar örtasida jang bölib ötgan.

Kornuell — Kornuell yarim orolidagi qirollik, Defnaskirning ğarbida, britlar yaşaydigan hudud.

SeFern — hozirgi Severn daryosi. «Keng Sefern dengizi» — Severn daryosining Bristol körfaziga quyiladigan estuariysi.

Somerset botqoqliklari — Somerset grafligi, Eksmur milliy boğidagi landşaft qöriqxonasi. Şimoldagi botqoqliklar Sefern dengiziga (Bristol körfaziga) quyiladi. Mağlubiyatdan keyin qirol Alfred şu yerda panoh topgan.

Egbert toşi — xronikalar matnidagi tavsifga köra, tepalikdagi uçta toşdan iborat megalit inşoatining qoldiği. Hozirgi kunga qadar saqlanmagan. Xronika muallifining izohiga köra, tarixçilar toşli tepalik Vilig qişloği (zamonaviy nomi — Kingston Deverill, Kingston Deverill) ustida kötarilgan degan xulosaga kelişgan. Qişloqning koordinatalari . Şu yerda qirol Alfred qöşinlarini töplagan. Alfredning bobosi, ingliz qiroli Egbert (hukmronlik yillari 802–839), janubiy Angliyaning katta qismiga (Nortumbriyadan taşqari) öz taʼsirini yoygan, sudini şu toşlarda ötkazgan. Toş Stounhenjdan taxminan 42 kilometr ğarbda joylaşgan edi.