Sarguzaşt izlovçi Bakardiya şahzodasi Florizel şaharlik kiyimida, otliq boşliği polkovnik Jeraldin bilan birga Londonda sayr qiladi. Keçasi daryo böyida ular böyniga toş boğlab öz joniga qasd qilmoqçi bölgan yoş odamga duç kelişadi. U umidsiz rassom Perkins bölib, sirli «Suitsidçilar klubi»ga kiriş uçun pulga yetmayapti. Klubda har bir erkak atigi 40 funt evaziga «janob kabi» ölişi mumkin. Navbatdagi «qurbon» va «ijroçi» klub aʼzolari orasidan 52 talik karta dastasi yordamida tasodifiy tanlanadi. Hammasini sirli «Raис» boşqaradi.
Florizel klubga kirişga qaror qiladi va ikkinçi yiğilişda çʼrva pika tuşirib, qurbon holatiga tuşib qoladi. Jeraldin hukmning ijro etilişiga yöl qöymaydi va köp ötmay klub aʼzolari şahzoda sudiga tortiladi. Maʼlum bölişiça, Raис xavfli va murakkab jinoyatçi bölib, qurbonlarini faqat «qonsiz» usullar bilan yöq qilişni afzal köradi. Florizel Raisni jazolaşga yoki uni huquq-tartibot organlariga topşirişga qodir emas, çunki klubga kirayotganda bergan majburiyatlari unga tösqinlik qiladi. Şahzoda Raisni Jeraldinning ukasi bilan birga sayohatga jönatişga qaror qiladi. Florizelning hisobi şundaki, Rais uni duelga çorlaş uçun bahona topadi va faqat şunda unga qarşi hisob-kitob qiliş mumkin böladi. Biroq Yevropa böylab sayohat paytida Rais qoçib ketadi, oldin esa şahzodaning ikki xizmatkorini hamda Jeraldin-kiçikni öldiradi. Barça qurbonlar lornet şnuri bilan böğib öldirilgan. Ğazablangan Florizel Raisni topib, uni şaxsan öldirişga qaror qiladi.
Şu bilan birga, general Venderelerning kollektsiyasidan maşhur «Radja olmosi»ning öğirlanişi bilan boğliq voqealar ham rivojlanadi. Rais qimmatbaho toşga ovora böladi, Florizel esa olmosni ölja sifatida işlatib, jinoyatçining izini topişga harakat qiladi. Qotilni qidiriş uçun şahzoda Yevropa jinoyatçilaridan yordam söraydi. Rassom Perkins Raisning portretini çizadi, rassomlik uslubi mavhum bölişiga qaramay, jinoiy olamning barça yetakçilari bu bandit kimligini darhol taniydi. Biroq ular Raisdan şunçalik qörqişadiki, guvohlik berişdan boş tortadilar. Vaziyatni ölim jazosiga hukm qilingan jinoyatçi qutqaradi, uning yöqotadigan heç narsasi qolmagan. U bilan suhbatlaşgan Florizel Raisning öğlini topadi. Bu Amerikada yaşaydigan texaslik kovboy Frenk Skrimjerdir. Şahzoda uni Rais uçun ölja sifatida işlatiş maqsadida Parijga çaqiradi.
Şahzoda qölga tuşgan jinoyatçini hokimiyatga topşira olmasligi sababli, uni duelga çorlaydi. Florizel jangda ğalaba qozonadi, lekin uning ğalabasi Raisning yakuniy iborasi bilan soyalanadi: «Qonni yoqtirmayman».
Köp ölimlarga sabab bölgan topilgan olmosni Uning Oliyligi (kriminalist Kraft iştirokida) Temzaga taşlaydi, toki u boşqa tovlamaçilar uçun vasvasa manbai bölmasin.
Keyinçalik sirlar tergovçisi Kraft suvga tuşiş anjomlari yordamida olmosni topişga urinadi.
Şahzoda va polkovnik bir muddat oddiy hayot keçirişadi. Lekin Florizel yana zerikkanini aytadi va Jeraldinni yangi sarguzaştlarni izlaşga çaqiradi.
1Treylerlar
▶2Rollarda
Oleg Dahl, Donatas Banionis, Igor Dmitriev
Donatas BanionisaktyorIDIgor DmitrievaktyorVBVladimir BasovaktyorAAAskhab AbakarovaktyorGSGalina SamokhinaaktyorLPLyubov PolishchukaktyorATArkady TigayaktyorEDEdgar Dubrovskyssenariy muallifiNSNadezhda Simonyankompozitor3Rollarda
Oleg Dal — şahzoda Florizel, Bakardiyaning valiahd…
Oleg Dal — şahzoda Florizel, Bakardiyaning valiahd şahzodasi
Donatas Banionis — Raис, u Nik Nikols, u Katakli nomi bilan ham tanilgan (ovozini Aleksandr Demʼyanenko bergan)
Igor Dmitriyev — polkovnik Jeraldin / ekran ortidagi matn
Lyubov Polişçuk — mademuazel Janna
Vitaliy Ilin — Mark, şahzoda Florizelning xizmatkori
Igor Yankovskiy — Jeraldin-kiçik
Asxab Abakarov — rassom Perkins (ovozini Vyaçeslav Baranov bergan)
Yelena Solovey — ledi Venderele
Boris Novikov — general Venderele
Ivan Mokeyev — Charli Pendregon, ledi Venderelening akasi
Vladimir Şevelkov — Garri Xartli, generalning yoş kotibi
Vladimir Basov — inspektor Trenton
Mixail Pugovkin — boğbon Rebern
Yevgeniy Kindinov — Saymon Rollz, ilohiyotçi
Valeriy Matveyev — kovboy Frenk Skrimjer
Yelena Tsyplakova — Jöan, «Katakli»ning tarbiyaçi qizi
Anatoliy Stolbov — gazeta xodimi
Valentin Golubenko — gangster Sem-universal, Qora Sem
Vyaçeslav Vasilyev — Maltus, «Suitsidçilar klubi» aʼzosi
Vladimir Losev — «Suitsidçilar klubi» aʼzosi
Mixail Birbraer — «Suitsidçilar klubi» aʼzosi
Anatoliy Podşivalov — «Suitsidçilar klubi» aʼzosi
Valeriy Mironov — «Suitsidçilar klubi» aʼzosi
Geliy Sysoyev — sirlar tergovçisi Kraft
Ilya Reznik — nogironlar aravaçasidagi jinoyatçi (ovozini Lev Milinder bergan)
Mariya Belkina — kemadagi yoş ingliz ayol
Lyubov Malinovskaya — kemadagi keksa ingliz ayol
Valeriy Filonov — qöyçaqali jinoyatçi, Konstantinopolda qoçib ketadi
Yevgeniy Ilovayskiy — ölim jazosiga hukm qilingan mahkum
4Suratga oluvçilar guruhi
Ssenariy muallifi: Edgar…
Ssenariy muallifi: Edgar Dubrovskiy
Ekran ortidagi matn muallifi: Yevgeniy Tatarskiy
Rejissyor-postanovşik: Yevgeniy Tatarskiy
Operator-postanovşik: Konstantin Ryjov
Rassom-postanovşik: Isaak Kaplan
Kompozitor: Nadejda Simonyan
Tovuş operatori: Konstantin Laşkov
Romans matni: Ilya Reznik
Kostyum rassomi: Natalya Koçergina
5Işlab çiqariş
R. L. Stivensonning «Suitsidçilar klubi» va «Radja olmosi» töplamlariga asoslanib, ssenariy mualliflari…
R. L. Stivensonning «Suitsidçilar klubi» va «Radja olmosi» töplamlariga asoslanib, ssenariy mualliflari yagona boğlangan syujet yaratdilar va uni özlarining asl ğoyalari bilan boyitdilar. Ulardan biri Donatas Banionis tasvirlangan kubizm uslubidagi «Katakli portreti» bölib, unga boğliq voqealar ham şu yerdan kelib çiqadi. Sanʼat tarixçisi Sofya Bagdasarovaning taxminiça, filmning rassom-postanovşigi Isaak Kaplan tomonidan maxsus film uçun çizilgan rasmning prototipi Pablo Pikassoning «Ambruaz Vollar portreti» asari bölgan.
Filmga köra «Suitsidçilar klubi» joylaşgan haşamatli uy sifatida Leningraddagi Toşorol orolidagi Follenveyder uyi işlatilgan.
Suratga olişning bir qismi Soçi şahrida, «Dendrariy» boği hududida ötkazildi. Suratga oliş Mavritaniya kiyigi yonidagi maysazorda, «Umid» villasi atrofidagi xiyobonlarda va issiqxonada bölib ötdi. Suratga olişning bir qismi Kaunas şahrida, eski şaharda, Neman daryosi ustidagi köprikda bölib ötdi, aynan şu yerda «olmos» taşlangan edi.
Filmning ommaviy namoyişi keçiktirildi, çunki Oleg Dal ijrosida monarxiya anʼanalarini ortiqça uluğlaş körildi. Vaziyatdan çiqiş uçun Florizel obrazini obrösizlantirişga qaratilgan ekran ortidagi matn qöşildi.
6Tanqid
Kinotanqidçi Lidiya Maslova filmning «klassik ingliz uslubidagi çiziqlarni engil aksessuarlar bilan erkin…
Kinotanqidçi Lidiya Maslova filmning «klassik ingliz uslubidagi çiziqlarni engil aksessuarlar bilan erkin uyğunlaştirgan, kostyumli ekranlaştiriş janriga hurmat va unga nisbatan kinoya bilan öynagan Leningrad teleşlagerlaridan biri sifatida munosib şuhratga ega», deb yozgan.
Kinoşunos Aleksandr Fyodorov yozgan: «„Florizel şahzodasining sarguzaştlari“ uslubdor, kinoyali va örinlarda parodiyaviy çiqdi. Bu detektiv janriga nisbatan nafis öyin bölib, „bilimdonlar“ va keng tomoşabinga möljallangan edi».
Matn: maqola tarjimasi «Клуб самоубийц, или Приключения титулованной особы» — rusça Vikipediya, litsenziya CC BY-SA 4.0. Kadrlar va poster: TMDB.