Andrey Rublyov

XV asrning boşlari. Rus yerlarida knyazlar örtasidagi taxt uçun uruşlar boşlangan edi, şafqatsiz tatar möğul bosqinlari esa butun mamlakatni xarobaga aylantiradi. Film çerkov minorasiga boğlangan, qölbola usulda tikilgan havo şarida havoga kötarilgan Yefim ismli odamning hayratga töla quvonçi bilan boşlanadi, u öz hayotida birinçi marta zamin gözalligini osmonu falakdan tomoşa qiladi, biroq oradan soniyalar ötmay şiddat bilan yerga qulab, halokatga uçraydi.

Aynan ana şu fojeali yöllardan birida uç nafar rohib hamda mahoratli rassomlar Andrey, Danil va Kirill özlari yaşagan Andronikov monastirini tark etib, Moskva tomon safarga otlanişadi. Kutilmaganda boşlangan şiddatli yomğirdan boşpana izlab, ular yöl çetidagi omborxonaga kirişadi va u yerda masxaraboz, skomoroxning hukmdorlarni masxara qiluvçi hajviy qöşiqlarini eşitib qolişadi. Xudojöy va qatʼiy feʼlli Kirill bundan qattiq norozi bölib taşqariga çiqib ketadi va köp ötmay kelgan knyaz askarlariga masxarabozni tutib beradi. Keyinçalik Moskvaga yetib kelgan Kirill öşa davrning eng buyuk rassomi, usta Feofan Grekning ustaxonasiga (badiiy studiyasi) borib, unga hamkor böliş istagini bildiradi. Biroq uning umidlari çil-çil böladi, Feofan monastirga maxsus xabarçi yuborib, öziga şogird va hamkor sifatida Kirillni emas, balki isteʼdodli Andreyni tanlaydi. Iç-içidan hasad ötida yongan Kirill esa bu kamsitişga çiday olmay, xudoga isyon qilgança monastirni butkul tark etadi.

Andrey özining yoş şogirdi Foma bilan Moskva tomon yölga çiqadi. Sokin örmon qöynida u usta Feofan bilan dinning mohiyati, imon va azob uqubat çekayotgan rus xalqining qismati haqida çuqur falsafiy bahsga kirişadi. Köp ötmay, Ivan Kupala bayrami keçasida u daryo böyida yalanğoç holda sirli marosimlarni bajarayotgan butparastlarga duç keladi va ular tomonidan asirga olinadi. Biroq sirlardan xoli, bağrikeng Marfa ismli butparast ayol uni ölim xavfidan qutqarib, ozodlikka qöyib yuboradi. Ertasi kuni tongda Andrey daryo böyida keçagi butparastlarni şafqatsizlarça taʼqib qilayotgan knyaz askarlarini köradi va u çuqur vijdon azobi va çorasizlik içida nigohlarini yaşirad.

Yillar ötib, Vladimir şahrida Andrey özining qadrdon dösti Danil bilan birgalikda boş çerkov devorlarini bezaşga kirişadi. Biroq u uzoq vaqt davomida „Qiyomat kuni“ („Daxşatli sud“) sahnasini çiza olmay qiynaladi, çunki u xristian insonlarni daxşatli azoblar bilan qörqitib, dinga itoat qildirişni mutlaqo xohlamas edi. Aynan öşa kunlarda mamlakatda navbatdagi daxşat yuz beradi. Buyuk knyazning hokimiyatga öç ukasi xiyonat yöliga ötib, tatar möğul qöşinlari bilan til biriktiradi va öz birodarlari yaşaydigan Vladimir şahrini şafqatsizlarça bosib oladi. Qonli jang maydonida yoş şogird Foma tatar qöşinlari otgan öqdan yaralanib halok böladi, şahar aholisi jon saqlaş uçun panoh topgan çerkov içida esa misli körilmagan vahşiyona qirğin boşlanadi. Andrey öşa tartibsizlik içida yoş, aqli zaif qiz, Duroçkani rus askarining zöravonligidan qutqariş uçun beixtiyor qöliga bolta oladi va öz millatdoşini çopib öldiradi. Sodir etgan qotilligi va insoniyatning çirkinligidan daxşatga tuşgan rassom xudo oldida özini aybdor his etib, rassomlik sanʼatidan butkul voz keçadi hamda umrining oxirigaça sukut saqlaş (gapirmaslik) qasamini qabul qiladi. Oradan yillar ötadi, oçarçilik, quvğin va uruşlardan ruhan ezilgan Kirill tavba qilib monastirga qaytib keladi, tatarlar esa monastir hovlisida qolgan öşa aqli zaif qiz (Duroçkani) özlari bilan birga asir qilib, uzoq ölkalarga olib ketişadi.

Filmning yakuniy va eng muhim epizodi Boriska ismli yoş yigitning qismatiga bağişlangan. Uning otasi, butun rus yerlarida dong taratgan mohir qönğiroq ustasi edi va u vabo sababli vafot etgan edi. Boriska Buyuk knyaz odamlaridan qönğiroq yasaş buyurtmasini oliş uçun otasi unga hunar sirlarini örgatib ketganini aytib yolğon gapiradi. U daxşatli qörquv va qiyinçiliklar bilan ulkan qönğiroqni tayyorlaydi. Sinov kuni qönğiroq juda baland va çiroyli jaranglaydi. Knyaz xursand bölib ketadi, ammo Boriska çetga ötib, yiğlagan holda Andreyga otasi heç qanday sirni aytmaganini, hammasini tavakkal qilganini tan oladi. Bolaning bu jasoratidan taʼsirlangan Andrey köp yillik gapirmaslik qasamini buzadi va unga „Sen qönğiroq quyasan, men esa diniy surat çizaman“ deydi. Filmning oxirida Rublyovning saqlanib qolgan haqiqiy rasmlari yorqin rangli kadrlarda körsatiladi, eng söngida esa yomğir ostida daryo böyida turgan otlar sahnasi bilan asar tugaydi.