«Armageddon» — Yerga yaqinlaşayotgan ulkan asteroid haqidagi fantastik boevik. NASA direktori Dan Truman asteroidni töxtatişning yagona yöli — uning yuzasini burğulab, içiga yadro bombasini portlatiş ekanini aniqlaydi. Şu maqsadda u maşhur neft burğulovçisi Garri Stemperga murojaat qiladi. Stemper xavfli kosmik missiyani boşqarişga rozi böladi, lekin şart qöyadi: missiyada uning öz brigadasi ham birga uçsin.
Rejissyor — Michael Bay, ssenariy muallifi — Jonathan Hensleigh, musiqasini Trevor Rabin yozgan. Boş rollarda Bruce Willis, Ben Affleck, Liv Tyler, Steve Buscemi, Billy Bob Thornton va Michael Clarke Duncan. Filmni Touchstone Pictures studiyasi prokatga çiqargan. AQŞda 1998-yil 1-iyulda namoyiş etilgan. Film 1998-yilning eng köp kassa yiğgan filmi böldi va «Oskar» mukofotiga törtta nominatsiyada nomzod böldi.
1Rollarda
Bruce Willis, Steve Buscemi, Liv Tyler
·Ensiklopediyadan
«Armageddon» (ingl. Armageddon) — Maykl Bey rejissyorligida suratga olingan, Jerri Brukxaymer prodyuserligidagi va Touchstone Pictures tomonidan prokatga çiqarilgan 1998-yilgi amerikalik fantastik film. Filmda NASA tomonidan Yerga yaqinlaşayotgan asteroidga yuborilgan burğulovçilar guruhi haqida hikoya qilinadi. «Freedom» va «Independence» kosmik kemalari sifatida «Atlantis» va «Columbia» kemalari suratga olingan.
Film tijorat jihatdan muvaffaqiyatli böldi, 1998-yildagi eng köp kassa yiğgan film böldi hamda Touchstone Pictures tomonidan çiqarilgan eng köp kassa yiğgan film böldi. Film tanqidçilardan aralaş şarhlar oldi va «Oskar» mukofotiga «Eng yaxşi qöşiq», «Eng yaxşi ovoz», «Eng yaxşi ovoz effektlari montaji» hamda «Eng yaxşi vizual effektlar» nominatsiyalarida törtta nomzodlik oldi.
2Syujet
Yer meteorit yomğiriga duçor böladi — Finlyandiyadan AQŞning Ğarbiy qirğoğigaça bölgan butun hudud…
Yer meteorit yomğiriga duçor böladi — Finlyandiyadan AQŞning Ğarbiy qirğoğigaça bölgan butun hudud meteoritlar bilan ommaviy bombardimon qilinadi; bu bombardimon natijasida «Atlantis» kemasi halok böladi va Nyu-York şahrining bir qismi vayron böladi. Maʼlum bölişiça, Yerga Texas hajmidagi ulkan asteroid yaqinlaşmoqda. NASA mutaxassislari asteroid 18 kundan keyin Yerga tuşişini aniqlaydi va u qayerga tuşmasin, töqnaşuv natijasida sayyoradagi barça hayot yöq qilinişini aytadi. NASA ning taşabbuskor direktori qutqariş imkoniyatlarini körib çiqadi, lekin doktor Ronald Kuinsi asteroidni içkaridan portlatişni taklif qilmagunça barça variantlarni rad etadi. Asteroidga taşqaridan hujum qiliş uning yönalişini özgartirmaydi, lekin unga quduq burğulab, 800 fut (taxminan 244 metr) çuqurlikka atom bombasini joylaştirib portlatilsa, asteroid ikki bölakka bölinadi va ular Yerdan xavfsiz masofada ötib ketadi. Olimlar Marsda foydalaniş rejalaştirilgan «Armadillo» burğulaş qurilmasini tayyorlaydilar. Biroq burğulaşning barça nozik jihatlarini bilmagani uçun ular maşinani tekşiriş uçun uning ixtiroçisi — meros bölib ötgan neft burğulovçisi, dunyodagi eng yaxşilardan biri Garri Stemperni çaqirişga majbur böladilar.
NASA söroviga kelganda Janubiy Xitoy dengizidagi neft platformasida işlayotgan Stemper kattalar yoşidagi qizi Greys bilan birga Xyustonga keladi, vaziyat bilan tanişgaç, yordam berişga qaror qiladi. Biroq qurilmani közdan keçirib, u bir qator xatolarni topadi, NASA va Dan Trumanni missiyaga notöğri tayyorgarlik körganlikda tanqid qiladi hamda yordamçilaridan iborat brigada bilan özi kosmosga uçişga qaror qiladi. Ularning köpçiligining qonun bilan muammolari va murakkab xarakteri bor, lekin Stemper ularga töliq işonadi. Uzoq maşğulotlardan keyin guruh ikki jamoaga bölinadi. Ikkinçi jamoaga rahbar qilib Stemper qizi Greysning sevgilisi Ey Jey Frostni tayinlaydi, uni qizini hasad qilgani uçun yoqtirmaydi va doimo tanqid qiladi (NASA xodimlari kelişidan oldin u hatto platforma böylab uni ov miltiği bilan quvgan edi). NASA uçuvçilari boşçiligidagi jamoalar X-71 turidagi ikkita tajribaviy «Şattl»da, «Freedom» (ingl. Freedom) va «Independence» (ingl. Independence) nomlari bilan asteroidga yaqinlaşişlari kerak. Rejaga köra, ular rus orbital stansiyasi «Mir»da yoqilği quyişlari, u yerda esa 1,5 yildan beri yolğiz navbatçilik qilayotgan rus kosmonavti — polkovnik Lev Andropov bor, keyin Oyni aylanib ötib asteroidga qönişlari, quduq burğulaşlari, zaryadni joylaştirib, asteroiddan çiqib, masofadan portlatişlari kerak. Bularning hammasi asteroid «nol çegarasi»dan ötişidan oldin bajarilişi kerak, undan keyin Yer bilan töqnaşuv muqarrar böladi.
«Şattl»lar belgilangan vaqtda uçib, «Mir» stansiyasiga yetib boradi, u yerda Andropov kosmonavtlarga baklarni töldirişga yordam beradi. Biroq eskirgan uskunalar sababli stansiyada qisqa tutaşuv yuz berib, yonğin çiqadi. Faqat Andropovning qatʼiy harakatlari tufayli astronavtlar tirik qoladi (sönggi daqiqada Lev yoqilği bölinmasida qolib ketgan Ey Jeyni qutqaradi) va stansiya portlab, bölaklarga bölinişidan oldin uni tark etadilar. Ular Oyni aylanib ötib, zarur tezlikni oladilar, lekin asteroid atrofida uçayotgan parçalar bulutiga tuşib qolişadi: NASA Oy tortişiş kuçi parçalarni öziga tortadi deb kutgan bölsa-da, ularning soni baribir ulkan bölib qoladi. «Independence» parçalardan qoçişga urinib, yönalişidan çetga çiqadi, teşiklar oladi va asteroidga urilib ketadi; «Independence»ning ikki uçuvçisi — Oskar va Nunan halok böladi (Ey Jey, Bugay va Lev omon qoladi). Ey Jeyning nomzodi Greys yangilikdan larzaga tuşadi, uning sevgilisi butun ekipaj bilan birga halok bölgan deb öylaydi. «Independence»ning omon qolgan astronavtlari burğulaş qurilmasi örnatilgan maşinani çiqarib, ferritli qattiq plitaga qöngan «Freedom» tomon yöl oladi, şu sababli na burğulaşni boşlaş, na Yer bilan normal aloqa örnatiş mumkin emas. Stemper bitta maşina bilan bunday jinsda quduq burğulaş uçun resurslari yetmasligini tuşunadi, lekin baribir işni boşlaydi, çunki aks holda Yer albatta halok böladi. Yerda voqea haqida bilib, AQŞ prezidenti bombani asteroid yuzasida portlatişni buyuradi, garçi bu falokatni oldini olmasligi maʼlum bölsa ham. Polkovnik Sharp bilan janjaldan söng Stemper bomba taymeri haqida bilib oladi va Şarpni uni öçirişga köndiradi. Jamoa burğulaşni davom ettiradi, lekin tez orada burği «gaz çöntagi»ga urilib, portlaş butun qurilmani vayron qiladi va Maks halok böladi. Umidsizlikka tuşgan Stemper radio orqali missiya muvaffaqiyatsiz tugaganini eʼlon qiladi va Yerda vahima boşlanadi, bunga yana bir asteroid parçasi Parijning katta qismini vayron qilgani sabab böladi.
Yordamga «Independence»dan omon qolganlar ikkinçi burğulaş qurilmasida keladi, uning dvigatellarini Lev taʼmirlagan edi. Birlaşgan jamoa kerakli çuqurlikka yetişga muvaffaq böladi, lekin zilziladan keyin bombaning avtomatikasi şikastlanadi va yana bir odam — uçuvçi Gruber halok böladi. Bombani qölda portlatiş kerak böladi. Qahramonlar qurʼa taşlaşadi va u Ey Jeyga tuşadi. Stemper yigitni kuzatib qöyişni taklif qiladi, lekin yuzaga çiqqaç, tösatdan uning skafandridan kislorod şlangini yulib oladi va Ey Jeyni liftga itaradi. U Ey Jeyni öziga öğli kabi bölib qolganini tan oladi, uning Greys bilan töyiga duo qiladi va qizi bilan videoaloqa orqali xayrlaşadi. «Freedom» asteroiddan uçib ketadi, yolğiz qolgan Stemper «nol tösiq»dan ötişdan bir neça soniya oldin bombani portlatadi; köz oldidan Greys va uning Ey Jey bilan töyi haqidagi xotiralar ötadi. Portlaş asteroidni ikkiga böladi, yirik parçalar Yerdan ötib ketadi, mayda parçalar esa buğlanadi yoki atmosferada yonib ketadi. Yer qutqariladi, «Freedom» şattli muvaffaqiyatli qönadi. Yerga burğulovçilar Ey Jey, Çik, Bugay va Rokxaund, polkovnik Sharp, uçuvçi Uolls hamda kosmonavt Andropov qaytadi. Parvozga har tomonlama yordam bergan Dan Truman Ey Jeydan Stemperning skafandridan olingan, ekspeditsiyaning şiori — «Butun insoniyat uçun» (ingl. For All Mankind) yozilgan naşivkani oladi.
Filmning oxirida Ey Jey Greys Stemperga uylanadi, töylarida esa sobor birinçi qatorida operatsiyada iştirok etgan ekipaj aʼzolarining halok bölganlarining suratlari körgazmaga qöyiladi.
3Rollarda
Bryus Uillis — Garri Stemper, neft burğulovçilari brigadasi…

Bryus Uillis — Garri Stemper, neft burğulovçilari brigadasi boşliği
Billi Bob Torton — Dan Truman, NASA direktori
Liv Tayler — Greys Stemper, Garrining qizi va Ey Jeyning nomzodi
Ben Affleck — Ey Jey Frost, burğulovçi, Greysning sevgilisi
Uill Patton — Charli (Çik) Çapple, burğulovçi, sobiq desantçi
Peter Stormare — polkovnik Lev Andropov, rus kosmonavti, «Mir» stansiyasi komandiri
Kit Devid — general Kimsi, AQŞ mudofaa vaziri
Owen Wilson — Oskar Çoy, burğulovçi, geolog
Uilyam Fixtner — polkovnik Uilyam Sharp, NASA uçuvçisi, asteroidga ekspeditsiya boşliği
Jessica Steen — Dženifer Uolls, NASA uçuvçi-instruktori
Jason Isaacs — Ronald Kuinsi, astrofizik olim
Ken Hudson Campbell — Maks Lennert, burğulovçi
Grayson McCouç — Gruber, NASA uçuvçisi
John Mahon — Karl, havaskor astronom
Steve Buscemi — Valter Rokxaund, burğulovçi, kimyogar va geolog
Maykl Klark Dunkan — Bugay (Ayiq), burğulovçi
Clark Brolly — Nunan, burğulovçi
Judith Hoag — Denis, Charli Çapplning sobiq xotini
Chris Ellis — Klark, NASA parvoz rahbari
Çony Smith — Redhead
Jackson Michael — qöşiqçi
Christian Clemenson — ğöldiraydigan yigit
Grace Zabriskie — Karlning xotini
Udo Kier — NASA astronavtlar tayyorgarlik markazining psixiatri (epizod)
Maykl Bey — havaskor astronom (epizod, kameo)
4Suratga oliş guruhi
Rejissyor — Maykl…
Rejissyor — Maykl Bey
Ssenariy — Jonathan Hensleigh, J. J. Abrams, Tony Gilroy, Robert Roy Pool, Shane Salerno
Prodyuserlar — Maykl Bey, Jerry Bruckheimer, Gale Anne Hurd
Operator — John Sçwartzman
Kompozitorlar — Trevor Rabin, Harry Gregson-Williams
5Kassa yiğimlari
«Armageddon» 1998-yil 1-iyulda AQŞ va Kanadadagi 3127 ta kinoteatrda prokatga çiqarildi. U dam oliş kunlari…
«Armageddon» 1998-yil 1-iyulda AQŞ va Kanadadagi 3127 ta kinoteatrda prokatga çiqarildi. U dam oliş kunlari umumiy 36 mln dollar bilan kassada birinçi örinni egalladi. AQŞ va Kanadada 201,6 mln dollar, boşqa hududlarda 352,1 mln dollar yiğib, umumiy 553,7 mln AQŞ dollari miqdorida daromad keltirdi.
6Tanqid
Amerikalik kinotanqidçilarning filmga munosabati asosan salbiy böldi. Ijodkorlarning fizika qonunlariga juda…

Amerikalik kinotanqidçilarning filmga munosabati asosan salbiy böldi. Ijodkorlarning fizika qonunlariga juda erkin munosabatda bölganiga eʼtibor qaratildi. Filmda tasvirlangan «Mir» orbital stansiyasi texnik jihatdan juda savodsiz körsatilgan: bortida atigi bitta kosmonavt bölişi bilan birga, u katta yoqilği zaxirasiga («kislorod») ega va tez aylaniş orqali sunʼiy tortişiş kuçini hosil qila oladi. Amerikaning eng maşhur kinotanqidçisi Rojer Ebert «Armageddon»ni özining eng yoqtirmaydigan filmlari röyxatiga kiritib, u «közimizni, quloqlarimizni, miyamizni, soğlom aqlimizni va kundalik hayotdan çalğiş istagimizni ranjitadi», deb yozgan.
Filmda ança jiddiy xatolar töplangan. Ulardan biri — qattiq yoqilğili kuçaytirgiçlarning taşqi yoqilği baki bilan bir vaqtda «Şattl»dan ajralişi: aslida bak yana 7 daqiqa davomida «Şattl»ning özidagi 3 ta asosiy kislorod-vodorod dvigatellariga yoqilği berişi kerak. Şuningdek, mualliflar «Şattl»larning yoqilğisi kislorod ekanini va ular buni quyiş uçun rus stansiyasi «Mir»ga uçib kelganini taʼkidlaganlar — xato şundaki, quyiş suyuq kislorod bilan amalga oşirilgan, «Mir»da esa u bölişi mumkin emas edi.
Ukrainalik kosmonavt Leonid Kadenyuk: «„Armageddon“ men AQŞda tayyorgarlikdan ötayotganimda köz oldimda suratga olingan. Bir kuni biz Kanaveral burnidagi navbatdagi maşğulotga keldik, u yerda suratga oliş ketayotgan edi. Bizning „Columbia“ kemamiz bu filmda tirik dekoratsiya bölib xizmat qildi. Filmning ğoyasi juda yaxşi va dolzarb. Lekin filmning özini men juda yomon qabul qildim. Juda köp portlaşlar bor edi, bunday narsa bölmaydi. Ular rus orbital stansiyasini va papaxli polkovnikni körsatişdi — bu menga yoqmadi. Aslida, amerikalik astronavtlar rus kosmonavtlariga katta hurmat bilan qaraşadi», deydi.
Rus kosmonavtika tarixçisi Anton Pervuşin filmni qisqaça tavsiflagan: «Fizika qonunlari va oddiy mantiqqa aniq eʼtiborsizlik… Stansiyada sunʼiy tortişiş kuçi işlaydi, bu yo «Mir»ning uzluksiz va juda tez aylanişini (uning konstruktiv xususiyatlari tufayli imkonsiz), yo fantastik gravitatorlar mavjudligini anglatadi. Stansiya böylab yarim mast kosmonavt Lev Andropov aylanib yuradi, u amerikalik hamkasblaridan farqli ölaroq ança maʼlumotli körinadi — axir u «Mir»da 18 oy yaşagan, ular esa stansiyani yarim soat içida buzib taşlaşgan. Kosmosdagi ajoyib akustika va taʼsir kuçiga teng bölgan qarşilik kuçining yöqligi haqida esa gapirmasam ham böladi».
Film «Oltin malina» mukofotiga yettita nominatsiya bilan tanlangan, jumladan «eng yomon film» nominatsiyasida ham. Lentaga esa atigi bitta mukofot berildi — 1998-yilda «eng yomon erkak roli» uçun Bryus Uillis mukofotga sazovor böldi.
Ben Affleckning sözlariga köra, rejissyor Maykl Bey u ssenariyda nega astronavtlar burğulaşni örganmasdan, aksinça burğulovçilar astronavt bölişlari sababini söraganida, uni qöpol tarzda öz ishi bilan şuğullanişga çaqirgan. 2013-yil aprelda Bey köplab faktik xatolarni oqlaşga urinib, işlab çiqaruvçi studiya suratga oliş guruhiga na resurs, na vaqt berganini (jami 16 hafta) aytgan.
…Butun filmni 16 hafta içida suratga olişimiz kerak edi. Bu juda katta ish edi, filmga nisbatan adolatsiz. Agar uçinçi qismni qayta işlay olganimda edi — lekin studiya filmni bizdan butunlay olib qöydi va bu dahşatli edi. Bizning effektlar muharririmiz asabiy buzilişga uçradi va uning işini men tugatişim kerak edi. Men Jeyms Kemeronga qönğiroq qilib söradim: «Bu effektlar bilan özing şuğullanganingda qanday böladi?» Lekin film yaxşi çiqdi.
7Kadrlar
4
1 · TMDB
2 · TMDB
3 · TMDB
4 · TMDB8Öxşaş filmlar
Matn: maqola tarjimasi «Армагеддон (фильм, 1998)» — rusça Vikipediya, litsenziya CC BY-SA 4.0. Kadrlar va poster: TMDB.



