A*P*E

«A*P*E» Dino De Laurentiisning «King Kong» (1976) filmi yaqinlaşib kelayotgan prokati ustiga tezkor işlab çiqarilgan loyiha edi. «A*P*E»ning umumiy byudjeti 23 000 dollar, miniatyura binolari uçun maxsus effektlar byudjeti esa atigi 1 200 dollar bölgan. Film atigi 14 kunda suratga olingan. Ulkan gorillaning amerikalik aktrisa bilan munosabati kabi syujet elementlari, mohiyatan, «King Kong» hikoyasidan olingan.

1976-yil fevralda filmni suratga oliş boşlanganda u «The New King Kong» nomi bilan eʼlon qilingan va Boxoffice jurnalidagi teaser-plakat orqali şunday reklama qilingan. RKO Pictures buni aniqlagaç, film işlab çiqaruvçi kompaniyasiga 1,5 million dollarlik daʼvo arizasi bergan. Şundan söng filmning nomi 1976-yil iyunda «Super Ape»ga, 1976-yil 1-oktabrda esa «A*P*E»ga özgartirilgan, teatr plakatlari va treylerga esa «King Kong bilan adaştirmang» degan şior qöşilgan. Biroq kompaniya baribir King Kong nomidan foydalanişga ulgurgan: nafaqat öz vatani Janubiy Koreyada, balki baʼzi xalqaro bozorlarda ham film mos ravişda «Super King Kong» va «King Kong Returns» nomlari bilan tanilgan.

Filmning «A*P*E» nomi hazil tariqasida «Attacking Primate monstEr» (Hujum qiluvçi primat monstr) sözlarining qisqartmasi sifatida izohlanadi. Bu nom ataylab 1970-yildagi maşhur «M*A*S*H» filmining va undan keyin 1972–1983-yillarda namoyiş etilgan, Koreyada suratga olingan televizion serialning qisqartma nomini masxara qiliş uçun tanlangan; «A*P*E» aynan Koreyada işlab çiqarilgan.

Bir sahnada film nomidagi ulkan maymunni ulkan oq akula bilan oliştiradi. Bu sahna bir yil oldin çiqqan ulkan akula haqidagi «Jaws» (Tişlar) filmiga kinoya sifatida möljallangan edi. 1978-yil avgustda «Famous Monsters» jurnalining muqovasida uşbu sahnaga işora qilingan.

«A*P*E» Şimoliy Amerikada 1976-yil oktabrda, «King Kong» çiqişidan atigi ikki oy oldin, kinoteatrlarda namoyiş etilgan.

1976-yil 4-oktabrdagi zamondoş şarhida Chicago Tribune gazetasining muxbiri Gene Siskel filmni «televizordagi jirillagan reklamalar aynan nimani tasvirlayotgan bölsa, öşanisi» deb atagan: «KrisIndagi yangi, köp millionli “King Kong” filmi hisobiga pul işlaşga urinayotgan arzon koreys filmi». U qöşimça qilgan: «Monstrni heç qaçon heç kim bilan yonma-yon körmaymiz, çunki bu uning haqiqiy ölçamini oşkor qilib qöyardi; u rezina akula, model qayiq, model vertolyot va karton şaharni yirtib taşlaydi». Keyinroq u filmni 1976-yilda Çikagoda prokatga çiqqan eng yomon filmlari röyxatiga kiritgan.

«A*P*E» haqidagi şarhlarning köpçiligi filmning past sifatli maxsus effektlariga qaratilgan. Masalan, Golden Raspberry mukofotlari asosçisi John Wilson filmda işlatilgan maymun kostyumi «haqiqiy maymunga emas, balki buvingizning qöy junidan tikilgan palto yoqasiga köproq öxşaydi» deb yozadi. U yana «beş yoşli bola ham [model binolar va transport vositalari]ning soxta ekanini köra oladi» deb taʼkidlaydi. Wilson filmning musiqasini ham «barça zamonlardagi eng yomon kino saundtreklaridan biri» deb ataydi. Boşqa tanqidçilar esa film davomida maymunning ölçami özgarib turişini hamda aktyorning futbolkasi kostyumdagi teşiklardan körinib turişini qayd etgan. Bir paytda maymun ilonni kameraga otadi va «ilon kameraga urilib, uni silkitadi».

Monstr filmlari böyiça tanqidçi Mike Bogue şunday deb yozgan: «“A*P*E” eng yomon ulkan monstr filmi bölmasligi mumkin, ammo har qanday “Eng yomon filmlar önligi”ning yuqori örinlarida bölişi kerak». Maymunning qusişi va film musiqasiga raqsga tuşişi kabi elementlarni keltirib, Bogue şunday taʼkidlaydi: «Janr jurnali Castle of Frankenstein özining kino şarhlarida odatda aytganidek, bu film şu qadar yomonki, uni körib işoniş kerak».

«A*P*E»ni boşqa «King Kong» parodiyalari bilan birga şarhlagan Roy Morton filmning «tez orada dahşatli kulgili parodiyaga aylanib ketişini» yozadi. U işlab çiqaruvçilar öz mahsulotining past sifatini anglab, allaqaçon yomon filmni ataylab yanada yomonlaştirişga uringanini, tomoşabinlar ularni emas, balki ular bilan birga kulişlariga umid qilganini taxmin qiladi. Morton, 1977-yildagi «The Mighty Peking Man» filmi kinematografik jihatdan ança past bölsa-da, «A*P*E»da bu filmda yöq bölgan «şunçalik yomonki, yaxşi» kult-film jozibasi borligini yozadi. Şunga qaramay, şarhini u maymunning tomoşabinlarga töğridan-töğri qarab, ularning hammasiga «örta barmoq»ni körsatadigan sahnasi butun filmning mohiyatini ifodalaydi, deb yakunlaydi.