A Little Doll

Tanya Serebryakova 15 yoşida professional sportçi, jahon gimnastika çempioni bölişga ulgurdi va dunyoni kezib çiqdi. Biroq navbatdagi musobaqa oldidagi isiniş paytida u umurtqa poğonasidan jiddiy jarohat oladi. Murabbiy Tanyani oğriqqa qaramay çiqişga majbur qiladi, çunki bu davlatga valyuta olib keladi. Keyinroq maʼlum böladiki, jarohat oğir bölib, Tanya kattalar sportini abadiy tark etişga majbur böladi. Çempion uyga, hali öz şaxsiy hayotini tartibga sololmagan onasining oldiga qaytadi va viloyat maktabida oddiy töqqizinçi sinf öquvçisiga aylanadi.

Tanya vaziyatni tez baholaydi va bolaligidan murabbiy tomonidan singdirilgan dasturni amalga oşirişga harakat qiladi — ğalaba qozoniş (asosiy mukofot unga tegişi kerak, qanday bölmasin). Qahramon sport maktabida olgan könikmalarini qöllaşga urinadi. Lekin oddiy maktab sport maydoni emas, bu yerda boşqa qonunlar amal qiladi. Tanyaning xatti-harakatlari insoniy his-tuyğularga tegadi, sportçiga esa ularni hisobga olişni örgatişmagan edi.

Sinfdagi xuligan bolalarning yangi öquvçini öz örniga qöyişga bölgan urinişlari Tanya uçun muammo bölmaydi, çunki u yaxşi kuraşa oladi. Şu sababli maktabdagi «obröli» Şura «Pyatiyetajniy» sinf yetakçisi maqomini yöqotib, uning «quli»ga aylanadi. Baʼzilar Tanyani jismoniy kuçi, yorqin sport karerasi va medallari uçun, boşqalar esa sovet davrida kam uçraydigan va tanqis bölgan, u çet eldan olib kelgan narsalari (pleyer, videomagnitofon) uçun hurmat qila boşlaydi. Boşqalar esa unga umuman yaqinlaşmaydi. U özini noyob deb hisoblaydi, çunki «ön beş yoşida boşqalar heç qaçon köra olmaydigan natijaga erişgan», şu sababli maktab devorlari içida sinfdoşlaridan ustunligini taʼkidlaydi, köplab maktab qoidalari va tartiblariga böysunmaydi, har bir sinfdoşida zaif tomonni topadi va oxir-oqibat sinfning norasmiy yetakçisiga aylanadi.

Biroq Tanyaning ham muammolari bor — u sinfdoşi Aleksey Panovga oşiq bölib qoladi, çunki unda uning obrösiga böysunmaydigan, mustaqil odamni köradi. Panov — sobiq xuligan, koloniyaga tuşişdan zörğa qutulgan, lekin uni yoş sinf rahbari Yelena Mixaylovna kafolatga olib qolgan (va u yaşirinça unga oşiq). Bu öqituvçi özi yoş ayol bölib, öquvçilarning dösti bölişga harakat qiladi, taʼlim berişda juda liberal qaraşlarga ega, «perestroyka bilan qadam taşlab», boşqa tomondan esa sinfda intizomni saqlaş uçun avtoritar usullardan foydalanadi. Ana şu usullar tufayli Tanyaning Yelena Mixaylovna bilan ham muammolari bor — u öqituvçiga dağal muomala qiladi va bahslaşadi, darsga maktab formasi örniga jinsi şim kiyib keladi. Oxir-oqibat u öqituvçini ruhiy jihatdan bosib oladi va har qanday böysunmaslik huquqini öziga oladi.

Bir kuni Yelena Mixaylovna öquvçilarini özining tuğilgan kuniga taklif qiladi. Tanya, göyo uning ham öşa kuni tuğilgan kuni ekanini aytib yolğon gapirib, avval özinikida, keyin öqituvçinikida nişonlaş haqida kelişib oladi. Sinfdoşlarini öziga oğdirgan çempion ovqat va içimliklar bilan diskoteka uyuştiradi, söngra videokassetalar körsatadi, ularning orasida dahşat va erotik filmlar bor. Filmga berilib ketgan sinfdoşlar öqituvçining tuğilgan kuniga keçikişga qaror qilişadi. Faqat Panov Tanyanikiga bormadi, çunki öşa paytda vagonlarni tuşirardi. Topgan pullariga u öqituvçi uçun gul sotib oladi. Tanya qolgan bolalarni filmni tomoşa qiliş uçun qoldirib, bir neçta baquvvat sinfdoşlari hamrohligida, göyo keçikiş haqida ogohlantiriş uçun Yelena Mixaylovnanikiga boradi va uning uyi kiriş joyida Panovni kutadi. U paydo bölganda nizo boşlanadi, u janjalga aylanadi, şundan söng Tanya Panov bilan yolğiz qolib, unga muhabbatini tan oladi. Biroq javob olmaydi: sevgilisi tengdoşini rad etib, öqituvçi oldiga ketadi va unga muhabbatini tan oladi. Şu bilan birga, öziça donişmand bölgan yoş xuligan unga öquvçilari haqida xato qilayotganini aytadi: ulardan heç biri uning samimiy dösti bölmaydi. Panov esa uni sevadi, lekin bunga qanday munosabatda bölişni bilmaydi. Çiqib ketayotganda Tanya va sinfdoşlari Yelena Mixaylovnanikida çiroq öçayotganini payqaşadi. Şunday qilib, tomoşabinga öşa keçada öqituvçi va öquvçi intim munosabatga kirişganini taxmin qiliş taklif etiladi…

Ertasi kuni öquvçilar özlarini sinf rahbari oldida aybdor his qilişadi, çunki unga heç kim kelmagan edi, muhabbatdagi muvaffaqiyatsizlikdan ranjigan Tanya esa heç narsaga eʼtibor bermaydi va öqituvçiga qarşi ölaroq pleyerda musiqa tinglaydi. Yelena Mixaylovna özining muvaffaqiyatsiz birinçi muhabbati haqida uzun nutq sözlaydi (u ham xuddi şunday öz öqituvçisiga oşiq bölgan, va u boşqa sinfga ötişga majbur bölgan), şuning uçun öquvçilarini tayyor bölişga çaqiradi: kelajakda ular ham bilmagan holda birovning taqdirini buzişlari mumkin, bu esa ularning öziga bumerang bölib qaytişi mumkin. Keyin u pleyerni tortib oladi va stoliga qöyadi, lekin tanaffusda Tanya uni öğirlab sindiradi va söngra pleyer yöqolganligi haqida aybdorni aniqlaşni soxta talab qiladi. Uning aldovi foş böladi va çempion umidsizlikka tuşib maktab sport zaliga yugurib ketadi. Hayotini barbod bölgan, özini esa tugagan odam deb his qilgan holda, u muvozanat tarozisida (brusda) turli akrobatik elementlarni hayajon bilan bajaradi, bir neça marta muvaffaqiyatsiz yiqiladi va şu bilan jarohatini oğirlaştiradi, oxir-oqibat falajga uçraydi. Yelena Mixaylovna öquvçisini juda keç topadi. U uni bağriga bosadi, lekin Tanya javoban faqat piçirlaydi: «Qöyib yuboring. Menga oğriq beryapti». Tanyani «tez yordam» olib ketadi, Panov esa Yelena Mixaylovnaning oçiqçasiga aytgan gaplari va Tanyaning boşiga tuşgan kulfatdan larzaga tuşib, öşa maşinaning ortidan yuguradi — maşina oldida barça tösiqlarni sindirib kelgan, endi esa abadiy mağlub bölgan gimnastkani olib ketayotgan edi.