The West Wing

«Ğarbiy qanot» (ingl. The West Wing) — Amerika telesериали, uni Aaron Sorkin yaratgan va 1999–2006 yillarda NBC telekanalida namoyiş etilgan. Şu davr içida yetti mavsum suratga olingan. Syujetning markazida Demokratik partiyadan bölgan, Martin Shin ijro etgan AQŞ prezidenti Josiah Bartletning uydirma maʼmuriyati faoliyati turadi.

Suratga olişni Warner Bros. Television boşqargan, u ham serialning huquq egasi, ham tarqatuvçisi edi. Dastlabki tört mavsumda ijroçi prodyuserlar Aaron Sorkin, Thomas Sçlamme va John Wells bölgan. Sorkin, ssenariy muallifi va hammuallif sifatida 85 ta epizod yozgan, teleloyihani tark etgandan keyin loyihaga Wells rahbarlik qilgan.

Bu siyosiy drama tomoşabinlar va tanqidçilar tomonidan ijobiy qabul qilingan va AQŞ televideniyesi tarixidagi eng köp mukofotlangan körsatuvlardan biriga aylangan. «Ğarbiy qanot» jamoasi va aktyorlari hisobida ikkita «Oltin globus» va «Emmy» mukofotining 26 ta sovrini bor, şu jumladan «Eng yaxşi dramatik serial» nominatsiyasida. Biroq vaqt ötişi bilan serial öz muxlislarini yöqota boşladi: dastlabki uç mavsumda örtaça 17–20 million tomoşabin kuzatilgan bölsa, keyinçalik reytinglar pasayib, yakuniy qism efirda atigi 8 million atrofida tomoşabin tomonidan körilgan.

Serial 1998-yil kuzida efirga çiqişi kerak edi, ammo Monica Lewinsky bilan boğliq keskinlaşgan janjal tufayli NBC rahbariyati premyerani keyingi telemavsumga köçirişga qaror qildi.

Aaron Sorkin dastlab Oq uy maʼmuriyatining katta xodimlari hayoti haqida siyosiy drama yaratişni rejalaştirgan edi, prezident esa asosan kadr ortida qolib, faqat kamdan-kam kameo rolida paydo bölişi kerak edi. Şu sababli Martin Shin dastlab faqat tört epizodga jalb qilingan, pilotda esa u faqat bir neça daqiqa oldin paydo bölgan. Biroq Bartlet rolini matbuot va tomoşabinlar tomonidan darhol katta eʼtibor oldi — javob şunçalik kuçli böldiki, serial prodyuserlari Şindan asosiy aktyorlar tarkibiga qöşilişni söraşdi.

Birinçi tört mavsum epizodlarining katta qismini şaxsan Aaron Sorkin yozgan, u yangi serial uçun özining boşqa asarlaridagi baʼzi syujetlar va sahnalarni özgartirgan. Masalan, birinçi mavsumning ayrim ğoyalari va dialoglari «Amerika prezidenti» filmining qoralama ssenariysidagi materiallarga asoslangan edi. Xuddi şuni uning birinçi serial «Sport keçasi» haqida ham aytiş mumkin, undan u baʼzan syujet töqnaşuvlarini, epizod nomlarini va personajlar ismlarini olgan.

«Ğarbiy qanot» ustida oğir ish olib borilayotgan paytda Aaronning turli giyohvand moddalarga qaramligi kuçayib, bu jamoatçilik oldida janjalga olib keldi. Warner Bros. TV rahbarlari yangi ssenariylarning çiqişi bilan boğliq keçikişlar va suratga oliş byudjetining oşib ketişi muammolaridan norozilik bildira boşladi. 2003-yil bahorida Aaron Sorkin loyihani tark etdi, u bilan birga uning dösti, serialning boşqa ijroçi prodyuseri va rejissyori Thomas Sçlamme ham ketdi. Ularning ketiş sababi rasman eʼlon qilinmagan. Loyihaga uçinçi ijroçi prodyuser John Wells rahbarlik qilişga rozi böldi va serial tugaguniga qadar şu lavozimda qoldi. Oltinçi mavsumdan boşlab ijroçi prodyuserlar sifatida qöşimça ravişda rejissyorlar Christopher Misiano va Alex Graves tayinlandi.

2000-yilda «The New York Times» naşr etgan sörovnomaga köra, agar Jed Bartlet haqiqiy şaxs bölganida, u saylovçilar ovozlarining taxminan 75 foizini olgan bölardi. Bill Clinton maʼmuriyatida Oq uyning matbuot kotibi bölgan Mike McCurry öşa paytda ham bu jamlangan obrazda Jimmy Carter, Richard Nixon, Clinton özi va senator Teddy Kennedy kabi AQŞ prezidentlarining ayrim yorqin xarakter xususiyatlarini köriş mumkinligini taʼkidlagan.

Serialning ilk qismlari çiqişi bilan tanqidçilarning aksariyati uning yuqori sifatli dramaturgiyasi va rejissurasini, hazil-mutoyibasini hamda yorqin va murakkab personajlarning rang-baranglgini yuqori baholadi. Şu zahoti «Ğarbiy qanot» ning xarakterli xususiyati — uydirma AQŞ prezidentlik maʼmuriyati faoliyatining idealaştirilişi, uning tomoşabinlar uçun eng jozibali yoruğlikda körsatilişi va liberalizm ğoyalarini tarğib qilişi ham sezildi. Şu sababli boşqa amerikalik tanqidçilar ham böldi — asosan öng va konservativ qaraşli kişilar, ular bu masala böyiça bir neça bor va keskin norozilik bildirdilar. Masalan, neokonservativ publitsist Jon Podhoretz (Norman Podhoretzning öğli), «New York Post» şarhlovçisi, serialni «liberallar uçun siyosiy pornografiya» deb atadi.

Serialning nutq strukturasi dialoglarga boy, uning dinamikasini, şu jumladan, «yur va gapir» (ingl. walk and talk) deb ataladigan maxsus sahna usuli ham taʼkidlaydi: qahramonlar yuriş paytida suhbatga qöşilib, bir vaqtning özida turli mavzularda bir neçta suhbatdoşga replikalar almaştirişga ulgurişadi. Suratga oliş jarayonida stedikam deb ataladigan kamera bilan işlaş texnologiyasi qöllanilgan.

2002-yil aprelida çiqqan «Ğarbiy qanot» haqidagi hujjatli filmda (ingl. Documentary Special) AQŞ ning ayrim sobiq prezidentlari (Gerald Ford, Jimmy Carter va Bill Clinton) hamda yuqori martabali hukumat amaldorlari iştirok etdi, ular serialni uning realizmi uçun ijobiy baholadilar.

Serialda yurtning siyosiy hayotiga va federal hukumatning kundalik işiga jalb qilingan yetakçi va ikkinçi darajali qahramonlarning katta ansambl tarkibi iştirok etadi. Barça yetti mavsum davomida boş titrlarda Allison Janney, Dulé Hill, Janel Moloney, John Spencer, Bradley Whitford, Richard Sçiff va Martin Şeen körsatilgan; uçinçidan oltinçigaça — Stockard Channing, qolgan mavsumlarda esa mehmon aktrisa sifatida iştirok etgan.

Moira Kelly birinçi mavsumdan keyin «Ğarbiy qanot» dan ketgan, Rob Lowe törtinçi mavsumdan keyin ketgan, ammo serialning yakuniy qismlarida qaytib kelgan. Uning örniga jamoaga Joshua Malina kelgan. Şuningdek, ikkita yangi ayol rol kiritilgan, ularda beşinçi mavsumdan Mary McCormack, oltinçidan Kristin Çenoweth suratga tuşgan. Sönggi ikki mavsumda Jimmy Smits va Alan Alda personajlari ham köp qirrali bölib oçilgan.

Leo McGarry obrazini yaratgan John Spencer 2005-yil 16-dekabrda 58 yoşida, serialning yakuniy mavsumini suratga oliş paytida yurak xurujidan vafot etdi, bu uning qahramoni serial syujetiga köra yurak xurujidan deyarli ölib qolganidan taxminan bir yil ötib sodir böldi. Aktyor xotirasiga bağişlangan qisqa nutq bilan Martin Shin 2006-yil 8-yanvarda öninçi epizod namoyişidan oldin tomoşabinlarga murojaat qildi. Leo ning ölimi 2-aprelda efirga çiqqan «Saylov kuni» qismida eʼlon qilindi.

Mehmon aktyorlar sifatida bir yoki bir neça epizodda serialda vaqti-vaqti bilan Edward James Olmos va Glenn Close paydo bölgan, ular Oliy sudya lavozimiga nomzodlarni ijro etgan; Christian Slater — milliy xavfsizlik böyiça maslahatçining yordamçisi Jack Reese rolida; Mark Harmon — maxsus xizmat agenti Simon Donovan rolida; Matthew Perry — respublikaçi, huquqiy maslahatçining yordamçisi Joseph Quincy rolida; John Goodman — Vakillar palatasi raisi va AQŞ prezidenti rolida; Ian McŞane — Rossiya elçixonasining katta xodimi rolida; Jason Isaacs — fotojurnalist Colin Ayres rolida.

Qarang: «Ğarbiy qanot» telesериали qismlari röyxati

Oltita mavsum NBC telekanalida çorşanba kuni keçqurun soat töqqizda, yettinçisi esa yakşanba kuni keçqurun soat sakkizda çiqqan. Umuman olganda 156 ta epizod çiqarilgan, şu jumladan uçinçi mavsumning ikkita maxsus qismi: birinçisi — körsatuv suratga olinişi haqida hujjatli film (ingl. Documentary Special), ikkinçisi — «Isaak va Işmael» (ingl. Isaac and Işmael), 2001-yil 11-sentabr terakt-lariga bağişlangan.

Rossiyada «Ğarbiy qanot» ning premyerasi 2000-yil 2-oktyabrda «TV-6» telekanalida bölib ötdi, faqat birinçi mavsum namoyiş etildi. Keyinçalik «NTV» telekanalining tungi efirida serialning törtinçi mavsumi çiqarildi, namoyiş 2005-yil 21-fevraldan boşlangan.

Butun namoyiş davomida serial doimiy ravişda nomzod bölgan va turli Amerika hamda xalqaro kino va televideniye sohasidagi mukofot marosimlarida qatnaşgan. Natijada sakkizdan ortiq mukofot olingan. Eng yaxşi dramatik serial sifatida «Ğarbiy qanot» 2000-yildan 2003-yilgaça «Emmy» ğolibi bölgan va 2000-yilda «Oltin globus» ni olgan. Şuningdek, ikkita Peabody Award (1999–2000) bilan taqdirlangan.

Serial rejissyorlari «Emmy» ğoliblari bölgan — Thomas Sçlamme ikki marta (2000 va 2001-yillarda), 2003-yilda esa Christopher Misiano. Eng yaxşi ssenariy uçun mukofotni Aaron Sorkin va Rick Cleveland olgan, ular birinçi mavsumdagi 10-qismni «In Excelsis Deo» hammuallifligida yozgan. Bastakor W. G. Snuffy Walden «Eng yaxşi boş musiqiy mavzu» nominatsiyasida «Emmy» bilan taqdirlangan (2000).

Umuman olganda «Ğarbiy qanot» jamoasi önlab mukofotlarga, uç önlikdan ortiq nomzodlikka tavsiya etilgan, turli kategoriyalarda 260 martadan ortiq nomzod bölgan. Xususan, ularning hisobida 90 dan ortiq «Emmy» nominatsiyasi (1999–2006-yillar), 20 ta «Oltin globus» nominatsiyasi (1999–2003), 5 ta ALMA nominatsiyasi (1999–2005) va boşqalar bor. Asosiy aktyorlar tarkibi va suratga oliş jamoasining katta qismi köp marta nomzodlar qatorida bölgan, ammo mukofotlanmagan. Masalan, Martin Shin «Emmy» da eng yaxşi dramatik aktyor sifatida olti marta nomzod bölgan, Janel Moloney — ikki marta, Rob Lowe, Mary-Louise Parker va Dulé Hill — har biri bir marta; mehmon aktyorlar orasida — Tim Matheson, Oliver Platt, Matthew Perry, Ron Silver va Mark Harmon.