The Meeting Place Cannot Be Changed

«Mesto vstreçi izmenit nelzya» («Место встречи изменить нельзя») — sovet davrining beş qismli telekörsatuv filmi bölib, rejissyor Stanislav Govoruxin tomonidan suratga olingan. Ssenariy asosiga Arkadiy va Georgiy Vaynerlarning «Era miloserdiya» romani syujeti olingan. Suratga oliş 1978—1979 yillarda ötkazilgan; pavilon sahnalari asosan Odessa kinostudiyasida, natura sahnalari esa, odatda, Moskvada suratga olingan. Boş rollarni Vladimir Visotskiy va Vladimir Konkin ijro etgan; filmda Armen Cörjiğanyan, Sergey Yurskiy va boşqa bir qator taniqli sovet aktyorlari ham iştirok etgan. Film voqeasi uruşdan keyingi Moskvada bölib ötadi, u yerda «Qora muşuk» tödasi faoliyat yuritadi. Uning izini MIBning milisiya kapitani Jeglov boşçiligidagi MUR bölimi xodimlari qidiradi. Film syujeti 1950-yillar boşida Moskva va Podmoskovyeda talonçilik, bosqinçilik va qotilliklar bilan şuğullangan Ivan Mitin boşliq haqiqiy Krasnogorsk tödasi tarixiga öxşab ketadi.

«Mesto vstreçi…» filmining premyera namoyişi Milisiya kuniga bağişlangan bölib, 1979-yil 11—16-noyabr kunlari Markaziy telekörsatuvda bölib ötgan. Matbuot filmning çiqişiga yetarliça jonli munosabat bildirdi; şu bilan birga, retsenzentlarni nafaqat aktyorlik öyini va rejissyorlik ishi, balki detektiv voqeaga singdirilgan axloqiy muammolar ham qiziqtirdi — ular, avvalo, milisiya kapitani Jeglov va operativ vakolatli xodim Şarapov örtasidagi axloqiy qarama-qarşilik bilan boğliq. Filmni dastlab qabul qilmaganlar orasida ssenariy mualliflari — aka-uka Vaynerlar ham bor edi; ular rejissyorning roman dramaturgik asosiga aralaşuvi bilan kelişmadi va titrlardan familiyalarini olib taşlaşni söradi. Keyinçalik ssenariyçilar taşabbusi bilan ularning familiyasi qaytarildi. Keyingi yillarda kinoşunoslar lentaning ayrim epizodlariga, xususan, hayotni tasdiqlovçi ruhda suratga olingan yakuniy sahnaga, — SSSR Davlat teleradioeşittiriş qömitasi raisi Sergey Lapinning körsatmasi bilan — turliça baho berdilar.

Filmda kinematografik mukofotlar yöq; film ijodkorlari SSSR IIV faxriy yorliqlariga sazovor bölişgan, Visotskiyga esa milisiya kapitani Jeglov obrazini ijro etgani uçun uç marta, vafotidan keyin mukofotlar berilgan: 1981-yilda IX Butunittifoq kinofestivalida Yerevanda — maxsus diplom va hakamlar hayʼati mukofoti, 1987-yilda — SSSR Davlat mukofoti, 1998-yilda esa — Rossiya IIV mukofoti. Vladimir Konkin ham 1999-yilda operativ vakolatli xodim Şarapov obrazini yaratgani uçun Rossiya IIV mukofotiga sazovor bölgan. Personajlarning replikalari qanotli iboralar va aforizmlar luğatlarini boyitdi.

Uruşdan keyin harbiy xizmatdan böşatilgan yoş frontovik (katta leytenant) Vladimir Şarapov (Vladimir Konkin) jinoyat qidiruv bölimiga yuboriladi va u yerda jinoyatga qarşi kuraş bölimi boşliği, milisiya kapitani Gleb Jeglov (Vladimir Visotskiy) hamda MURning boşqa xodimlari bilan tanişadi. Şarapovning operativ faoliyatga kirişişi xizmatining ilk kunida boşlanadi: uning köz oldida milisioner Vasya Vekşin halok böladi; u «Qora muşuk» tödasiga yetib boriş uçun jinoyatçilar muhitiga kiritilgan edi.

Jeglov Şarapovni himoyasiga oladi, Şarapov esa Glebni ish joyiga yaqin joylaşgan öz xonasida yaşaşga taklif qiladi.

«Qora muşuk»ni ovlaş bilan bir qatorda Jeglov bölimi turli-tuman işlar bilan şuğullanadi. Navbatçilik paytida ular jinoyat sodir etilgan navbatdagi joyga birinçilardan bölib yetib keladi: yoş ayol Larisa Gruzdeva öldirilgan va talangan holda topiladi, ish ularning guruhiga tuşadi. Kapitan Jeglov işonçi komil, jinoyatni marhumaning eri, doktor Ivan Sergeyeviç Gruzdev (Sergey Yurskiy) sodir etgan. Uning ijaradagi xonadonida tintuv paytida qotil otgan töpponça topiladi.

«Qora muşuk» oziq-ovqat omboriga talonçilik qiladi. Bandalar qoçişga muvaffaq bölişadi; ayniqsa, Şarapov jinoyatçilardan birini qöldan çiqarib qöygani muvaffaqiyatsizlik böladi: yigitni harbiy forma va kitelidagi Vatan uruşi ordeni çalğitib qöygan edi…

Jeglov va Şarapov Larisa Gruzdevaning qotilligini tergov qilişda davom etadi. Barça dalillar ish bilan erining aloqadorligiga işora qiladi; şunga qaramay, Şarapov tergovning töğri yöldan borayotganiga şubha qila boşlaydi.

Navbatçilik paytida Şarapov kiçik serjant Varvara Siniçkina (Natalya Danilova) bilan tanişadi: yoş insonlar topilgan bolani gödaklar uyiga olib borişadi, ular örtasida hamdardlik paydo böladi.

Şarapov qidiruv paytida tanişgan jinoyat olamining vakillari orasida yengil xulqli qiz Manka Obligatsiya (Larisa Udoviçenko) ham bor. Uning qölida halok bölgan Larisaning bilaguzugi topiladi. Mankadan olingan maʼlumotlar tufayli Jeglov va Şarapov avval öğri Kopçyonyiy (Leonid Kuravlyov), keyin esa çöntakbur Kirpiç (Stanislav Sadalskiy) orqali yöl topişadi; u muröulardan biri bilan suhbatda nomaʼlum bandaning familiyasini aytadi — Foks.

Foksni qölga oliş (Aleksandr Belyavskiy) muröulardan biri hal qilişi kerak bölgan vazifa: Kirpiç Foksdan Gruzdevaning bilaguzugini yutib olgan Verka-modistkaning xonadonida tintuv ötkazilganda, u yerdan öldirilgan Larisaning boşqa buyumlari ham topiladi. Verka uçun pistirma taşkil etiladi: Jeglovning rejasiga köra, unga bandit tuşişi kerak edi. Biroq puxta öylangan reja Foksning jasorati va milisioner Solovyovning qörqoqligi tufayli buziladi. Şunga qaramay, tergov davom etadi: Bolşoy teatrda qimmatbaho möynani öğirlaşda Jeglov va Şarapov öğri Ruçeçnik (Yevgeniy Yevstigneyev) va uning şerigi Volokuşinani (Yekaterina Gradova) qölga olişadi; u Foksda «aloqa telefoni» borligini aytadi. Bandit taşqi qiyofasi bilan boğliq qöşimça maʼlumotlarni Şarapov Foksning sobiq sevgilisi Irina Sobolevskaya (Natalya Fateyeva) dan oladi; u ham öldirilgan Larisaning dösti edi. Şarapov Foksning ombor talonçiligi paytida qöldan çiqarib yuborgan öşa bandit ekanligiga gumon qila boşlaydi. Ammo bu Gruzdevaning qotilligi va «Qora muşuk» tödasi bir-biri bilan boğliq ekanini anglatadi…

Şarapov va Varya tobora yaqinlaşadi. Şarapov va Gleb örtasida esa keskinlik töplanadi: Glebning tajribasi va sözsiz obrösiga qaramay, Şarapov uning qidiruv işidagi baʼzi usullariga şubha qiladi, bu esa töqnaşuvlarga olib keladi.

Şarapov Larisa Gruzdevaning öldirilgan kuni olingan faktlarni qayta tekşirişga qaror qiladi. Guvohlik körsatmalarini qayta tekşirib, yoş qidiruvçi Gruzdevga qarşi asosiy dalil bölgan töpponça ehtimol uning ijaradagi xonadoniga taşlab ketilganini aniqlaydi. Şu bilan birga, Gruzdevning aybsizligidan dalolat beruvçi boşqa tafsilotlar ham oçiladi. Jeglov Şarapovning dalillarini qisman qabul qilsa-da, haqiqiy jinoyatçini ogohlantirmaslik uçun Ivan Sergeyeviçni hali qamoqda saqlaş zarurligini taʼkidlaydi.

Şu orada muröular «Astoriya» restoranida Foksni qölga oliş rejasini işlab çiqişadi. Butun operativ guruh dam oluvçilar qiyofasida restoranda vaqt ötkazadi, şu payt Şarapov Foksni taniydi. Foks pistirmani sezib, restoran derazasini sindirib, aybsiz ofitsiantka ustiga — deraza sinib, u qoçişga urinadi, ammo quvğindan qutuliş unga muvaffaq bölmaydi. Taniştiriş paytida Gruzdevning yangi xotini Jeltovskaya Foksni ilgari körganini aytadi: u Larisa halok bölgan kuni santexnik qiyofasida ularning uyiga kelgan edi (ehtimol, aynan öşa paytda u töpponçani taşlab ketgan). Jinoyatning manzarasi aniq böladi: Foks Larisani dösti orqali tanişib, uni maftun etgan, turmuş qurişni va janubga köçişni taklif qilgan, bu esa ayolni jamğarma kitobçasidagi pulni yeçib olişga undagan — aynan şu pullar va Larisaga meros bölib qolgan qimmatbaho buyumlar Foksga kerak edi.

Ivan Sergeyeviç Gruzdev ozod qilinadi; Jeglov «aybsiz jazo bölmaydi», deb işonadi va undan uzr söraşdan boş tortadi.

Foks bilan hamkor bölgan şofyor Yesinning, qölga oliş paytida öldirilgan, barmoq izlarini tekşiriş şuni körsatadiki, Vasya Vekşinni aynan uning qöli bilan öldirilgan edi, u «Qora muşuk»ka yetib borişga harakat qilgan edi. Foksning tödaga aloqadorligi isbotlandi, ammo u «qonun öğrisi» tuşunçalariga amal qilib, tergov bilan hamkorlikdan boş tortadi.

Şarapov va Jeglov Şarapovni «Qora muşuk» tödasiga kiçik jinoyatçi qiyofasida kiritiş operatsiyasini işlab çiqişadi; u göyoki tergov izolyatorida Foks bilan tasodifan tanişgan. Operativçilarda tödani jiddiy öyin uçun yetarli maʼlumotlar töplangan edi, jumladan, Şarapovning körsatmasi bilan Foksning ayrim sözlarini yozib olib, göyoki yozuv ekspertizasi uçun tuzilgan, Foks qöli bilan yozilgan xat ham bor edi.

Jeglovning rejasiga köra, özini Vladimir Sidorenko deb taniştirgan Şarapov Foksning sevgilisi, Anya ismli ayol bilan aloqa örnatişi kerak edi; unga nisbatan uzoq muddatli kuzatuv örnatiladi. Ammo reja kutilmaganda muvaffaqiyatsizlikka uçraydi: Şarapovni töda aʼzolari qölga olib, ularni kuzatayotgan operativçilardan qoçib, «Qora muşuk» uyasiga olib borişadi. U yerda töda boşliği, buqoq Karp, laqabi Gorbatiy (Armen Dzhigarxanyan) oldida Şarapov özining «jinoiy ötmişi» haqida juda işonarli afsona aytib beradi va bandalarni Foksni qutqariş uçun borişga işontiradi; ertasi kuni uni ular talagan dökonga «tergov tajribasi» ötkaziş uçun olib kelişadi. Şarapov Gorbatiy bilan keskin psixologik duel olib boradi, oçköz mayda jinoyatçi rolini mukammal öynaydi va ularning işonçiga sazovor böladi.

Tösatdan töda aʼzolari orasida Şarapov özining front dösti, jazo batalyonidagi Sergey Levçenkoni (Viktor Pavlov) köradi. Levçenko Şarapovning butun «afsonasi» yolğon ekanini, u esa bandalarni tuzoqqa tuşiriş uçun joylaştirilgan operativçi ekanini yaxşi tuşunadi, şunga qaramay, öz döstini foş qilmaydi. Tun paytida Levçenko unga uyadan çiqib ketişni taklif qiladi. Şarapov rad etadi va Levçenkoning özi ketişini taklif qiladi, lekin u ham rad etadi.

Şu orada Jeglov harbiy razvedçilarning eski tamoyiliga amal qilib: «uçraşuv joyi va vaqtini özgartirib bölmaydi», Şarapov bandani belgilangan vaqtda tergov tajribasi ötkaziladigan joyga olib borişga işontirişini taxmin qilib, dökonni maxsus operatsiyaga jiddiy tayyorlay boşlaydi. Şarapovni yaşiriş uçun kiçkina omborxonadan foydalaniladi; uning eşigiga möljal sifatida Varya Siniçkinaning katta fotosuratini yopiştirişadi, uni xuddi şu eşikka yopiştirilgan aktyorlarning otkritkalari bilan aralaştirib yuborişadi. Operatsiya muvaffaqiyatli ötadi: Şarapov qutqariladi, «Qora muşuk» zararsizlantiriladi. Faqat Levçenko vaziyatdan foydalanib qoçişga urinadi. Şarapovning eʼtirozlariga qaramay, Jeglov uni öldiradi va «bandani öldirganidan» heç qanday puşaymon bölmaydi.

Maxsus operatsiyadan keyin ezilgan Şarapov tuğruqxonaga boradi, ammo u bir vaqtlar özi olib kelgan gödakni kimdir farzandlikka olganini bilib oladi. U Varya Siniçkinaning oldiga boradi. Varya uni derazada kutib oladi, qölida tuğruqxonadan olingan gödakni kötarib turadi.

«Mesto vstreçi izmenit nelzya» filmi Arkadiy va Georgiy Vaynerlarning 1975-yilda yozilgan «Era miloserdiya» romani asosida suratga olingan. Asarga haqiqiy voqealar asos bölgan; töğri, «Qora muşuk» deb nomlangan guruhning işlariga ular deyarli aloqasiz edi. Bu «töda»ning aʼzolari — asosan ösmirlar — 1940-yillarning ikkinçi yarmida muvaffaqiyatsiz kvartira öğirligidan keyin qölga olingan. Şunga qaramay, Moskva uruşdan keyingi muhitida hamma joyda rasmlar — muşuklar tasviri qoldirib ketadigan, tutib bölmaydigan jinoyatçilar haqidagi afsona ança vaqt mavjud bölgan. Vaynerlar bu voqeadan faqat guruhning nomi va ramzini olişgan. Romanning qahramonlariga Ivan Mitin boşliq Krasnogorsk tödasi vakillari ança yaqin edi. Georgiy Vaynerning sözlariga köra, «Şarapov — jamoaviy obraz bölsa-da, uning prototipi ham bor — bu keyinçalik MUR bölimi boşliği bölgan Volodya Arapov. U maşhur Mitin tödasini qölga olişda qatnaşgan, biz uni «Qora muşuk» deb nomladik». Haqiqiy voqealarga Ivan Sergeyeviç Gruzdevning hibsga olinişi bilan boğliq syujet liniyasi ham borib taqaladi. Gap uning prototipi — tibbiyot fanlari nomzodi Yevgeniy Mirkin haqida ketmoqda, u 1944-yilda öz xotinini öldirişda gumon qilinib hibsga olingan edi. Hukm çiqarilgandan keyingina şifokorning bu jinoyatga aloqasi yöqligini tasdiqlovçi maʼlumotlar paydo böldi.

«Era miloserdiya»ni ekranlaştiriş ğoyasi bilan boğliq turli versiyalar mavjud. Arkadiy Vaynerning xotirlaşiça, roman alohida kitob bölib çiqqaç, ular aka-uka bilan bir neça nusxasini yaqin döstlariga sovğa qilişgan. Ular orasida Vladimir Visotskiy ham bor edi. Romanni öqigaç, Visotskiy Vaynerlarga «Era miloserdiya» kelajak film uçun tayyor asos bölişini va unda Jeglov rolini öziga ajratib olişni xohlaşini aytgan. Voqealarning boşqaça talqinini Stanislav Govoruxin bayon etgan; u Visotskiyga Vaynerlar asari bilan tanişişni aynan özi maslahat berganini taʼkidlagan: «Öqi, rol senga juda mos».

«Era miloserdiya» Odessa kinostudiyasi rejasiga kiritilgaç, rejissyor masalasi tuğildi. Dastlab tahririyat-ssenariy kengaşi Vilen Novakni jalb qilişni rejalaştirgan edi; keyinroq nomzod sifatida Aleksey Batalov körib çiqildi. Ammo ikkalasi ham boşqa filmlardagi bandligi sababli işga kirişa olmadi. Govorukhinni rejissyor lavozimiga Visotskiy taklif qildi. Vaynerlar uning nomzodini qöllab-quvvatladi, çunki Stanislav Sergeyeviç şaxsiy uçraşuvda yozuvçilarga mualliflarning roziligisiz ssenariyning «bir satrini, bir sözini» ham özgartirmasligini vaʼda qilgan edi.

Ssenariy ustida bevosita ish Peredelkinoda ötdi. Vaqti-vaqti bilan u yerga Visotskiy ham kelib, ayrim epizodlarning rivojlanişi böyiça öz variantlarini taklif qilardi. Masalan, aynan u yangi dramaturgik yeçim taklif qildi — omborxona eşigiga Varya Siniçkinaning kattalaştirilgan fotosuratini joylaştiriş. Ssenariy obrazi Jeglovni aktyorlik organikasi va Visotskiyning tipiga eʼtibor bilan yaratilgan edi. Romanda Jeglov qoramtir, baquvvat yigit, «yelkalari pidjakka siğmaydi», ssenariyda esa Gleb «boşqa taşqi xususiyatlarga» ega edi. Ish jarayonida filmning nomi ham özgardi. Kinostudiyaning işlab çiqariş rejasida «Era miloserdiya» deb yozilgan edi. Keyinroq Govorukhin boşqa nom — «Qora muşuk»ni taklif qildi. Biroq bunday birikma, aniq mistik maʼno taşuvçi sifatida, kino guruhi tomonidan oldindan muvaffaqiyatsiz deb hisoblandi. Natijada film «Mesto vstreçi izmenit nelzya» nomi bilan ekranga çiqdi — bu variant 1975-yilda romanning «Smena» jurnalidagi birinçi naşri paytida ham işlatilgan edi.

Odessa kinostudiyasi tomonidan 1977-yil iyunda tasdiqlangan va şu zahoti körib çiqiş uçun Markaziy telekörsatuvga yuborilgan Vaynerlarning ssenariysi dramaturgik asardan köra adabiy asarga öxşardi. Odessa kinostudiyasi muharriri Galina Lazareva eslaşiça, hajmi va syujet çiziqlari jihatidan u kinoişlab çiqariş parametrlariga siğmaydi. «Era miloserdiya»ni Odessa va Moskvada muhokama qilgandan keyin tuşgan izohlar va tavsiyalar Stanislav Govorukhin tomonidan rejissyor ssenariysini tayyorlaşda hisobga olindi. U suratga oliş uçun zarur resurslar va materiallarning aniq körsatkiçlarini öz içiga olgan texnik hujjat edi. Rejissyor ssenariysiga köra, filmda boş rollar ijroçilari 33 kişi (Şarapovdan tortib Larisa Gruzdevaning singlisi Nadyagaça), ikkinçi darajali rollar ijroçilari 31 kişi va epizodlarda körinadigan saksondan ortiq odam iştirok etişi kerak edi. Govorukhin tabiatda, pavilonda va interyer maydonlarida (masalan, Bolşoy teatrda, bilyard xonasida va radiokomitetda) suratga oliş uçun qança plyonka kerakligini hisoblab çiqdi. Rejissyor, şuningdek, kelajak film uçun töliq raskadrovka tayyorladi.

Rejissyor ssenariysida har bir qismning öz nomi bor edi: «Qora muşuk», «Taniş yuzlar hammasi», «Xiyonat», «“Savoy” operatsiyasi», «Mesto vstreçi izmenit nelzya». Vaynerlar ssenariysidagi baʼzi epizodlar butunlay qayta yozildi; baʼzan bunday özgarişlar majburiy tarzda kiritilgan edi. Masalan, dastlabki variantda Şarapov sevgan qiz Varya Siniçkinaning halok bölganini bilib, maʼlumotnoma xizmatiga qönğiroq qilib, Grauerman nomidagi tuğruqxonaning telefonini söraydi. Bunday yakun filmni buyurtma bergan SSSR Davlat teleradioeşittiriş qömitasi raisi Sergey Lapinga yoqmadi. Lapinning sözlariga köra, navbatdagi ish haftasining boşida tomoşabinlarning kayfiyati Varyaning ölimi haqidagi xabar tufayli buzilişi mumkin edi. Rejissyor ssenariysining yakuniy sahnasi boşqaça körinişda edi: «Deraza yonida — orqasida qorli manzara bilan — qölida gödak uşlagan Varya turibdi. Umid va mehr bilan Şarapovga qaraydi. <…> Varyaning közlarida yoş».

Vaynerlarning adabiy ssenariysiga «Şarapovning ovozi ostidagi ovoz» kabi badiiy element kiritilgan edi. Yoş operativ vakolatli xodimning içki monologi qisman rejissyor ssenariysida ham saqlanib qoldi — gap asosan xotiralar epizodlari haqida. Biroq montaj paytida film yaratuvçilari bu usuldan voz keçişga qaror qilişdi, çunki ekrandagi voqea özi yetarliça işonarli va qöşimça izohlarga muhtoj emas deb hisoblaşdi. Filmning rejissyor ssenariysi 1977-yil 14-dekabrda Odessa kinostudiyasida tasdiqlandi. Ikki oydan söng u bosmaxonaga topşirildi va şahar bosmaxonasida 150 nusxada çop etildi.

Visotskiy aka-uka Vaynerlardan Jeglov rolini darhol «band qilgan» bölsa-da, ssenaristlar muhokamalar paytida boşqa aktyorlar haqida ham taxminlar qilişgan — masalan, nomzod sifatida Sergey Şakurov va Nikolay Gubenko körib çiqilgan. Govorukhin esa MUR kapitani rolini aynan Visotskiyga topşiriş uçun unga aniq yutqazadigan aktyorlarni kinoprobaga jalb qildi. Xususan, nomzodlar orasida Yevgeniy Stejko, Yuriy Kuzmenkov, Anatoliy Popolzuxin, Leonid Yanovskiy bor edi. Filmda leytenant Toporkov rolini ijro etgan Yevgeniy Stejko xotiralarida, Jeglov roli uçun sinov suratga olişdan oldin Govorukhin uni ogohlantirganini tasdiqladi: «Sening imkoniyating yöq, bu Visotskiyning roli. Şunçaki tanlov kerak». Rejissyorning niyati amalga oşdi — kinostudiya rahbariyati proba yozuvlari bilan tanişgaç, Visotskiyni eng işonarli nomzod deb topib, uni rolga tasdiqladi.

Şarapov roli uçun Govorukhin Nikolay Gubenkoni taklif qilmoqçi edi, ammo Visotskiy eʼtiroz bildirdi, uning fikriça, ularning tiplari va aktyorlik uslubi öxşaş edi. Yevgeniy Gerasimov taklif qilindi; ssenariy unga juda yoqsa-da, bu taklif kelguniga qadar aktyor Mixail Ptaşukning «Vaqt bizni tanladi» filmida suratga tuşişga rozilik bergan edi, şuning uçun Şarapov rolidan voz keçdi; keyinroq bundan puşaymon böldi. Şundan söng Vladimir Konkin nomzodi paydo böldi, u dastlab Vaynerlarning kuçli qarşiligiga uçradi. Ularning tasavvurida, sobiq razvedçi, frontdan ötib, köpinça «tilni yelkasiga olib» qaytgan odam Konkinga öxşab körinişi mumkin emas edi. Ammo bu yerda ham Govorukhin probalarni öziga xos tarzda taşkil etdi — u taklif qilgan önta muqobil aktyor boşlanğiç nomzoddan aniq past edi: ular «yomonroq va ozğinroq» edi. Govorukhin boşiga Şarapovning bunday obrazi «butunlay örnaşib qolganini» tuşungan va bu nomzodga qarşilik ijodiy kayfiyatni buzişi mumkinligini anglagan Vaynerlar rozi bölişdi. Filmni suratga oliş jarayonida rejissyor Leonid Filatovni eslagan edi: «Bu men boşidanoq istagan Şarapov bölardi — Jeglovdan kuçda kam bölmaydi va uning oldida orqaga çekinmaydi. Kuçli odamga juft bölişga faqat kuçli odam loyiq».

Foks roli uçun dastlab Boris Himiçev taklif qilingan edi, ammo ish jarayonida uning tipi Govorukhinga yoqmasligi maʼlum böldi. Visotskiyning maslahatiga köra, Himiçev örniga Aleksandr Belyavskiy tasdiqlandi. Milisioner Solovyov roli esa deyarli «tanlovsiz» Vsevolod Abdulovga berildi; u avtohalokatdan keyin oğir ahvolda edi. Aktyorni kasalxonada ziyorat qilgan Govorukhin va Visotskiy unga ssenariyni qoldirib, istalgan rolni tanlaşni taklif qilişdi. Halokat oqibatlari sababli matnni qiyinçilik bilan yodlagan aktyor Solovyovni tanladi. Sobiq frontovik, bandit bölib qolgan Levçenko obrazini yaratişni Visotskiy Viktor Pavlovga taklif qildi: «Rozi böl… rolni özing körganingdek qil». Rol kiçik bölişiga qaramay, Pavlov rozi böldi. Şarapov roliga tasdiqlanmagan Ivan Bortnikga Govorukhin Promokaşka laqabli bandit rolini öynaşni taklif qildi. U şuningdek filmda iştirok etişga Svetlana Svetliçnayani taklif qildi. Yengil xulqli qiz Manka Obligatsiya roli uçun Nina Ilina va Natalya Çençik sinovdan ötişdi; Govorukhin Larisa Udoviçenkoga milisioner Varya Siniçkina rolini öynaşni taklif qilgan edi. Udoviçenko esa fohişa rolini tanladi, Natalya Çençikka esa Yolğon Anya roli berildi. Vaynerlar töda boşliği Gorbatiy rolini Rolan Bikovda körişgan edi. Aktyor rozi bölib, Odessaga proba uçun keldi, ammo soğliği sababli suratga olişda qatnaşa olmadi. Filmning ikkinçi rejissyori Nadejda Popovaning taklifi bilan bu rolga Armen Dzhigarxanyan taklif qilindi.

Filmning kamtarona byudjeti kino guruhi aʼzolarining qarindoşlari va döstlarini ayrim epizodlarga jalb qiliş imkonini berdi: Arkadiy Vaynerning qizi — Natalya Darʼyalova; Govorukhinning turmuş örtoği — Yunona Kareva; Vadim Tumanovning öğli — Vadim; Visotskiyning maktabdagi örtoqi — Arkadiy Sviderskiy; Visotskiyning norasmiy administratori — Vladimir Goldman; Babek Seruşning rafiqasi — Natalya Petrova; Marina Vladining öğli — Pyotr; Visotskiyning Bolşoy Karetniydagi dösti — kaskadyor Oleg Savosin; Taganka teatri administratori Valeriy Yankloviç.

Suratga oliş boşlanişiga kelib romanda va ssenariyda eslatilgan köplab obʼektlar zamon belgilarini yöqotgan edi. 1970-yillardagi Moskva qiyofasi uruşdan keyingi poytaxt obrazidan sezilarli darajada farq qilardi: Tsvetnoy bulvaridan tramvaylar allaqaçon ötmas edi, Nikitskiye vorota maydonida TASS binosi qurilgan edi. Filmda işonçli manzaralar yaratiş uçun kameraning barça harakatlarini aniq sozlaşga töğri kelardi — kiçik oğiş ham videoqatorni buzişi mumkin edi. Har bir tabiiy epizod suratga olinişidan oldin «Mesto vstreçi…» rassomlarining uzoq mehnati bölardi — ular yangi davr belgilarini yaşirişga, qayta bezaşga va zarur manzaralarni tiklaşga majbur edi. «Talangan möyna» epizodini suratga oliş Bolşoy teatrda ötkazildi va bu obʼektning maxsus qöriqlaş rejimi bilan murakkablaşdi. Uşlangan Kirpiçni olib kelingan 17-sonli milisiya bölimi Sadovoye koltso va Olimpiyskiy prospekti kesişmasidagi Moskva köşkida suratga olingan. «Astoriya» restoni rolini Gorkiy köçasidagi «Tsentralniy» restorani öynadi. Baʼzi poytaxt obʼektlari Odessada suratga olingan — ularga quvğin qismining bir qismi bölib ötadigan «Moskvaning ötkinçi hovlilari», şuningdek talangan ombor va bilyard xonasi (Şevçenko nomidagi dengiz boğida) kiradi. Filmda körsatilgan milisiya xodimlari madaniyat saroyi «kombinatsiyalaşgan» obʼekt edi: suratga olişning bir qismi Moskvadagi «Pravda» madaniyat saroyida, qismi esa Odessa ofitserlar uyida ötdi.

Qolgan dekoratsiyalar — Şarapov yaşagan kommunal xonadon, dökon yertölasi, Larisa Gruzdeva xonadoni, MUR xonalari — Odessa kinostudiyasi pavilonlarida qurilgan edi. Istisnolardan biri Ruçeçnikni Jeglov söroq qilgan sahna böldi: u «savdogar xonadoni»ning (Gorkiy köçasi, 46) interyerlarida suratga olingan, Visotskiy maktab yillarida u yerda aktyor va rejissyor Vladimir Bogomolov rahbarligidagi teatr tögaragi joylaşgan edi. Kino guruhi kelajak filmning muhitini va obrazini sinçkovlik bilan yaratdi, davrga mos rekvizitlarni tayyorladi — hatto bölak şakar va personajlar kiygan uzun çit trusiklargaça. Qahramoni uçun kiyimni Visotskiy özi tanladi. Odessa kinostudiyasining kiyim ombori-da kostyum rassomi Akimova yordamida unga galife şim, etik, pidjak, apaş köylak, çiziqli djemper, charm palto va şlyapa tanlab berildi. Vaynerning sözlariga köra, Jeglovning kiyinişi stilistikasi Visotskiyga yoqqan filmlardan birida Al Paçinoning kinogeroyi kiygan kiyimlarni eslatardi.

Bandalar harakatlanadigan non avtofurgoni rolida «GAZ-AA» rusumli 1940-yillardagi «yodgorlik-maşina»dan foydalanildi — kino guruhi uni «Mosxlebtrans» ning postamentidan olgan edi. Avtomobil Moskvada non taşişni boşlagan dastlabki furgonlar qatoriga kirardi. Maşina yomon texnik holatda edi va poyezd oldida quvğin paytida uning ötişi sahnasi maʼlum xavf bilan suratga olindi. «Studebeker» yuk maşinasi «Mosfilm» studiyasidan olingan edi. Maşina kadrda tirkama bilan harakatlanardi — uning jihozlaridan faqat tormozlari işlardi. Daryoga qulaş epizodini suratga oliş uçun yuk maşinasi «pastlikka» itaruvçi yordamida tezlaştirilardi. «Mosfilm» şuningdek MUR xodimlarining asosiy transport vositasi vazifasini bajargan «Ferdinand» laqabli ZIS-8 avtobusini ham taqdim etgan.