Andhadhun

Rejissyor-ssenarist Sriram Raghavan 2013-yilda dösti, kinorejissyor Hemanth M Rao tavsiyasiga binoan kör pianinoçi haqidagi 2010-yilgi frantsuzça qisqa metrajli film «LʼAccordeur» («Pianino sozlovçi») ni körgan. Raghavan öz filmi boşqaça bölsa-da, frantsuz filmi uning «asosiy uruği» bölganini aytgan. U Raodan şu qisqa metrajli film asosida ssenariy yozişni söragan, ammo Rao öz filmi ustida işlayotgan edi. Şundan söng Raghavan «Badlapur» (2015) ustida işlagan va hikoyaning «mohiyatini» tuzib olgan. Kör odam haqida hikoya qiluvçi «Kaabil» filmi haqida öqigaç, u yozişni boşlamoqçi bölgan, ammo körlar haqida ikkita film bölişi «aqldan ozgança» bölişini öylab töxtagan. Keyinçalik Raghavan ssenariyni boşqaça yondaşuv bilan davom ettirgan.

Pianino çalayotgan kör odam, bu paytda jasad yaşirilib, jinoyat joyi tozalanayotgan ğoya Raghavanni qiziqtirgan. U oldingi filmi «Agent Vinod» (2012) uçun ham şunga öxşaş sahna yozgan edi, unda kör qiz falokat içida pianino çalardi. Raghavan ssenariyni Arijit Biswas, Yogeş Çandekar, Rao va Pooja Ladha Surti bilan birgalikda yozgan. U hikoya ğoyasini Badlapur ustida işlayotganda Varun Dhawanga taklif qilgan, ammo Dhawan boşqa filmlar bilan band bölib qolgan va ssenariy yakunlanmay qolgan. Suriya va Harşvardhan Kapoor bilan muzokaralar ham barbod bölgan. Raghavan sahnalarni yozuvçilar bilan muhokama qilgan, ular esa tomoşabin sifatida munosabat bildirgan.

Raghavan va Biswas dialoglarni inglizçadan hindçaga tarjima qilişda norozi bölişgan, çunki ular inglizça fikrlaşgan. Raghavan Biswasga dramatik dialoglarni bengal tilida yozişni tavsiya qilgan, çunki bu «kamida hind iborasi» edi. Surti esa boşqalarnikiga qaraganda hind tilini yaxşiroq bilgani uçun dialogning boşqa variantini yozgan. Raghavan 1996-yilgi «Fargo» filmi va şu nomdagi teleserialni ilhom manbai sifatida körsatgan va ularni «realistik va şu bilan birga… ğalati» deb atagan. Uning döstlaridan biri filmdagiga öxşaş vaziyatga tuşgan; şundan söng Raghavan eski hind filmlarida «pianino qöşiqlari» işlatilişini anglab, kör pianinoçini asosiy qahramon qilişga qaror qilgan.

Ayuşmann Khurrana filmi haqida casting direktorlari Mukesh Chhabra va Girdhar Swamidan eşitgan. U Raghavanga murojaat qilib, unda işlaşga qiziqişini bildirgan. Raghavan qahramon kör holda uyğonadigan sahnaning sinov suratini olgan: «Ikki jihat bor edi — siz körlikni öynayotganda va haqiqatan kör bölganingizda, ikkalasini ham sinab kördik. Uning tana harakatlaridagi farqni körmoqçi edim». Filmda pianino çalgan Khurrana bir neça kör talabalar bilan uçraşib, «[kör pianinoçi] qanday çalişi, boşqarişi va qöllarini qanday harakatlantirişi»ni kuzatgan. Khurrana Los-Anjelesda yaşovçi pianinoçi Akşay Vermaning rahbarligida kuniga tört soat pianino örgangan va filmda dublyordan foydalanmagan. U buni öz karyerasidagi «eng qiyin rol» deb atagan. Khurranaga şuningdek, film doirasida köriş qobiliyati zaif bölgan musiqaçi Rahul Gajjal ham örgatgan.

Raghavan Khurranaga kör qahramonli filmlarni tomoşa qilmaslikni aytgan va uni Milliy körlar maktabiga olib borgan. U şunday degan: «Heç kim bir-biriga öxşamagani uçun men nozik jihatlarni örgandim, tayoqni qanday uşlaş va zinadan qanday çiqişni örgandim». Khurrana omlet pişirgan va közi boğlangan holda köçada yurgan. Unga körişni taxminan 80 foizga buzadigan maxsus linzalar berilgan. Körişi yomonlaşgani sababli uning tana harakatlari özgargan. Qora közoynak taqqaç, uning köriş qobiliyati 90 foizga pasaygan va u butun filmni şu holatda suratga olgan. Raghavan Radhika Apteni çaqirgan, u Khurrananing sevgilisi rolini öynaşga rozi bölgan. Bir neçta sahnalar improvizatsiya asosida suratga olingan. Simi roli uçun Raghavanning birinçi tanlovi Tabu bölgan. U Tabuga sahnalar haqida oldindan maʼlumot bermagan va ular «suratga oliş davomida qahramonni şakllantirib borişgan». Anil Dhawan özini ifodalovçi, nafaqaga çiqqan aktyor rolini öynagan.

Raghavan «Badlapur»dan keyin «qiziqarli triller» yaratmoqçi bölganini aytgan. Uning sözlariga köra, Andhadhun «kim qildi?» turidagi detektiv emas: «…Tomoşabin hamma narsani va nima uçun sodir bölayotganini boşidanoq biladi. Bilmaydigan faqat qahramonlar». Raghavan va film operatori K. U. Mohanan «hammasini Akaşning nuqtai nazari bilan çeklaş»ga qaror qilgan, şunda tomoşabin Akaş körayotgan narsani köradi. Pianino çaliş sahnasida yaqin planlar bölmagan; sahna bir neça yordamçilar bilan keng kölamda maşq qilingan, toki uning vaqti tört daqiqalik pianino asariga mos kelsin. Sahna aktyorlar bilan maşq qilinmagan; Raghavan ularga «şunçaki sahnani bajaringlar» deb aytgan va vaqt oraliğini bergan: «Biz uning maşq qilinganga öxşab qolişini istamadik; bizga öşa noaniqlik kerak edi». Filmning birinçi kadri Khurrana bilan uç oy davomida maşq qilingan. Raghavan Andhadhunni «sözning mahrum maʼnosida qiziqarli film» deb atagan, unda «şafqatsizlik va zulmat» lahzalari bor.

Raghavan filmning oçiq yakuniga ega bölişini istagan va bir neça variantni körib çiqqan. Viacom 18 va Matçbox Pictures işlab çiqariş guruhlari oçiq yakunning tomoşabinlar tomonidan qabul qilinişidan xavotirda bölişgan, ammo Raghavan ularni işontirgan. Filmning işçi nomi «Pianinoçini otib taşla» (Shoot the Piano Player) bölgan, ammo prodyuserlar ingliz tilidagi nom «odamlarni begonalaştirişi»ni hisobga olib, uni özgartirişgan. Sarlavha «andhadhund» sözining öynoqi talqini bölib, u «beparvo» yoki «şafqatsiz» degan maʼnoni anglatadi va «blind tune» (kör ohang) va «trance» (xuruj) sözlari bilan öynaydi. Filmni Surti montaj qilgan, prodaksiya dizaynerlari esa Snigdha Karmahe, Pankaj Pol va Anita Donald bölgan.

Film Maharaştra ştatining Pune şahrida, bir yildan ortiq vaqt davomida jami 44 kun suratga olingan; asosiy suratga oliş 2017-yil iyun oyida boşlanib, 2018-yil 17-iyulda yakunlangan. Suratga oliş joylari orasida qahramon yaşaydigan Prabhat Road, şuningdek, Camp hududidagi Cafe Goodluck va Victory Theatre bölgan. Pramod Sinha va Simi qatnaşgan qismlar Magarpatta City şahrida suratga olingan.

Andhadhun saundtrekining sarlavha qöşiğini Raftaar va Giriş Nakod bastalagan va yozgan, qolgan qismini esa Amit Trivedi bastalagan. Albomning matnlarini Jaideep Sahni, Raftaar va Nakod yozgan. U 2018-yil 5-sentabrda Zee Music Company yorliğida çiqarilgan. Ijroçilar orasida Trivedi, Raftaar, Ayuşmann Khurrana, Arijit Singh, Abhijeet Srivastava, Aakanşa Şarma, Şadab Faridi va Altamaş Faridi bölgan. Fon musiqasini Daniel B. George yaratgan. Albom tanqidçilar tomonidan asosan ijobiy qabul qilingan.

Andhadhun 2018-yil 31-avgustda namoyiş etilişi rejalaştirilgan edi, ammo uning çiqarilişi 5-oktabrga qoldirildi; prodyuserlar keçikiş haqida treyler orqali eʼlon qilişgan. Raghavan dastlab treylerda faqat tovuşlar bölişini xohlagan, çunki bu kör odam haqidagi hikoya edi, ammo studiya uning taklifidan «hayratga tuşgan». Köp muhokamalardan söng ular treylerga kelişib olişgan. Raghavan treylerda filmning «juda köp narsasini oşkor qilişni istamagan» va studiya oxir-oqibat uning fikriga rozi bölgan. Treyler 2018-yil 2-sentabrda çiqarilgan.

Film Hindiston böylab 800 ta ekranda namoyiş etilgan, hozir esa Netflix va JioCinema platformalarida mavjud. U 2019-yilgi Los-Anjelesdagi Hind kinofestivalida namoyiş etilgan, u yerda Tabu taqdirlangan. Andhadhun Xitoyda «Piano Player» nomi bilan 2019-yil 3-aprelda çiqarilgan. 2019-yil 28-avgustda film Janubiy Koreyada 90 dan ortiq ekranda namoyiş etilgan.

Rotten Tomatoes şarhlar agregatori saytida Andhadhun 15 ta şarhga asoslangan 100% reytingga ega bölib, örtaça baho 7,7/10 ni taşkil etadi.

Andhadhun keng tanqidiy eʼtirof olgan. The Hindustan Times gazetasining şarhlovçisi Raja Sen filmga 5 yulduzdan 5 yulduz qöygan va uni «kamdan-kam uçraydigan neʼmat» hamda «şunçalik jozibali-ki, uni hamma beixtiyor qabul qilişi mumkin» deb atagan. Firstpost şarhlovçisi Anna M. M. Vetticad filmga 5 yulduzdan 4,5 yulduz qöygan va yozgan: «Sriram Raghavanning Andhadhuni Bollivud tomonidan yaratilgan eng qiziqarli va zavqli suspens trillerlardan biri bölişi kerak». Rediff şarhlovçisi Sukanya Verma filmga 4,5 yulduz qöyib, yozgan: «Andhadhun — hayratlanarli, kulgili, dahşatli, absurd, keskin, sovuq va jinni film». NDTV şarhlovçisi Saibal Çatterjee filmga 5 yulduzdan 4 yulduz qöyib, yozgan: «Andhadhunni quloqlaringiz, közlaringiz va ongingiz oçiq holda tomoşa qiling. Çiqqaningizda hislaringiz yanada ötkirlaşgan böladi». News 18 şarhlovçisi Rajeev Masand filmga 5 yulduzdan 4 yulduz qöygan va uni «köplab zavqlar»ga boy film deb atagan, «ularning asosiysi — doimiy hayratga tuşiş hissi». U Khurrana va Tabuning ijrosini maqtagan, ularni «mustahkam şakl» va «ulkan» deb atagan. The Times of India şarhlovçisi Renuka Vyavahare filmga 5 yulduzdan 4 yulduz qöyib, uni ijobiy şarhlagan va «sizni oxirigaça öylaşga majbur qiladigan jozibali triller» deb atagan. Koimoi şarhlovçisi Umeş Punwani filmga 4 yulduz qöyib yozgan: «Andhadhun şuni ham isbotlaydi: agar qölda kuçli ssenariy bölsa, yuqori byudjet talab qilinmaydi». The Free Press Journal gazetasining IANS agentligi filmga 4 yulduz qöyib yozgan: «Rejissyor Sriram Raghavanning Andhadhuni ixçam, mahoratli va jarrohlik aniqligidagi qotillik detektividir». HuffPost şarhlovçisi Ankur Pathak uni «2018-yilning hozirgaça eng yaxşi filmi» va «tomoşa qilişga va yana qayta körişga arziydigan film» deb atagan.

The New Indian Express şarhlovçisi Şilajit Mitra filmga 4 yulduz qöyib, şarhida «Raghavan bir-biriga öxşaş va pulpga yaqin dunyo yaratadi», u yerda esa «ajoyib sahnalarni bir-biriga boğlaydi va ularni kinoyali yozilgan qahramonlar bilan töldiradi» deb yozgan. The Indian Express şarhlovçisi Şubhra Gupta filmga 5 yulduzdan 3,5 yulduz qöygan va Andhadhunni «tez, dinamik va mos ravişda pulp» deb atagan, ammo bir munça vaqtdan keyin u «biroz oğir va zerikarli» bölib qolişini aytgan. Filmfare şarhlovçisi Deveş Şamrma filmga 3,5 yulduz qöyib, yozgan: «Andhadhunda zigzagsimon syujet va butun aktyorlar tarkibining aniq ijrosi bor. Bu şunday sirlardan biriki, oxiri maʼlum bölsa-da, unga qaytişni xohlaysiz». Times Now şarhlovçisi Şibaji Royçoudhury ikkinçi yarim qismni başoratli va «past çiqqan» deb atagan, ammo filmni «hayajonli, jozibali ijro va istisnoli tovuş dizayniga ega» deb baholagan, u sizni kreslo çetida uşlab turadi. India Today şarhlovçisi Suşant Mehta filmga 3,5 yulduz qöyib yozgan: «Raghavanning butun kinozalni, hatto eng harakatsiz va hissiz tomoşabinni ham hayratga soliş qobiliyati va yurak yutib yuborgan lahzalarda tomoşabinlarni kuldiriş qobiliyati uning öziga xos kino uslubini belgilaydi». Scroll.in şarhlovçisi Nandini Ramnath filmga 3,5 yulduz qöyib, filmda «Coen akalarining eng yuqori çöqqisidagi kuçli taʼm», şuningdek, Raghavanning «mukammal jinoyat» dinamikasiga va pulp detektiv hikoyalarida yuradigan firibgar va aldamçilarga bölgan uzoq muddatli qiziqişiga işoralar borligini yozgan. U filmning davomiyligi çözilgan bölsa-da, u «Akaşning pianino asarlari kabi silliq joylaşadi» deb taʼkidlagan.

Anupama Çopra yozgan: «Atrof — baland binolar, yaşil köçalar va Punedagi eski uylar — juda oddiy körinadi, ammo içkarida sodir bölayotgan voqealar zavqli darajada buzuq. Bu yerda qotillik, xiyonat, jinsiy aloqa va yolğonlar toği bor. Qisqasi, undan közingizni uzolmaysiz». Mint şarhlovçisi Udita Jhunjhunwala Khurrananing ijrosini «zaiflik va ayyorlikni muvozanatlaştiruvçi keskin ijro» deb maqtagan va Tabu «şouni öz qöliga oladi» deb yozgan. Deccan Chronicle şarhlovçisi Şaheen Irani yozgan: «Sriram qora hazilni saqlab qoliş va yuzingizni yopişingizga majbur qiladigan bir neçta ğalati va kutilmagan elementlarni qöşişda ajoyib ish qilgan».

Indo-Asian News Service agentligi şarhlovçisi Troy Ribeiro filmni «ixçam, mahoratli va jarrohlik aniqligidagi qotillik detektivi» deb atagan va yozgan: «Filmning köp qismida Andhadhun şu qadar samarali işlaydiki, biz sabab va oqibatlarni töxtatib, harakat bilan birga ketamiz». Gulf News şarhlovçisi Manjuşa Radhakrişnan filmni «zaharxandalik, zulmat va yomonlikning uzrsiz nişonlanişi» deb taʼriflagan. Namrata Joşi yozgan: «Garçi göyo hamma narsani oşkor qilayotgandek körinsa-da, Raghavan muşuk-siçqon öyinida har doim tomoşabinlardan bir qadam oldinda».

Arre şarhlovçisi Poulomi Das ham Andhadhunni ijobiy baholagan va yozgan: «Film — bu aql bilan yozilgan ssenariy, yuqori darajadagi ijro va keskin ijtimoiy şarh haqida. Ammo bu aktyorlik tanlovining ham ğalabasi va aktyorlarga bağişlangan qasidadir». Reuters agentligi şarhlovçisi Şilpa Jamkhandikar «Andhadhun barça kerakli talablarni qondiradi» deb yozgan va uni «röyxatda bölişi va bahra olinişi» kerak deb atagan. The National şarhlovçisi Kumar Şyam yozgan: «Tomoşabinlarni töğri va notöğri, qora va oq, keyin esa kulrang soyalar haqidagi bir neçta vaziyatga tortar ekan, kulminatsiya ham xuddi şunday yakunlanadi — ataylab qilingan, Hitçcock uslubidagi kulminatsiya bilan, najot va oşkor böliş örtasida». The Quint şarhlovçisi Stutee Ghoş yozgan: «Andhadhun maqtovga va töliq eʼtiborga loyiq… Oçiliş sahnasini ham, yakuniy titrlarni ham ötkazib yubormang». Khaleej Times şarhlovçisi Anita Iyer filmni «ixçam montajlangan, tez surʼatda rivojlanadigan hikoya» deb atagan va u «butun davomida sizni kreslo çetida uşlab turadi» deb yozgan. Screen Anarchy şarhlovçisi J. Hurtado yozgan: «Andhadhun şuni körsatadiki, bu tajribali rejissyor bunday burama janr durdonasini Hindistondagi deyarli har kimdan yaxşiroq yaratişni biladi». U filmni 2018-yilning 14 ta sevimli hind filmlari röyxatiga kiritgan.

Andhadhun çiqarilgan birinçi kunida 2,5 krore rupiy (365 553,19 AQŞ dollari) işlab topgan. Ijobiy oğzaki tavsiyalar tufayli film kassa daromadi oşgan va ikkinçi kuni 5,1 krore rupiy (745 728,51 AQŞ dollari) yiğgan. Birinçi dam oliş kunlarida u 15 krore rupiy (2,19 million AQŞ dollari) işlab topgan, ön kun içida esa 41,1 krore rupiy (6,01 million AQŞ dollari) yiğgan. Film teatrda namoyiş etilişidan oldin, sunʼiy yöldoş televideniesi huquqlarini Colors kanaliga sotiş orqali foydali bölgan. Olti haftalik teatr namoyişi yakunida Andhadhun kassada asosan Mumbaydan 101 krore rupiy (14,77 million AQŞ dollari) işlab topgan. Film xalqaro miqyosda ham yaxşi natija körsatgan va 10,4 krore rupiy (1,52 million AQŞ dollari) daromad keltirgan.

Xitoyda çiqarilişidan oldin Andhadhun jahon böyiça 106 krore rupiy (15,5 million AQŞ dollari) yiğgan, şu jumladan Hindistonda 95,63 krore rupiy (13,98 million AQŞ dollari) va çet elda 10,37 krore rupiy (1,52 million AQŞ dollari). Xitoyda film olti kun içida Hindistondagi umumiy yiğimidan oşib ketgan. Andhadhun Xitoyda 335 krore rupiy (47,57 million AQŞ dollari) yiğgan, jahon böyiça umumiy daromad esa 456,89 krore rupiy (64,88 million AQŞ dollari) ni taşkil etgan.

2021-yilda Andhadhun telugu tilida «Maestro» va malayalam tilida «Bhramam» nomi bilan qayta suratga olingan. Tamil tilidagi qayta suratga oliş «Andhagan» 2024-yilda çiqarilgan.