Filmning boş qahramoni 1985-yilda yaşovçi ösmir Marti Makflay. Uning yoşi katta dösti, ğalati ixtiroçi Doc Brown yasagan vaqt maşinasi tufayli Marti tasodifan 1955-yilga tuşib qoladi. U yerda u hali ösmir bölgan ota-onasi bilan tanişadi va ularning tanişuviga aralaşib qoladi. Voqealar kulgili va dramatik vaziyatlarga boy.
Filmni Robert Zemeckis suratga olgan, ssenariyni u Bob Geyl bilan birgalikda yozgan. Boş rollarda Michael J. Fox, Christopher Lloyd, Lea Thompson, Crispin Glover va Thomas F. Wilson ijro etgan. Kartina Amblin Entertainment studiyasida tayyorlangan, janri — fantastika, sarguzaşt va komediya. Film 1985-yil 3-iyulda prokatga çiqqan va dunyo böyiça öşa yilning eng tijorat jihatidan muvaffaqiyatli filmi bölgan.
1Treylerlar
▶2Rollarda
Christopher Lloyd, Lea Thompson, Crispin Glover
·Ensiklopediyadan
Back to the Future (ingl. Back to the Future) — Robert Zemekis rejissyorligidagi amerikalik ilmiy-fantastik film. Ssenariyni Zemekis va Bob Geyl yozgan, ijro etuvçi prodyuserlari Stiven Spilberg, Frenk Marshall va Kathleen Kennedy bölgan. Boş rollarni Michael J. Fox, Christopher Lloyd, Lea Thompson, Crispin Glover va Thomas F. Wilson ijro etgan. Syujetga köra, ösmir Marti Makflay tasodifan zamonaviy 1985-yildan 1955-yilga tuşib qoladi va u yerda özining yoş ota-onasining tanişuviga xalaqit beradi.
Kartina 1980-yilda öylab topilgan. Geyl va Zemekisning bir neça birgalikdagi ishi tijorat jihatidan muvaffaqiyatsiz çiqqan, taxminan 40 ta studiya «Back to the Future»dan voz keçgan, çunki u öşa davrning maşhur komediyalari bilan raqobatlaşa olmasligini hisoblaşgan. Zemekis «Back to the Future»ni suratga oliş uçun «yaşil çiroq»ni 1984-yilda u rejissyorlik qilgan «Romancing the Stone» filmining muvaffaqiyati tufayli oldi. Fox Marti rolining asosiy nomzodi edi, lekin u ziç ish jadvali tufayli suratga tuşolmasdi. Şunda ijodkorlar Erik Ştolts rolini oldi. 1984-yil noyabrida suratga oliş boşlanganidan köp ötmay Zemekis Ştoltsni işdan böşatdi, çunki u bu rolga mos kelmasdi — rejissyor Foxni oliş uçun maksimal kuç sarfladi. Barça sahnalarni qayta suratga olişga byudjetga qöşimça ravişda ajratilgan taxminan 4 million dollar ketdi. Suratga oliş Kaliforniyada va «Universal» studiyasida ötdi hamda 1985-yil aprelida yakunlandi. Ştoltsni almaştirgandan keyin premyera sanasi 1985-yil 3-iyulga köçirildi, şuning uçun postprodakşn bosqiçi va maxsus effektlar ustida ish şoşilinç tarzda olib borildi.
Film dunyo prokatida öşa yilning eng tijorat jihatidan muvaffaqiyatli filmi böldi, 381 million dollardan ortiq yiğdi, şuningdek tanqidçilar va tomoşabinlardan ijobiy şarhlar oldi: ular syujetni, komediyaning yengil atmosferasini va aktyorlik öyinini yuqori baholaşdi. Kartina «Hugo» mukofotini «Eng yaxşi taqdimot» nominatsiyasida, «Saturn» mukofotini «Eng yaxşi fantastik film» nominatsiyasida, «Oscar» mukofotini «Eng yaxşi ovoz effektlari montaji» nominatsiyasida qölga kiritdi; şuningdek uçta «Oscar» nominatsiyasi, törtta «Golden Globe» nominatsiyasi va beşta BAFTA nominatsiyasini oldi. Huey Lewis and the News guruhining «The Power of Love» sarlavha qöşiği ham xalqaro hitga aylandi.
Yillar ötişi bilan film kultga aylandi va 1980-yillar kinematografining eng yaxşi namunalaridan biriga aylandi. 2007-yilda AQŞ Kongress kutubxonasi bu filmni Milliy film reestrida saqlaş uçun tanladi, 2008-yil iyun oyida esa Amerika kino instituti uni ilmiy fantastika janridagi eng yaxşi kartinalar röyxatida 10-öringa qöydi. Film «Back to the Future» trilogiyasiga asos soldi, unga «Back to the Future Part II» (1989) va «Back to the Future Part III» (1990) davomlari kiradi, şuningdek multfilm seriyasi, kompyuter va stol öyinlari, attraksionlar, komikslar, hujjatli filmlar va boşqalarni öz içiga olgan franşiza şakllandi. 2020-yilda Londonda birinçi film motivlari asosida teatr myuzikli premyerasi bölib ötdi.
31985-yil
Marti Makflay — 1985-yilda Kaliforniya ştatidagi Hill Valley şaharçasida noqulay oilada yaşaydigan oddiy ön…

Marti Makflay — 1985-yilda Kaliforniya ştatidagi Hill Valley şaharçasida noqulay oilada yaşaydigan oddiy ön yetti yoşli amerikalik yigit. Uning otasi Jorj özining boşliği Biff Tannendan doimo haqoratlar va masxaralar eşitadi, onasi Lorreyn ortiqça vaznli alkogolik, akasi Deyv kam maoşli işda işlaydi, opasi Linda esa heç qanday yigit topa olmayapti. 1985-yil 25-oktabr kuni ertalab Marti maktabga ketayotib, özining olim dösti, doktor Emmett Braunning laqabi Dok bilan uçraşiş uçun uning uyiga kiradi, lekin uni uyda topa olmaydi. Dok Martiga qönğiroq qilib, tunda soat 1:15 da «Two Pines» savdo markazi yonidagi avtoturargohda uçraşişni söraydi, çunki unga hayratlanarli bir narsani körsatmoqçi. Şu paytda Dokning uyidagi barça soatlar bir vaqtda jiringlay boşlaydi. Jiringlaşni eşitib, Dok xursand böladi, çunki uning tajribasi muvaffaqiyatli yakunlangan va endi uning barça soatlari aynan 25 daqiqaga orqada qolyapti. Marti keçikayotganini tuşunib, Dok bilan xayrlaşadi va skeytbordda, maşinalarning bamperlariga osilib, tez orada maktabga yetib boradi.
Maktabda Marti özining qiz dösti Dженнifer bilan uçraşadi, u ham keçikişga ulgurgan edi. Ular direktor Stricklandning köziga tuşib qolişadi, u ikkalasiga ham keçikiş uçun kvitansiya yozadi va Martiga otasi doimo muvaffaqiyatsiz odam bölgani, uning ham xuddi şunday taqdirini kutayotganini eslatadi. Darslardan keyin Marti va uning musiqiy jamoasi tinglovdan ötadi, lekin musiqa komissiyasi uning musiqasini qabul qilmaydi. Dженнifer unga xafa bölmaslik va maşq qilişni davom ettirişni maslahat beradi. Şu payt bir kampir Martiga sud binosidagi soatlarni saqlab qolişga çaqiruvçi varaqa beradi, bu soatlar çaqmoq urganidan keyin 30 yildan beri işlamay turardi. Keçqurun ovqat paytida onasi ularning otasi bilan munosabatlari qanday bölgani va ular qanday tanişganini, otasi onasining otasi maşinasi ostiga tuşib qolgan paytni gapirib beradi.
Marti Dok bilan rejalaştirilganidek uçraşadi. U özining yoş döstiga vaqt maşinasiga moslab özgartirgan DeLorean DMC-12 ni namoyiş etadi. U plutoniy yordamida işlaydi, u qurilma uçun 1,21 GVt quvvat hosil qiladi, ixtiroçi buni «oqim kondensatori» deb atagan. Dok tuşuntiradiki, vaqt böylab harakatlaniş uçun soatiga 88 milya (142 km/soat) tezlikka erişiş kerak. U it Eynşteynni maşinaga ötqazib, uni bir daqiqaga kelajakka yuboradi. It xavfsiz qaytib keladi, şundan söng Dok videokameraga 25 yil oldinga (2010-yilga) sayohat qiliş rejalarini gapirib beradi. Lekin şu paytda Braun Liviyalik terroristlar — ular bombani buyurtma qilganlarida uning plutoniyni aldab olganini — uni topganini va ularning mikroavtobusi avtoturargohga yaqinlaşayotganini köradi. Marti DeLoreanga sakrab ötib qoçadi, lekin uning köz öngida terroristlardan biri qurolsiz Dokni avtomatdan töğridan-töğri otib taşlaydi (avtomat vaqti-vaqti bilan tiqilib qolardi). Terroristlar Martini quvişga tuşadi, ulardan biri esa doktor Braunning maşinasini RPG-7 granata otgiçidan portlatmoqçi böladi, lekin şu payt Marti soatiga 88 milya tezlikka erişadi va yöqolib, 1955-yil 5-noyabrga ötib ketadi, çunki bu sana Dok tomonidan vaqt halqasida kiritilgan edi (oqim kondensatori ğoyasi unga aynan şu kuni kelgan, u vaqt maşinasida mujassamlaşgan).
41955-yil
Vaqt böylab köçib ötgan Marti Pibodi fermasida (keyinçalik uning örnida «Two Pines» savdo markazi paydo…

Vaqt böylab köçib ötgan Marti Pibodi fermasida (keyinçalik uning örnida «Two Pines» savdo markazi paydo böladi) özini topadi, uning maşinasi töliq tezlikda omborga uriladi. Egalari şovqindan uyğonib, omborga yugurib kelişadi. Makflay kiygan radiatsiyaga qarşi kostyum tufayli, Dok bilan birga maşinaga plutoniy quyganda, fermer oilasi Martini musofir deb öylaydi, DeLoreanni esa kosmik kema deb biladi. Ov qöş stvolli miltiği bilan qurollangan ğazablangan egasidan maşinada qoçayotib, Marti beixtiyor uy yonidagi ikkita qarağay daraxtidan birini sindiradi (kelajakda savdo markazi «Lonely Pine» deb nomlanadi). Hammasi şunçaki dahşatli tuş deb öylab, Marti uyiga qaytadi, lekin u yaşaydigan (aniqroği, u yaşaydigan) tuman hali qurilmaganini köradi. Marti maşinani yangi Lyon Estates tumanining reklama şitining orqasiga yaşiradi va şaharga piyoda yöl oladi.
Şaharda Marti 1955-yilda ekanligiga işonç hosil qiladi, gazetadagi sanani körib, söngra kafega kiradi, u yerda özining otasi Jorj, şuningdek Biff va uning tödasi bilan uçraşadi, ular öşa paytda uning tengqurlari edi. Jorjni kuzatar ekan, Marti uning daraxtga çiqib, durbin orqali uyda kiyinayotgan Lorreynni kuzatayotganini va yiqilib, uning otasi ketayotgan maşina ostiga tuşib qolganini köradi. Marti uni qutqariş uçun sakrab, zarbani öziga oladi. Huşiga kelgan Marti yoş va nozik Lorreynni köradi, u birinçi körişdayoq unga oşiq bölib qoladi. U Martini Kelvin Klayn deb notöğri ataydi, çunki bu ism Martining içki kiyimida yozilgan edi. Marti uning ilovalaridan qoçadi va Beyns oilasi bilan tuşlik qilgandan keyin Dok Brounni izlaşga ketadi.
Marti Dokni maʼlumotnoma böyiça manzil orqali topadi, uni kelajakdan kelganiga işontiradi va 1985-yilga qaytişga yordam berişni söraydi. Dok tuşuntiradiki, 1,21 GVt quvvat hosil qiliş uçun zarur plutoniy ellikinçi yillarda juda kam uçraydi va uning örnini faqat çaqmoq urişi bosişi mumkin. Marti kelajakdan kelgan varaqani eslaydi, unda çaqmoq keyingi şanba, 12-noyabr kuni soat 22:04 da sud binosidagi soatga urilişi aytilgan edi. Emmett Braun yigitni kelajakka qaytariş vazifasini öz zimmasiga oladi va ogohlantiradi: fazo-vaqt kontinuumini buzmaslik uçun Marti heç kim bilan muloqot qilmasligi kerak. Lekin Marti allaqaçon tarixning yönalişini özgartirgan — u ota-onasining tanişuviga xalaqit bergan. Endi Dokning fikriça, u har qanday holatda ularni taniştirişi kerak, aks holda u şunçaki borliqdan yöqolib ketadi. Marti özida 1984-yildagi oilaviy suratni borligini eslaydi, unda u akasi Deyv va opasi Linda bilan birga tasvirlangan. Deyvning suratda boşi yöqligini körib dahşatga tuşgaç, u Dokning haq ekanini tuşunadi.
Butun hafta davomida Marti Jorj va Lorreynni yaqinlaştirişga harakat qiladi, lekin heç narsa çiqmaydi — ona Martiga tobora köproq oşiq böladi, Jorjni esa u şunçaki eʼtiborsiz qoldiradi. Buning sababi — Jorjning qatʼiy emasligi va uning asosiy raqibi Biff Tannendan qörqişidir. Jorjning ilmiy fantastikaga bölgan muhabbatini bilgan Marti tunda uning oldiga radiatsiyaga qarşi kostyumda keladi, Van Halen musiqasini yoqib, özini Vulkan sayyorasidan kelgan musofir Dart Veyder deb taniştiradi va Jorjdan Lorreynni maktab balosiga taklif qilişni talab qiladi, aks holda «miyasini eritib yuboriş» bilan tahdid qiladi.
Şu orada Dok Martiga 1985-yilga qaytişi uçun reja işlab çiqadi. Rejaning mohiyati quyidagiça:
Şahar hokimiyati binosi tomidagi soatli çaqmoqqa qarşi himoya moslamasiga olim sanoat kabellarini ulaydi, ular esa yöl çetidagi ikkita fonar ustuniga tortiladi. Vaqt maşinasining tomiga çaqmoq zaryadini qabul qiliş uçun ştanga örnatiladi.
Marti ötirgan maşina start pozitsiyasida turadi va harakatga keltirilgandan söng kerakli tezlikka tezlaşa boşlaydi.
Soat 22:04 da çaqmoq çaqmoqqa qarşi himoya moslamasiga uradi, soatni buzadi va kabellar böylab ötadi, maşina ştangasi esa ularga ilinadi, zaryad töğridan-töğri oqim akkumulyatoriga tuşadi va bu vaqt böylab köçişga olib keladi.
Jorj esa Lorreynni taklif qilmoqçi böladi, lekin unga bezori Biff xalaqit beradi. Marti şunday reja tuzadiki, unga köra Jorj Lorreynni maşinada Marti uyuştiradigan jinsiy tajovuzlardan «qutqarişi» kerak, ular balo uçun borişganda. Lekin hal qiluvçi lahzada mast Biff paydo bölib, Martini maşinadan sudrab çiqaradi va Lorreynni faol ravişda bezovta qila boşlaydi. Biffning tödasi Martini uşlab, boşqa maşinaning bagajniga soladi. Reja böyiça harakat qilgan Jorj maşina eşigini oçadi, lekin Marti örniga maşinada Biffni köradi. Şunga qaramay, Jorj endi orqaga çekinişni istamaydi. Ğazablangan Biff uning qölini buradi, lekin Jorj jasorat körsatib, böş qöli bilan Biffning jağiga kuçli zarba beradi va u huşidan ketadi.
Marti esa uşbu guruh maşinasining bagajnigida qamalib qoladi, öşa guruhning musiqasi ostida ota-onasi birinçi marta öpişgan edi. Martini qamoqdan çiqarişga urinayotgan gitaraçi Marvin Berri qölini jarohatlaydi. Marti bir muddat uning örnini bosişga rozi böladi, lekin çiqiş paytida gitara böyniga biriktirilgan oilaviy suratdan akasi va opasi ğoyib bölayotganini köradi. U özining qöli ham yöqolayotganini his qiladi, lekin şu lahzada Lorreyn va Jorj öpişadi. Marti öziga keladi va suratda barça qarindoşlari qaytib keladi. Keyin Martidan biror narsa çalişni söraşadi va u Çuck Berrining «Johnny B. Goode» qöşiğini ijro etadi, u ellikinçi yillar rok-n-rolidan sakkizinçi yillar xevi-metaliga silliq ötadi. Marvin Berri öz amakivaççasi Çakka qönğiroq qiladi va telefon trubkasi orqali unga öziga qattiq taʼsir qilgan kompozitsiyani eşittiradi.
Çiqiş tugagaç, Marti uyga qaytiş uçun kiyiniş xonasiga ketadi, Lorreyn va Jorj bilan xayrlaşişni unutmaydi. Şundan oldin u Dokka liviyaliklarning yaqinlaşib kelayotgan hujumi haqida ogohlantiriş uçun xat yozgan edi. Lekin ğazablangan Dok xatni öqimasdan yirtib taşlaydi, çunki kelajagini yomonlaştirişdan qörqadi. Jönab ketişdan oldin tösiqlar paydo böladi: yiqilgan daraxt tufayli maşina akkumulyatoriga çaqmoq zaryadini olib keladigan kabellar uziladi, DeLorean esa darhol işga tuşmaydi. Ammo sönggi lahzada Dok hammasini tuzatişga muvaffaq böladi va soat aynan 22:04 da Marti muvaffaqiyatli 1985-yilga ötadi.
51985-yilga qaytiş
Taymerni ön bir daqiqa oldinroqqa qöyib, Marti öz yiliga qaytadi, lekin Dokning otib taşlanişini oldini…

Taymerni ön bir daqiqa oldinroqqa qöyib, Marti öz yiliga qaytadi, lekin Dokning otib taşlanişini oldini ololmaydi. Uzoq yillik döstidan qayğurar ekan, u Dokning huşiga kelganini köradi. Dok Martiga öq ötkazmaydigan jiletini va bölaklardan yopiştirib tiklangan xatni körsatadi, u xatni baribir öqiganini va otib taşlanişga tayyorlanib qöyganini aytadi. Dok Martini uyiga olib boradi, özi esa kelajakka ketadi. Marti ertalab uyğonib, uyi butunlay boşqaça bölib qolganini tuşunadi, oila esa kambağallikdan farovon hayotga ötgan. Akasi Deyvning nufuzli ishi bor, opasi Linda maşhur, Lorreyn ajoyib körinadi, Jorj esa öziga işongan ilmiy fantastika yozuvçisi bölgan, Biff esa Makflaylar oilasiga xizmat qiladigan maşina yuvuvçiga aylangan. Marti va Dженнifer garaj yonida uçraşayotganda, Marti yangi maşinasini zavq bilan körib turganida, kelajakdan Dok paydo böladi. U Dженнifer va Martini öz farzandlarining bir qança dahşatli voqealarini oldini oliş uçun (2015-yilga) kelajakka olib ketadi. Ular vaqt maşinasiga ötirişadi, u uçib ketadi va hozirgi zamondan ğoyib böladi.
6Ssenariy
«Used Cars» filmi çiqqandan söng darhol Bob Geyl Sent-Luis (Missuri ştati)dagi ota-onasining uyiga bordi. U…

«Used Cars» filmi çiqqandan söng darhol Bob Geyl Sent-Luis (Missuri ştati)dagi ota-onasining uyiga bordi. U yerda podvalni tartibga solar ekan, otasining maktab yilnomasini topdi va uning öquv yilining oxirgi sinfida староста bölganini bildi. Şu lahzada Geyl öz sinfining старостасини eslab, u bilan heç qaçon döst bölmaganini esladi. Şunda Bob öziga savol berdi: u öz otasi bilan döst bölardimi? Kaliforniyaga qaytib kelgaç, Geyl öz ğoyasini Robert Zemekisga bayon qildi. Zemekis döstiga onasi haqida hikoya qildi: u maktabda heç qaçon öğil bolalarni öpmaganini aytgan, lekin keyinçalik maʼlum bölişiça, aslida u unçalik qatʼiyatli emas ekan.
Şundan söng mualliflar 1980-yil sentabrda «Columbia Pictures» studiyasiga taklif qilgan ssenariy ustida işlaşni boşladilar.
Loyiha ustida işlar ekan, Zemekis va Geyl barça asosiy ğoyalar va syujet tafsilotlari kartoçkalarga yozib boriladigan tizimdan foydalandilar. Filmning birinçi qoralama varianti beş oylik işdan söng tayyor böldi, yarim yil ötgaç esa mualliflar 1981-yil 7-aprelda sanalangan ikkinçi versiyani yakunladilar. Unda Marti Makflay musiqaçi bölib, videopiratlik bilan ham şuğullanadi, Dok Braun esa 1955-yilda universitetda işlaydigan professor. Voqea kiçik ğarbiy şaharda sodir böladi, u hali Hill Valley nomini olmagan edi. Vaqt maşinasi katta muzlatgiç bölişi kerak edi, ammo bu ğoyadan voz keçildi, çunki bolalar filmni tomoşa qilib, muzlatgiçga qamalib, şikastlanişlari mumkin deb hisoblaşdi. Dastlabki ssenariyda 1950-yillardagi Dok Braun 1,21 GVt energiyani qayerdan olişni bilmasdi va bunday quvvat manbai faqat yadro portlaşi bölişi mumkin deb qaror qildi. Qahramonlar atom elektr stansiyasiga boradilar. Bu epizodni suratga oliş juda qimmat bölardi, şuning uçun uning örniga çaqmoq va soatlar bilan boğliq syujet burilişi öylab topildi. Ssenariyda yana bir neçta ahamiyatsiz farqlar ham bor edi.
Köplab studiyalar ssenariyni rad etdi, uni juda bolalarça deb hisoblab, ğoyani «Disney» studiyasiga taklif qilişni maslahat berdilar. Mualliflar u yerdan ham rad javobini oldilar — sabab sifatida öğil va ona örtasidagi sevgi çiziği ularning kompaniyasi uçun juda provokatsion ekanligi körsatildi. Nihoyat, «Universal Pictures» kinokompaniyasi loyihaga qiziqiş bildirdi. Filmning prodyuseri Stiven Spilberg böldi, u ilgari Geyl va Zemekis bilan «I Wanna Hold Your Hand», «Used Cars» va «1941» filmlarida işlagan edi — ular tijorat jihatidan katta hit bölmagan, şuning uçun Zemekis muvaffaqiyatli kartina suratga oliş kerakligini tuşundi, «Romancing the Stone» filmini rejissyorlik qildi va şundan söng «Back to the Future» loyihasi nihoyat «yaşil çiroq» oldi. «Universal Pictures» studiyasi boşliği Sid Şaynberg Zemekis va Geyldan ssenariyni özgartirişni talab qildi. Birinçidan, Martining onasi Mag örniga Lorreyn ismini olişi kerak edi (Şaynbergning xotini şunday ism bilan atalgan edi). Dok Brounning hamrohi sifatida şimpanze örniga it berilişi kerak edi. Va nihoyat, Şaynberg «kelajak» sözi bor filmning kassa bölişi mumkin emasligini hisoblab, nomini «Space Man From Pluto»ga özgartirişni talab qildi. Martining Vulkan sayyorasidan kelgan Dart Veyder ekanligini aytadigan sahnada u «Plutondan» deyişi kerak edi. Şaynberg mualliflarga tegişli memorandum yubordi. Birinçi ikki bandda ular rozi bölişdi, lekin nomni özgartirişni qatʼiyan istamadilar. Ularga ijroçi prodyuser Stiven Spilberg yordamga keldi — u javob tariqasida yubordi: «Rahmat, Sid, ajoyib hazil uçun — biz juda kulib oldik». Obrösini saqlab qoliş uçun Şaynberg filmning nomini özgartirişni talab qilmadi.
Uç yil ötib, 1984-yil 11-iyulda uçinçi versiya tugallandi, unda Marti endi videopirat emas edi, professor Braun esa endi Emmett Braun deb atalardi. Voqealar sodir böladigan şahar Elmdale (ingl. Elmdale) deb nomlandi. Vaqt maşinasi DeLorean DMC-12 böldi. Törtinçi versiyada ssenariy filmda uçraydigan barça asosiy syujet çiziqlarini oldi. Eng muhim farq — Martining ötmişga tuşgan vaqti (noyabr emas, mart oyi 1955-yil) va Dokning hali vaqt maşinasining asoslari — «oqim kondensatori»ni ixtiro qilmaganligi.
7Aktyorlarni tanlaş
Marti Makflay rolining birinçi nomzodi 23 yoşli kanadalik aktyor Michael J. Fox edi, uni Zemekis «Wolfen»…

Marti Makflay rolining birinçi nomzodi 23 yoşli kanadalik aktyor Michael J. Fox edi, uni Zemekis «Wolfen» filmi maydonçasida Pasadenada natura suratga oliş joylarini qidirayotganida uçratgan edi. Fox Spilbergning yangi loyihasida iştirok etişni xohlardi, unda Crispin Glover ham suratga tuşardi, u bilan Maykl ilgari işlagan edi. Biroq Fox «Family Ties» serialida band edi, va bu şouning prodyuseri Gari Goldberg aktyorni qöyib yubormasdi, şou muvaffaqiyatiga salbiy taʼsir qilişidan qörqardi. Filmning premyerasi 1985-yil mayga rejalaştirilgan edi, 1984-yil oxirida esa Foxni suratga jalb qiliş imkonsizligi maʼlum böldi. Marti rolining boşqa nomzodlari Foxning tengqurboşi 23 yoşli Erik Ştolts va yoşroq 18 yoşli C. Tomas Xaуэлл edi. Prodyuserlarga Ştoltsning «Mask» filmidagi öyini (u öşa paytda hali ekranga çiqmagan edi) yoqdi va u rolga tasdiqlandi. Kasting qiyinçiliklari tufayli suratga olişni boşlaş ikki marta keçiktirildi.
Ştolts iştirokida suratga oliş boşlanganidan keyin, Marti iştirokidagi sahnalarning kamida 1/3 qismi suratga olingaç — beş haftadan söng, Zemekis Ştoltsning bu rolga mos emasligini tuşundi. Prodyuser Stiven Spilberg va Zemekis aktyorni almaştirişga qaror qilişdi, garçi qayta suratga oliş filmning byudjetini 14 millionadan 17 millionga oşirsa ham. Zemekisning sözlariga köra, Ştolts şunçaki dramatik öynamagan, u «öldiradigan darajada dramatik» edi. Ştoltsning özi ham bu rolga mos kelişiga şubha qilardi, xususan, skeytbordda yuriş unga qiyin edi — bu haqda u Piter Bogdanovich bilan telefon suhbatida gapirgan. 1985-yil yanvarida «Family Ties» serialiga uning boşqa yulduzi Meredith Baxter qaytdi, bu esa «Back to the Future» ijodkorlariga Fox bilan muzokaralarni davom ettiriş imkonini berdi. Goldberg Foxga filmda suratga tuşişiga ruxsat berdi, şartga köra, serialda zarurat tuğilsa, u qaytişi kerak edi. Zemekisning sözlariga köra, Maykl öynaşi şart emas edi, aktyorga Marti obrazi yaqin edi, Ştolts esa butunlay boşqaça xarakterdagi odam edi. Foxga ssenariy juda yoqdi, şuningdek Zemekis va Geylning Ştolts haqidagi «yuqori» fikrlari ham yoqdi, garçi uni işdan böşatişga töğri kelgan bölsa ham. Per Velinder va Bob Şmeltser skeytbord sahnalarini sahnalaştirişda yordam berdilar. Foxning sözlariga köra, Marti obrazi «unga yaqin edi» — «maktabda men faqat skeytbordda uçardim, qizlar ortidan yugurardim va guruhda ijro etardim. Hatto rok-yulduz bölişni orzu qilardim». Filmda bir joyda Erik Ştoltsni köriş mumkin. Marti Biffni zarba bilan yiqitadigan sahnada (1955-yilgi kafeda) skeytbordda quvişdan oldin, Ştoltsning muşt qilgan qöli körsatiladi. Şuningdek, Marti liviyaliklardan qoçib, avtoturargohda DeLoreanga sakrab ötadigan sahnada ham Ştolts körinadi, degan fikr ham mavjud.
Doktor Braun rolini bir muddat yana bir aktyor — «Third Rock from the Sun» serialida tanilgan Jon Litgouga taklif qiliş rejalaştirilgan edi, lekin aktyor band edi. Litgou Kristofer Lloyd bilan «The Adventures of Buckaroo Banzai Across the 8th Dimension» filmida birga suratga tuşgan edi, u yerda u jinni olimni, Kristofer Lloyd esa musofirni öynagan edi. Ikkinçi variant aktyor Jeff Goldblum edi. Dok obrazi asosan Lloydning improvizatsiyasi bölib, olim Albert Eynşteyn va dirijyor Leopold Stokovskiy şaxslari taʼsirida ijro etilgan. Prodyuser Nil Kanton Lloydga rolni taklif qilganda, u avval rad etgan. Biroq aktyorning xotini uni taklifni qabul qilişga köndirdi.
Biff Tannen rolini 19 yoşli Jay Jay Cohen örniga 25 yoşli Thomas F. Wilson tanlandi, çunki Koen Erik Ştolts — Marti Makflay rolini dastlab ijro etgan aktyor bilan deyarli bir xil konstitutsiyaga ega edi, Biff esa Martiga qaraganda jismonan rivojlanganroq bölişi kerak edi. Agar Fox darhol Makflayni ijro etişni boşlaganida, Koen Foxdan kattaroq bölgani uçun Tannen rolini saqlab qolişi mumkin edi. Ijodkorlar Foxni filmga olgandan keyin ham Uilsonni Koenga almaştirmaslikka qaror qildilar. Natijada Koen Biffning yordamçilaridan birini ijro etdi.
Dженнifer rolini Erik Ştolts bilan birga 18 yoşli Claudia Wells ijro etişi kerak edi. Biroq suratga oliş muddatlari doimiy ravişda siljib turdi va oxir-oqibat u iştirok eta olmadi. Uning örniga aktrisa Melora Hardin taklif qilindi. Biroq, agar Ştolts uçun u Marti uçun qiz döst sifatida mos bölsa, Maykl J. Foxga mos emas edi, çunki u Foxdan balandroq edi.
Uzoq vaqt davomida aktrisa Jill Sçoelen Dженнifer rolining asosiy nomzodi sifatida körib çiqilgan edi.
Ammo şu orada Claudia Wells yana böşadi va nihoyat bu rolni ijro etişga rozi böldi.
Jorj Makflay rolini Crispin Glover ijro etdi. Xarakterli harakatlarning köpçiligi — masalan, qaltiroq qöllar — Glover va Zemekis tomonidan suratga oliş jarayonida öylab topilgan. Rejissyor hazillaşib: «Unga tör taşlaşimga töğri keldi, çunki uning obrazni tuşunişi mening tuşunişimdan 50 foizga farq qilardi», degan. Ikkinçi va uçinçi filmlardagi şartnoma şartlari böyiça kelişmovçiliklar tufayli Gloverning örnini Jeffrey Weissman egalladi.
Lea Thompson Lorreyn rolini oldi, çunki u ilgari Erik Ştolts bilan «Crazy Lives» filmida suratga tuşgan edi — prodyuserlar uni Erikni tanlaş kastingi paytida filmda körişgan.
Boş sahnaning «qarigan» grimini qiliş aktrisaga uç yarim soat vaqt olgan.
8Kadrlar
1
1 · TMDB9Franşiza tartibida
3 film
10Öxşaş filmlar
Matn: maqola tarjimasi «Назад в будущее» — rusça Vikipediya, litsenziya CC BY-SA 4.0. Kadrlar va poster: TMDB.


