'''Aitraaz''' — 2004-yilda suratga olingan hind tilidagi romantik psixologik triller film. Rejissyorlari Abbas–Mustan, prodyuseri Subhaş Ghay. Filmda Akşay Kumar, Priyanka Çopra va Kareena Kapoor rol öynagan.
''Aitraaz'' jinsiy taʼqib ayblovi qöyilgan erkak haqida hikoya qiladi. Film 2004-yil 12-noyabrda ijobiy şarhlar bilan ekranga çiqdi. Çopra öz roli uçun keng tanqidiy tahsinga sazovor böldi. 1994-yilgi ''Disclosure'' filmi asosida erkin moslaştirilgan bu film prokatda örtaça muvaffaqiyat qozondi: budjeti ₹11 crore bölgan holda ₹26 crore yiğdi. Film erkaklarning jinsiy taʼqibi kabi jasur mavzuni kötargani bilan ajralib turadi.
''Aitraaz'' bir qança mukofotlarga sazovor böldi, ayniqsa Çopra uçun. 50-Filmfare mukofotlarida Kapoor eng yaxşi aktrisa nominatsiyasida, Çopra esa eng yaxşi yordamçi aktrisa va eng yaxşi salbiy qahramon nominatsiyalarida tanlandi. Çopra oxirgisini qölga kiritib, bu mukofotni qölga kiritgan ikkinçi (va sönggi) aktrisa böldi. Çopra şuningdek Bengal Film Journalists’ Association mukofotining eng yaxşi aktrisa nominatsiyasida ğolib çiqdi va Screen mukofotining eng yaxşi salbiy qahramon nominatsiyasini oldi. Film 2005-yilgi IIFA mukofotlarida önta nominatsiyaga ega bölib, uçtasini qölga kiritdi.
1Rollarda
Akshay Kumar, Kareena Kapoor, Priyanka Chopra
2Syujet
Raj Malhotra — yetim, Voice Mobiles kompaniyasida mahsulot muhandisi bölib işlaydi va ijarada yaşaydi. Yoş…
Raj Malhotra — yetim, Voice Mobiles kompaniyasida mahsulot muhandisi bölib işlaydi va ijarada yaşaydi. Yoş advokat Priya Saxena uy raqamlari bir xil bölgani uçun uni qöşnisi, barrister Ram Çotrani bilan adaştiradi. Çotrani uçun u yordamçi lavozimiga ariza bergan edi. Raj Priyaga birinçi körişdayoq oşiq böladi va ular oxir-oqibat turmuş qurişadi.
Ikki yil ötgaç, Priya homilador böladi va er-xotin öz bungalosiga köçib ötadi. Raj Voice Mobiles kompaniyasining boş direktori lavozimiga kötarilişini kutadi. Biroq kompaniyaning yillik tadbirida raisi Ranjit Roy özining ança yoş xotini Sonia bilan keladi va dösti Rakeşni yangi boş direktor etib tayinlaydi, Raj esa direktorlar kengaşiga kiradi.
Flaşbekda Rajning ötmişi körsatiladi: u Janubiy Afrikaning Keyptaun şahrida MTN Mobile kompaniyasida işlagan. U yerda model bölib işlaydigan Soniya bilan tanişib, munosabatlar boşlagan. Biroq Rajning Soniyaning modellik karerasiga nisbatan xavotiri ziddiyatlarga sabab böladi. Soniya homilador bölganda, Rajning nikoh taklifini rad etadi va boylik hamda hokimiyatga intilişiga xalaqit bermaslik uçun bolani tuşirişga qaror qiladi. Şu tariqa ular ajralişadi.
Hozirgi vaqtda Rakeş Rajga kompaniyaning yangi mobil telefonida nuqson borligini aytadi: qönğiroqlar nomzod abonentga, şuningdek kontaktlar röyxatidagi tasodifiy boşqa şaxsga ulanib qolmoqda. Raj işlab çiqarişni töxtatiş uçun Soniyadan ruxsat olişga boradi. Soniya uni uyiga çaqiradi. U Rajga nomaqbul yaqinlik bildiradi, Raj esa uzluksiz rad etib, u yerdan çiqib ketadi.
Ertasi kuni Soniya Rajni jinsiy taʼqib qilişda va zörlaşga urinişda soxta ayblaydi. Ranjit kompaniya obrösi tuşib ketmasligi uçun uning isteʼfoga çiqişini talab qiladi. Raj buni rad etib, Soniyaga nisbatan jinsiy zöravonlik qilmaganini aytadi, biroq hamkasblari va Rakeş unga işonmaydi. Ertasi kuni nonuşta paytida Rajning dösti Ram, uni işonsa ham, isteʼfoga çiqişga maslahat beradi: jamiyat Rajga işonmaydi, Soniyaga qarşi ish qözğatsa ham ğalaba qozoniş qiyin böladi, deb hisoblaydi. Priya Rajning kurtka çöntagida isteʼfo arizasini topadi va Raj sababini tuşuntirganda, agar u şunday qilsa, yolğon haqiqat sifatida qabul qilinişiga qarşi çiqadi. Şundan söng Raj işni sudga olib boradi va bu matbuot eʼtiborini tortadi. Advokat Ravi Patel Rajni xijolatga solişga urinadi: lavozimga kötariliş tadbirida içib aytgan gaplarini foş qiladi va uning orqasidagi tirnalgan izlarni körsatib, uni Soniyaga nisbatan zörlaşga urinişda aybdor qilib körsatişga harakat qiladi. Bosimga qaramay, Raj öz pozitsiyasidan qaytmaydi.
Buriliş nuqtasi şu böladi: Rajning bank menejeri nuqsonli telefondan yozilgan, Rajning Soniyaga taşrifini aks ettirgan kassetani olib keladi. Ram kasseta sudga topşiradi, biroq Soniya avariya uyuştiradi, natijada Ram jarohat oladi va kasseta soxta bilan almaştiriladi. Priya Soniyaning Rajni işni yopiş uçun uçraşuvga çaqirgan telefon suhbatini eşitib qoladi, lekin u Soniya bilan yuzma-yuz gaplaşişga qaror qiladi.
Priya Rajning advokati bölib oladi, Soniya va Raj örtasidagi ötmiş munosabatlarni oçib beradi hamda Rakeşning Soniyaning nayranglarini foş etuvçi ovozli xabarini eşittiradi. Maʼlum böladiki, Soniya Ranjitga faqat pul va hokimiyat uçun turmuşga çiqqan, ammo nikohi uni qanoatlantirmagaç, Raj bilan munosabatlarni qayta tiklaşga intilgan. Oxir-oqibat Priya sudda ğalaba qozonadi va Rajning nomi oqlanadi. Ranjit Soniyadan ajraşadi, şundan söng Soniya aybdorlik hissi bilan ofis binosining tepasidan sakrab öz joniga qasd qiladi. Keyinroq Raj va Priya yangi tuğilgan bolalari bilan baxtli sayr qilişadi.
3Aktyorlar
Quyida aktyorlar röyxati…

Quyida aktyorlar röyxati keltirilgan:
Akşay Kumar — Raj Malhotra, Voice Mobiles kompaniyasining mahsulot muhandisi va direktorlar kengaşi aʼzosi. U Priyaning eri, Soniyaning sobiq sevgilisi va zörlaşga uriniş qurboni.
Priyanka Çopra — Soniya Roy, qizlik familiyasi Kapoor, Ranjit Royning uçinçi xotini va Rajning sobiq sevgilisi. Beşta yil oldin ajralişgandan keyin u öç oliş uçun Rajni jinsiy zöravonlikda soxta ayblaşni rejalaştiradi.
Kareena Kapoor — advokat Priya Raj Malhotra, yoş advokat va Rajning xotini. U Soniya tomonidan soxta jinsiy zöravonlik ayblovi qöyilgan Rajni himoya qiliş uçun uning doimiy advokatiga aylanadi.
Amriş Puri — Ranjit Roy, Voice Mobiles kompaniyasining raisi va Rajning boşliği. Soniya jinsiy zöravonlikda ayblagaç, u Rajdan isteʼfoga çiqişni talab qiladi.
Annu Kapoor — barrister Ram Çotrani, Raj va Priyaning advokat dösti. U ularga Rajning soxta jinsiy zöravonlik işini yopişda yordam beradi.
Pareş Rawal — advokat Ravi Patel, Soniyaning advokati.
Upasana Singh — Kançan Çotrani.
Dineş Lamba — Garv.
Preeti Puri — Jenni, Rajning kotibasi.
Anil Nagrath — sudya Anupam Çoudhary.
4Işlab çiqariş
Rejissyorlar dueti Abbas–Mustan filmni gazetalarda öqigan jinsiy zöravonlik işidan ilhomlanib yaratişni…

Rejissyorlar dueti Abbas–Mustan filmni gazetalarda öqigan jinsiy zöravonlik işidan ilhomlanib yaratişni boşlagan. Ular bu işda NBA basketbolçisi Kobe Bryant işidan ilhom olişgan. Bryant muxlisa tomonidan zörlaşda ayblangan edi. Filmning ğayrioddiy nomi haqida ular «aitraaz» sözi oğzaki nutqda keng tarqalganini va mavzuga mos kelişini aytişgan. Ssenariy Şyam Goel va Şiraz Ahmed tomonidan yozilgan. Montaj işlarini Hussain A. Burmawala, sanʼat rejissyorligini esa R. Verman bajargan.
Filmning eʼlon qilinişi 2003-yil oktabrda prodyuser Subhaş Ghay tomonidan bölib ötdi. Bu uning «Mukta Arts» işlab çiqariş kompaniyasining 25 yilligiga bağişlangan edi. Ommaviy axborot vositalari Akşay Kumar, Kareena Kapoor va Priyanka Çopra asosiy rollarga tanlanganini xabar qildi. Bu Kumar va Çopraning uçinçi hamkorligi böldi, avval ular juda muvaffaqiyatli çiqqan «Andaaz» (2003) va «Mujhse Şaadi Karogi» (2004) filmlarida birga işlagan edi. Kumar işçi erkak Rajni ijro etişi kerak edi, uning ish joyida zörlaşda ayblanişi kerak edi. Kapoor esa uni himoya qilişga harakat qiladigan sadoqatli xotinni öynadi. Rejissyorlarning sözlariga köra, Kumar oddiy qahramonlar roliga mos kelmas edi, çunki u asosan jangari qahramonlarni ijro etardi. Ular esa uning qahramonini bosiqroq körsatişni xohlaşgan. Stilli trillerlar va qiziqarli antagonistlari bilan tanilgan Abbas–Mustan Çopraga uning birinçi salbiy rolini berdi. U özidan ikki baravardan köproq yoş milliarder bilan turmuş qurgan, sobiq sevgilisini zörlaşda soxta ayblab öç olmoqçi bölgan ayolni ijro etdi. Çopra jinsiy taʼqib mavzusining bahsli xarakteri tufayli bunday jasur qahramonni ijro etişdan dastlab tortinib yurgan edi, lekin Abbas–Mustan va Subhaş Ghay uni rolga rozi qilişdi. Rejissyorlar duetining 2002-yildagi «Humraaz» trilleri uçun ham unga boş rol taklif qilgan, ammo Çopra buni qabul qila olmagan edi.
Kumar öz qahramonini «realistik» va «yangi asr metroseksuali» deb taʼrifladi. U öz qahramonining kuçli va zaif tomonlaridan zavqlanganini aytib, şunday dedi: «[U] öz his-tuyğularini körsatişdan qörqmaydi va vaziyati tufayli özini erkaklikdan mahrum his qilmaydi». Kumar yana şunday dedi: «Mening qahramonimda sokin qadr-qimmat va qahramonlik bor. U olqişlar uçun kuraşmaydi, u öz eʼtiqodi uçun kuraşadi». «The Tribune» gazetasiga bergan intervyusida Kapoor öz qahramoni hind ayollariga yaqin bölişini aytdi. Uning sözlariga köra, qahramoni «har bir hind ayoli kabi, qiyin va ojiz damlarda [Raj]ning yonida turadi». Çopra öz qahramoni Soniyani «jozibali va maqsadga intiluvçan» deb taʼrifladi va uning «falsafasi — maqsadiga har qanday narxda erişiş. U bitta narsani biladi: heç narsa uning istaklari va özi örtasiga tuşişi mumkin emas», deb qöşimça qildi. Konservativ tarbiyasi tufayli Çopraga özini «erkaklarni yutuvçi ayol» rolidagi qahramon bilan identifikatsiya qiliş qiyin böldi. «Juda salbiy qahramon»ni ijro etiş unga qiyinçilik tuğdirdi va har bir sahna oldidan özini ruhan bir soat tayyorlaşiga töğri keldi.
Kostyumlarni Maniş Malhotra va Vikram Phadnis loyihalagan, operatorlik işlarini esa Ravi Yadav bajargan. Film asosan Keyptaunda, Gova, Pune va Mumbayda suratga olingan. Çopra bir vaqtning özida yana törtta loyiha ustida işlar edi. U bandligi tufayli boşqa filmlarining prodyuserlari suratga oliş maydonçalarini Filmistan studiyasiga köçirişga majbur bölganini aytdi, Aitraaz ham aynan şu yerda suratga olingan. Jinsiy taʼqib sahnasini suratga oliş paytida u yiğlab yuborgan edi. Rejissyorlar unga faqat qahramon ijro etayotganini eslatiş uçun bir neça soat sarflaşgan va keyingi suratga oliş keçiktirilgan. Sarlavha qöşiği «Aitraaz – I Want to Make Love to You» ning klipi Kumar va Çopra iştirokida bir dubl bilan Steadicam yordamida suratga olingan. Filmning fon musiqasini Salim–Sulaiman yaratgan.
5Saundtrek
''Aitraaz'' saundtreki bastakor Himesh Reşammiya tomonidan yaratilgan, qöşiqlar matnini Sameer yozgan.…

''Aitraaz'' saundtreki bastakor Himesh Reşammiya tomonidan yaratilgan, qöşiqlar matnini Sameer yozgan. Albomda önta yangi va sakkizta remiks bölib, jami ön beşta qöşiq bor. Qöşiqlarni Udit Narayan, Alka Yagnik, Sunidhi Çauhan, Adnan Sami, K.K. va Alişa Çinai ijro etgan. Albom 2004-yil 24-sentabrda Sony Music India tomonidan çiqarilgan.
Saundtrek musiqa tanqidçilari tomonidan umuman yaxşi qabul qilingan, ular qöşiq matnlari va ijrosini maqtaşgan. «Bollywood Hungama» muxbiri Joginder Tuteja albomga 5 ballik şkala böyiça 3 ball qöydi va «I Want To Make Love To You» qöşiğining (uçala variantini) maqtadi: «Sunidhi Çauhan bu ajoyib bastalangan qöşiqda juda yaxşi ijro etgan, matn va musiqaning kuçi bilan hammani hayratga soladi». Xulosa qilib u şunday yozdi: «Aitraaz»dagi bir-ikkita örtaça qöşiqdan taşqari, qolgan aksariyat qöşiqlar tinglovçini öziga jalb qiladi».
6Reklama va prokat
Filmning birinçi posteri «Ayollar dunyosida siz yo ularning qoidalari böyiça öynaysiz, yo…» degan şior bilan…

Filmning birinçi posteri «Ayollar dunyosida siz yo ularning qoidalari böyiça öynaysiz, yo…» degan şior bilan çiqdi va tanqidçilar tomonidan ijobiy qabul qilindi. Filmning treylerlari ham yaxşi kutib olindi. 2004-yil oktabr oyida savdo mutaxassislari va tanqidçilarga filmdan eksklyuziv lavhalar namoyiş etilib, ijobiy şov-şuv yaratildi. Treylerlar va musiqa filmni tarğib qilişga yordam berdi.
Işlab çiqariş va reklama budjeti ₹80 million bölgan film 2004-yil 12-noyabrda, Diwali bayram haftasonida 375 ekranda çiqdi. U uçta boşqa yirik relizga qarşi çiqdi: «Veer-Zaara», rangli versiyadagi «Mughal-e-Azam» va «Naaç». Film şaharlarda juda yaxşi, boşqa joylarda esa yaxşi tomoşabinlar bilan ötdi. Haftalik reyting böyiça u Yash Çopraning «Veer-Zaara» filmidan keyin ikkinçi örinda turdi. «Box Office India» maʼlumotlariga köra, film birinçi hafta oxirida taxminan ₹45 million, birinçi haftada esa içki bozorda ₹76 million yiğgan. Prokat davomida «Aitraaz» ₹278 million dan ortiq daromad keltirib, yil davomida eng köp daromad keltirgan Bollivud filmlari orasida öninçi örinni egalladi. Film tijorat jihatidan muvaffaqiyatli deb topildi.
Filmning DVD varianti 2004-yil 6-dekabrda barça mintaqalarda PAL formatidagi bitta disk körinişida çiqdi. Uni Şemaroo Entertainment tarqatdi. Unga film suratga olinişi haqidagi qisqa lavha va fotogalereya kiritilgan. Şu bilan bir vaqtda VCD varianti ham çiqarildi, Zee Network esa eksklyuziv efir huquqlarini sotib oldi. «Aitraaz» hind televideniyesida 2005-yil 30-oktabrda Zee Cinema kanalida birinçi marta namoyiş etildi. Film keyinçalik kannada tilida «Şrimathi» (2011) nomi bilan qayta suratga olindi, boş rollarda Upendra, Priyanka Trivedi va Celina Jaitley iştirok etdi.
7Tanqidiy munosabat
''Aitraaz'' tanqidçilardan umuman ijobiy şarhlar oldi. Ular filmning rejissurasi, musiqasi va aktyorlik…

''Aitraaz'' tanqidçilardan umuman ijobiy şarhlar oldi. Ular filmning rejissurasi, musiqasi va aktyorlik ijrosini, ayniqsa Çopraning ijrosini maqtaşdi. Film jinsiy taʼqib mavzusini jasorat bilan yoritgani uçun eʼtirof etildi. Bir qança tanqidçilar syujet Amerikaning 1994-yilgi «Disclosure» filmiga öxşaşini qayd etişdi. BBC uçun yozgan tanqidçi Jay Mamtora filmning mavzusi, musiqasi va aktyorlik ijrosini maqtab, «Abbas-Mustaan butun konseptni "hindlaştirişda" yaxşi ish qilişibdi» deb yozdi. U filmni «tomoşabinni kreslo qirğoğida uşlab turadigan qiziqarli drama» deb taʼrifladi. «Bollywood Hungama»dan Taran Adarş filmga 5 ballik şkala böyiça 3,5 ball qöydi, uni «yaxşi işlangan triller» deb atadi va rejissyorlarni «hozirgaça hind ekranlarida kötarilmagan mavzu»ni tanlagani uçun, şuningdek filmning «dramatik lahzalari» uçun maqtadi.
Mamtora kabi Adarş ham filmni butunlay Priyanka Çopraga tegişli deb hisobladi va uning qahramonni tuşunişi bilan qoyil qoldi. U şunday yozdi: «U rolga ustalarça kirib boradi, xuddi magnit temir qirindilarini tortgandek tomoşabinlarning nafratini qözğaydi». U şuningdek Kapoor va Kumarning ijrosini ham maqtadi. «Rediff.com» muxbiri Patcy N filmning umumiy tomoşabinlar uçun jozibasini qayd etdi va mavzusini «mavjud standart filmlardan farqli» deb topdi. U musiqa va xoreografiyani ham maqtadi. «India Today» uçun yozgan kino tanqidçisi Anupama Çopra Çopraning «taassurot qoldiruvçi» ijrosini uluğladi va filmni «yaxşi vaqt ötkaziş uçun» mos deb hisobladi.
«The Hindu» muxbiri Sudhiş Kamath yozdi: «Filmning birinçi yarmi yaxşi surʼatda ötsa-da, ikkinçi yarmi qöşiqlar va vaqt çöziş uçun syujetga majburan kiritilgan burilişlar tufayli sekinlaşadi». Biroq u filmni «silliq işlab çiqariş, bir neçta kulgili jumlalar, glamur va yulduzlar jozibasi» tufayli «ötkazib böladigan» deb baholadi. Subhaş K. Jha filmning «taʼsirçan çekinişlari» va «çekka syujet çiziqlari»ni tanqid qilib, umumiy bahosini 5 ballik şkala böyiça 2 ball qöydi, lekin sud sahnasini «ajoyib» deb topdi. U şuningdek Çopraning ijrosini ğalaba deb hisobladi va şunday yozdi: «Yulduz tuğildi! Hayotdan zavq olişga intiluvçi, har qanday yöldan ötib ijtimoiy zinapoyada kötarilgan yirtqiç ayol sifatida Priyanka Çopra sahnani avvalgidan köra ham kuçli öynadi». Jha Kareenaning rolga mos kelmaganini, glamursiz rolda biroz noqulay köringanini yozdi, lekin uning «final sud sahnasida öz örnini topganini» taʼkidladi. Şu fikrni «The Times of India» gazetasidagi şarhida Jiteş Pillai ham bildirdi. Pillai filmga 5 ballik şkala böyiça 3 ball qöydi va «rejissyorlar dramaga intilmagan bölsa ham, film baribir işlaydi», deb yozdi.
Matn: maqola tarjimasi «Aitraaz» — inglizça Vikipediya, litsenziya CC BY-SA 4.0. Kadrlar va poster: TMDB.