Avatar 3

Avatar: Fire and Ash (ingl. Avatar: Fire and Ash) — Jeyms Kemeron tomonidan rejissyorlik qilingan, prodyuserlik, ssenariy muallifligi va montajçilik qilgan amerikaça epik ilmiy-fantastik film. Bu «Avatar» franşizasining uçinçi filmi va «Avatar: Suv yöli» (2022) filmining davomi. Jon Landau filmning sopродyuseri sifatida körsatilgan, garçi u 2024-yil iyulida, filmning çiqişiga deyarli bir yarim yil qolganda vafot etgan bölsa-da. Rik Jaffa, Amanda Silver, Josh Fridman va Şayn Salerno ssenariy yozişda iştirok etgan. Sem Vortington, Zoi Saldana, Sigurni Uiver, Stiven Lang, Joel Devid Mur, Si Si Eyç Paunder, Jovanni Ribisi, Dilip Rao, Matt Jerald, Keyt Uinslet, Klif Kertis, Edi Falko, Brendan Kauell, Jemayn Klement, Britaniya Dalton, Trinity Jo-Li Bliss, Jek Çempion, Beyli Bass va Filip Geljo oldingi filmlardagi rollarini takrorlagan, Mişel Yeoh, Devid Tyulis va Una Chaplin esa yangi qahramonlarni ijro etadi.

Kemeron 2006-yilda, agar «Avatar» muvaffaqiyatli bölsa, davomlarini suratga olişni xohlaşini aytgan, 2010-yilda esa birinçi filmning keng muvaffaqiyatidan söng ikkita davom haqida eʼlon qilgan; birinçisi, «Avatar: Uruğ taşuvçisi», 2015-yilda çiqişi kerak edi. Biroq yana ikkita davom qöşilişi (jami beşta) va suv ostidagi sahnalar uçun harakatni tasvirga olişning yangi texnologiyasini işlab çiqiş zarurati — bu ilgari heç qaçon amalga oşirilmagan harakat edi — jiddiy keçikişlarga olib keldi, şu bois ssenariy, işlab çiqarişdan oldingi tayyorgarlik va vizual effektlar ustida işlaş uçun jamoaga köproq vaqt berildi. Suratga oliş 2017-yil 25-sentabrda, «Avatar: Suv yöli» bilan bir vaqtda Yangi Zelandiyada boşlangan va 2020-yil dekabr oxirida, uç yildan ortiq suratga olişdan söng yakunlangan.

Filmning çiqişi töqqiz marta köçirilgan, oxirgi marta u 2023-yil 13-iyunda çiqişi rejalaştirilgan edi. Filmning jahon premyerasi 2025-yil 1-dekabrda Gollivudagi «Dolby» teatrida bölib ötdi, keng prokatga esa 19-dekabrda çiqdi. Hozirça franşizaning uçinçi qismi 851,6 million dollar yiğdi. Film tanqidçilardan asosan ijobiy şarhlar oldi: ular vizual effektlar, qahramonlar va şiddatli harakatni maqtadi, lekin davomiylik va syujetning soddaligini tanqid qildi. «Avatar 4» va «Avatar 5» davomlari turli işlab çiqariş bosqiçlarida bölib, mos ravişda 2029-yil 21-dekabr va 2031-yil 19-dekabrda çiqişi kutilmoqda.

Naʼvilar

Sem Vortington — Jeyk Salli, sobiq odam, Neytiriga oşiq bölgan va «Avatar» dasturining bir qismi bölganidan söng Naʼvilar bilan döstlaşgan, oxir-oqibat odamlarga qarşi mojarodа ularning tomonida turib, ongini butunlay öz avatariga köçirgan. Ikkinçi filmdan söng u va uning oilasi Omatikaya klanini tark etib, Metkayina klaniga qöşilgan.

Zoi Saldana — Neytiri, Jeyk Sallining xotini, u Omatikayani tark etib, Metkayinaga qöşilgan.

Jeymi Flatters — Netayam, Neytiri va Jeykning katta öğli.

Britain Dalton — Löak, Jeyk va Neytirining ikkinçi öğli va filmning hikoyaçisi.

Trinity Bliss — Tuktirey («Tuk»), Jeyk va Neytirining sakkiz yoşli qizi va ularning kenja farzandi.

Jek Çempion — Mayls «Pauk» Sokorro, Kuoritçning öspirin öğli, Adlar Eşigida (birinçi filmdagi odamlar bazasi Pandorada) tuğilgan, u oldin otasini öldirganlaridan söng Jeyk va Neytiri tomonidan qutqarilib, farzandlikka olingan.

Sigurni Uiver — Kiri, avatar doktor Greys Ogustinning qizi, uni Jeyk va Neytiri farzandlikka olgan.

Kliff Kertis — Tonovari, Metkayina riflar xalqi klanining yetakçisi.

Keyt Uinslet — Ronal, Metkayinaning erkin dayveri, homilador bölgan Tonovarining xotini.

Beyli Bass — Tsireya («Reya»), Metkayinaning erkin dayveri, Tonovari va Ronalning qizi. Ikkinçi filmda Tsireya Löakning sevgilisi sifatida körinadi.

Filipp Geljo — Aonung, Metkayinaning yoş ovçisi va erkin dayveri, Tonovari va Ronalning öğli.

Duen Evans kiçik — Roktso, Metkayinaning yoş ovçisi va erkin dayveri.

Si Si Eyç Paunder — Möat, Omatikayaning ruhiy yetakçisi va Neytirining onasi.

Una Chaplin — Varang, Mangkvan vulqonida yaşovçi Naʼvi qabilasining yetakçisi.

Odamlar

Jemayn Klement — doktor Ian Garvin, okean biologi, Jeykka asirlikdan qoçişda yordam beradi.

Joel Devid Mur — doktor Norm Spellman, «Avatar» dasturining sobiq iştirokçisi, birinçi filmda Naʼvilar tomonini olgan.

Dilip Rao — doktor Maks Patel, «Avatar» dasturida işlagan olim, Jeykning RDAʼga qarşi isyonini qöllaşga qaror qilgan.

Edi Falko — general Ardmor, RDA manfaatlari uçun javob beradigan qömondon.

Jovanni Ribisi — Parker Selfrij, RDAʼning kon-sanoat operatsiyasi boş administratori.

Brendan Kauell — kapitan Mik Skorsbi, Pandora sayyorasidagi xususiy dengiz ov kemasining boşliği, u ilgari Payakanning suzgiçini kesib taşlagan.

Rekombinantlar

Stiven Lang — polkovnik Mayls Kuoritç, Pandorani mustamlaka qilayotgan odamlar taşkiloti RDA kuçlarini boşqargan odam, 2154-yilda Naʼvilar bilan ularning mojarosida halok bölgan. Yillar ötib RDA uning ongini va boşqa ölgan askarlarning xotiralarini Naʼvi avatarlariga, rekombinantlar deb ataluvçi tanalarga joylaştirgan.

Matt Jerald — kapral Layl Uaynflit, 2154-yilda RDAʼning Naʼvilarga qarşi jangida qatnaşib halok bölgan yollanma. Yillar ötib RDA uning xotiralarini rekombinantga joylaştirgan, Kuoritçning şerigi.

Devid Tyulis Peylak rolini ijro etiş uçun tanlangan, bu uçinçi, törtinçi va beşinçi filmlarda körsatiladigan Naʼvi qahramoni. Mişel Yeoh esa mos ravişda doktor Karina Mogni ijro etgan. Filmda, şuningdek, Löak bilan döst bölgan tulkun Payakan ham paydo böladi.

2006-yilda Jeyms Kemeron agar «Avatar» muvaffaqiyatli bölsa, ikkita davom ettirişni umid qilişini aytgan. 2010-yilda u filmning keng miqyosli muvaffaqiyati davomlarni yaratişini tasdiqlaganini aytgan. Davomlar dastlab 2014-yil dekabrida va 2015-yilda çiqişi rejalaştirilgan edi. U keyingi syujet davomlari uçun birinçi filmga ayrim sahnalarni kiritgan. Kemeron davomlarni parallel suratga olişni va «roman yozilgandan keyin» işni boşlaşni rejalaştirgan. Davomlar 2009-yil dekabrida Jeyk va Neytiri qahramonlarining davomi sifatida tasdiqlangan. Kemeron odamlar antagonist sifatida qaytişini nazarda tutgan. 2011-yilda Kemeron davomlarni sanoat standarti bölgan sekundiga 24 kadrdan yuqori kadr tezligida suratga oliş niyatini eʼlon qilgan, bu esa yuqori darajadagi haqiqiylik hissini qöşişi kerak edi.

2013-yilda Kemeron davomlar Yangi Zelandiyada suratga olinişini, harakatni tasvirga oliş texnologiyasi esa 2014-yilda sinovdan ötkazilişini eʼlon qilgan. Yangi Zelandiya hukumati bilan kelişuvga köra, Velingtonda kamida bitta jahon premyerasi ötkazilişi va 500 million Yangi Zelandiya dollari (2013-yil dekabr kursi böyiça taxminan 410 million AQŞ dollari) Yangi Zelandiyadagi işlab çiqariş faoliyatiga, jumladan jonli suratga oliş va vizual effektlarga sarflanişi kerak edi. Yangi Zelandiya hukumati kino işlab çiqariş uçun asosiy soliq çegirmasini 15 foizdan 20 foizgaça oşirişini eʼlon qilgan, ayrim hollarda xalqaro loyihalar uçun 25 foiz, Yangi Zelandiya loyihalari uçun esa 40 foiz (1978-yilgi Yangi Zelandiya Komissiyasi qonunining 18-bölimida belgilanganidek) berilişi közda tutilgan.

Davomlarni işlab çiqariş 2016-yil aprelida Yangi Zelandiyada boşlanişi kerak edi. Kemeron bilan «Haqiqiy yolğon» va «Titanik» filmlarida işlagan operator Rassel Karpenter va sanʼat direktori Aaşrita Kamat törtta davomning ijodiy jamoasiga qöşilgan. Performance Freediving International asosçisi Kirk Krak aktyorlar va suv ostidagi sahnalar jamoasi uçun fridayving böyiça murabbiy bölib işlagan. 2017-yil 31-iyulda Yangi Zelandiyaning «Weta Digital» vizual effektlar studiyasi «Avatar» davomlari ustida işlaşni boşlagani eʼlon qilingan.

Rik Jaffa va Amanda Silver dastlab Kemeronning hammualliflari sifatida eʼlon qilingan edi; keyinçalik Kemeron, Jaffa, Silver, Josh Fridman va Şayn Salerno barça davomlarning ssenariysini yoziş jarayonida iştirok etgani, şundan söng alohida ssenariylarni yakunlaş uçun tayinlanganlari, şu sababli titrlar noaniq bölgani eʼlon qilingan. Biroq Josh Fridman 2015-yil noyabrda özining Twitter sahifasida uçinçi filmning hammualliflaridan biri ekanini eʼlon qilgan. 2022-yil noyabrda Fridman aslida törtinçi film ssenariysining hammuallifi bölganini eʼlon qilgan.

Kemeron «Avatar»ning birinçi ikki filmidagi «turli madaniyatlarni» örganişni istagan va «Kul odamlari» — Naʼvilarning olovli körinişlarini kiritgan. Ularni u duşman sifatida «boşqa burçak» qöşiş uçun tanlagan, çunki Kemeron ilgari Naʼvilar va odamlarning bir tomonini «yaxşi tomon» deb olgan edi. Landau şunday degan:

Kemeron şuningdek şunday degan:

Çempion «Avatar 3» ssenariysini öqiş haqida şunday degan:

Sem Vortington va Zoi Saldana 2010-yil yanvarida davomda rollarni takrorlaş uçun şartnoma imzolaganini tasdiqlagan. Kemeron, şuningdek, Sigurni Uiver uçala davomda ham körinişini va uning Greys Ogustin qahramoni tirik qolişini aytgan, lekin keyinroq maʼlum böldiki, u buning örniga Jeyk va Neytirining farzandlikka olingan qizi Kiri rolini öynaydi. 2017-yil avgustda «Empire» jurnaliga bergan intervyusida Kemeron Stiven Lang törtala davomda ham qaytişini, balki törtala filmda ham asosiy yovuz odam bölişini aytgan.

2017-yil avgustda Matt Jerald birinçi filmda kapral Layl Uinflit rolini barça kelajakdagi davomlarda ijro etiş uçun rasman şartnoma imzolagan. 2017-yil 3-oktyabrda Keyt Uinslet törtala davomda noaniq rol uçun şartnoma imzolagan. Kemeron izoh berib: «Keyt va men 20 yil davomida birga işlaş uçun narsa qidirdik, «Titanik»dagi hamkorligimiz mening karerarimdagi eng foydali hamkorliklardan biri bölgan», deb qöşimça qilgan, uning qahramoni Ronal deb nomlanişini aytgan. 2018-yil 25-yanvarda Dilip Rao doktor Maks Patel rolida qaytgan. Uinslet bu rolning «uzun suratga oliş bilan soliştirganda nisbatan kiçik» ekanini aytgan, çunki uning atigi bir oylik suratga oliş kuni bölgan, lekin «davom etayotgan hikoyadagi asosiy qahramon» ham bölgan.

2017-yil iyunda Una Chaplin uçinçi filmdan boşlab, butun davomlar sagasini qamrab oladigan «kuçli va yorqin markaziy qahramon» Varang rolida aktyorlar tarkibiga qöşilgan. Eysa Gonsales ham Chaplin roli uçun prosluşivaniyadan ötgan. 2018-yil aprelida Devid Tyulis franşizadagi iştirokini oşkor qilib, uçta davomning uçtasida körinişini aytgan, söng 2020-yil yanvarida uning qahramoni Naʼvi bölganini eʼlon qilgan. Bu tufayli Tyulis «Avatar: Suv yöli» aktyorlar tarkibining bir qismi sifatida keng qayd etilgan; biroq 2020-yil iyunida u xabarlar notöğri ekanini aytib, aslida uçinçi, törtinçi va beşinçi filmlarning bir qismi bölişini bildirgan. 2019-yilda Mişel Yeoh doktor Karina Mog rolida aktyorlar tarkibiga qöşilgan.

«Avatar: Suv yöli» va «Avatar 3»ning suratga olinişi 2017-yil 25-sentabrda Kaliforniyaning Manxetten-Biçda bir vaqtda boşlangan. 2018-yil 14-noyabrda Kemeron asosiy aktyorlar tarkibi bilan suratga oliş tugaganini eʼlon qilgan. Keyingi ikki davomning katta qismi birinçi ikkisining postprodakşni tugagandan söng boşlanadi. Jon Landauning sözlariga köra, «Avatar 3» va uning oldingi filmining suratga olinişi 2019-yil boşida Yangi Zelandiyada boşlangan. 2020-yil 17-martda Landau COVID-19 pandemiyasi tufayli «Avatar» davomining Yangi Zelandiyadagi suratga olinişi noaniq muddatga keçiktirilganini eʼlon qilgan. U şuningdek, işlab çiqariş Los-Anjelesda davom etişini tasdiqlagan. Şunga qaramay, «Weta Digital» studiyasida Velingtonda vizual effektlar ustida ish davom etgan.

2020-yil mayida mehnat muhofazasi va xavfsizlik protokollari Yangi Zelandiya hukumati tomonidan maʼqullandi, bu esa mamlakatda suratga olişni qayta boşlaşga imkon berdi. 31-mayda «Avatar» jamoasining bir qismiga, jumladan Jeyms Kemeronga, «muhim iqtisodiy ahamiyatga ega» loyiha uçun zarur deb hisoblangan xorijliklar uçun çegaradan ozod qiliş maxsus vizalari toifasiga binoan Yangi Zelandiyaga kiriş ruxsati berilgan. 2020-yil 1-iyunda Landau Instagramda özi va Kemeronning fotosuratini joylagan, bu ularning suratga olişni davom ettiriş uçun Yangi Zelandiyaga qaytganini körsatgan. Kelganidan söng Yangi Zelandiyaga sayohat qilgan 55 nafar jamoa aʼzosi suratga olişni davom ettirişdan oldin Velingtondagi mehmonxonada hukumat nazorati ostida 2 haftalik izolyatsiyada bölgan. Bu «Avatar: Suv yöli» va «Avatar 3»ni pandemiya tufayli suratga oliş keçiktirilganidan söng işlab çiqarişni qayta boşlagan birinçi yirik Gollivud blokbasterlariga aylantirgan. 2020-yil sentabrida Kemeron «Avatar 3»ning 95 foizi tugallanganini eʼlon qilgan. Suratga oliş 2020-yil dekabrida yakunlangan.

2024-yil fevralda Kemeron «Avatar 3» haqida quyidagi yangilangan maʼlumotni bergan:

2022-yil iyul boşida Yangi Zelandiya kino komissiyasi «Avatar» davomlari mamlakatning kinoişlab çiqariş grantlari doirasida 140 million Yangi Zelandiya dollaridan ortiq soliq tölovçilar mablağlarini olganini tan olgan. Taqqoslaş uçun, «Hobbit» trilogiyasi kino subsidiyalari sifatida 161 million Yangi Zelandiya dollarini olgan. ACT partiyasi örinbosari Bruk van Velden hukumatning kino subsidiyalaş dasturini boşqa sohalardan davlat mablağlarini çetga burayotganlikda tanqid qilgan bölsa, iqtisodiy rivojlaniş va mintaqaviy rivojlaniş vaziri Styuart Naş Yangi Zelandiyaning yirik Gollivud mahsulotlari uçun kino subsidiyalari xorijiy sarmoya va Yangi Zelandiya kino sanoati uçun ish örinlari keltirganini taʼkidlagan.

2021-yil avgustda Landau Saymon Frenglen «Avatar» davomlari uçun musiqa yozişini eʼlon qilgan.

Premyera 2025-yil 19-dekabrda bölişi kerak edi. Oldingisi kabi, film köplab köçirişlarga uçragan (bu safar töqqiz marta), çunki jamoa ssenariy, işlab çiqarişdan oldingi tayyorgarlik va vizual effektlar jarayoniga köproq vaqt sarflagan. Dastlab premyera 2015-yil dekabrga rejalaştirilgan edi, keyin Kemeron uni 2016, 2017 va 2018-yillarga köçirgan. 2016-yil aprelida «Avatar»ning törtta davomini eʼlon qiliş bilan bir vaqtda 2020-yil dekabrida çiqişning yangi sanasi eʼlon qilingan. Keyingi yili 2021-yil 17-dekabr yangi çiqiş sanasi sifatida eʼlon qilingan, «Avatar 4» va «Avatar 5» esa mos ravişda 2024-yil 20-dekabr va 2025-yil 19-dekabrda çiqişi kerak edi. Biroq 2019-yil maydagi uçta yangi «Yulduzli uruşlar» filmi haqidagi eʼlonidan söng davomlarning çiqiş sanalari ikki yilga surildi va «Avatar 3» 2023-yil 22-dekabrda çiqişi kerak edi. Çiqiş sanasi yana COVID-19 pandemiyasi tufayli köçirildi va 2020-yil avgustda yangi çiqiş sanasi — 2024-yil 20-dekabr eʼlon qilindi. Yana bir köçiriş 2023-yil 13-iyunda eʼlon qilindi, bu safar AQŞ Ssenarist gildiyasining grevi tufayli, film 2025-yil 19-dekabrga köçirildi. «Avatar 3» va uning kelgusi davomlari Dolby Vision formatida çiqariladi.

2022-yil dekabrda, «Avatar: Suv yöli» çiqqandan köp ötmay, Jeyms Kemeronning «Avatar 3» birinçi versiyasi töqqiz soat davom etgani maʼlum qilingan. Keyinçalik Kemeron «Avatar 3», «Avatar 4» va «Avatar 5» ga tegişli töqqiz soatlik materialning har uç soatlik filmlar bölib, jami töqqiz soat ekanini aniqlaştirgan. U «20 minutes» gazetasiga bergan intervyusida filmda «Ash people» deb ataladigan Naʼvilarning yangi xalqlari paydo bölişini va ular film antagonistlari bölişini aytgan.

2025-yil 21-dekabr holatiga köra, «Avatar: Pilaman va kul» filmi AQŞ va Kanadada 89,2 million dollar, boşqa hududlarda 258,2 million dollar yiğib, jami butun dunyo böyiça 347,3 million dollar yiğdi.

2025-yil 17-dekabrga qadar, filmning AQŞ va Kanadada çiqişidan oldin, Deadline Hollywood birinçi hafta oxiridagi butun dunyo böyiça yiğimlarni 340—380 million dollar deb prognoz qilgan. Film payşanba kuni oldindan körsatuvlarda 12 million dollar yiğdi, bu «Avatar: Suv yöli» oldindan körsatuvlaridan 5 million dollar kam. Natijada birinçi hafta oxirida u 89,2 million dollar yiğdi. Prokatda yetakçi bölişiga qaramay, AQŞdagi birinçi hafta oxiridagi yiğimlar 2022-yilda uning oldingi filmi yiğgan 134,1 million dollardan sezilarli darajada kam.

Film tanqidçilardan aralaş şarhlar oldi.

Şarhlar agregatori Rotten Tomatoes saytida 287 ta tanqidçi şarhining 66 foizi ijobiy. Saytning konsensusi şunday deydi: «Vizual effektlar çegarasida qolib, «Pilaman va kul» özining oldingi filmlarining syujet burilişlarini takrorlaydi, bu hafsalani pir qiladi, lekin uning ulkan tomoşasi noyob hayajonni davom ettiradi».

Metacritic örtaça tortilgan baholaş bilan 56 ta tanqidçi şarhiga asoslanib filmga 100 balldan 61 ball bergan, bu «umuman qulay» şarhlarni bildiradi. CinemaScore sörovida qatnaşgan tomoşabinlar filmga A+ dan F gaça bölgan şkalada örtaça «A» bahosini qöyişgan.

IGNʼdan Maks Skovill filmga yakuniy fikrlarini bildirib: «„Avatar: Pilaman va kul“ oldingi filmi kabi texnik yutuq emas, uç yil ötgandan keyin buni kutiş kerak edi, lekin yangilik yetişmasligini u har bir darajada takomillaştiriş bilan töldiradi», degan.

«Fantastika olami», Aleksandr Gaginskiy: «„Pilaman va kul“ — juda çiroyli va qiziqarli film, uni siz allaqaçon körgansiz… tayyor böling, bu yangi bob ham, hatto yakuniy ham emas, balki «Suv yöli»ga uç soatlik qöşimça».

Kristen Lopes, The Film Maven: «Kinoda yoqimli vaqt ötkazmoqçi bölganlar uçun „Avatar: Pilaman va kul“ hayajonli tomoşani taklif qiladi, lekin undan köp narsa yöq. Syujet takrorlanadi va markazlaşmagan, qahramonlar zerikarli va çuqurlikdan mahrum».

Nikolas Barber, BBC.com: «Ekran saqlovçisi uçun 197 daqiqalik grafika, noqulay dialoglar, şişirilgan syujet va hippi-şippi nyu-eyj ruhiyati. Kemeronning yana ikkita davomi rejalaştirilgani qörqinçli».

Dominik Baes, Seattle Times: «Hayron bölmang, agar uzoq esingizda qoladigan yagona narsa — ekranda mayin şildiragan öşa suv bölsa».