Voqea XXIII asrda bölib ötadi. Korben Dallas — sobiq maxsus agent, hozir taksi haydovçisi bolib işlaydi va hayotdan özgariş kutmaydi. Hammasi uning maşinasiga Lilu ismli musofir qiz tuşgan paytda özgaradi. Lilu insoniyatni qutqarişga qodir yagona mavjudot. Ikkalasi yaqinlaşib kelayotgan yovuzlikni toxtatişi va galaktikalararo uruşning oldini olişi kerak.
«The Fifth Element» filmini Luc Besson suratga olgan, boş rollarni Bruce Willis, Gary Oldman, Milla Jovovich va Chris Tucker ijro etgan. Bu ilmiy-fantastik jangovor film bolib, unda komediya elementlari bor. Studiya — Gaumont. Jahon premyerasi 1997-yil 7-mayda Kann kinofestivalida bölib ötgan, film 1997-yilda prokatga çiqqan. Byudjeti 90 million dollarni taşkil etgan.
1Treylerlar
▶2Rollarda
Bruce Willis, Gary Oldman, Milla Jovovich
·Ensiklopediyadan
Beşinçi element (ingl. The Fifth Element, sözma-söz «Beşinçi stixiya», fr. Le Cinquième élément) — kultli amerika-fransuz ilmiy-fantastik jangovor filmi, unda komediya unsurlari bor. Film ingliz tilida rejissyor Lyuk Besson tomonidan 1996-yilda «Gaumont» va «Columbia Pictures» studiyalarida suratga olingan. Jahon premyerasi 1997-yil 7-mayda Kann kinofestivalida bölib ötgan. Film 1997-yilda prokatga çiqqan.
Filmning syujeti XXIII asrda bölib ötadi. Markaziy voqea — Yer sayyorasini qutqariş. Bu vazifa avval spetsnaz agenti bölgan taksi haydovçisi Korben Dallasga (Brus Uillis) yuklanadi, çunki uning maşinasiga Lilu ismli qiz (Milla Yovoviç) tuşib qoladi. Dallas va Lilu Yerni yaqinlaşib kelayotgan halokatli kosmik mavjudotning hujumidan himoya qiliş uçun törtta sirli toşni topişlari kerak.
Filmning byudjeti 90 million dollarni taşkil etgan. Ekranga çiqqan paytida bu eng qimmat Yevropa filmi edi. Xalqaro prokatda esa u 2011-yilda «1+1» filmi çiqqunça eng köp daromad keltirgan fransuz filmi bölib qoldi.
3Prolog
1914-yil, Misr. Yevropalik olim, uning yoş yordamçi talabasi va mahalliy fellah bolalari guruhi çekka çöldagi…

1914-yil, Misr. Yevropalik olim, uning yoş yordamçi talabasi va mahalliy fellah bolalari guruhi çekka çöldagi ibodatxonani tadqiq qilmoqda. Ibodatxonani qadimiy kult xizmatkori — ruhoniy qöriqlaydi. Bu kult mondoşavanlar (ingl. Mondoşawans) deb ataladigan qadimgi musofirlar irqi tomonidan yaratilgan. Olim ruhoniy saqlayotgan sirning yeçimiga juda yaqinlaşadi, şu sababli ruhoniy uni zaharlaşga qaror qiladi. Şu paytda sayyoraga mondoşavanlarning özi keladi va ruhoniyga, binodagi muqaddas narsalarni olib ketiş uçun kelganliklarini aytadi, çunki Yerda keng kölamli uruş — Birinçi jahon uruşi avj olgani sababli ularni şu yerda saqlaş xavfli bölib qolgan. Muqaddas narsalar — turli stixiya belgilari tuşirilgan törtta toş va maxsus haykal-sarkofag bölib, ular har 5000 yilda Galaktikaning Yer sektorida paydo böladigan Mutlaq Yovuzlik bilan kuraşiş uçun möljallangan. Bu yovuzlik haqida bitta narsa maʼlum: agar uni yengişga ulgurilmasa, Yoruğlik Zulmatga aylanadi, Hayot esa abadiy Ölimga aylanadi. Mondoşavanlar suhbatiga öz vaqtida aralaşmagan olim musofirlar tomonidan behuş holatga keltiriladi. Qörqib ketgan yordamçisi esa şunday voqea keltirib çiqaradiki, natijada musofirlar missiyasi boşliği ibodatxonada qamalib qoladi, lekin ulgurib ruhoniyga ibodatxona kalitini topşiradi. Musofirlar esa qaytib kelişni vaʼda qilib uçib ketadi («300 yildan keyin, Yovuzlik kelganda — biz ham qaytamiz»).
4Asosiy syujet
Uzoq kelajak, 2263-yil. Galaktikaning Yer sektorida yonayotgan şar paydo böladi (aynan öşa Mutlaq Yovuzlik).…

Uzoq kelajak, 2263-yil. Galaktikaning Yer sektorida yonayotgan şar paydo böladi (aynan öşa Mutlaq Yovuzlik). Yovuzlikning paydo bölişini kuzatayotgan Yerning jangovar kosmik kemalari sirt harorati kabi maʼlumotlarni ololmaydi: bir datçik plyus million daraja, boşqasi minus beş ming daraja körsatadi. Odamlar uni öz jangovar kemasidagi qurol bilan yöq qilişga urinadi, lekin behuda. Şar ularning hujumlaridan faqat kattalaşadi («Yomonlik yomonlikni köpaytiradi»). Astrofenomenolog va ruhoniy Vito Kornelius Yer Ittifoqi prezidentiga Yovuzlikni yöq qilişning yagona yölini aytib beradi. Şu orada mondoşavanlarning elçilari Yerga beş Element olib kelmoqda, lekin yölda ularning kemasi mangalorlar — kosmik yollanma askarlar — hujumiga uçrab, yöq qilinadi. Syujetdagi noaniq işoralarga köra, bu jangovar, lekin unçalik aqlli bölmagan irq odamlarga öxşab niqoblana oladi. Ular avval odamlardan ezuvçi harbiy mağlubiyatga uçragan va partizan uruşiga ötgan. Mangalorlar Yer qurol fabrikanti Jan-Batist Emanuel Zorg (Gari Oldmen) tomonidan yollangan. Zorg esa öz navbatida Yovuzlik Sferasining qöğirçoği hisoblanadi. Zorg halokat joyidan tört Elementni olişni umid qilgan va mangalorlarga öz qurol fabrikasining ilğor mahsuloti — özi yönaltiriladigan köp funksiyali ZF-1 hujum avtomatini vaʼda qilgan. Lekin maʼlum böladiki, mondoşavanlar ehtiyot bölişgan: avariyada yaxşi saqlanib qolgan toşlar solingan quti böş çiqadi. Ğazablangan Zorg odamlariga qurol solingan konteynerlarni qaytarib olişni buyuradi, lekin mangalorlar tovon talab qiladi. Zorg ularga bitta quti qoldirib, xonadan çiqib ketadi va mangalorlarga qurolning barça funksiyalarini töliq tuşuntirib bermaydi. Mangalorlar esa kör-körona tajriba qilib, tasodifan özlarini portlatib yuborişadi.
Yer olimlari halokat joyidan biron bir mavjudotning qoldiqlarini yiğişadi. Ulardan faqat zirhli qölqop kiygan bitta qöl saqlanib qolgan. Olimlar DNKni ajratib olib, Beşinçi Elementni qayta tiklaşga muvaffaq bölişadi. Natijada ular gözal qiz — Lilu (Milla Yovoviç) bölib çiqadi. U tuşunarsiz tilda gapiradi va favqulodda kuçga ega. Notaniş muhitdan qörqqan qiz laboratoriyadan qoçib, baland binodan sakrab tuşadi va tasodifan taksi haydovçisi Korben Dallasning (Brus Uillis) uçuvçi maşinasiga tuşadi. Dallas şaxsiy hayotidagi muammolar va moliyaviy qiyinçiliklarga botgan edi. Korben qizni taʼqibdan qutqarib, Lilu iltimosiga köra uni ruhoniy Kornelius huzuriga olib boradi. Haydovçi qiz bilan flirt qilişga urinadi, lekin qiz uning talablarini qatʼiy rad etadi. Ruhoniyning huzurida Lilu maxsus videoensiklopediya orqali inson madaniyati va tarixi böyiça tezlaştirilgan kursni ötadi, ammo töliq emas.
Lilu ruhoniyga Elementlarni qayerdan oliş kerakligini aytadi. Şu vaqtning özida mondoşavanlar bu haqda diplomatik kanallar orqali Yer Ittifoqi hukumatiga xabar berişadi. General Manro maslahatiga köra, prezident bu maqsadda Korben Dallasdan foydalanişga qaror qiladi, çunki u ilgari elita qöşinlarida xizmat qilgan edi. Korben generaldan deyarli majburan topşiriq oladi: u «Flostan Pareydays» sayohat-kosmik-kemasi-grand-otelga yöl olişi kerak. Bu kema Ajdar yulduz turkumidagi Flostan sayyorasi yaqinida aylanib yuradi. U yerda Korben mondoşavanlar agentidan qolgan tört Elementni olişi lozim. Şu maqsadda harbiylar Korben Dallasga lotereyada ikki bepul çipta — Flostanga çiptalar yutuğini sozlaydi va ommaviy axborot vositalarida Korben Dallas ularni yutgani eʼlon qilinadi. Bu çiptalarga yana uçta tomon daʼvogarlik qiladi: 1) Vito Kornelius, u öz vazifasini bajarişni orzu qiladi; 2) Zorgning agenti, u Elementlarni yöq qilmoqçi; 3) Korbenga öxşab niqoblangan mangalorlar, ular kurort aholisini garovga olib, Elementlarni ham egallamoqçi, lekin endi Zorgni şantaj qiliş maqsadida. Ularning hammasi özini Korben Dallas deb körsatadi (faqat ruhoniy bundan mustasno, uning örniga yordamçisi Devid ketişi kerak edi), ammo asl Korben bu çalkaşliklar natijasida baribir qimmatli joylarni oladi va Lilu bilan birga uçib ketişni rejalaştiradi. Kosmoportʼda Korbenni yana bir jihatdan hayratlanarli köngiloçar radioşou boşlovçisi Ruby Rod (Kris Taker) kutib oladi. U Korbenning sayohatidan sensatsiya yasaş maqsadida unga yopişib oladi.
Flostan sayohat laynerining xavfsizligidagi turli «teşiklar» tufayli ruhoniy Kornelius va niqoblangan mangalorlar kemaga «zayets» sifatida çiqib olişadi. Zorgning agenti kemaga çiqa olmaydi, şuning uçun Zorg nomuvaffaqiyatli yordamçisini uning jihozidagi portlovçi moddani işga tuşirib, yöq qiladi.
Kosmolayner start oladi va Flostan tomon yölga çiqadi.
Xodimlarining muvaffaqiyatsizliklaridan jahli çiqqan Zorg Flostanga şaxsiy qiruvçi samolyotida, göyo taʼmirlaş uçun uçib keladi. Korben va Lilu oper diva Plavalaguna — mondoşavanlar agenti bilan uning kontsertidan keyin uçraşişlari kerak. Muhtaşam sahnada xorijlik diva juda baland notalar çiqarayotgan paytda mangalorlar uning kayutasini talon-taroj qilib, Elementlarni topişga urinadi. Lekin ularga Lilu hujum qiladi. Oxirida, jang tugaşiga yaqin, Zorg ventilyatsiya şaxtasida Liluni ZF-1 avtomatidan öqqa tutib, toşlar solingan qutini egallaydi va şundan keyin mehmonxona-kemani minalaydi. Şaxsiy kemasida jönab ketgaç, u uşbu qutida ham Elementlar yöqligini bilib, ğazabda orqaga qaytadi.
Mangalorlar «Jannat»da qirğin va otişma uyuştirişadi. Ölimga yaqin yaralangan Plavalaguna ölişdan oldin Dallasga toşlar uning tanasi içiga yaşirilganini aytadi. Dahşatga tuşgan şoumen Ruby reportajni davom ettirib baqirayotgan paytda, Korben toşlarni ölgan divaning tanasidan oladi, mangalor yollanma askarlar bilan jangga kirişadi va uçuvçi grand-otelni ularning köpçiligidan ança muvaffaqiyatli tozalaydi. Endi beş Element Korben, Lilu, ruhoniy va ularga qöşilib olgan Ruby Rod jamoasi qölida. Ular Zorg örnatgan bomba teskari sanoği ostida halok bölayotgan kemadan zudlik bilan qoçişga majbur bölişadi. Zorgning özi esa toşlarni topiş uçun kemaga qaytişga majbur böladi. U mehmonxonaning xonalarida aylanib yurganda, insoniyat qutqaruvçilari Zorgning kemasini egallab olişadi. Zorg öz bombasini öçiradi, lekin şu zahoti mangalorlar örnatgan, «bizning uruğimiz şarafi uçun» deb yozilgan bomba işga tuşib, mehmonxona-kemani hayratlangan Zorg bilan birga portlatib yuboradi. Korben, Lilu, Kornelius va Ruby portlaşdan oldin kosmolaynerdan start olişga ulguradi va giperfazo orqali Yer tomon şiddat bilan uçib ketişadi. Şu vaqtda Yer tomon Yovuzlik Sferasi ham yöl oladi va uni Yerning uçta jangovar kreyseri taʼqib qiladi.
Qutqaruvçilar Yovuzlik Sferasidan oldinga ötib, köp ötmay Misrdagi mondoşavanlar ibodatxonasiga yetib kelişadi. U yerda ularni ruhoniyning yordamçisi Devid allaqaçon kutib turgan. Zorg bilan jangdan keyin jarohat olgan va holsizlangan Lilu parvoz davomida özining tezlaştirilgan öqişini tugatadi va özi uçun dahşatli tuşunçalarga — uruş va insoniyatning boşqa ofatlariga duç keladi. Qutqaruvçilar ibodatxona xonasining markaziga odamlarning özaro şafqatsizligidan köngli qolgan Liluni ötkazişadi, toşlarni ularning har biri uçun möljallangan postamentlarga örnatişadi, lekin Yovuzlikka qarşi qurolni qanday faollaştirişni bilişmaydi. Olovli qora sfera allaqaçon Quyoş tizimida va töğridan-töğri Yer tomon yöl olgan, uning maqsadi butun koinotdagi hayotni yöq qiliş. Vaqt tobora kamayib bormoqda. Lilu bemor holatda şunday maslahat beradi: «Şamol — esadi… olov — yonadi… yomğir — yoğadi». Ruhoniyning yordamçisi xörsinib, tasodifan havo belgisi tuşirilgan toşni oçib yuboradi va Korben nihoyat bu elementlar bilan nima qiliş kerakligini tuşunadi: ularning har biriga mos stixiya bilan taʼsir qiliş kerak — Havo, Suv, Yer va Olov, va bu işlaydi. Qolgan ish Liluga qoladi. U jarohat va hayajondan endi nima talab qilinayotganini deyarli tuşunmaydi. Korben unga muhabbatini tan oladi va bu tan oliş osmonga qadimiy qurolni nur şaklida yuboradi, çunki beşinçi stixiya — Muhabbatdir. Yer atmosferasiga kirişga oz qolganda Yovuzlik Sferasi Yer yuzasidan 100 kilometr balandlikda (Karman çiziğida) nurdan toşga aylanadi. Orbitaga joylaşib, u Oyga öxşaş yana bir Yer sunʼiy yöldoşiga aylanadi (ehtimol, bu ötgan uriniş ham şunday tugagani va birinçi Oy aynan uning natijasi ekanligiga işorадir).
Yer Ittifoqi prezidenti qutqaruvçilarni minnatdorçilik bildiriş uçun, holsizlangan Korben va Liluni olib kelingan laboratoriyaga taşrif buyuradi. Laboratoriya rahbari regeneratorning kapsulasiga qarab, körgan manzarasidan uyalib ketadi va yana beş daqiqa kutişni söraydi, lekin prezident faqat yigirma soniya beradi. Şu paytda Korbenning onasi qönğiroq qiladi. U prezidentni tanimay, öğliga bölgan ğazabi bilan uni oçiqdan-oçiq ahmoq deb ataydi. Filmning sönggi sahnasida regeneratorda yotgan Korben va Lilu sevişib yotganlari körinadi.
5Suratga oluvçilar guruhi
Lyuk Besson —…
Lyuk Besson — rejissyor
Lyuk Besson, Robert Mark Kamen — ssenariy mualliflari
Patris Ledu — prodyuser
Erik Serra — kompozitor
Tyerri Arbogast — operator
Jan-Pol Gotye — kostyumlar
Mark Stetson — maxsus effektlar
6Saundtrek
Kompozitsiyalar…

Kompozitsiyalar röyxati
«Little Light of Love», ijroçi Erik Serra
«Mondoşawan»
«Timecraş»
«Korben Dallas»
«Koolen»
«Akta»
«Leeloo la amo es la mejor (santiago woll)»
«Five Millenia Later»
«Aleç Taadi», ijroçi Çeb Xaled
«Plavalaguna»
«Ruby Rap»
«Heat»
«Badaboom»
«Mangalores»
«Lyuçiya di Lammermur» (Gaetano Donizetti) Inva Mula va London simfonik orkestri ijrosida
«The Diva Dance», ijroçi Inva Mula
«Leeloominai»
«A Bomb in the Hotel»
«Mina Hinoo»
«No Cash No Traş»
«Radiowaves»
«Human Nature»
«Pictures of War»
«Lakta Ligunai»
«Protect Life»
«Little Light of Love (End Titles Version)», ijroçi Erik Serra
«Aknot! Wot?»
7Işlab çiqariş
Ösmirlik yoşida Besson zerikişdan qutuliş uçun «Beşinçi element» olamini öylab topgan. U 16 yoşida ssenariy…

Ösmirlik yoşida Besson zerikişdan qutuliş uçun «Beşinçi element» olamini öylab topgan. U 16 yoşida ssenariy yozişni boşlagan, dastlab syujetni kitob sifatida tasavvur qilgan. Dastlabki syujet 2300-yilda bölib ötgan va Zaltman Bleros (keyinçalik — Korben Dallas) ismli «böş odam»ning Angel yulduz turkumidagi Flostan Pareydays sayyorasidagi «Club Med» kurortiga yöllanma yutişi haqida hikoya qilgan. U yerda u Lilu bilan tanişadi. Lilu «qum qizi» bölib, ikki ming yildan ortiq yoşga ega bölişiga qaramay, «yoşlik gözalligi»ga ega.
Besson syujet ustida yillar davomida işlaşda davom etgan. 1991-yilga kelib, uning «Atlantis» hujjatli filmi çiqqan paytda, unda 400 sahifali ssenariy tayyor bölgan. Loyiha bilan birinçilardan bölib «Gaumont» kinokompaniyasidan Nikolya Seydu va Patris Ledu şuğullanişgan. 1991-yil noyabrda aktyorlarni izlab yurgan Besson fransuz komiks mualliflari Jan Jiro va Jan-Klod Mezyer bilan tanişib, ularni filmning dizayn işlariga jalb qilgan. Jiro va Mezyerning komikslari Bessonni futuristik Nyu-York yaratişga ilhomlantirgan.
Mezyer «Kuç doiralari» (1994) komiks loyihasini işlab çiqqan, unda Rubanis sayyorasidagi ulkan megapolisning köp yuklangan havo fazosida uçuvçi taksini boşqaradigan SʼTraks ismli personaj bor. Mezyer uçuvçi taksilar tasvirlarini Bessonga körsatgan. Besson bu ğoyadan ilhomlanib, Korben Dallas personajining biografiyasini özgartirişga qaror qilgan: raketa kemalari işlab çiqaruvçi zavod işçisi örniga Rubanis uslubidagi futuristik Nyu-Yorkda öz taksisida uçuvçi haydovçi bölgan. Loyiha uçun Besson yana beş rassomni yollagan. Şuningdek, kostyumlar yaratiş uçun maşhur modelyer Jan-Pol Gotye jalb qilingan. U «Flostan Pareydays» kemasidagi sahnalarda işlatilgan barça 900 ta kostyumni yaratgan. Lilu kostyumi Gotye tomonidan oq mato yölaklaridan yaratilgan, u Frida Kalloning «Singan ustun» rasmidan ilhomlangan. Bir yil davomida jamoa 8000 dan ortiq çizma yaratgan.
Şu vaqt içida Besson boş rol uçun Bryus Uillis va Mel Gibsonni taklif qilgan, Lilu rolini uçun esa Julia Roberts ni körib çiqqan. Uillis qiziqiş bildirgan, lekin rolga rozi bölmagan, çunki ilgari uning ikkita filmi — «Gudzon qirğoqi» va «Billi Batgeyt» yomon qabul qilingandan keyin bu film xavfli hisoblangan. Gibson rolni rad etgan. Garçi suratga oliş guruhi kinokompaniyalarni öz çizmalari bilan qoyil qoldirgan bölsa-da, 100 million dollarga yaqinlaşgan byudjetni öz zimmasiga oladigan kişilarni topiş qiyin bölgan. 1992-yil dekabrda işlab çiqariş oldindan ogohlantirmasdan töxtatilgan va jamoa tarqatib yuborilgan.
Besson «Leon» (1994) tijorat jihatdan muvaffaqiyatli filmining muallifi va rejissyori böldi. Şu davrda u «Beşinçi element» ssenariysi ustida işlaşni davom ettirib, uni qisqartirgan. U filmning byudjetini 90 million dollargaça kamaytirgan va uni suratga olişga rozi böladigan studiya izlaşni qayta boşlagan. «Columbia Pictures» kinokompaniyasi filmni moliyalaştirişga rozi bölgan. Şu vaqtga kelib Besson işlab çiqarişni arzonlaştiriş uçun boş rolga kamroq tanilgan aktyorni olişga qaror qilgan. Besson Barri Jozefsonning ofisida bölganida unga Uillis boşqa film masalasi bilan telefon qilgan. Besson Uillis bilan «şunçaki salomlaşiş uçun» gaplaşişni söragan va unga «Beşinçi element»da rol bermasligini aytgan, bu qarorni arzonroq aktyorni tanlaş bilan izohlagan. Qisqa sukutdan keyin Uillis şunday degan: «Agar film menga yoqsa, biz har doim kelişib olamiz». Ssenariyni öqib çiqqaç, Uillis rolga rozi bölgan.
Işlab çiqariş 1995-yil avgust oyi boşida boşlangan. Kastingda iştirok etiş uçun Besson Parij, London va Rim kabi turli joylarni kezib çiqqan. Zorg rolini uçun u «Leon» filmida suratga tuşgan Gari Oldmenni taklif qilgan va Oldmenni «dunyoning eng yaxşi beşta aktyoridan biri» deb atagan.
Lilu rolini uçun Besson şaxsan tanişgan 200—300 nomzod orasidan Milla Yovoviçni tanlagan. Lilu gapiradigan «Ilohiy til» (ingl. The Divine Language) sunʼiy til bölib, uning luğatida atigi 400 ta söz bor (taqqoslaş uçun: 1991-yildagi Oksford ingliz tili luğatida 500 000 söz, «Maxsus ingliz tili» luğatida esa 1500 söz bor). Bu tilni Lyuk Besson ixtiro qilgan va uni aktrisa Mila özi ança boyitgan. Aktrisaning aytişiça, u va Besson «ilohiy til»da maşq qilişgan, uni yozişmalarida qöllaşgan va suratga oliş oxiriga kelib ikkovlari bu tilda erkin gaplaşa olişgan.
Besson filmni Fransiyada suratga olmoqçi bölsa-da, unga mos şaroit topa olmagani sababli, film Londonda suratga olingan. Asosiy suratga oliş «Pinewood Studios» studiyasida etti sahnada olib borilgan, şu jumladan Jeyms Bond haqidagi filmlar suratga olingan sahnada ham. Dekoratsiyalarni quriş 1995-yil oktabr oyida boşlangan. Opera sahnasi Kovent-Garden Qirollik teatrida suratga olingan. Misrni tasvirlovçi sahnalar Mavritaniyada suratga olingan, çöl kadrlari bilan birinçi suratga oliş 1996-yil 5-yanvarda bölib ötgan. Aktyorlar bilan suratga oliş yanvar oxirida boşlangan va 21 hafta davom etgan. Uillis suratga olişni 16-mayda tugatgan, Oldmen esa faqat keyingi haftada suratga olişni boşlagan. Boş qahramon (Korben) va antagonist (Zorg) amalda ekranda birga körinmaydi. Film Londonda suratga olingan bölişiga qaramay, «Beşinçi element» fransuz filmi bölib, öşa vaqtga qadar suratga olingan barça Yevropa filmlari içida eng qimmat film edi.
«Flostondagi kontsert» epizodida diva Plavalaguna (Mayvenn Le Besko) Gaetano Donitsettining «Lyuçiya di Lammermur» operasidan «Il dolce suono» ariyasini ijro etadi, u Erik Serraning asl kompozitsiyasiga ötuvçi vokalizga aylanadi. Erik Serra va tovuş muhandisi Mark Mancini tomonidan bajarilgan kompyuter işlovi haqiqiy ijroçi — soprano Inva Mula ovoziga inson ovoz payçalari uçun imkonsiz bölgan koloratura va diapazon bergan.
8Prokat
Amerika kino assotsiatsiyasi filmga «PG-13» prokat reytingini bergan («13 yoşgaça bölgan bolalar filmni faqat…

Amerika kino assotsiatsiyasi filmga «PG-13» prokat reytingini bergan («13 yoşgaça bölgan bolalar filmni faqat ota-ona bilan birga körişi mumkin»). Sabab sifatida filmdagi «fantastik muhitdagi uzoq davom etadigan zöravonlik sahnalari» (intense sci-fi violence), «jinsiy hissiyot izi» (some sexuality) va «yalanğoç inson tanasining qisqa namoyişi» (brief nudity) körsatilgan. Rossiyada 2012-yil 1-sentabrdan kuçga kirgan «Axborot mahsulotining yoş tasnifi» böyiça film yoshi reytingi — 16+.
Jahon premyerasi 1997-yil 7-mayda Kann kinofestivalida bölib ötgan. MDH dagi premyerasi — 1997-yil 27-sentabr.
Blu-Ray diskida çiqarilgan filmning versiyasi sifati uçun keng tanqid qilingan (uning sifati DVD dagi sifat bilan soliştirilgan), şuning uçun «Sony» kompaniyasi filmni yaxşiroq sifatda Blu-Rayda qayta çiqargan. Reliz 2007-yil 17-iyulda bölib ötgan. 2015-yil 27-oktabrda filmning uçinçi versiyasi Blu-Rayda çiqdi, u ultra yuqori aniqlikdagi televidenie (UHDTV) uçun optimallaştirilgan.
9Mukofotlar va nominatsiyalar
«Lyumyer» mukofoti (1997, Fransiya) eng yaxşi rejissyorlik…

«Lyumyer» mukofoti (1997, Fransiya) eng yaxşi rejissyorlik uçun.
«Oltin ekran» mukofoti (1997, Germaniya).
Kumuş «Bogey» mukofoti (nem. Box Office Germany Award) (1997, Germaniya).
«Sezar» mukofoti (1998, Fransiya) «Eng yaxşi rejissyorlik ishi» nominatsiyasida (Lyuk Besson).
Eng yaxşi operatorlik ishi uçun «Sezar» mukofoti (Tyerri Arbogast).
Eng yaxşi dekoratsiyalar uçun «Sezar» mukofoti (Dan Vayl).
«BAFTA» mukofoti (1998, Buyuk Britaniya) «Eng yaxşi vizual effektlar» toifasida.
«OFTA» mukofoti (Online Film & Television Association, 1998) «Ilmiy fantastika/fentezi/dahşat janrlaridagi eng yaxşi aktyor» toifasida (Gari Oldmen).
«Feliks» mukofoti (2018, Italiya) eng yaxşi kostyum dizayni uçun (Jan-Pol Gotye).
Yevropa kino akademiyasi mukofoti «Eng yaxşi film» toifasida nominatsiya (1997).
«Oskar» nominatsiyasi (1998, AQŞ) «Eng yaxşi tovuş effektlarini montaj qiliş» toifasida.
«Saturn» nominatsiyasi (1998, AQŞ) «Eng yaxşi ilmiy-fantastik film», «Eng yaxşi kostyumlar», «Eng yaxşi maxsus effektlar» va «Eng yaxşi ikkinçi rejadagi aktrisa» (Milla Yovoviç) toifalarida.
«Sezar» mukofotlari nominatsiyalari «Eng yaxşi film», «Filmga eng yaxşi musiqa», «Eng yaxşi tovuş», «Eng yaxşi montaj», «Eng yaxşi kostyumlar» toifalarida (1998).
«MTV Movie Awards» (1998, AQŞ) nominatsiyasi «Eng yaxşi jang» toifasida.
1998-yilda filmning ssenariysi AQŞning «Xyugo» adabiy mukofotiga nomzod bölgan.
«Oltin malina» mukofoti (1998, AQŞ) nominatsiyasi «Eng yomon yangi yulduz» (Kris Taker) va «Eng yomon ikkinçi rejadagi ayol roli» (Milla Yovoviç) toifalarida.
«Blockbuster Entertainment Awards» mukofoti nominatsiyasi «Ayollar orasida eng yaxşi debyutant» toifasida (1998, Milla Yovoviç) va boşqalar.
10Moslaşuvlar
1997-yilda Terri Bisson filmga asoslangan bir xil nomli novellaştiriş…
1997-yilda Terri Bisson filmga asoslangan bir xil nomli novellaştiriş yozgan.
1998-yilda «Kalisto Entertainment» kompaniyasi tomonidan işlab çiqilgan, «aksion» janridagi «The Fifth Element» kompyuter öyini çiqqan.
2001-yilda «Gaumont» kinokompaniyasi litsenziyasi asosida film motivlari böyiça «New York Race» kompyuter arkadasi çiqarilgan (işlab çiqaruvçi «Kalisto Entertainment», naşriyotçi «Wanadoo Edition»). Rossiyada öyin «Nival Interactive» va «1C» kompaniyalari tomonidan «Beşinçi elementni quviş» nomi bilan lokalizatsiya qilingan. Öyinçiga Korben Dallasning «terisiga kirib», 2259-yil Nyu-Yorkning köçalarida taksi haydaş taklif etiladi. Öyin katta muvaffaqiyat qozonmagan.
11Öxşaş filmlar
Matn: maqola tarjimasi «Пятый элемент (фильм)» — rusça Vikipediya, litsenziya CC BY-SA 4.0. Kadrlar va poster: TMDB.

