1942: A Love Story, şuningdek, 1942 A Love Story nomi bilan ham tanilgan, 1994-yilda suratga olingan hind tilidagi romantik drama filmi bölib, rejissyori Vidhu Vinod Çopradir. Filmda Anil Kapoor, Manişa Koirala va Jackie Şroff rol öynagan, şuningdek, Danny Denzongpa, Anupam Kher, Pran va Brian Glover ham iştirok etgan. Film qarama-qarşi oilaviy muhitdan kelgan sevişganlar Naren (Kapoor) va Rajjo (Koirala) haqida bölib, hind inqilobiy harakatining boşlanişi tufayli ularning munosabatlari qanday xavf ostida qolişini körsatadi.
Xabarlarga köra, filmning asosiy syujeti 1992-yilda kannada tilida suratga olingan «Mysore Mallige» filmidan ilhomlangan. Bu film esa K. S. Narasimhaswamyning xuddi şu nomli 1942-yildagi asariga asoslangan edi. Ssenariyni Sanjay Leela Bhansali, Kamna Çandra va Çopra birgalikda yozgan. Operator vazifasini Binod Pradhan bajargan, montajni esa Renu Saluja amalga oşirgan. Bu R. D. Burmanning sönggi kinoijodi bölib, u film çiqişidan oldin vafot etgan. Prokatga çiqqaç, film tijoriy jihatdan muvaffaqiyatli bölmagan.
1Rollarda
Anil Kapoor, Jackie Shroff, Manisha Koirala
Manisha Koiralaaktyor2Syujet
Film 1942-yilda, Britaniya Radjining hokimiyati zaiflaşib borayotgan davrda voqea bölib ötadi. Öşa paytda…
Film 1942-yilda, Britaniya Radjining hokimiyati zaiflaşib borayotgan davrda voqea bölib ötadi. Öşa paytda köplab hindistonliklar yo ingliz hukumatida işlar, yo ularga qarşi yaşirin yiğilişlar va norozilik namoyişlarida qatnaşar edilar. Mana şunday muhitda Narendra Singh Rajeşwari Pathakka oşiq böladi. Ularning sevgisi öşa davrdagi siyosiy va ijtimoiy tartibsizliklarga qaramay rivojlanadi.
Narendraning otasi, devon Hari Pratap Singh, şafqatsiz general Duglasga sadoqat bilan xizmat qiluvçi inglizlar xodimi. Duglas inqilobçi deb hisoblangan fuqarolarni izlab topib qatl etişi bilan maşhur. Rajeşwarining otasi Raghuveer Pathak esa Britaniya hukmronligiga qarşi kuraşayotgan inqilobçi bölib, Duglas uning öğlini öldirgani uçun unga qasos bilan yaşaydi. Narendra Raghuveerdan Rajeşwarini unga berişni söraganida, Raghuveer ğazabga töladi. Biroq Narendra Rajeşwari uçun hamma narsadan voz keçişga tayyor ekanini aytib, Raghuveerni sevgisiga işontiradi. Raghuveer rozi böladi, lekin Narendraga avval otasi bilan gaplaşişni aytadi. Narendra şunday qilganida, Hari öğlining inqilobçi qizini tanlaganidan ğazablanadi, ammo Narendraning baxti uçun har narsaga tayyor ekanini bildirib, özini bosadi.
Biroq Hari Narendrani aldab, Raghuveerning yaşirin joyini oşkor qildiradi va bu maʼlumotni mayor Biştga hamda ingliz hokimiyatiga yetkazadi. Köp ötmay politsiya Raghuveerning yaşirin panohiga bostirib kirib, uni öldirmoqçi böladi, ammo u bomba yoqiş uçun kutib turgan holda topiladi. Bomba portlab, u özini ham, politsiyaçilarni ham halok qiladi. Öşa paytda taşqarida bölgan Rajeşwari voqea nima bölganini anglab, qoçib ketadi. Otasining ölimidan xabar topgan Raghuveerning hamfikri Şubhankar uni öz panohiga oladi. Şubhankarning rahbarligida Rajeşwari otasining inqilobiy yölini davom ettiradi. Şu orada Narendra otasi uni Raghuveerni öldiriş va Rajeşwarini uzoqlaştiriş uçun işlatganidan qattiq ğazablanadi. Rajeşwariga könglini ovlaşga va uning maqsadiga yordam berişga vaʼda berib, Narendra otasi bilan barça aloqalarini uzib, inqilobçi bölişga qasamyod qiladi. Hatto Biştning qizi Çanda ham, Bişt Şubhankar bilan ittifoqdoş inqilobçi bölgan öqituvçisi Abid Ali Baigni öldirganini körgaç, şunday qiladi. Biştning özi bu işdan puşaymon böladi.
Öz fikrini isbotlaş uçun Narendra şaharda Duglasni öldirişga urinadi, ammo bir neça askarni otib taşlagaç, uşlanadi. Narendra qotillikka urinişda aybdor deb topilib, osişga hukm qilinadi. Şundan keyin Duglas qöşinlariga şahar maydoniga öq uziş buyruğini beradi. Natijada bir qança fuqarolar, jumladan, Çanda halok böladi. Şubhankar esa Narendrani osişdan qutqaradi. Çandaning ölimini körgan Bişt fikridan qaytadi va Şubhankar hamda Narendraga yordam berib, Hari va qolgan sodiq xizmatkorlarni yöq qiladi, Duglasni esa bayroq ustuni bilan sançib öldiradi. Sodiqlar halok bölgaç, Narendra Rajeşwari bilan yaraşadi, Şubhankar esa Duglasni osib öldiradi va uning ğazabi tufayli halok bölgan barça odamlar uçun qasos oladi. Film Narendra, Rajeşwari, Şubhankar, Bişt va tirik qolgan fuqarolarning Hindiston bayroğini kötarib, unga salom berişi bilan yakunlanadi.
3Aktyorlar
Anil Kapoor — Narendra Singh «Naren», Rajjoning…

Anil Kapoor — Narendra Singh «Naren», Rajjoning sevgilisi
Jackie Şroff — Şubhankar, Pathakning hamkori, Rajjoga yaşirinça oşiq bölgan
Manişa Koirala — Rajeşwari Pathak «Rajjo»
Danny Denzongpa — mayor Bişt, Çandaning otasi
Çandni — Çanda Bişt, Narenning sahna şerigi, Narenga yaşirinça yoqadi
Anupam Kher — Raghuveer Pathak, Rajjoning otasi
Pran — Abid Ali Baig, Çanda, Rajjo va Narenning drama öqituvçisi, generalni öldiriş rejasida Pathakning hamkori
Aşiş Vidyarthi — Aşutoş Pathak, Rajjoning akasi
Raghuveer Yadav — Munna, Narenning haydovçisi va Rajjoning qöşnisi
Suşma Seth — Gayatri Singh, Narenning onasi
Manohar Singh — devon Hari Pratap Singh, Narenning otasi
Brian Glover — general Duglas
4Işlab çiqiş
Filmning ssenariyçilaridan biri Kamna Çandra AQŞga borib, u yerda öqiyotgan qizlari Tanuja va Anupama bilan…

Filmning ssenariyçilaridan biri Kamna Çandra AQŞga borib, u yerda öqiyotgan qizlari Tanuja va Anupama bilan uçraşgan (keyinçalik Vidhu Vinod Çopra Anupamaga uylangan). Qizlari Çopraning «Parinda» filmini videokassetadan tomoşa qilib, unga qoyil qolgaç, onalaridan hikoya yozib, uni rejissyorga taklif qilişni söraşgan. Çandra ilgari «Prem Rog» va «Çandni» filmlarining ssenariylarini yozgan, ikkalasi ham sevgi haqidagi asarlar edi. U Çopra «qoronği filmlar» suratga olişini bilardi, ammo unga uçraşişga qaror qildi.
Qaytib kelgaç, Çandra Natraj studiyasida Çopra bilan uçraşdi. Unga ikki-uç ğoyasini eşittirdi, ulardan biri Çopraga yoqib, uni rivojlantirişni söradi. Çandra bir yil davomida ssenariy va dialoglarni tugatdi. Bir kuni Çopra özi qönğiroq qilib, hozirgi zamon örniga boşqa davrda sodir böladigan sevgi hikoyasini suratga olişni taklif qildi. Bu Çandrani ranjitdi va u öşa keçasi uxlay olmadi. Biroq keyingi kunlarda u hayajonlandi. Hindistonning ozodlik kuraşi davrida ösib-ulğaygan Çandra voqeani öşa davrga joylaştirişga qaror qildi. Bu «1942: A Love Story» filmining asosiy syujetiga aylandi.
5Rollar uçun tanlov
Dastlab Narendra rolini Aamir Xon taklif qilingan, ammo u rad etgan. Keyin Anil Kapoorga murojaat qilingan, u…
Dastlab Narendra rolini Aamir Xon taklif qilingan, ammo u rad etgan. Keyin Anil Kapoorga murojaat qilingan, u filmda işlaşga ikkilangan va Narendra uçun Bobbi Deol hamda Aamir Xonni tavsiya qilgan. Biroq keyinçalik uni köndirişgan. Rolga tayyorlaniş uçun Kapoor qattiq mehnat qildi: vazn yöqotdi, soçini qisqartirdi, möylovini kaltalaştirdi va kiyimlar ustida işladi. Keyinroq Şoh Rux Xon Raghuvir Yadav ijro etgan rol uçun körib çiqilgan. U bu rolni olmadi, çunki allaqaçon boş rollarda öynayotgan edi. Şubankar rolini olgan Jackie Şroff filmga moliyaviy yordam bergan. Masalan, Vidhu Vinod Çopra byudjet çeklangani uçun dastlab rad etgan, filmning dekorlari uçun qurilgan baʼzi (qöşimça) uylar Şroff hisobidan tölangan. Bundan taşqari, Çopra filmning musiqasini birinçi marta eşittirganda, u Çopra örniga bastakor R. D. Burmanga ham haq tölagan.
Çopra Rajeşwari Pathak rolini Madhuri Dixitga möljallab yozgan, şoir Javed Axtar ham «Ek Ladki Ko Dekha To» qöşiğining sözlarini yozayotganda uni nazarda tutgan. Film suratga oliniş boşlangan paytda Dixitning jadvali band bölib, u filmda iştirok eta olmadi. Rajjoning singlisi rolini uçun sinovdan ötgan, ammo keyinçalik bu rol olib taşlangan Manişa Koiralaga Çopra ekran sinovidan ötişni taklif qildi. Ammo Koiralaning sahna parçasini ijro etganini körgaç, Çopra uni «dahşatli aktrisa» deb hisobladi. Biroq Koirala ikkinçi imkoniyat söradi. U uyiga qaytib, replikalarini maşq qildi va ertasi kuni tayyor holda keldi. Çopra uning ijrosidan mamnun bölib, uni şartnomaga imzo çektirdi. Rol uçun sinovdan ötganlardan biri Aşvini Bhave ham bölgan, u darhol rad etilgan.
Ilgari Çopra bilan «Parinda» (1989) filmida işlagan Nana Patekar Raghuvir Pathak rolini ijro etiş uçun tanlangan edi. Ammo u Şubankar rolini sörab, Çopra bilan örtasida nizo çiqardi. Keyinçalik bu rolga Anupam Kher imzo çekdi. Şroffning sanalar bilan boğliq muammolari bölgaç, Şubankar roli uçun Mitxun Çakraborti ham qisqa vaqt körib çiqilgan. Biroq tarqatuvçilar Çopraga Şroffni filmda qoldirişni qandaydir tarzda majbur qilgan. Production 90-yillarning boşida boşlanganligi sababli, Anil Kapoorning akasi Sanjay Kapoor uning örnini egallaşi taxmin qilingan, çunki Anilning «Lamhe» (1991) filmi muvaffaqiyatsiz bölgan edi. Şunga qaramay, bu amalga oşmadi.
6Suratga oliş
Filmning asosiy suratga oliş işlari, operator Binod Pradhan boşçiligida, asosan Himaçal-Pradeşning turli…
Filmning asosiy suratga oliş işlari, operator Binod Pradhan boşçiligida, asosan Himaçal-Pradeşning turli joylarida, jumladan Çamba tumani, Dalxousi, Xajjiar va Kalatop qöriqxonasida olib borilgan. Mustaqillikdan oldingi Hindistonni aks ettiriş uçun bu joylar tanlangan. Butun aktyorlar va gurux jamoasini u yerga olib boriş qimmatga tuşgani sababli, Mumbay Filmsitida Dalxousiga öxşaş sunʼiy dekor yaratilgan. Uni sanʼat rahbari Nitin Desai ₹80 lakh xarajat bilan qurgan. Desaiyning sözlariga köra, köp odamlar Çopraga uni yollamaslikni maslahat berişgan, çunki u yangi kelgan edi, ammo Çopra unga töliq işongan.
7Musiqa
Filmning musiqa bastakori R. D. Burman bölib, u film çiqişidan oldin vafot etgan. Qöşiq sözlari Javed…
Filmning musiqa bastakori R. D. Burman bölib, u film çiqişidan oldin vafot etgan. Qöşiq sözlari Javed Axtarniki. Fon musiqasini Manohari Singh va Babloo Çakraborti yozgan. R. D. özining sönggi «Filmfare» mukofotini eng yaxşi musiqa rejissyori nominatsiyasida oldi. Javed Axtar «Ek Ladki Ko Dekha» qöşiği uçun eng yaxşi qöşiq muallifi nominatsiyasida birinçi «Filmfare» mukofotini qölga kiritdi. Kumar Sanu «Ek Ladki Ko Dekha» qöşiği uçun ketma-ket beşinçi va sönggi marta eng yaxşi erkak ovozi nominatsiyasida mukofot oldi, Kavita Krişnamurti esa «Pyar Hua Çupke Se» qöşiği uçun eng yaxşi ayol ovozi mukofotini oldi. Bu uning ketma-ket uç marta ğolib bölgan yutuğining birinçisi edi. Saundtrek «Planet Bollywood» tomonidan tuzilgan «Barça davrlarning eng yaxşi 100 ta Bollivud saundtreki» röyxatida 13-örinni egalladi. Filmning kiriş qismidagi musiqa Gustav Xolstning «Sayyoralar» asaridagi «Mars — uruş keltiruvçi» qismidan olingan. R. D. Burman filmning musiqasi tugallanmasdan vafot etgani sababli, «Kuç na Kaho» qöşiğining ayol versiyasi marhum bastakorga hurmat sifatida Lata Mangeşkar ovozida qayta yozilgan, Kavita Krişnamurti esa qöşiqning boşqa nusxasi uçun allaqaçon ovoz bergan edi. «Box Office India» maʼlumotlariga köra, taxminan 35,00,000 dona sotilgan bu saundtrek öşa yilning uçinçi eng köp sotilgan albomi bölgan, «Hum Aapke Hain Koun..!» va «Mohra» filmlaridan keyin.
8Prokat
«1942: A Love Story» 1994-yil 15-aprelda prokatga çiqqan. Tanqidçilardan ijobiy şarhlar olgan, aktyorlar…
«1942: A Love Story» 1994-yil 15-aprelda prokatga çiqqan. Tanqidçilardan ijobiy şarhlar olgan, aktyorlar ijrosi, operator ishi va R. D. Burmanning saundtreki maqtalgan. Amitabh Bachchan filmning oldindan namoyişiga taşrif buyurib, Çopraga uning intilişi uçun tabrik bildirgan. Film 8K formatda tiklangan va 2026-yil 21-avgustda qayta prokatga çiqarilgan.
Matn: maqola tarjimasi «1942: A Love Story» — inglizça Vikipediya, litsenziya CC BY-SA 4.0. Kadrlar va poster: TMDB.