«Angel Heart» («Сердце Ангела») — kinofilm, 1987-yilda çiqqan. Ssenariy muallifi va rejissyori — Alan Parker. Film ssenariysining adabiy asosi Uilyam Xyortsberg romani «Падший ангел» böldi. «Angel Heart» — sirli detektiv va dahşat filmini birlaştirgan film.
1Treylerlar
▶2Rollarda
Mickey Rourke, Robert De Niro, Lisa Bonet
Lisa Bonetaktyor3Syujet
Nyu-York, 1955-yil yanvar. Xususiy detektiv Garri Eyncelga (Harry Angel; Mikki Rurk) advokat Herman Vaynsap…
Nyu-York, 1955-yil yanvar. Xususiy detektiv Garri Eyncelga (Harry Angel; Mikki Rurk) advokat Herman Vaynsap murojaat qiladi va u Garri bilan Garlemdagi kiçik baptist çerkovida Luis Sayfer (Louis Cyphre; Robert De Niro) bilan uçraşuv taşkil etadi. Sayfer uruşdan keyin yöqolgan Jonni Libling, köproq musiqaçi Jonni Feyvorit nomi bilan tanilgan odamni topişni söraydi. 1943-yilda janob Sayfer Jonni bilan şartnoma tuzgan, ammo Feyvorit uruşda bir neça marta yaralanib, xotirasini butunlay yöqotgan va ruhiy kasalxonaga tuşib qolgan. Yaqinda janob Sayfer bu odam hanuz kasalxonada ekanligi haqida xabarnomalar olib kelgan, endi esa uni şunçaki aldaşayotganiga işonadi, şuning uçun Garriga öşa kasalxonaga borib, şubhalari töğri-yöqligini bilişni topşiradi. Garri rad etadi va Sayferga bu uning darajasi emasligini aytadi, ammo u unga katta pul vaʼda qiladi.
Garri klinikaga boradi va u yerda bemor 1943-yil 31-dekabrda öşa yerdan köçirilganini bilib oladi. Keyingi imzolarni kasalxona kartasiga doktor Fauler degan kişi qöygan. Garri doktorning uyini topib, içkariga kirib köradi, u yerda morfin zaxiralarini topadi, doktorni kutadi va unga bir qator savollar beradi. Doktor 25 ming dollar olganini tan oladi — buning evaziga u sukut saqlaşi, bemor kasalxonada yotganga öxşab körinişi uçun hujjatlarni imzolab turişi kerak bölgan, bemorni esa bir yoş ayol va bir keksa erkak olib ketgan. Bemorning yuzi bintlar bilan yopiq bölgan va uning qanday körinişda ekanini heç kim bilmaydi. Garri doktorni yuqori qavatdagi xonaga qamab ketadi va u doktor özi biladigan hamma narsani aytmadi, deb öylab qaytib keladi. Ammo qaytganida doktorni öz töşagida, öng köz kosasidan otib öldirilgan holda topadi. Garri dahşatga tuşadi, u hamma joydagi, jumladan oldin topgan töpponçadagi, panjaradagi va eşik tutqiçlaridagi barmoq izlarini öçiradi. Garri restoranda Sayfer bilan uçraşib, unga bilgan narsalarini, doktor ölganini va bu ish juda xavfli bölib qolganini aytadi. Sayfer esa yana 5000 dollar taklif qilib haqni oşiradi va Garrini qidiruvni davom ettirişga köndiradi — u rozi böladi.
Garri taniş jurnalist ayol bilan uçraşadi, u Jonni Feyvorit haqidagi materiallarni unga beradi. Materiallardan Garri Jonnining madam Margaret Kruzmark (Şarlott Rempling) bilan munosabati va Evangelin Praudfut bilan yaşirin sevgisi haqida bilib oladi. U madam Zora nomli, okkult buyumlar dökoni egasini izlab boradi, ammo u yerda madam Zora aslida Margaret Kruzmark ekanini va u Yangi Orleanda yaşaşini bilib oladi.
Yangi Orleanga kelgan Garri Kruzmarkni topadi va unga qabulga yozilib, öz maʼlumotlarini beradi. Tez orada u uni qabul qiladi. Uning aldovini foş qilsa-da, u Jonni haqida gapirib beradi, u ölgan, agar ölmagan bölsa ham, u uçun ölgan, deydi. Garri Evangelin Praudfutni izlaydi, ammo u vafot etganini aniqlaydi, lekin uning qizi Epifani Praudfut (Liza Bone) onasining Feyvorit haqidagi hikoyalarini eslaydi. Garri Tuts Svit ismli, Jonnini bilgan gitaraçi oldiga boradi, ammo u köp gapira olmasdan, Garrini klubdan haydab çiqarişadi. Keçasi Garri Tutsni kuzatib, qurbonlik bilan böladigan marosim raqslarini köradi, ularda Evangelinning qizi Epifani iştirok etadi. U Tutsdan Epifani onasi kabi vudu kultining ruhoniysi ekanini bilib oladi. Ertalab Garrini Yangi Orleanning politsiyaçilari uyğotadi va Tuts Svit ölganini aytadilar: unga jinsiy aʼzolarini kesib, öziga yedirişgan, çöntagida esa Garrining vizitkasi bölgan. Garri Margaretning oldiga qaytadi, ammo uni stol ustida yotgan holda, yonida olib taşlangan yurak bilan topadi. Garrining özini Itan Kruzmark ismli, taʼsirli odam va Margaretning otasi odamlari kuzatadi va bugunoq Yangi Orleandan ketmasa, qasos oliş bilan tahdid qilişadi. Epifani Garri mehmonxonada uni ziyorat qiladi, ular jinsiy aloqada bölişadi, şundan söng u otasi Jonni Feyvoritning hayotini buzgan dahşatli odam bölganini aytadi. Garri Feyvorit uni kuzatayotganidan va u haqida maʼlumot berişi mumkin bölgan barça odamlarni öldirayotganidan şubhalanadi.
Garri Margaretning otasi Itan bilan uçraşadi va u Jonni haqida gapirib beradi. Uning aytişiça, Jonni sehrga qiziqqan va şu darajada kuçli bölganki, şayton çaqirib, şon-şuhrat evaziga unga joniga tikkan, ammo keyinroq qarzni tölaşdan qoçişga qaror qilgan. Tuts va Margaretning yordamida Jonni yangi yil arafasida bir askarni öğirlaşga muvaffaq böladi. U marosim ötkazib, askarni öldiradi va hali urayotgan yuragini yeydi, şu tariqa uning joni va şaxsini öğirlaydi. Feyvorit qoçib ketişni rejalaştirgan edi, ammo uruş boşlanişi uni kutilmaganda tutib oldi, u yaralandi va xotirasini yöqotdi. Şundan söng Itan va Margaret uni klinikadan olib çiqib, Tayms-skverga taşlab ketişadi — bu u voqea sodir bölişidan oldin eslagan oxirgi joy edi. Garri hikoyani eşitganidan bir neça daqiqa ötib Itanni ölgan holda topadi. Ustida öşa askarning ismi yozilgan medalyon kerami kiçik urnada saqlangan edi, Garri öşa urnaga boradi. U Margaretning uyiga kiradi, eşikni sindiradi, nihoyat kiçik keramik urnani topadi, uni lavabo ustida sindiradi va medalyonni oladi, unda öz ismini — «Eyncel Garold»ni köradi. U qiçqiradi, çunki u özi Jonni Feyvorit ekanini tuşunadi.
Garri vannadan közlarida yoş bilan çiqadi, xonada kresloda Luis Sayfer (Lyutsifer) uni kutib ötirardi, u Garriga uning Jonni Feyvorit ekanini va şartnomani buzişga uringanini aytadi. U 12 yil boşqa odamning xotirasi bilan yaşagan, ammo Lyutsifer, albatta, uning kim ekanini boşidanoq bilgan. Garri işonişdan boş tortadi, özining kimligini bilişini taʼkidlaydi, Vaynsapga Sayfer bu jinoyatlarni qilganini aytişini va endi ularni unga ağdarmoqçi ekanini aytadi. Ammo Lyutsifer Garriga Vaynsap ham ölganini aytadi, keyin uning bostirilgan xotiralarini tiklaşga yordam beradi va şu bilan birga, ular uçraşganidan beri uning qölini boşqarib kelganini aytadi. Garri uning Fauler, Svit va Kruzmarklarni öldirganini köradi. Yolğiz qolgan Garri mehmonxonasiga boradi va u yerda öz yotoqxonasida politsiyaçilarni köradi. Qizi Epifaninining jasadi qonga botgan töşakda yotadi va unga uning töpponçasi içidan topilganligi aytiladi. Nihoyat, Garri haqiqat bilan yaraşadi va özini özi doim bölib kelgan odam — Jonni Feyvorit sifatida tan oladi. Politsiyaçi Garriga bu uçun «yonib ketasan» deydi, elektr stulni nazarda tutib. Garri esa haqiqatni bilgani holda javob beradi: «Bilaman. Dözaxda».
Köp qavatli uy körsatiladi, Garri uni bir neça marta körgan, unda lift bor. Garri yaqinlaşganda lift oçiladi va uni içkariga kiritadi, söng pastga tuşa boşlaydi; yakuniy titrlardan keyin pastda piçirlaş eşitiladi: «Garri, Jonni».
4Rollarda
Mikki Rurk — Garri Eyncel, uruş faxriysi, hozir Nyu-Yorkdagi xususiy detektiv, har qanday işni oladi, ammo…

Mikki Rurk — Garri Eyncel, uruş faxriysi, hozir Nyu-Yorkdagi xususiy detektiv, har qanday işni oladi, ammo odatda bular buyum yöqolişi va ajraşiş bilan boğliq mayda işlar böladi.
Robert De Niro — tadbirkor Luis Sayfer Garrining ish beruvçisi böladi, çunki u aldab şartnomani bajarmaslikka muvaffaq bölgan odamni topa oladigan kişi aynan Garri ekanini biladi.
Liza Bone — Epifani Praudfut, onasi kabi vudu ruhoniysi.
Şarlott Rempling — folbin Margaret Kruzmark, Itan Kruzmarkning qizi, sehr va jodugarlikka qiziqadi, tuğiliş xaritalari tahlili va astrologik başoratlar bilan şuğullanadi.
Stoker Fontelye — Itan Kruzmark, boy odam, uning taʼsiri va qiziqişlari butun voqeaning boşlanişiga aylanadi.
Brauni MakGi — Tuts Svit, blyuz musiqaçisi.
Mayk Xiggins — doktor Albert Fauler, uzoq yillar ruhiy kasallar klinikasida işlagan, giyohvand moddaga qaram.
Dann Florek — Herman Vaynsap, Luis Sayferning advokati.
Elizabet Uitkraft — Konni, jurnalist, Garri uçun Jonni Feyvorit haqidagi asosiy maʼlumotlarni töplagan.
Çarlz Gordon — Spayder Simpson.
Pruitt Teylor Vins — detektiv Deymos.
Kettlin Uilxoyt — hamşira.
5Ğoya
Bir neça yil davomida «Падший ангел»ni ekranlaştiriş huquqlari qölma-qöl ötib yurdi, oxir-oqibat Elliott…
Bir neça yil davomida «Падший ангел»ni ekranlaştiriş huquqlari qölma-qöl ötib yurdi, oxir-oqibat Elliott Kastner işni Alan Parkerga taklif qildi. Maʼlum bölişiça, Parkerni Xyortsberg romani uzoq vaqtdan beri noir-detektiv va ğayritabiiylikning uyğunligi bilan jalb qilgan edi.
6Kitobdan farqlari
Ssenariy ustida işlaşda asosiy harakat joyi Nyu-Yorkdan Yangi Orleanga köçirildi. Yana bir muhim farq —…
Ssenariy ustida işlaşda asosiy harakat joyi Nyu-Yorkdan Yangi Orleanga köçirildi. Yana bir muhim farq — harakat vaqtining özgarişi: romandagi 1959-yil örniga filmda 1955-yil olingan. Buning sababi rejissyorning fikriça, 1959-yil jamiyatdagi özgarişlar bilan töla 60-yillar davriga töğri kelardi, 1955-yil esa hali 40-yillarga tegişli edi.
«Menimça, noir-film suratga olişni xohlaganman. [Men] rangli, ammo qora-oq film yaratmoqçi edim.»
7Kasting
Alan Parkerning sözlariga köra, boş rol uçun uning tört kişilik qisqa röyxati bor edi. Jek Nikolson filmga…

Alan Parkerning sözlariga köra, boş rol uçun uning tört kişilik qisqa röyxati bor edi. Jek Nikolson filmga unçalik qiziqiş bildirmadi. Mikki Rurk esa uçraşuvda Garri rolu uçun faqat u mos kelişini va rejissyor boşqa nomzodlar bilan gaplaşmasligi kerakligini aytdi. Robert De Niro esa uçraşuvda Luis Sayfer rolini afzal körişini bildirdi.
Liza Bone rejissyorni hali birinçi prosmotrdayoq Epifani roli uçun qoyil qoldirdi. Margaret Kruzmark roli uçun aktrisa tanlaş qiyinroq böldi: köplab nomzodlarni körib çiqqaç, Parker oxir-oqibat Fransiyaga qönğiroq qilib, Şarlott Remplingga rolni taklif qildi. Konni roli uçun Elizabet Uitkraft yangi boşlovçi aktrisalar orasida oçiq kastingda topildi. Tuts Svit örniga haqiqiy qöşiqçi va musiqaçi Brauni MakGi olindi — öz qahramonidan farqli ölaroq, u yumşoq xarakterga ega edi va ustara bilan qurol sifatida foydalanişni umuman bilmasdi.
8Dekoratsiyalar
Filmning bir qismi Nyu-Yorkda suratga olindi. Dekoratsiyalar muallifi Brayan Morrisga 40–50-yillar boşidagi…

Filmning bir qismi Nyu-Yorkda suratga olindi. Dekoratsiyalar muallifi Brayan Morrisga 40–50-yillar boşidagi Garlemni eski fotosuratlardagidek qayta yaratiş, şuningdek, ssenariy talabiga köra dekoratsiyalarga kerakli rang tusini beriş uçun köp mehnat qilişga töğri keldi. Lyuizianada suratga oluvçi guruhga qisman omad kulib boqdi: öşa vaqtdan deyarli özgarmagan Tibodo şaharçasida Liza Bone iştirokidagi köplab sahnalar olindi. Yangi Orleanda esa bir köçada 50-yillar şaharçasini qayta qurişga töğri keldi. Garri va Sayferning suhbat sahnasi Sankt-Alfons çerkovida suratga olindi, ammo haqiqiy ruhoniy massa taşkil etişda yordam berişdan boş tortdi, natijada ruhoniylik unvonidan mahrum etilgan sobiq ruhoniyning xizmatidan foydalanişga töğri keldi.
9Soyalar olami
Birinçi kadrlardayoq ğayritabiiy narsaning mavjudligi sezila boşlaydi. Qoronği köçaning panjaralari atrofida…

Birinçi kadrlardayoq ğayritabiiy narsaning mavjudligi sezila boşlaydi. Qoronği köçaning panjaralari atrofida buğ bulutlari şarpadek raqsga tuşadi. Muşuk it bilan öynayotgandek, qonga botgan jasad yonida qazilayotgan itni befarq kuzatadi. Musiqaning keskin uyğunsizligida Dante dözaxining laʼnatlangan ruhlari faryodi eşitilgandek böladi. Diniy ramziylik butun film davomida boş qahramonni yaşirinça kuzatib boradi. Kadrga tuşgan shift ventilyatorining parraklari şakli böyiça okkult beş va olti uçli yulduzlarni takrorlab, keyinçalik öldiriladigan barça qahramonlar uçun yaqin ölim alomati kabi körinadi. Daryoda ötkaziladigan, gunohlarni yuvuvçi çömiş marosimi, uning yonidan Garrining maşinasi beparvo ötib ketadi — bu uning uçun najot imkoni yöqolganini bildiradi. Umid bermaydigan çerkov, katolik obrazlari vudu atributlari kabi dahşatli begonalaşgan yoritişda namoyon böladi. Bu ekzistensial umidsizlik olami bölib, unda taşqi kuçlar halokatga mahkum boş qahramonni qutqara olmaydi.
10Montaj
Film suratga oliş sahnalaridagi fotosuratlarda yakuniy versiyaga kirmagan Herman Vaynsap va Konnining taqdiri…
Film suratga oliş sahnalaridagi fotosuratlarda yakuniy versiyaga kirmagan Herman Vaynsap va Konnining taqdiri haqidagi tafsilotlarni köriş mumkin. Masalan, bir suratda qonga botgan advokat devorga suyanib yerda ötirgan; boşqa suratda esa ish paytidagi kadrda uning jasadi xuddi şu holatda, ammo boşsiz körinadi. Yana bir suratda, yonib ketgan uy xarobalari orasida jurnalist ayolning kuyiş izlari bölgan jasadi körinadi.
11Kadrlar
2
1 · TMDB
2 · TMDBMatn: maqola tarjimasi «Сердце Ангела» — rusça Vikipediya, litsenziya CC BY-SA 4.0. Kadrlar va poster: TMDB.