Armaan (tarj. «Istak») — 2003-yilda suratga olingan, Honey Irani hamkorlikda ssenariy yozgan va rejissyorlik qilgan hind tilidagi tibbiy drama filmi. Unda Amitabh Bachchan, Anil Kapoor, Preity Zinta, Gracy Singh va Randhir Kapoor ansambl bölib rol öynagan. Film kasxonada bölib ötadi va uning rahbari, doktor Akaşning muassasani moliyaviy jihatdan saqlab qoliş uçun qilgan qiyinçiliklarini kuzatadi. Şu orada ruhiy jihatdan beqaror Sonia (Zinta) uning hayotiga kirib keladi va Akaş bilan turmuş quriş şarti bilan kasxonaga xayriya qilişni taklif qiladi.
Irani «Armaan» hikoyasini yozgan, ssenariyni esa Javed Akhtar bilan birga yozgan. Asosiy suratga oliş işlari (operator Ravi Varman) Hindistonda va Afrikada olib borilgan, filmni esa Şiriş Kunder montaj qilgan. Film 2003-yil 16-mayda namoyiş etilgan va tijoriy muvaffaqiyatsiz deb topilgan: 100 million rupiy (1,0 million AQŞ dollari) byudjetga qarşi atigi 149,2 million rupiy (1,5 million AQŞ dollari) yiğgan. Film turliça baho olgan bölsa-da, tanqidçilar Iranining rejissyorligini va aktyorlar ijrosini, ayniqsa Bachchan va Zintaning öyinini maqtagan. Zinta filmdagi antagonist rolidagi ijrosi uçun Filmfare mukofotiga, Producers Guild Film Awards va Screen Awards mukofotlariga nomzod bölgan.
1Rollarda
Amitabh Bachchan, Anil Kapoor, Preity Zinta
2Syujet
Doktor Siddharth Sinha tomonidan asos solingan kasxonada u va uning asrab olgan öğli Akaş şifokor bölib…
Doktor Siddharth Sinha tomonidan asos solingan kasxonada u va uning asrab olgan öğli Akaş şifokor bölib işlaydi. Siddharth zamonaviy kasxona barpo etişni istaydi, ammo kasbi unga vaqtini bemorlariga bağişlaşni talab qiladi. Köp ötmay kasxonaga yangi şifokor, doktor Neha Mathur keladi va Akaşga oşiq bölib qoladi. Biroq Sonia Kapoorning paydo bölişi Akaş va Neha örtasidagi munosabatni özgartirib yuboradi. Sonia raşkçi, erkalangan va öz istagini har doim amalga oşirişga örganib qolgan ayol bölib, tez orada Akaşni öziga olişni istaydi. U Akaş öziga mos erkak ekanini hisobga olib, uning muhabbatini moliyaviy kelişuv orqali qozoniş mumkin deb hisoblaydi. Kelişuvga köra, Akaş Soniaga uylangaç, uning otasi Gulşan Kapoor kasxonani moliyalaştirişga yordam beradi.
Siddharth yurak xuruji oldidan jarohatlangan bolani kasxonaga olib kelişga urinib vafot etadi. Uning sönggi istagi kasxonaning töliq qurib bitkazilişi edi. Uskunalar sotib oliş uçun ortib borayotgan qarzlar bilan oğirlaşgan Akaş qöşimça mablağ topa olmaydi. Dili oğrigan holda u kasxonani quriş va otasining sönggi istagini bajariş uçun Soniaga uylanişga rozi böladi. Neha uning ikkilanişini tuşunadi va Akaş bilan ajraşişga rozi böladi, ammo öz fidoyiligi va kasbiy masʼuliyati tufayli şu kasxonada işlaşni davom ettirişni taklif qiladi.
Nikohdan keyin Sonianing haddan taşqari manipulyator, doimo raşkçi va işonçsiz, Akaşni obsessiv tarzda nazorat qiladigan ayol ekani maʼlum böladi. U Akaşning Neha bilan munosabatda ekanidan şubhalana boşlaydi va ikkalasini ham bezovta qiladi. U hali ham kasxonada işlayotgan Nehaga çidolmaydi va uni haydab yuboriş uçun turli bahonalar öylab topadi. Soniya oğir avtohalokatga uçraydi va miya jiddiy şikastlanadi, şu sababli uni Akaş operatsiya qilişi kerak böladi. Bir lahza u ikkilanadi: Soniyani davolaş unga yana uning keltirib çiqargan muammolariga duç kelişni anglatadi. Ammo u şifokor sifatidagi burçini bajarişga qaror qiladi va Sonia keyinçalik soğayadi. U Akaş özini bunday tutganiga qaramay, uni operatsiya qilganini bilib qoladi. Sonia Akaşdan keçirim söraydi va unga ajraliş beradi, şu bilan Akaş Neha bilan turmuş qurib, tinç hayot keçirişi mumkin böladi.
3Rollarda
Maʼlumotlar Box Office India manbasidan…
Maʼlumotlar Box Office India manbasidan olingan:
Amitabh Bachchan — doktor Siddharth Sinha
Anil Kapoor — doktor Akaş Sinha
Preity Zinta — Sonia Sinha
Gracy Singh — doktor Neha Mathur
Randhir Kapoor — Gulşan Kapoor
Aamir Başir — doktor Sanjay
4Işlab çiqariş
2002-yil aprelida Rediff.com saytida xabar berilişiça, Honey Irani hali nomlanmagan film bilan rejissyor…

2002-yil aprelida Rediff.com saytida xabar berilişiça, Honey Irani hali nomlanmagan film bilan rejissyor sifatida debyut qiladi. Köplab filmlarga hikoya va ssenariy yozgan Irani uzoq vaqtdan beri özi rejissyorlik qila oladigan loyihani orzu qilganini aytdi. U rejissyorlar öz ğoyalarini heç kimning aralaşuvisiz özlari amalga oşirişini his qilişni istagan. Birinçi özi rejissyorlik qilgan filmi haqida u şunday degan: «Yozgan hikoyangizdan film yaratiş katta his-tuyğu. Bu sözlarning tasvir şaklida jonlanişi. Men buni şunçaki yaxşi köraman… bu ajoyib. Men bundan juda zavqlanyapman». Iraninging sözlariga köra, u odamlarning eng çuqur istaklari va munosabatlarini örganiş uçun tibbiy drama ustida işlaşni rejalaştirgan, keyinçalik u «Armaan» (tarj. «Istak») deb nomlangan. Irani ssenariyni sobiq eri va öşa paytdagi yaqin dösti Javed Akhtar bilan birga yozgan. Akhtar filmning dialoglari va qöşiq matnlarini ham yozgan. Ssenariy öşa yilning sentabrida yakunlangan.
Iraninging qizi Zoya Akhtar «Armaan» filmiga aktyorlarni tanlaşni amalga oşirgan. Ssenariy tayyor bölgaç, Bachchan, Anil Kapoor, Singh, Zinta va Randhir Kapoor asosiy rollarga tanlanganligi eʼlon qilingan. Bu Amitabh Bachchan va Anil Kapoor ayol rejissyor bilan işlagan birinçi holat bölgan. Birinçi marta şifokor rolini ijro etgan Anil Kapoor film unga köp narsalarni sinab köriş imkonini bergani haqida gapirgan. Iraninг loyiha ğoyasi paydo bölganidan beri birinçi bölib körmoqçi bölgan aktyor Bachchan Akaşning otasi rolini ijro etgan. Bu, şuningdek, Anil Kapoor va Bachchan birgalikda sahnada iştirok etgan birinçi film. Rediff.com jurnalisti Subhaş K. Jhaga bergan intervyusida Irani Bachchan bilan işlaş uning orzusi ekanini tan oldi. Bachchan rolni taklif qilinganidan söng darhol rozi bölgan. Irani rol aynan uning şaxsiyatiga mos yozilganini qöşimça qildi. Bachchan özi ham loyihani ayol rejissyor olib borişini bilgaç, qançalik hayajonlangani haqida gapirgan. Dastlab doktor Neha Mathur rolini Tabu ijro etişi kerak edi. Biroq keyinçalik Irani uni Gracy Singh bilan almaştirdi. Singhning sport filmi «Lagaan» (2001) dagi ijrosi Iraniни uni körişga va rolni taklif qilişga undagan. Irani Singhning şifokor roli uni kamroq jozibali qilişini ham öylagan.
Preity Zinta Soniya rolini ijro etgan, bu uning birinçi marta antagonist rolini öynaşi edi. Özini halol va oçiq fikrli inson deb taʼriflagan Zinta bu rolni yoqtirganini aytdi, ayniqsa uning «aqldan ozgan» xarakteri tufayli, çunki bu unga «barça asabiy holatlarini çiqarib taşlaş» imkonini bergan. Bu uning aktyorlik karerasidagi eng yaxşi rol ekanini aytib, u şunday dedi: «Agar Soniyaga biror narsa yoqmasa, u buni yaşirin tarzda körsatardi. Men istagan narsamni aytiş erkinligini va boşqa odam nima öylaşini öylamaslikni yaxşi körardim». Filmdagi öz karerasi va ekrandagi qiyofasi haqida Filmfare jurnalining 2003-yil sentabr sonida çop etilgan intervyusida Zinta «yoqimtoy va jonli» qiyofasiga barham beriş uçun rolda iştirok etganini qöşimça qildi, bu qiyofa unga yoqmasdi. Unga taklif qilişdan oldin bir neçta aktrisalardan, jumladan, Tabu, Rani Mukerji va Aişwarya Raidan bu rolni öynaş söralgan. Randhir Kapoor Zintaning otasi, biznesmen Gulşan rolini ijro etgan. Bu uning «Mother» (1999) filmi çiqqanidan keyingi birinçi badiiy filmi edi. Hrithik Roşanning filmda qisqa mehmon sifatida iştirok etişi haqida xabarlar tarqalgan.
Irani hamkasblari uni «trendsetter» deb ataşganini aytdi, çunki u öşa paytda katta byudjetli Bollivud filmini suratga olgan birinçi ayol rejissyor edi. «Armaan»ning umumiy işlab çiqariş xarajatlari 100 million rupiy (2026-yilga nisbatan 400 million rupiy yoki 4,2 million AQŞ dollari ekvivalenti) bölgan. Ravi Varman operator bölib işlagan, Yunnus Pathan va Kiran Khanna esa işlab çiqariş dizaynini yakunlagan. Asosiy dekor kasxona bölgani uçun yumşoq kontrast va tarqoq yoruğlik talab etilgan. Xoreograflar Farah Khan, Geeta Kapoor va Saroj Khan bölgan, Kauşal–Moses esa jang sahnalarini boşqargan. Film Mumbay, Mussoorie, Mavrikiy va Sun Cityʼda 82 dan 92 kungaça suratga olingan. 2002-yil oxirida suratga oliş tugagaç, Şiriş Kunder filmni sinxron ovoz yordamida montaj qilgan. Fon musiqasini Raju Singh yozgan. Filmni Aarti Enterprises kompaniyasidan Dineş Gandhi prodyuser qilgan, prokatni esa Eros Entertainment amalga oşirgan.
5Saundtrek
Armaan saundtrekini Şankar–Ehsaan–Loy uçligi yaratgan, qöşiq matnlarini Akhtar yozgan. Vokalda Bachchan, Udit…
Armaan saundtrekini Şankar–Ehsaan–Loy uçligi yaratgan, qöşiq matnlarini Akhtar yozgan. Vokalda Bachchan, Udit Narayan, Mahalakşmi Iyer, Şankar Mahadevan, Alka Yagnik, Şaan, K. S. Çithra, Sonu Nigam, Sunidhi Çauhan, Şreya Ghoşal va Roop Kumar Rathod iştirok etgan. Albom 2003-yil 22-martda T-Series yorliği tomonidan çiqarilgan.
Saundtrek albomi tanqidçilar tomonidan ijobiy qabul qilingan. Bollywood Hungama portali uçun yozgan Joginder Tuteja uni «sinfli mahsulot» deb atagan, u «hammaning qalbiga tegadi». The Hindu gazetasi Şankar–Ehsaan–Loy «ruhlantiruvçi» saundtrek yaratganiga işongan. The Indian Express gazetasining Lalitha Suhasini esa uni öşa yilning eng ajoyib albomlaridan biri deb eʼlon qilgan. Planet Bollywoodʼdan Rakeş Budhu qöşimça qilib yozgan: «“Armaan” uçun Şankar–Ehsaan–Loy öz isteʼdodlarining nega eʼtiborga loyiqligini va ular A. R. Rahman kabi boşqa buyuk bastakorlardan qanday farq qilişini körsatdi».
6Marketing va prokat
«Armaan» öşa yilning eng kutilgan hind filmlaridan biri edi, çunki reklamada uni tajribali ssenariyçi…
«Armaan» öşa yilning eng kutilgan hind filmlaridan biri edi, çunki reklamada uni tajribali ssenariyçi sifatida tanilgan Iraninинг birinçi rejissyorlik filmi sifatida taniştirilgan. Bu tomoşabinlarning filmni körişga bölgan qiziqişini oşirdi. Biroq The Hindu gazetasi muxbiri Suçitra Behal bilan suhbatda Irani filmdan past kutişlari borligini va uning tijoriy natijasi haqida xavotirlanayotganini aytgan. Tarğibot doirasida 2003-yil aprelida Mumbayda bölib ötgan matbuot anjumanida rasmiy veb-sayt işga tuşirilgan. Rediff.com saytidagi maqolada Subhaş K. Jha odamlarning oğzaki fikrlariga köra filmni «thanda» (tarj. «sovuq») film deb taʼriflaganini yozgan.
«Armaan» 2003-yil 16-mayda premyerasi bölib ötgan va ertasi kuni 2003-yilgi Kann kinofestivalida namoyiş etilgan. Film Hindistonning 195 ta ekranida çiqarilgan va birinçi kunida 7,5 million rupiy (78 000 AQŞ dollari) yiğgan, bu Filmfare jurnali tomonidan past natija deb baholangan. Birinçi hafta yakuniga kelib film 39,4 million rupiy (410 000 AQŞ dollari) yiğgan. Çet eldagi prokatning ikkinçi haftasida «Armaan» AQŞda 296 702 dollar, Buyuk Britaniyada esa 691 121 dollar yiğgan. Box Office India maʼlumotlariga köra, film dunyo böylab jami 149,5 million rupiy (1,6 million AQŞ dollari) yiğgan va tijoriy muvaffaqiyatsiz deb topilgan. Bu film Iraninинг yagona rejissyorlik loyihasi bölib qolmoqda, u hozirda ssenariyçi sifatida işini davom ettirmoqda.
«Armaan» keyinçalik 30-iyunda NTSC keng ekran formatida bitta diskli töplam şaklida DVD körinişida çiqarilgan.
7Tanqidiy munosabat
Çiqqan paytida «Armaan» tanqidçilar tomonidan aralaş qabul qilingan. Aktyorlar ijrosi (asosan Bachchan va…
Çiqqan paytida «Armaan» tanqidçilar tomonidan aralaş qabul qilingan. Aktyorlar ijrosi (asosan Bachchan va Zintaniki) keng maqtalgan. Biroq tanqidçilar Iraninиг rejissyorligini, filmning sekin surʼatini va syujetning yangilik yetişmasligini qoralagan. The Tribune gazetasining Sanjeev Singh Bariana filmning texnik jihatlaridan taassurot olgan va Zintani «hammadan ustun çiqqani» uçun maqtagan. Komal Nahta öz şarhida film va 2002-yilgi «Sanjivani» teleseriali örtasidagi öxşaşlikni qayd etgan, u serialda ham asosiy dekor kasxona bölgan. Mid-Day uçun yozgan Khalid Mohamed Iraninинг samimiyligini taʼkidlagan, ammo natijaga tanqidiy yondaşgan. Şu bilan birga u Baççanni «ayb topib bölmas» deb maqtagan va Zintani «ruhi kötarinki, sahna öğrisi, manik kayfiyat özgarişlarini mohirona ijro etgan» deb atagan. Hindustan Times gazetasining Vinayak Çakravorty ham şunga öxşaş fikrda bölgan. U şarhida filmda Zintaning ijrosidan taşqari «yozişga arziydigan heç narsa yöq» deb yozgan, Zintaning ijrosi esa «ssenariyni va umuman filmni egallab olib, aldamçi quvnoq, ammo manipulyator xotin sifatida ajoyib öyin körsatgan». Dineş Raheja Zintani filmning asosiy jozibasi deb atagan, Anil Kapoor va Randhir Kapoorning ijrosini ham ijobiy baholagan, bu ijro tomoşabinni «yaxşi aktyorlik bilan Kapoor familiyasi örtasida boğliqlik» haqida öylaşga undaşini yozgan.
Screen gazetasining Deven Sharma «Armaan»ni «kasb egasining öz kasbiga va öziga sadoqati haqida haqqoniy tasvir» deb taʼriflagan va «sekin surʼatga qaramay, yurakni ezadi» deb yozgan. Aktyorlar haqida u şunday deb yozgan: «Tört asosiy aktyor öz rollaridan ustun çiqqan va ajoyib ijro körsatgan». The Hindu gazetasining Ziya Us Salam Iraninинг rejissyorligi haqida kuzatgan: «Uning yöllari hurmatga sazovor, replikalari takrorlaşga arziydi, sezgirligi taqlid qilişga loyiq. Biroq haddan taşqari maqtovdan saqlanaylik, çunki uning debyut loyihasi “Armaan”da ham qoronğu lahzalar bor, xuddi quvonçli lahzalar bölgani kabi». U şuningdek Singhning «bosiqlik va yoqimli» ijrosini hamda Zintaning «jonli va mustahkam» ijrosini maqtagan, uni «hiyla-nayrang bilan aybsizlikni qöşgan, ahmoq va rejali buzilgan erkatoy bola» sifatida körsatgani uçun «deyarli mukammal» deb baholagan. Sify saytida film «közga yoqimli» va yaxşi syujetli «tomoşabop film» deb atalgan. Şarhlovçi Iraniни Amitabh Bachchan va Anil Kapoor karerasining «eng yaxşi lahzalarini» oçib bergani uçun maqtagan va Zintaning ekrandagi mavjudligiga eʼtibor qaratib, uning «gözallik va aktyorlikni birlaştira oladigan aktrisalardan biri ekanini» isbotlaganini taʼkidlagan.
The Times of India gazetasining Jiteş Pillai «Armaan»ga nisbatan ikkilanib qaragan; u filmning «böğuvçi surʼatini» tanqid qilgan, ammo ssenariyning işonçliligini, operatorlik işini va aktyorlarni yuqori baholagan. U Baççanni «ajoyib», Kapoorni «birinçi darajali» deb atagan, Singhni esa kam rivojlangan rolga qadr-qimmat bağişlagani uçun, Zintani esa rolga «kuç, ğayrat va komik vaqt tuyğusi» qöşgani uçun maqtagan. Rediff.com tanqidçisi Deepa Gumaste filmni keskin tanqid qilgan, aktyorlar ijrosi unga yoqmagan va umumiy mahsulotni «maqsaddan ança uzoq» deb topgan. Filmga ikki yulduz bergan Outlook gazetasining Namrata Joşi uni umidsizlantiruvçi deb topgan va uni 1960-yilgi «Dil Apna Aur Preet Parai» filmi bilan soliştirib, «Armaan» faqat hikoyani takrorlaydi, faqat boşqaça yakun bilan, deb yozgan. Bollywood Hungamaʼdan Taran Adarş aktyorlik ijrosini maqtagan, ammo filmning «köp narsani xohlaşga qoldirişini» yozgan: «Mazmun… oğir yulduzlar tarkibiga mos kelmaydi, bu esa öz navbatida filmning biznesiga taʼsir qiladi». Mid Day gazetasida Narendra Kusnur boşqa şarhida filmni juda sekin deb baholagan, ammo aktyorlar ijrosini yoqtirgan.
BBCʼdan Maniş Gajjar Iraninинг «xuddi şu formulaga qaytganini… yangilik va şijoat qöşganini» olqişlagan, Kapoorning «eng yaxşi» ijrosini, Zintaning «ajoyib aktyorligini» va Baççanning «ajoyib ijrosini» alohida maqtagan. Varietyʼdan Derek Elley Baççanni filmning asosiy nomi deb atagan, ammo uning ijrosi boşqa yetakçi aktyorlar tomonidan deyarli soyada qolganiga işongan va qöşimça qilgan: «Bollivud kuzatuvçilari bu yaxşi yozilgan asarga eʼtibor berişlari kerak». U Zintaning rang-barang ijrosini alohida taʼkidlagan va «arxetipik yomon ayolni öynasa-da, öz-özidan mahliyo Soniyani deyarli hamdardlikka loyiq xarakterga aylantira oladi, uning bola va vamp örtasidagi rolini ijro etişidagi jonli tabiiylik tufayli» deb yozgan. Deepa Gahlot yozgan: «Anil Kapoor har doimgidek samimiy, ammo çarçagan körinadi. Preity Zinta dahşatli “Klopatra” kiyimida jiğibiyron va ğaşni keltiradi, Gracy Singh esa butunlay rangsiz». U Baççanni «ahamiyatsiz rolga» jalb qilinganidan norozi bölgan, bu rolda uni yöq qilib, keyin şabbox sifatida aylantirib yurişgan. Stardust jurnalidagi şarhda muharrir Ram Kamal Mukherjee butun filmni «oldindan aytiş mumkin va baʼzan zerikarli» deb topgan va buni ssenariy hamda Iraninинг rejissyorligiga boğlagan.
Matn: maqola tarjimasi «Armaan (2003 film)» — inglizça Vikipediya, litsenziya CC BY-SA 4.0. Kadrlar va poster: TMDB.