«Zuleyxa közlarini açadi» — Çulpan Xamatova boş rolda ijro etgan, Guzel Yaxinaning şu nomli debyut romani asosida suratga olingan rossiyalik sakkiz qismli teleserial. Uning premyerasi 2020-yil 13-aprelda «Rossiya-1» telekanalida bölib ötdi va ziddiyatli şarhlarga sabab böldi.
1Rollarda
Chulpan Khamatova, Yulia Peresild, Roman Madyanov
2Syujet
Serial 1930-yilda boşlanadi. Kulak Murtaza qizil armiyaçilar otryadiga topor bilan taşlangani uçun…
Serial 1930-yilda boşlanadi. Kulak Murtaza qizil armiyaçilar otryadiga topor bilan taşlangani uçun öldiriladi, uning xotini Zuleyxa esa boşqa kulaklaştirilganlar bilan birga mahbuslar yöli böylab Sibirga jönatiladi. Oğir şaroitda boş qahramon haqiqatan sevişni va keçirişni biladigan ayol bölib qoliş uçun köplab sinovlardan ötişiga töğri keladi.
3Rollarda
Asosiy…
Asosiy rollar
Boşqalar
4Işlab çiqariş
Guzel Yaxinaning debyut romani «Zuleyxa közlarini açadi» asosida teleserial suratga oliş işlari haqida…

Guzel Yaxinaning debyut romani «Zuleyxa közlarini açadi» asosida teleserial suratga oliş işlari haqida birinçi marta 2016-yil martda eʼlon qilindi. Yozuvçi boş rolda Çulpan Xamatovani körişni orzu qilişini aytdi. Roman «Yasnaya Polyana» va «Bolşaya kniga» mukofotlariga sazovor bölgan.
Suratga oliş 2018-yil 11-sentabrda boşlanib, 2019-yil 26-fevralda yakunlandi. Butun serialning 80 foizi Tataristonda suratga olindi. Kadrlar Ural, Moskva viloyati, Yaroslavl viloyati, Qozon, Laişev tumani, Kukmor tumanidagi Maskara qişloği, Zelenodolsk tumani, Qozon universiteti, Qozon kremli, Perm, Perm porox zavodi va Osinovo (Arxangelsk viloyati)da olingan.
Uç oy davomida Kama sohilida, Laişevo şahrida «Semruk» qişloği qurildi, unda, xususan, komendant uyi, kazarmalar, oşxona, klub va zemlyanka bor edi. Suratga olişning bir qismi Tataristonning Zelenodolsk tumanidagi Isakovo qişloğida joylaşgan «Tatar avili» etnografik majmuasida ötdi.
Britaniyalik qor-art ustasi Simon Bek serial uçun ustki qor poyabzallari yordamida 7 soat içida qorda ulkan Simurg quşining rasmini çizdi. Uning qanotlari kengligi 100 metrni taşkil etadi. Rasmni birinçi qismning boşlanğiç titrlarida va Zuleyxaning qizlari bilan bölgan epizodlarda köriş mumkin. Çitalik Nikolay Çernyayev premyeraga noofitsial saundtrek yozdi.
5Reliz
2020-yil 20-martda Moskvaning «Karo 11 Oktyabr» kinoteatrida serialning 3- va 4-qismlarini xayriya premyera…

2020-yil 20-martda Moskvaning «Karo 11 Oktyabr» kinoteatrida serialning 3- va 4-qismlarini xayriya premyera namoyişi hamda loyiha yaratuvçilari bilan keyingi muhokama ötkazilişi rejalaştirilgan edi. Çiptalar sotişdan tuşgan mablağ “Podari jizn” jamğarmasining, yaʼni Çulpan Xamatova va Dina Korzun homiyligidagi onkologik kasalliklari bor bolalarga yordam berişga yönaltirilişi rejalaştirilgan edi. 2020-yil 16-martda Moskvada tadbirlarni ötkazişga kiritilgan çeklovlar sababli xayriya namoyişi bekor qilindi. Çipta sotib olgan tomoşabinlarga pulni qaytariş yoki uni Guzel Yaxina va Çulpan Xamatova imzolari qöyilgan «Zuleyxa közlarini açadi» kitobiga almaştiriş taklif qilindi.
Serialning telekörsatuvdagi premyerasi 2019-yil kuzida «Rossiya-1» telekanalida bölişi kerak edi, ammo 2020-yil bahoriga köçirildi va 13-aprelda bölib ötdi.
2022-yilda serialning barça qismlari «Krupniy plan» kinovideo birlaşmasi tomonidan DVD körinişida çiqarildi.
6Mukofotlar va nominatsiyalar
2019-yil 23-iyunda serial «Çitka» I Rossiya ekranlaştirişlar festivalida «Eng kutilgan ekranlaştiriş»…
2019-yil 23-iyunda serial «Çitka» I Rossiya ekranlaştirişlar festivalida «Eng kutilgan ekranlaştiriş» nominatsiyasida Grand-pri sovrinini qölga kiritdi.
«Oltin burgut» kinomukofotiga «Televideniyedagi eng yaxşi ayol roli» nominatsiyasida nomzod qilib körsatildi.
Kino va televideniye prodyuserlari assotsiatsiyasi mukofotining uçta nominatsiyasida mukofot oldi: Eng yaxşi aktrisa, Eng yaxşi grim rassomi ishi va Eng yaxşi ssenariy ishi.
7Qabul qilinişi
Serial «Rossiya-1» telekanalida mavsumning eng reytingli şousi böldi. Mediascope maʼlumotlariga köra,…
Serial «Rossiya-1» telekanalida mavsumning eng reytingli şousi böldi. Mediascope maʼlumotlariga köra, serialning voyaga yetgan tomoşabinlar orasidagi örtaça uluşi 21,1 foiz, rekord örtaça reytingi esa 7,4 foizni taşkil etdi. Premyera kuni birinçi qism barça seriallar orasida eng yaxşi start körsatdi. Uning örtaça uluşi 21,4 foiz, reytingi 7,9 foiz böldi.
2019-yil aprelidan 2020-yil apreligaça bölgan mavsumda loyihaning dastlabki beş qismi tört yoşdan katta tomoşabinlar orasida 6,4 foiz reyting bilan 20,2 foiz uluş egalladi va birinçi örinni oldi.
Kanalning rasmiy saytida Russia.tv serialni ikki milliondan ortiq marta tomoşa qilgan. Bundan taşqari, 2020-yil 21-aprelga kelib, dastlabki beş qism YouTubeʼda jami töqqiz milliondan ortiq körişlar töpladi.
Serial tomoşabinlar, telekörsatuv tanqidçilari va jamoat arboblaridan noaniq baholar oldi. Xususan, uni sovet voqeligini tanqidiy aks ettirgani uçun tanqid qilişdi.
Tatariston Respublikasi Milliy muzeyi ilmiy rekonstruksiya bölimi boşliği Vladislav Xabarov şunday dedi: «Bizda çalkaş, zerikarli kluqva bor, unga nomuvofiqliklar, mantiqsizliklar va oddiy xatolar tufayli işonib bölmaydi. Qandaydir zerikarli antisovet va antitatar fantastikasi». Yozuvçi Fauziya Bayramovaning fikriça, serialda «tatar hayoti qora rangda körsatilgan, göyo masxara qilib, bu loy milliy qöşiqlar bilan aralaştirilgan». «Rossiya kommunistlari» partiyasi rahbari Maksim Surayкin premyeradan köp ötmay, «Rossiya-1» rahbariyatiga serialni namoyiş etişni töxtatiş talabi bilan rasmiy murojaat tayyorlanayotganini eʼlon qildi va uni «Amerika propagandasining qaytarilişi» deb atadi.
Rossiya musulmonlarining Ruhiy majlisi rahbari, muftiy Albir Krganov VGTRK rahbari Oleg Dobrodeyev va Rossiya FADN rahbari Igor Barinovga serialning ikkinçi qismi yuzasidan tuşuntiriş sörab xat yölladi. Qismda qatağon qilinganlar orasida Rossiya musulmonlarining Markaziy ruhiy boşqarmasi (MRBM) raisi, Rossiya oliy muftiysi Talgat Tojuddin, Rossiya musulmonlarining Ruhiy boşqarmasi va Rossiya muftiylari kengaşi raisi Ravil Ğaynutdin, XIX asr tatar ulamosi Şigabutdin Marjoniy va boşqalar nomi tilga olingan, şuningdek, masjidda oçiqçasiga intim uçraşuv ham körsatilgan.
Kinoşunoslik nuqtayi nazaridan ham tanqidlar böldi. «Kommersant» şarhlovçisi Yuliya Şagelman yozdi: «Paradoks şundaki, bu barça janjallar serial atrofida çiqdi, u esa mavzu tanlaşdagi jasoratdan boşqa jihatdan «Rossiya 1» telekanalining odatiy mahsulotidan farq qilmaydi. Yaxinaning köp jihatli, yorqin detallarga boy nasri ekranda karton dekorasiyalar va sxematik personajlar töplamiga aylandi».
Kino-teatr.ru portalidan Yekaterina Vizgalova sözlariga köra, «nasrning kinematografikligi qoğozda qolgan, filmda körgan narsamiz — animatsion qöşimçalardan taşqari — faqat syujetning mexanik va şoşqaloq köçirilişi hamda haddan ziyod musiqiy hamrohlikdir. Asosiy narsa ekran ortida qoldi — Zuleyxaning fikrlari, axir kitobda biz qahramonni faqat old planda körmaymiz, balki uning ovozini doimo eşitamiz, bu ovoz xijolatli va çuqur yaşirin içki ovoz».
«Komsomolskaya Pravda» muxbiri Sergey Yefimov işonç bilan yozadi: «Serialni «mustahkam xöjalikçilar» buzdi, ular hamma narsani odatdagidek, qoidaga muvofiq qilişdi. Ular syujetni kuçaytirib, uçburçak sevgi çiziğini öylab topişdi. Ular ekran ortidan ovoz qöşişdi (!), u dramatik ohangda bizga, jaholatlilarga, tarixiy asoslarni tuşuntiradi va badiiy polotnoni Sobçakning «Dok-tok» dasturidagidek uçinçi darajali inscenirovkaga aylantiradi».
Bu çözilgan sakkiz qismli film — şarqqa ketayotgan eşelondek uzun, karantindagi bulutli kunning qörquvidek qoronğu, yopiq makondagi hayotdek zerikarli, koronavirusdek şafqatsiz.
Matn: maqola tarjimasi «Зулейха открывает глаза (сериал)» — rusça Vikipediya, litsenziya CC BY-SA 4.0. Kadrlar va poster: TMDB.