Adaminte Makan Abu

Film ustida ish u çiqarilişidan taxminan ön yil oldin boşlangan. Adaminte Makan Abu — Salim Ahamedning rejissyorlik debyuti. U bu hikoyani köp yillar davomida xayolida saqlab yurganini aytadi. 2000-yillar boşida kollejni tugatgaç, Ahamed kino sanoatiga kirişni orzu qilgan, lekin unga kiriş qiyin bölib, u sayohat maslahatçisi bölib işlagan. Aynan şu davrda eşitgan hikoyalari va uçratgan odamlari Adaminte Makan Abu uçun uruğ bölgan. Filmning boş qahramonlari haqiqiy juftlikdan ilhomlangan. Ahamed Jiddadagi aeroportda, uyga köp sovğalar olib ketayotganda bagaj ortiqça bölib qolgan muammoni hal qilişga harakat qilayotganda, «Umra ziyoratidan keyin» qaytayotgan bir juftlik bilan uçraşganini aytadi. Ular tejab-tergab yaşab, Hajga boriş umidida pul jamğargan, lekin «Hajga yetib bora olmasliklaridan qörqib, Umra bilan kifoyalangan» edilar. Ahamed ular bilan döstlaşgan va aviareys keçikişlari hamda mehmonxonada turiş masalalarida yordam bergan. «Bu davrda men ularning engilmas ruhi, hayoti va ega bölgan fazilatlari haqida köp narsa bilib oldim», deydi u.

Markaziy qahramon Abu Ahamedning uy qişloğidagi Aboottikka ismli odamdan kuçli ilhomlangan, u boş qahramonga köp jihatdan öxşagan va şunday harakat qilgan. Ahamedning öz sözlariga köra, Umra ziyoratida uçraşgan keksa juftlik Aboottikkaga aylangan, u esa öz navbatida Adaminte Makan Abuga aylangan. Ahamed kollej yillarida uçta asosiy syujet yozganini aytadi: biri Keraladagi mahalliy maktab haqida, biri triller, uçinçisi esa Abu hikoyasi edi. U bu filmni suratga olişga qaror qildi, çunki köp odamlarga hikoya yoqqan edi; bundan taşqari, u birinçi filmi xabarga ega va taʼsirli bölişini xohlagan. Ahamedga yakuniy ssenariyni tayyorlaş atigi bir oy vaqt olgan. Eng katta qiyinçilik prodyuser/moliyaçi topiş böldi. Heç kim bunday notijorat filmni moliyalaştirişga tayyor emas edi, şuning uçun u teleserial ssenariylari uçun olgan haqlarini yiğa boşladi, lekin bu yetarli bölmadi. Nihoyat, u dösti va prodyuseri Aşraf Bediga murojaat qilişga majbur böldi. Aşraf Bedi «Şamboo» filmining prodyuserlaridan biri bölib, unda Salim Ahamed ssenariy muallifi edi. Salim Ahamed «Şamboo» suratga olinayotgan paytda Aşraf Bedi bilan hikoya haqida muhokama qilar edi. Aşraf Bedi hikoyani allaqaçon bilgani uçun darhol Salim Ahamed bilan birgalikda filmni prodyuser qilişga rozi böldi.

Aşraf Bedi va Salim Ahamed rolga tanlovni va gurux tarkibini yakunlaşdan oldin keng tadqiqot ötkazişgan. Ular Salim Kumarni boş rolga tanlaganda jiddiy mavzudagi filmni suratga oliş xavfini qabul qilişga qaror qilişdi, garçi aktyorda anʼanaviy qahramonlarga xos jozibadorlik bölmasa ham. Ular xavf natijaning qiymatiga nisbatan kam böladi, deb işonç bildirişgan. 2010-yilda suratga olingan «Best Actor» filmi töplamida Ahamed aktyorni rolga köndiriş uçun u bilan uçraşgan. Ahamedning aytişiça, Kumar maşhurligi va köp qirraliligi tufayli aniq tanlov bölgan. Kerala Cafe antologiyasidagi ön filmdan biri bölgan «Bridge»dagi Kumarning ajoyib roli — qariyalar onasini taşlab ketişga majbur bölgan öğil roli — Salim Ahamedni aynan şu aktyorni tanlaşga undagan. Kumar dastlab rolni qabul qilişdan boş tortgan, çunki u filmni asosiy qahramon sifatida kötariş mumkinligiga işonçi komil emas edi. Ahamed esa işonç bilan, filmda soha böyiça eng yaxşi texnik mutaxassislar bölişini vaʼda qilgan: u operator sohasining tajribali ustasi Madhu Ambatni va musiqa uçun Issac Thomas Kottukapallyni jalb qilgan. Kumar, odatda slepstik komediya rollari bilan tanilgan bölsa-da, rolga heç qanday tayyorgarlik körmagan va iştirok uçun heç qanday haq olmagan. «Calendar» filmi bilan malayalam kinosiga qaytgan Zarina Wahab filmdagi boş ayol rolini ijro etadi. Ahamedning sözlariga köra, uni aynan Malabar musulmonining yuziga ega bölgani uçun tanlagan.

Kumar va Wahabdan taşqari, filmda Kalabhavan Mani, Mukesh, Suraj Venjarammoodu, Nedumudi Venu va Jaffer Idukki kabi boşqa aktyorlar ham muhim rollarda iştirok etadi. Ahamed boşidanoq sohaning eng yaxşi mutaxassislari bilan işlaşni istaganini va ularning mavzuga bölgan qiziqişi buni (nisbatan) osonlaştirganini aytadi. Madhu Ambat qariyb 12 yillik tanaffusdan keyin malayalam filmida işlayotgan edi.

Pattanam Raşeed barça aktyorlarga grim qilgan. Dastlab u işlatgan sunʼiy soqol Kumarning teri rangiga mos kelmagan, şuning uçun u öz mablağiga Mumbaydan mos soqol olib kelgan. Suratga oliş 2010-yil 7-noyabrda boşlangan va Keralaning Triçur va Kozhikode şaharlarida bölib ötgan. Asosiy sahnalar Triçurdagi Athani qişloğidagi uydan suratga olingan. Dekorasyon debyut qilayotgan sanʼat rejissyori Jyothiş tomonidan ₹2 lakh (US$2,076.90) miqdoridagi juda kam mablağga yaratilgan.

Film Arriflex D-21 kamerasi yordamida raqamli formatda suratga olingan. Operator Madhu Ambat xarajatlarni yanada kamaytiriş uçun 16 mm plyonka işlatişni rejalaştirganini, lekin köp uzoq planlarni xohlagani uçun 35 mm plyonkadan foydalanganini eslaydi, uning aytişiça, bu planlar yolğizlik hissini körsatişda foydali bölgan. Ambat yoritiş bilan ham tajriba ötkazgan va filmning mavzulari hamda motivlariga juda mos keladigan öziga xos yoritiş usuli tanlangan.

Umumiy byudjet taxminan ₹1.5 crore (US$155,763.75) edi. Adaminte Makan Abuni tugatiş uçun Ahamed yillar davomida teleserial ssenariylari yoziş va rejissyorlarga yordam beriş orqali jamğargan har bir rupiyini sarflaşi kerak bölgan. Biroq jamğarilgan pul filmni işlab çiqariş uçun yetarli bölmagan. Ahamed heç kim filmni moliyalaştiriş yoki işlab çiqarişga tayyor bölmaganida dösti va prodyuseri Aşraf Bediga (u Ahamed ssenariy yozgan «Şamboo» filmining hammuallifi edi) murojaat qilganini eslaydi, u darhol filmni birgalikda işlab çiqarişga rozi bölgan. Aynan şu bosqiçdan boşlab film işlab çiqariş surʼati oşgan va asosiy suratga oliş atigi 31 kunda yakunlangan. Texnik sifatini oşiriş uçun Oskar mukofoti sovrindori ovoz dizayneri Resul Pookutty 19-noyabrda Los-Anjelesda akademiya aʼzolari uçun rasmiy namoyişdan oldin tovuşni qayta loyihalagan va qayta miksladan ötkazgan. Birinçi toifali texnik mutaxassislar guruhi ham haq olmasdan filmni yangilaşga yordam bergan. Grafikani Fies Thoppil bajargan.

Film kasta va din çegarasidan taşqari universal mavzu hamda insoniy munosabatlarning köp jihatlarini ifodalaydi. U insoniy qadriyatlar va guruhlararo uyğunlikni namoyon etişi bilan ajralib turadi. Bu motivlar ayniqsa Abuga yordam oliş uçun kelgan qişloq aholisi sahnalarida aniq namoyon böladi: ularning orasida xristian savdogari (Johnson, rolda Kalabhavan Mani) va hindu maktab öqituvçisi (rolda Nedumudi Venu) bor. Oddiy syujetga ega bölsa-da, Adaminte Makan Abu atrof-muhitni asraş ğoyasini ham ilgari suradi. Insonning tabiat va boşqa jonzotlar bilan munosabati jakfrut daraxti va uy sigiri orqali ifodalanadi; Abu ziyoratga pul topiş uçun ularni ğam-anduh bilan sotadi. Biz Abuning daraxtni kesgani uçun özini qoralayotganini köramiz, şu bilan u sonsiz jonzotlarning yaşaş muhitini yöq qilgan.

Asl teatr versiyasida dökondorlar Abu safar uçun Usama bin Laden tomonidan çek olgan bölişi kerak, deb öylaydigan sahna bor. Köplab tanqidçilar bu eslatma zamonaviy musulmon filmi bölişi uçun ataylab qilinganini qayd etgan. Ustod obrazi — ilohiy muloqot kuçiga ega qişloq başoratçisi — filmni yanada musulmonça qiladi. Diqqatga sazovor tomoni şundaki, Adaminte Makan Abuda haqiqatan ham salbiy qahramonlar yöq. Abu va Aişummaning yagona öğli Sattar (qariyalar ota-onasini taşlab ketgan) salbiy jihatlarga ega yagona qahramon. Bu eslatma Hindistondagi kambağal qariyalar duç keladigan muammolarni körsatadi va şu bilan Adaminte Makan Abuni ijtimoiy ğamxör film qiladi. Globallaşuv ham asosiy masala: film globallaşuvning zamonaviy Keralaga qanday taʼsir qilganini körsatadi. Köp erkaklar ish topiş uçun Dubay yoki boşqa Fors körfazi davlatlariga ketgan va pul yuborib tursalar ham, ularning yöqligi hudud qiyofasini tubdan özgartirgan.

Baʼzi tanqidçilar qahramonlar ham, muhit ham haddan taşqari idealistik deb hisoblaydi. Taniqli tanqidçi S. Anandan zamonaviy qişloqni (serhaşamli şahardan uzoq bölmagan) «idilik» va «uyğun» aholi bilan tasvirlanganini kuzatadi, lekin qişloq hayotiga bunday idealistik qaraş nörin deb şikoyat qiladi: «Qişloqdagi jamiyat hayoti, 1980-yillar Keralasining qişloqlarini eslatuvçi, yaxşilik qiluvçi odamlar va sirli şaxslar bilan, hozirgi zamonda haqiqat bölişi uçun juda ideal. Lekin Salim Ahmed Başirning dunyosidagi hayotni tasvirlamoqçi, unda dinlararo» odamlar «xursand» bölib «butparast» jonzotlar bilan yerni baham köradi». Salim Ahamed javob berib, qahramonlar idealistik bölsa-da, bunday odamlar mavjud ekanini aytadi: Abuning halolligi va boşqalarga yaxşiligi unga boşqalardan yaxşilik qaytişiga yordam beradi.

Filmning asl musiqasini Isaac Thomas Kottukapally yaratgan. Kottukapally musiqani faqat bitta hudud bilan çeklaşni istamagan, çunki mavzu va hissiyotlar universal. Hikoya Hajga boriş haqida bölgani uçun u arab gammasidan notalardan foydalangan, lekin Haj mavzusi ekranda paydo bölgunga qadar ularni minimal darajada uşlab turgan. U ud va mandolin, santur va sarod kabi arab çolğularidan foydalangan; oxirgi ikkisi udga yaqin. Kottukapally şuningdek tabla, fleyta, Şimoliy Keraladan olingan barabanlar va afrikaça barabanlardan ham foydalangan. Malayalam filmlarida odatdagi amaliyotdan farqli ölaroq, filmda minimalistik musiqa işlatilgan: Kottukapally «Adaminte Makan Abu»da köp sukunatni saqlab qolgan va sukunatdan oldin va keyin aarohana va avarohana usullaridan foydalangan.

«Adaminte Makan Abu» saundtreki Rafeeque Ahammed sözlariga Rameş Narayan bestalagan qöşiqlarni öz içiga oladi. Manorama Music tomonidan çiqarilgan saundtrekda Şankar Mahadevan, Rameş Narayan, Hariharan, Sujatha, Madhusree Narayan va Srinivas ijro etgan. U umuman ijobiy şarhlar olgan: City Journalʼning T. Sudheeş qöşiqlarni «mazmunli va yurakni ezuvçi» deb atagan. Deccan Chronicleʼning Keerthy Ramaçandran musiqani «ajoyib» va film kayfiyatiga «mos» deb aytgan, boşqa qöşiqçilar gözal musiqa yaratgan bölsa-da, «Makka Madheena» mavzuning «yuragini» kötarişda «ğalaba qozonadi», deb yozgan.

Film 2011-yil 13-oktabrda 55-chi BFI London film festivalida Yevropadagi premyerasini ötkazgan va u yerda «Jahon kinosi» toifasida namoyiş etilgan. Uning milliy premyerasi 2011-yil 18-oktabrda MAMI Mumbai film festivalida bölib ötgan, u yerda «Hind freymi» toifasida namoyiş etilgan. Firstpost.com saytidagi şarhida tanqidçi Vikram Phukan «Adaminte Makan Abu»ni Mumbay festivalida namoyiş etilgan eng yaxşi ön film qatoriga kiritgan. Film 2011-yil 9-noyabrda 8-chi Janubiy Osiyo xalqaro film festivalida (SAIFF) Şimoliy Amerikadagi premyerasini ötkazgan va festivalning oçiliş keçasida taqdim etilgan.

«Adaminte Makan Abu» Hindistondagi Xalqaro film festivali (IFFI) Hind panoramasi bölimida namoyiş etiş uçun tanlangan yetti malayalam filmidan biri böldi va «Eng yaxşi film» uçun maxsus hakamlar mukofotini qölga kiritdi. IFFI hakamlar hayʼatining raisi va taniqli malayalam kinorejissyori Adoor Gopalakrişnan, hakamlar hayʼati «Adaminte Makan Abu»ni din, tabiat va insoniylik ğoyalarini tasvirlaşdagi köriş aniqligi uçun tanlaganini aytdi.

«Adaminte Makan Abu» 16-chi Xalqaro Kerala film festivali (IFFK) xalqaro tanlov bölimida namoyiş etiş uçun tanlangan yagona malayalam filmi böldi, lekin keyinçalik festival qoidalariga köra, Hindistondagi har qanday xalqaro festivalning tanlov bölimida iştirok etgan film festivalning tanlov bölimiga kiritilişi mumkin emasligi sababli olib taşlandi. Biroq film festivalning «Bugungi malayalam kinosi» bölimida namoyiş etildi. U şuningdek 2012-yil yanvarda Akademiya mukofotlaridan oldingi asosiy tadbir hisoblangan 23-chi Palm Springs xalqaro film festivalida (PSIFF) va 30-chi Fajr xalqaro film festivalining «Najot kinosi» tanlov bölimida namoyiş etilgan.

Salim Kumar Madriddagi 11-chi Imagineindia xalqaro film festivalida «Eng yaxşi aktyor» mukofotini qölga kiritdi. Film Vaşingtonda ötkazilgan 2012-yilgi Seattle xalqaro film festivalida (SIFF) namoyiş etilgan törtta hind filmidan biri böldi. Film Rossiyada ötkazilgan 8-chi Qozon xalqaro musulmon kinosi festivalida (Golden Minbar xalqaro film festivali) «Eng yaxşi ssenariy» mukofotini va Rossiya kino tanqidçilari va kino olimlari gildiyasi mukofotini qölga kiritdi.

«Adaminte Makan Abu» 5-chi Hindistan-Germaniya film festivali, 17-chi Kolkata film festivali, 9-chi Çennai xalqaro film festivali, 4-chi Bengaluru xalqaro film festivali, 10-chi Pune xalqaro film festivali, 35-chi Portland xalqaro film festivali, Çikago Janubiy Osiyo film festivali, Gvaxatidagi 4-chi Cine ASA (Art Society Assam) xalqaro film festivali, 10-chi Los-Anjeles hind film festivali, Jiddada ötkazilgan 5-chi Osiyo boş konsullari klubi (ACGC) film festivali, 14-chi London Osiyo film festivali, birinçi Vaşington DC Janubiy Osiyo film festivali, birinçi Ladakh xalqaro film festivali, Germaniyadagi 5-chi Ştutgart hind film festivali, Niderlandiyadagi ikkinçi Haag hind film festivali, Hindistondagi Puduçerryda ötkazilgan hind film festivali, Orlandodagi 18-chi Janubiy Osiyo film festivali «Bollivuddan taşqarida» va 12-chi River to River Florence hind film festivali rasmiy tanlovlariga kiritilgan.

Suratga oliş va montaj yakunlangaç, «Adaminte Makan Abu» Mumbaydagi senzura kengaşiga yuborilgan va u yerdan nusxalar milliy va ştat mukofotlari qömitalariga töğridan-töğri jönatilgan. May oyining oxirida filmning hammuallifi Aşraf Bedi sudʼga murojaat qilib, Ahamed uni yetkazib beriş hujjatlari topşirilganda hammuallif sifatida körsatmagani bilan uni aldaganini daʼvo qilgan. Film faqat Salim Ahamed tomonidan işlab çiqarilgan deb tasvirlangan. Natijada sud filmni 10-iyunga qadar namoyiş etiş va tarqatişni töxtatgan. Keyinçalik Salim Ahamed sudga ikror bölgan va Milliy mukofotlarga topşirilgan hujjatlarni tuzatib, Aşraf Bedi va Salim Ahamedni hammuallif sifatida qöşgan. Şundan söng film namoyiş etiş va tarqatiş uçun çiqarilgan.

Prodyuserlar Salim Ahamed va Aşraf Bediga törtta yirik distribyutor — Playhouse, Khas, Kalasangham Films va Vaişaka — tarqatiş huquqlari uçun murojaat qilgan. Salim Kumar filmni özi tarqatişga qaror qilgan, yangi taşkil etilgan «Laughing Villa» kompaniyasi orqali, Kalasangham Films, Khas va Manjunatha orqali Allens Media Release bilan birgalikda. Film 2011-yil 24-iyunda Keralada 70 ta kinoteatrda çiqarilgan, oldindan körsatuvlar Çennay, Ernakulam va Kannurda ötkazilgan. Mammootty iştirokidagi «Bombay March 12» tarixiy filmi xuddi şu sanada çiqişi rejalaştirilgan edi, lekin Mammootty filmi «Adaminte Makan Abu» bilan töqnaşmasligi uçun sörovi bilan keçiktirilgan.

Filmning uy videosi huquqlarini Saina Videos sotib olgan. DVDlar 2011-yil sentyabrda çiqarilgan va ularga katta talab bölgani xabar qilingan. Bu kutilmagan talab filmning kinoteatrlardan erta olib taşlanişi bilan izohlangan. Ommaviy axborot vositalari allaqaçon köp tomoşabinlar filmni kinoteatrlarda tomoşa qila olmaganini xabar qilgan edi.

Filmning televizion premyerasi 2011-yil 7-noyabrda, Bakrid bayrami kuni Mazhavil Manorama kanalida bölib ötgan.

Filmning syujeti atrofida bahs kinorejissyor Abbas Kalathod syujet özining sakkiz yil oldin çiqarilgan «Maruppaça» qisqa metrajli filmidan olingan deb daʼvo qilgandan keyin boşlangan. «Maruppaçadagi qahramonlarni keksalar qilib körsatib, hikoyani mubolağalar bilan bezatib, “Adaminte Makan Abu” yaratildi», deb daʼvo qiladi u. Kalathodning aytişiça, u ssenariy va dialoglarini ham yozgan 21 daqiqali «Maruppaça» filmi «Bappu» ismli yigit haqidagi hikoyani hikoya qiladi: u kunlik daromadidan Hajga tayyorgarlik uçun ozgina pul ajratadi. U butun pulni şunday orzu qilgan qöşnisiga beradi. Qabalada Abdulloh osmondan kelgan ovozni orzu qiladi, u ovoz Xudo faqat Bappuning Hajini qabul qilganini aytadi. Qaytgaç, Abdulloh Bappuni izlab boradi. Hikoya ular uzoq sargardonlikdan keyin uçraşib, Abdulloh butun hikoyani Bappuga aytib bergan paytda tugaydi. Salim Kumar bu daʼvolarga javob berib, ularni kulgili deb atadi. U şunday dedi: «“Adaminte Makan Abu” hali çiqmagan. Filmni tomoşa qilmasdan, ayblovlarni aytgan odam uning syujeti plagiat deb xulosa qildi. Men u “Adaminte Makan Abu”ga öxşaş deb daʼvo qilgan hikoyaga duç keldim. Uning yozgan hikoyasi “Kuttikkuppayam” filmiga öxşaydi».

Şunga öxşaş hikoyani 8-asrda yaşagan sufiy avliyo Ibrohim ibn Adham ham bayon qilgan. Bu hikoyada Haj ziyoratiga borişni orzu qilgan poyabzalçi haqida gap boradi.