Agneepath (hind tilidagi talaffuzi: [əɡnɪpətʰ], tarjimasi: „Olov yöli“) — 1990-yilda suratga olingan hind tilidagi epik gangsterlik-jangari film. Rejissyori Mukul Anand, ssenariy mualliflari Santoş Saroj va Kader Xon, prodyuseri Yash Joxar. Filmda Amitabh Bachchan Vijay Dinanat Çauhan rolini ijro etadi. U otasining ölimi va oilasiga qilingan adolatsizliklar uçun qasos oliş maqsadida Mumbay yeraosti dunyosiga kirib boradi.
Film Mumbay gangsteri Manya Surve hayoti asosida yaratilgan. Filmning nomi Amitabhning otasi Harivanş Rai Bachchan yozgan xuddi şu nomli „Agneepath“ sheʼridan olingan. Sheʼr film boşida öqiladi va butun film davomida davom etadigan mavzuiy boğlanişni yaratadi, bu boğlaniş ham töğridan-töğri, ham majoziy maʼnoda seziladi. Filmni Al Paçino boş rolda ijro etgan „Scarface“ (1983) filmining erkin moslaşuvi deb ham ataşgan. Unda hind tomoşabinlarining odatiy didiga moslaştirilgan uslubiy va mazmuniy yangiliklar bor. Bundan taşqari, Bachchan Marlon Brandoning „The Godfather“ filmidagi xirillagan nutq uslubini özlaştirgan bölsa, filmning oxiridagi Ganpati yurişi „The Godfather Part II“ filmida tasvirlangan San-Dʼjennaro bayramiga öxşatilgan.
Yillar ötişi bilan „Agneepath“ kuçli kultga aylandi. Amitabh Baççanning jinoyatçilarga qarşi kuraşuvçi qahramon sifatidagi ijrosi umuman olganda yuqori baholangan. Şu ijrosi uçun u 38-chi Milliy kino mukofotlarida birinçi marta Eng yaxşi erkak rol uçun Milliy kino mukofotini oldi. 36-chi Filmfare mukofotlarida Mitxun Çakraborti eng yaxşi ikkinçi darajali erkak rol, Rohini Xattangadi esa eng yaxşi ikkinçi darajali ayol rol uçun mukofot sohibi böldi. 1990-yilning törtinçi eng katta daromad keltirgan filmi bölişiga qaramay, film yiğgan daromadi uning yuqori byudjetidan ança past böldi va şu sababli kassada muvaffaqiyatsiz çiqdi. Film 2012-yilda xuddi şu nom bilan qayta suratga olindi. Uning rejissyori va ssenariy muallifi Karan Malxotra, prodyuserlari esa Xiro Yash Joxar va uning ögli Karan Joxar böldi. Karan Joxar filmni otasiga bağişlaş maqsadida suratga olgan.
1Rollarda
Amitabh Bachchan, Mithun Chakraborty, Neelam Kothari
2Syujet
1965-yil. Juda sevimli qişloq maktab öqituvçisi Dinanat Çauhan geroin kontrabandasi uçun baza taşkil etiş…
1965-yil. Juda sevimli qişloq maktab öqituvçisi Dinanat Çauhan geroin kontrabandasi uçun baza taşkil etiş rejalariga qarşi qatʼiy çiqadi. Bu rejalar yeraosti dunyosining donlaridan biri Kança China va uning gangsterlar guruhiga tegişli edi. Kança va qişloq yer egasi Dinkar Rao uni sahna ortidagi fitna bilan obrösizlantirgandan keyin, Dinanat manipulyatsiya qilingan qişloqliklar tomonidan osilib öldiriladi. Uning oilasi esa uydan haydaladi va qaşşoqlikka mahkum etiladi. Bu esa Çinaning manfaatiga xizmat qiladi. Otasining öldirilişi va onasi Suhasini Çauhanga qilingan suiqasd jazosiz qolgani uçun qasos olişga ant içgan, otasining nomini oqlaş istagi bilan yonayotgan öğli Vijay Dinanat Çauhan onasi va singlisi Şikşa Çauhanni boqiş masʼuliyatini öz zimmasiga oladi. Tasodifiy taqdir zarbasi bilan u Mumbay yeraosti dunyosining loyqa tubiga tuşib qoladi. Uni gangsterlar Xasmux, Usmon Bhay va Anna Şetti öz qanotlari ostiga oladi. Poğonama-poğona yuqoriga kötarilib, Vijay yeraosti dunyosining maşhur boş gangsteriga aylanadi.
1990-yil. Ulgaygan Vijay Dinanat Çauhanni politsiya komissari M.S. Gaitonde ogohlantiradi. Komissar uni tanqid qilsa-da, unga nisbatan hamdardlik bilan qaraydi. Komissarning gapiga köra, Vijay özining sobiq boşliqlari tomonidan öldiriliş xavfi ostida, çunki u ularning giyohvand moddalar kontrabandasi operatsiyalariga hamkorlik qilişdan boş tortgan. Biroq Vijay Gaitonde taşvişini eʼtiborsiz qoldiradi va rejalaştirilgan suiqasd haqida allaqaçon bilişini, va unga oldindan hujum qilmasdan yoki qarşilik körsatmasdan uni amalga oşirişga ruxsat bermoqçiligini aytadi. Vijayning maşinasi boşliqlari tomonidan pistirmaga olinadi. Ular unga bir neça marta öq uzadi. Ölişga taşlab ketilgan Vijayni tamillik kokos sotuvçisi Krishnan Iyer M.A. topadi. U Vijayni kasalxonaga olib boradi va uning hayotini saqlab qoladi. Şu tariqa u Vijayning döstiga aylanadi va keyinçalik Şikşaning şaxsiy qöriqçisi sifatida ish topadi. Kasalxonada Vijayga hamşira Meri Metyu qarab turadi. Komissar Gaitonde xulosa qiladi: Vijay özining öldiriliş urinişiga yöl qöyib, öz tarafdorlari nazarida yarimxudo darajasiga kötariliş uçun qimor öynagan, duşmanlarini esa pana joy izlaşga majbur qilgan. Kasalxonada tuzalib ketayotganda, Krishnan Vijayni yana bir suiqasddan, yaʼni boşliqlari tomonidan uyuştirilgan yangi urinişdan, uni yotgan joyidan yaşirinça olib çiqib qutqaradi.
Vijay özining öldiriliş urinişiga javoban nişonga olingan qotillarni birma-bir öldirişga kirişadi. U avval Xasmux va Usmon Bhayni öldiradi. Ular Vijayning ğazabidan qoçib, politsiyaga taslim bölgan va qamoqxonada yotişgan edi. Vijayning onasi uning jinoiy moyilliklarini qattiq qoralaydi va Şikşa bilan birga undan ajralib yaşaydi. Bir kuni keçqurun Vijay keçki ovqatga kelganida, onasi uni otasining obrösini tökkani uçun köçirib, uydan haydab yuboradi. Vijay xafa va ğamgin holda Meri quçoğida tasalli izlaydi va u bilan munosabat boşlaydi. Şundan söng Şikşani Anna Şetti öğirlab, köçada yaşirib qöyadi. Anna Vijay tomonidan öldirilgan öz hamkorlarining öçini olmoqçi edi. Krişnanning uni qutqarişga qilgan muvaffaqiyatsiz urinişi ikkalasi örtasida muştlaşuvga aylanadi. Vijay buni eşitib, ğazab bilan Annani öldiriş uçun yetib keladi. Annani şafqatsizlarça kaltaklagaç, Vijay uni qiliç bilan kastratsiya qiladi.
Krishnan va Şikşa örtasidagi bu yaqin uçraşuv ikkalasi örtasida yaqinlikning kuçayişiga olib keladi va ular bir-biriga oşiq bölişadi. Vijay bundan ğazablanadi va onasi oldida bu munosabatga qarşi qattiq norozilik bildiradi. Ammo onasi uni yana rad etadi, uni öz voz keçadi va Krişnanni u bir vaqtlar körgan „yaxşi öğil“ deb hisoblaydi. Bu kamsitişdan aççiqlangan va çuqur ranjigan Vijay Meri quçoğida tasalli izlaydi, keyinroq u bilan turmuş quradi va onasining iltifotini qozoniş uçun işlarni „töğri yöl bilan“ qilişga qaror qiladi.
Kança China bilan uning eski qişloğiga kiriş imkoniyatini beriş töğrisida kelişuvga erişgaç, Vijay bir qator strategiyalarni amalga oşiradi. Bu strategiyalar Çinaning jinoiy faoliyatini barbod qiladi va qişloqning qonuniy egaligini unga beradi. U Kançaning yollanma qöriqçisi Gorani öldiradi. Gora Kançaning buyruği bilan Komissar Gaitondeni öldiriş uçun yuborilgan edi. Vijay Dinkar Raoni qaşşoq va ezilgan qişloqliklar qöli bilan osdiradi, bu otasining öldirilişiga öxşaş usul bilan amalga oşiriladi. „Qasos sovuq holda eng yaxşi taomdir“, deganidek, Vijay Çinaga özining Dinanat Çauhanning öğli ekanini aytadi va Çinaning aşaddiy xöjayini Laylo sudda Kançaga qarşi guvohlik berişini taşkil qilib, Çinani qamoqqa tiqadi. Laylo aslida Şanti bölib çiqadi, u Dinanatni obrösizlantiriş uçun fitna uyuştirişga yordam bergan fohişa ayolning qizi. U butun vaqt davomida Kançadan qasos oliş uçun Vijay bilan hamkorlik qilgan. Vijay qişloqni onasiga qaytaradi va uning iltifotini yana qozonadi. Biroq China guvohlarni öldirtirib, Vijayning oilasini garovga olib, uning ozod bölişini taʼminlaydi. Bu Vijay uçun sönggi tomçi böladi. U oilasini qutqariş uçun jinoiy yöliga qaytişga va „Olov yöli“ bilan yurişga majbur böladi. Qişloqda ğazabli va qonli kuraş boşlanadi. China har bir binoni portlatadi va butun qişloqni vayron qiladi. Nihoyat, Vijay uni öldiradi va Çinani yonayotgan olovga taşlab, tirik yondiradi. Ammo Vijay Kança tomonidan unga otilgan turli öq yaralari tufayli halok böladi. Oilasining eski uyi oldida onasining bağrida jon berar ekan, Vijay özi tanlagan hayotini va qilgan işlarini oqlaşga harakat qiladi. U haqiqatan ham oilasi uçun adolat oliş maqsadida „Agneepath“ — „olov yöli“ni bosib ötgani, bu yöl unga bolaligida örgatilgan otasining sheʼrini ifodalaydi, va u jinoyatçi emasligini taʼkidlaydi. Onasi Krishnan, Şikşa va Meri bilan birga uning jasadi ustida açinarli yiğlaydi va nihoyat uni keçirib, u heç qaçon jinoyatçi bölmaganini tan oladi.
3Işlab çiqariş
Film Mumbay donlaridan biri Varadarajan Mudaliar va gangster Manya Surve hayoti asosida yaratilgan. Bachchan…
Film Mumbay donlaridan biri Varadarajan Mudaliar va gangster Manya Surve hayoti asosida yaratilgan. Bachchan öz qahramoni uçun Surveni namuna qilib, uning xatti-harakatlari va ovozini özlaştirgan. Baççanning bu filmdagi „Vijay“ roli „örta yoşli“ „Ğazabli yoş“ sifatida tavsiflanadi.
4Saundtrek
Fon musiqasining bir qismi fransuz musiqaçisi Jan-Mişel Jarrning elektron kompozitsiyasi „Second Rendez-Vous“…
Fon musiqasining bir qismi fransuz musiqaçisi Jan-Mişel Jarrning elektron kompozitsiyasi „Second Rendez-Vous“ (şuningdek, „Ethnicolour“ ning ayrim qismlari bilan birga) asosida yaratilgan.
5Qabul qilinişi
Çiqqanidan söng film turliça baholandi. Kino savdo tahlilçisi Komal Nahta Baççanning ovozi haqida şunday…

Çiqqanidan söng film turliça baholandi. Kino savdo tahlilçisi Komal Nahta Baççanning ovozi haqida şunday yozgan: „Ammo filmning eng katta kamçiligi Amitabh Baççanning ovozidir. U repliklarni boşqaça ovozda aytgan (Marlon Brando „The Godfather“ filmida qilganiga öxşaş), bu tomoşabinlar tomonidan qabul qilinmaydi. Bundan taşqari, tovuş aniq aralaştirilmagani sababli, uning ayrim joylardagi repliklari tuşunarsiz.“ U yana filmda qiziqarli drama, puxta öylangan ssenariy yetişmasligini va hatto qotillik sahnalarida ham hayajon yöqligini yozgan. Rediff.com saytidagi „Agneepath“ şarhida taʼkidlanişiça, Bombay yeraosti dunyosining qora, zöravon, agressiv va qoronği tasviri filmga salbiy taʼsir körsatgan bölişi mumkin.
Ammo yillar ötişi bilan filmga bölgan munosabat asta-sekin özgardi. Karan Joxar intervyusida, yoş şahar tomoşabinlari filmni zör deb hisoblaganini aytib beradi. Rediff.com saytidagi şarhda şunday deyilgan: „Agneepath, kuçaytirilgan sentimentalligi, kuçli sözlari va zöravonligiga qaramay, aynan şu dinamikasi tufayli işlaydi.“
6Remeyklar va meros
„The Times of India“ gazetasiga bergan intervyusida Karan Joxar asl „Agneepath“ni 22 yil oldin çiqqanidan…

„The Times of India“ gazetasiga bergan intervyusida Karan Joxar asl „Agneepath“ni 22 yil oldin çiqqanidan beri qayta suratga oliş niyati borligini tuşuntirdi. Uning fikriça, filmning muvaffaqiyatsizligi otasining yuragini ezgan. Remeyk ğoyasi Joxarning „My Name Is Khan“ filmi suratga olinayotgan vaqtda paydo böldi. Karan Malxotra bu filmda yordamçi rejissyor edi. Joxar Malxotraga asl filmni qayta suratga oliş istagini aytdi va uni yana bir bor körib çiqişni söradi. Malxotra buni darhol qabul qildi.
Vijay Dinanat Çauhan rolini Ritik Roşan ijro etdi, Kança China rolini esa Sanjay Dutt. Ayol boş rolni Priyanka Çopra ijro etdi. Asl filmda Mitxun Çakraborti ijro etgan Krishnan Iyer obrazi olib taşlandi, Rişi Kapur esa yangi kiritilgan salbiy qahramon Rauf Lala rolini öynadi. Filmning boşqa aktyorlari orasida Om Puri va Zarina Vahab ham bor.
Film tamil tiliga moslaştirilib qayta suratga olingan va „Sivasakti“ nomi bilan çiqarilgan. Rejissyori Sureş Krişna.
Pokiston sobiq prezidenti Pervez Muşarraf tomonidan 2006-yilda yozilgan avtobiografiyasi „In the Line of Fire: A Memoir“ning hind tilidagi tarjimasi „Agnipath Meri Atmakatha“ deb nomlangan. Bu nom filmning nomidan olingan. Muşarraf Amitabh Baççanni yoqtirgani haqida xabar berilgan. 2022-yilda Hindiston hukumati tomonidan işga tuşirilgan harbiy xizmatga yollaş dasturi „Agnipath Sçeme“ nomi Harivanş Rai Baççanning sheʼri va filmdan kelib çiqqan deb taxmin qilingan.
7Kadrlar
3
1 · TMDB
2 · TMDB
3 · TMDBMatn: maqola tarjimasi «Agneepath (1990 film)» — inglizça Vikipediya, litsenziya CC BY-SA 4.0. Kadrlar va poster: TMDB.