Sokin hudud

«Sokin joy» (ingl. A Quiet Place) — Amerikalik postapokaliptik dahşat filmi. Rejissyori Jon Krasinski, ssenariysini esa Scott Beck va Bryan Woods bilan birga yozgan, syujet muallifi ham ularning özi. Film slepoy, lekin ötkir eşitiş qobiliyatiga ega bölgan begona mavjudotlar töldirgan postapokaliptik dunyoda kuraşib, farzandlarini tarbiyalayotgan ona va ota haqida hikoya qiladi.

Beck va Woods bu konsepsiyani kollejda öqib yurganlarida öylab topişgan va 2016-yil yanvarida ssenariy yozişni boşlaşgan. Ular Platinum Dunes prodyuserlariga onа rolini Emili Blantga berişni istaşlarini aytişgan. 2016-yil iyulida Krasinski ota roli uçun ularning ssenariysini öqigan. U Blant bilan syujet haqidagi ğoyalari töğrisida gaplaşgan va Blant unga rejissyorlik qilişni taklif etgan. Blant dastlab rolni qabul qilmagan, lekin ssenariyni öqigaç, syujet bilan aloqa his etgan. Ular preprodakşn davrida film ğoyalari ustida birgalikda işlaşgan. Krasinski 2017-yil martida rejissyor va ssenariy hammuallifi sifatida eʼlon qilingan hamda Blant bilan birga boş rolni olgan. Suratga oliş 2017-yilning may oyidan noyabrigaça Nyu-York ştatining şimolida davom etgan.

Film 2018-yil 9-martda South by Southwest festivalida premyerasini ötkazgan. AQŞ da 6-aprelda, Rossiyada esa 12-aprelda namoyiş etilgan. U butun dunyo böyiça 340 million dollardan ortiq daromad keltirgan va tanqidçilar tomonidan eʼtirof etilgan. Film AQŞ Milliy kinotanqidçilar kengaşi va Amerika kino instituti tomonidan 2018-yilning eng yaxşi önta filmidan biri deb tan olingan. U «Golden Globe» mukofotining eng yaxşi film musiqasi, «Oscar» mukofotining eng yaxşi ovoz montaji, AQŞ Ssenariyçilar gildiyasi mukofotining eng yaxşi original ssenariy nominatsiyalariga sazovor bölgan, Blant esa AQŞ Kinoaktyorlar gildiyasi mukofotini eng yaxşi ikkinçi plan ayol roli uçun olgan. Bu «Sokin joy» olamidagi birinçi film hisoblanadi. Uning davomi, «Sokin joy 2», 2021-yilda çiqqan.

Emili Blant — Evelin Ebbott, Li Ebbottning xotini va tört farzandning onasi: Riğan, Markus, Bo va çaqaloq Ebbott. Krasinskiyning aytişiça, uning qahramoni farzandlarining «töliq şakllangan, töliq fikrlaydigan odam» bölib ulğayişiga işonç hosil qilişni xohlaydi.

Jon Krasinski — Li Ebbott, muhandis, Evelinning eri va Riğan, Markus, Bo hamda yangi tuğilgan Ebbottning otasi. Krasinski öz qahramonini omon qolişga intiluvçi, oilasining har bir kunini yaşab qolişiga eʼtibor qaratgan inson sifatida taʼriflagan.

Krasinski şuningdek, begona mavjudotlar uçun harakatni yozib olişni ham taʼminlagan.

Millicent Simmonds — Riğan Ebbott, Li va Evelinning 15 yoşli kar qizi, Markus va Bo ning katta opasi. Krasinskiy kar aktrisani «köp sabablarga köra» izlaganini aytgan: «Men kar aktrisaning kar bölib körinişini istamadim… kar aktrisa mening vaziyatlarni bilişim va tuşunişimni ön barobar oşirgan bölardi. Men bu hayotni yaşaydigan va suratga oliş maydonçasida menga şu narsani örgata oladigan kişini xohlardim».

Noah Jupe — Markus Ebbott, Li va Evelinning 12 yoşli öğli, Riğan va Bo ning akasi. Krasinski Jupeni «Night Manager» miniserialida payqagan va Jupaning ijrosini baholaş uçun «Suburbicon» filmining erta namoyişini körgan.

Cade Woodward — Bo Ebbott, Li va Evelinning 4 yoşli öğli.

Leon Russom — örmondagi qari odam.

Scott Beck va Bryan Woods filmning ssenariysini 2016-yil yanvarida, kollejda öylab topgan konsepsiyasi asosida yozişni boşlaşgan. Ular loyiha haqida Platinum Dunes bilan birinçi marta gaplaşganda, Emili Blant ona rolini öynaşini istaşlarini aytişgan. Maykl Bey Paramount Pictures bilan şartnoma tuzgan va ularning ssenariysini studiyaga körsatgan. Ssenariy yoziş bosqiçida Beck va Woods Paramountning rahbari bilan suhbatlaşgan, u film «Cloverfield» franşizasi bilan kross-over bölişi mumkinligini taxmin qilgan. Ular yakuniy ssenariyni Paramountga topşirganda, studiya uni alohida, mustaqil hikoya sifatida qabul qilgan. Paramount ssenariyni sotib olgan. Platinum Dunes prodyuserlari Endryu Form va Brad Fuller ssenariyni Jon Krasinskiga yuborişgan, u ota rolini öynaşi uçun, u ssenariyni iyulda öqigan. Farzandlarini himoya qiluvçi ota-ona konsepsiyasi uni öziga jalb qilgan, ayniqsa öşa paytda uning Blant bilan ikkinçi farzandi tuğilgan edi. Beck va Woods, şuningdek, «Dinosaur Invasion» filmini ularning ssenariysiga katta taʼsir körsatgan asar sifatida nomlaşgan.

Beck va Woodsning ssenariysini öqigaç, Krasinski özining syujet haqidagi qaraşini Blantga aytgan, u esa unga filmga rejissyorlik qilişni taklif qilgan. Prodyuserlar bilan uçraşuvda Krasinski ssenariy yozişni va filmga rejissyorlik qilişni xohlaşini bildirgan hamda ularga öz qaraşini taqdim etgan. Ssenariy hammuallifi bölganda u rolga Blantni nazarda tutgan; lekin uni buni qilişga undamagan, çunki uning yaqinda farzandi tuğilgan edi, u boşqa filmda işlardi va Krasinski sörasa, u rad etadi yoki uni qöllab-quvvatlaş uçun qabul qiladi deb xavotirlangan. «Men şunçaki öyladimki, agar u buni qilsa, özi şunga kelişi kerak». Blant dastlab rol öynaşni xohlamagan, lekin Krasinskiyning ssenariysini samolyotda öqigaç, bu rolni öynaşi kerakligini his qilgan, çunki syujet «mening eng çuqur qörquvlarimdan birini — farzandlarimni himoya qila olmaslik qörquvini» aks ettirgan.

Beck va Woods Krasinski rejissyorlik qilişni öz zimmasiga olganda, u ssenariyni «qandaydir katta darajada qayta işlamoqçi bölmaganini» va u «bizning ssenariy qaraşimizni haqiqatan ham himoya qilganini» aytişgan. Krasinski ularning ssenariysi özinikidan «köp mayda narsalari» bilan farq qilişini, lekin «yuragi butunlay ularniki bölganini» aytgan. «Ularda haqiqatan ham şunday narsa bor ediki, men uning bir qismi bölişni xohlardim». U oilani syujetning mohiyati deb hisoblagan va şunga eʼtibor qaratgan: «şuning uçun har bir qörquv siz bu oilani sevganingiz uçun bölişi kerak, har bir detal bu oila haqida nimadir aytişi kerak, şunçaki salqin böliş uçun emas, şunçaki qörqinçli böliş uçun ham emas». Uning ssenariyga qöşgan hissasi imo-işora tilidan foydalaniş, qumli yöllar, çiroqlar, örmon va dorixonaga sayohatni öz içiga olgan. Krasinski dastlab işlaş uçun juda kam dialog borligidan xavotirda bölgan, çunki u «odamlarni qiziqtiriş» haqida qayğurgan. Keyin u minimal dialog filmning «super kuçi» bölişini tuşungan. Imo-işora tilidan foydalaniş suratga olişdan oldin Simmonds Krasinskiyga dialogning amerikança imo-işora tiliga tarjimasini körsatganida paydo bölgan va u imo-işoralar sözlarni talaffuz qilişdan «ança kinematografik» ekanini aniqlagan. Blant preprodakşn bosqiçiga öz hissasini qöşgan. Krasinski öz roli bilan qilgan rejissyorlik işining katta qismi loyihani qabul qilgan paytdan boşlab ekran ortida bölgan. Ular ssenariyni işlab çiqib, rejani muhokama qilişgan va suratga oliş maydonçasiga çiqqanda «barça birgalikdagi işni... barça oğir işni qilib bölişgan». Krasinskiyning aytişiça, Blant filmga «eng yaxşi ğoyalarni taklif qilgan» va uni rejissyor sifatida ösişiga yordam bergan.

2017-yil martida Krasinski filmning rejissyori va ssenariy hammuallifi sifatida eʼlon qilingan, boş rolda esa Blant bölgan. Film uning uçinçi rejissyorlik asari va birinçi yirik studiya filmi bölgan. Film 17 million dollar byudjet bilan suratga olingan.

Film 36 kunda suratga olingan. Işlab çiqariş 2017-yilning may oyidan noyabrigaça Nyu-York ştatining şimolidagi Dutchess va Ulster okruglarida davom etgan. Yaratuvçilar byudjetni mahalliy darajada sarflaşgan, jumladan, 20 tonna makkajöxori sotib olişgan, uni yetiştiriş uçun mahalliy fermerlarni yollaşgan. Baʼzi sahnalar Dutchess okrugidagi Pauling şahridagi ovoz sahnasida, şuningdek, Beacon şahrida suratga olingan. Suratga oliş Nyu-Palts şahridagi Wallkill Valley temir yöl yölakçasida ham bölib, unda Springtown fermer köprigidan foydalanilgan. Dutchess va Ulster okruglaridan taşqarida suratga oliş Little Falls va Herkimer şaharlaridagi Main Street köçasida davom etgan.

Suratga oliş vaqtida filmga jalb etilgan guruh diegetik sinxron tovuşlarni (masalan, öyin doskasida kubiklarni taşlaş tovuşi) yozib oliş uçun şovqindan qoçgan; tovuşlar postprodakşn bosqiçida kuçaytirilgan. Musiqa qöşilgan, Krasinski buni tomoşabinlarda kinematografik tajriba va filmning anʼanaviy tarkibiy qismi bilan tanişlik bölişi uçun asoslagan, şunda ular özlarini «sukut tajribasi» iştirokçisi kabi his qilmasliklari kerak edi. Baʼzi musiqalar filmdan olib taşlangan, Krasinski buni musiqa sahnalarda hukmronlik qilişidan köra taʼsirliroq deb atagan.

Filmda boş ovoz montajçilari Eric Aadahl va Ethan Van der Ryn işlagan. Kar qiz nuqtai nazaridan olingan sahnalar uçun vizualga köproq eʼtibor qaratiş maqsadida tovuş olib taşlangan. Ular şuningdek, begona mavjudotlar nuqtai nazarini aks ettiriş uçun sahnalarni taşkil etiş böyiça maslahat berişgan, masalan, ular tovuşni qanday sezganini, keyin esa tovuşni nima çiqarganini körsatiş. Kompozitor Marco Beltrami musiqani butun film davomida tovuş dizayniga xalaqit bermaydigan tarzda yozgan.

Filmda Ölim fariştalari kör bölib, tiqillatiş orqali muloqot qiladi. Aadahl va Van der Ryn ular körşapalaklar işlatadigan exolokatsiya kabi biolokatsiyadan ilhomlanganini aytişgan. Tovuş montajçilari odatda qoçadigan teskari aloqa tovuşi syujetga, tomoşabinni unçalik bezovta qilmaydigan balandlikda kiritilgan.

Riğan nuqtai nazaridan körsatiladigan lahzalar uçun Simmonds tovuş rejissyorlari bilan işlagan, koxlear implant qanday tovuş çiqarişini va implantsiz nimani eşitişi mumkinligini yetkaziş uçun.

Qahramonlar tovuş çiqarmaslik uçun Amerika imo-işora tilida (AMSLEN) muloqot qilişadi, şu sababli film yaratuvçilari kar-soqovlar uçun ustoz Duglas Ridloffni yollaşgan, u aktyorlarga AMSLEN darslarini bergan va tuzatişlar kiritiş uçun doim tayyor turgan. Ular, şuningdek, kar aktrisa Simmonds uçun AMSLEN tarjimonini ham yollaşgan, şunda oğzaki va imo-işora tillarini suratga oliş maydonçasida töğridan-töğri tarjima qiliş mumkin edi. Simmonds AMSLEN bilan ösgan va hamkasblariga örgatişga yordam bergan. U şunday degan: «Filmda biz yillar davomida birga muloqot qildik. Şuning uçun bu tabiiy körinişi kerak edi». U har bir qahramonning imo-işora tilidan foydalanişi ularning motivlarini aks ettirişini payqagan: otada qisqa va aniq işoralar bölgan, bu uning omon qoliş mentalitetini körsatgan, onada esa bolalari omon qolişdan köproq narsani his qilişlarini istaşi doirasida ifodali işoralar bölgan. Krasinski Simmonds qahramonining «juda provokatsion, juda provokatsion ösmirona» işora işlatganini aytgan.

Simmonds aytişiça, u qizga otasi bilan imo-işora tilida janjal paytida jimib qolmasdan, qarşilik körsatişni taklif qilgan. U şuningdek, ssenariyda dastlab otaning oxirida «Men seni sevaman» deyişi kerak bölganini, lekin janjalni qoplaş uçun «Men seni doim sevganman» deyişni taklif qilganini aytgan.

Prodyuserlar Endryu Form va Brendli Fuller dastlab imo-işora tilidagi dialoglar uçun субтитрlarni körsatmaslikni, faqat «kontekst maslahatlarini» berişni rejalaştirganliklarini, lekin kar qiz va uning eşituvçi otasi özgartirilgan eşitiş apparati haqida bahslaşadigan sahna uçun субтитрлар zarurligini tuşunganliklarini aytişgan. Keyinçalik ular imo-işora tilidagi barça dialoglar uçun субтитрлар qöşişgan.

Badiiy rassom Jeffrey Beecroft begona mavjudotlar dizaynini boşqargan, Industrial Light & Magic esa ularni vizual effektlar böyiça supervayzer Scott Farrar rahbarligida yaratgan. Rejissyor jonzotlar göyo közlari kerak bölmaslik uçun evolyutsiyadan ötgandek körinişini va tabiatan «maʼlum darajada gumanoid» bölişini xohlagan. Farrarning aytişiça, dastlabki dizaynda ular karkidon şoxlari kabi şoxli bölgan, lekin keyingi qayta dizaynlarda ular olib taşlangan, çunki bu yetarliça qörqinçli emas edi. Ölim fariştalarini işlab çiquvçilar tarixdan oldingi baliqlarga, qora ilonlarga va körşapalaklarga, ayniqsa ularning harakat modellariga tayanişgan. Ilhom, şuningdek, botqoq mumiyolaridan ham olingan: torfda mumiyolangan, terisi qora rangga aylangan va osilgan, çarmga öxşaş körinişga ega bölgan jasadlar». Krasinski harakatni yozib olişni taʼminlagan.

Rotten Tomatoes saytida filmga 387 ta şarhga asoslangan 96 % ijobiy baho berilgan, örtaça ball 10 balldan 8,2. Metacritic saytida esa 55 ta şarhga asoslangan 100 balldan 82 ball.

2018-yil dekabrida «Sokin joy» Amerika kino instituti (AFI) tomonidan eʼlon qilingan 2018-yilning eng yaxşi 10 filmi röyxatiga kirgan, 2019-yil yanvarida esa AQŞ Milliy kinotanqidçilar kengaşi tomonidan eʼlon qilingan 2018-yilning eng yaxşi 10 filmi röyxatiga kirgan.

Rotten Tomatoes maʼlumotlariga köra, «Sokin joy» 2018-yilning eng yaxşi dahşat filmlari reytingida birinçi örinni egallagan (ikkinçi örinda — «Reinkarnatsiya»). Metacritic maʼlumotlariga köra, film 2018-yilning eng yaxşi dahşat filmlari reytingida ikkinçi örinni egallagan (birinçi örinda — «Reinkarnatsiya»).

2018-yil aprelida «Paramount Pictures» kinostudiyasi raisi va boş direktori Jim Gianopulos filmning davomi işlab çiqilayotganini eʼlon qilgan.