Bajrangi Bhaijaan

Filmning ssenariy muallifi V. Vijayendra Prasad film ğoyasi 1987-yildagi telugu filmi «Pasivadi Pranam»dan ilhomlanganini aytgan. Bu film öz navbatida 1986-yildagi malayalam filmi «Poovinu Puthiya Poonthennal»ning remeyki hisoblanadi. Prasad şuningdek, qizining yurak operatsiyasi uçun Hindistonga kelgan pokistonlik er-xotin haqidagi hikoyadan ham ilhomlangan. Şuningdek, asosiy syujet 2006-yildagi kannada filmi «Kallarali Hoovagi»ning syujeti bilan bir xil ekanligi ham qayd etilgan.

Kabir Khan ssenariy özining şaxsiy tajribalaridan taʼsirlangani haqida aytgan. U hind eposi «Ramayana»ning taʼsirini eslatib ötgan. Bolaligida u «Ramlila» spektakllarini tomoşa qilgan va ayniqsa xudo Bajrangi (Hanuman) unda çuqur iz qoldirgan. U Bajrangi Hindistondagi barça diniy jamoalar, jumladan hindu va musulmonlar orasida ham sevilgan qahramon deb hisoblagan, çunki u köplab hindistonlik bolalarga quvonç va köngil oçişni olib kelgan. Khan «Bajrangi Bhaijaan»ni 1980-yillardan beri Hindistonda kuçayib borayotgan diniy sektantizmga, xususan, Bajrang Dal nomli ekstremistik hindu taşkiloti va uning 2002-yildagi Gujarat tartibsizliklaridagi roli javobi sifatida yozişni boşlagan. Bu taşkilot Bajrangi nomini zöravon sektantlik maqsadlarida işlatgan, şu sababli bu nom jamoaviy-diniy maʼnoga ega bölib qolgan. U «Bajrangi Bhaijaan»ni 2013-yilda yozişni boşlagan, bu nomni barça jamoalar uçun qaytariş va hindu hamda musulmonlarni birlaştiriş usuli sifatida körgan.

Filmning kastingi böyiça direktori Mukesh Chhabra bölgan.

Asosiy suratga oliş 2014-yil 3-noyabrda Yangi Dehlida boşlangan, unda Salman Khan va Kareena Kapoor Khan iştirok etgan. Ikkinçi suratga oliş davri Karjatdagi ND Studiosʼda ötkazilgan. Filmning uçinçi davri Rajastondagi Mandavada bölib ötgan. 2015-yil 7-yanvarda Khan Mandava qalʼasi tepasida yoş bola bilan krikket öynayotganda körilgan. 2015-yil 10-yanvarda Khan Rajastonning Jhunjhunu tumanida maktab öquvçilari bilan suratga tuşgan. Filmni suratga oliş 20-mayda yakunlangan. Filmning ayrim sahnalari Khanning Panvel şahridagi fermer uyida suratga olingan. Suratga oliş Kaşmir vodiysida, jumladan Sonamarg va Zoji La kabi joylarda ham bölib ötgan. Filmning kulminatsion sahnasi dengiz satҳidan 10 000 fut balandlikdagi Tajivas muzligi yaqinidagi Sonmargda, taxminan 7 000 kişi iştirokida suratga olingan. Nawazuddin Siddiqui ijro etgan Çand Nawab obrazi 2008-yilda Karaçi şahridagi «Indus News» kanalida işlagan haqiqiy Çand Nawab nomli jurnalistdan ilhomlangan.

A. R. Rahman dastlab film musiqasini yoziş böyiça muzokaralar olib borgan, lekin şartnomani imzolamagan. Şundan söng musiqani Kabir Khanning odatiy hamkorlari yaratgan: qöşiqlarni Pritam bastalagan, musiqiy fonni esa Julius Packiam yozgan. Qöşiqlar matnlarini Mayur Puri, Amitabh Bhattaçarya, Neeleş Misra, Şabbir Ahmed va Kausar Munir yozgan, musiqiy fonni esa Julius Packiam bastalagan. Film saundtreki katta muvaffaqiyat qozongan. «Bhar Do Jholi» qöşiği 2015-yilning eng yirik hitlaridan biriga aylangan, uni Adnan Sami ijro etgan. Saundtrek albomi ön bir treklardan iborat bölib, 2015-yil 17-iyunda çiqarilgan. «Tu Çahiye» va «Selfie Le Le Re» qöşiqlari ham top-çartlarga çiqqan.

Filmga Purnam Allahabadi yozgan va Sabri Brothers bastalagan hamda ijro etgan «Bhar Do Jholi Meri Ya Muhammad» kavvali kiritilgan. Kavvali Adnan Sami Khan ovozida qayta işlangan va qisman «Dam Ali Ali» qöşiğini ham öz içiga oladi. EMI Pakistan va Sabri Brothersʼning vorisi Amjad Sabri filmning prodyuserlari va kavvali böyiça alohida-alohida huquqiy çoralar körişni talab qilgan.

Dastlab film 2014-yil Eid bayrami uçun eʼlon qilingan bölsa-da, uning çiqiş sanasi 2014-yil 12-yanvarga köçirilgan. Bajrangi Bhaijaan 2015-yil 17-iyulda, Eid bayramidan bir kun oldin, mos ravişda Hindistonda 4 500 ta va çet elda 1 000 ta ekranda çiqarilgan. Film şuningdek Hindistondan taşqarida 50 ta davlatda, 700 dan ortiq ekranda namoyiş etilgan.

2017-yil noyabrda Aamir Khanning «Dangal» (2016) filmi Xitoyda muvaffaqiyat qozonganidan söng, «Bajrangi Bhaijaan»ning ham Xitoyda çiqarilişi eʼlon qilingan. 2017-yil dekabrda film 2018-yilda şu yerda namoyiş etilişi maʼlum qilingan. Bu eʼlondan oldin «Bajrangi Bhaijaan» Xitoyda kult ommabopligiga ega bölgan. Maşhur Douban kino saytida u 70 000 dan ortiq ovozga ega bölib, örtaça 10 ballik şkala böyiça 8,6 ballni taşkil qilgan. Douban reytingida u 2015-yilning eng yaxşi xorijiy filmlari röyxatida törtinçi örinni egallagan. «Bajrangi Bhaijaan» Xitoyda «小萝莉的猴神大叔» nomi bilan çiqarilgan, bu taxminan «Kiçkina Lolitaning maymun xudo amakisi» deb tarjima qilinadi. «Maymun xudo» — «Bajrangi»ning taxminiy tarjimasi, «kiçkina lolita» va «amaki» esa personajlarga işora qiladi. Xitoy versiyasi uzunligi 140 daqiqagaça qisqartirilgan.

2018-yil yanvarda eʼlon qilinişiça, film Xitoyda 8 000 ta ekranda keng prokatga çiqariladi. Bu Aamir Khanning «Dangal» va «Secret Superstar» (2017) filmlarining Xitoydagi kassa muvaffaqiyatiga hamda «Bajrangi Bhaijaan»ning ijobiy oğzaki reklamasiga tayangan. Film 2018-yil 2-martda Xitoyda namoyişga çiqqan. 2018-yil 6-fevralda film Xitoyning 29 ta şahrida oldindan körsatuvlarga ega bölgan va tomoşabinlardan ijobiy qabul olgan. Şuningdek, 2018-yil 25-fevralda çeklangan oldindan körsatuv ham bölgan. Filmning 2018-yil 27-fevraldagi Xitoy premyerasida Kabir Khan va Harşali Malhotra iştirok etgan. Film prokat sanasi — 2018-yil 2-mart — oilalarning birlaşişini nişonlovçi Fonus festivali bilan bir kunga töğri keladi.

Film 2018-yil 17-avgustda Turkiyada 190 ta ekranda çiqarilgan. Birinçi hafta oxirida u taxminan 89 796 dollar yiğib, 8 389 tomoşabinni jalb qilgan. Film 2019-yil 18-yanvarda Yaponiyada «バジュランギおじさんと、小さな迷子» nomi bilan çiqarilgan, bu «Bajrangi amaki va kiçik adaşgan bola» degan maʼnoni anglatadi (Bajurangi ojisan to, çīsana maigo). Filmni Mumbaidagi, Prabhat Çoudhary egalik qiladigan «Spice PR» kompaniyasi tarğib qilgan.

Filmga asoslangan «Bajrangi Bhaijaan Movie Game» nomli aksion-sarguzaşt mobil öyini Playizzon tomonidan işlab çiqilgan va film bilan birga çiqarilgan.

Rotten Tomatoes şarhlar agregatorida 17 ta tanqidçi şarhining 88 foizi ijobiy bölib, örtaça reyting 10 balldan 6,4 ballni taşkil etadi.

Hindistonda «Bollywood Hungama» filmga 5 ballik şkala böyiça 4,5 ball qöyib, şunday yozgan: «Bu film Salman Khanning eng yaxşi filmi bölişga töliq loyiq, unda uning karerasidagi eng yaxşi ijrosi bor. Film tomoşabinni butunlay öziga rom etadi». «Times of India» gazetasining tanqidçisi Srijana Mitra Das filmga 5 ballik şkala böyiça 4 ball berib, şunday yozgan: «Bajrangi Bhaijaan — Salman Khanning eng jasur filmi, bu yerda Salman gözal ijro namoyiş etadi, lekin syujetga haqiqiy «dabang» rolini berişga imkon beradi». «Filmfare» uçun Raçit Gupta yozgan: «Agar filmlar ilhomlantiriş uçun möljallangan bölsa, Bajrangi Bhaijaan bu vazifani yorqin muvaffaqiyat bilan bajaradi», — u filmga 5 ballik şkala böyiça 3,5 ball qöygan. «Rediff.com» saytining tanqidçisi Raja Sen 5 ballik şkala böyiça 3,5 ball berib, şunday tuşuntirgan: «Bajrangi Bhaijaan — haddan taşqari samimiy, oddiylaştirilgan, mantiqqa zid darajada şirin va köpinça yarmarka darajasidagi film. U işlamasligi kerak edi, çunki u juda başorat qilinadigan va sentimental. Şunga qaramay, nozik tanlangan yordamçi aktyorlar, ötkir dialoglar va eng muhimi, uning umumiy samimiyligi tufayli u işlaydi va yaxşi işlaydi». «CNN-IBN» tanqidçisi Rajeev Masand 5 ballik şkala böyiça 3 ball qöyib, izoh bergan: «Bajrangi Bhaijaan 2 soat 35 daqiqa bilan juda uzun, ayniqsa birinçi yarmida jiddiy qisqartiriş talab qiladi. Şunga qaramay, u «Bodyguard» va «Ready» kabi odatiy Salman Khan blokbasterlaridan köra qiziqarliroq, çunki syujeti bor va yuragi öz örnida». «Hindustan Times» gazetasining tanqidçisi Anupama Çopra şunday degan: «Bajrangi Bhaijaan soddalaştirilgan, baʼzan ahmoqona va çarçatadigan darajada çözilgan. Bu yana oçiqdan-oçiq manipulyativ. Lekin u işlaydi. Rejissyor va ssenariy muallifi Kabir Khan Salmanning katta obrazini saqlab qoladi, lekin uni rivojlanişga imkon beradi, şunda yulduz faqat silliq superqahramon bölib qolmaydi». «Mint» uçun Uday Bhatia yozgan: «Bajrangi Bhaijaanni maksimal hissiy taʼsirga yönaltirilgan deyiş — bu kamtarlik. U şunday qurilgan. Uning qismlari şunday ehtiyotkorlik bilan yiğilganki, har ikki sahnada kuldirib, har 10 daqiqada köz yoşlarga töldiradi», — va Harşaali Malhotraga maqtovlar aytib: «Kim kino uçun qiz va qurol kerak deydi? Bu film faqat birinçisi kerakligini isbotlaydi, agar u jinoyatçi darajada çiroyli olti yoşli bola bölsa». Uşbu filmning asosiy syujeti bilan 2006-yildagi kannada filmi «Kallarali Hoovagi» örtasida öxşaşliklar ham qayd etilgan.

Xorijda ham film Xitoy tanqidçilaridan ijobiy şarhlar oldi. Xitoyda «Kiçkina Lolitaning maymun amakisi» nomi bilan çiqarilgan film bir qança tanqidçilar tomonidan 16-asrdagi xitoy eposi «Ğarbga sayohat» va uning maymun-şoh qahramoni Sun Vukong bilan syujet parallellarini topgan. Bu asar esa öz navbatida miloddan avvalgi 4-asrdagi hind eposi «Ramayana» va uning maymun-xudo qahramoni Hanuman bilan öxşaşliklarga ega. Şu sababli film xitoylik tomoşabinlar uçun yaqin bölib tuyulgan. Filmning davlatlar, dinlar va millatlar örtasidagi odamlarni boğlaş mavzusi ham xitoylik tomoşabinlarda aks-sado bergan. Yaponiyada 2019-yil yanvarda çiqqaç, film «Filmarks» tomoşabinlar qoniqiş sarvaqtida şu hafta eng yuqori baholangan film bölgan.

«Bajrangi Bhaijaan» Hindistonda ₹444.92 crore (US$69.35 million), çet elda esa ₹473.26 crore (US$73.77 million) yiğgan. Dunyo böylab umumiy yiğim ₹969.9 crore (US$151.19 million) ni taşkil etgan.

«Bajrangi Bhaijaan» prokatning birinçi kunida Hindistonda taxminan ₹27.25 crore yiğgan. Ikkinçi va uçinçi kunlari esa ösiş kuzatilgan va birinçi dam oliş kunlari sof daromad ₹102.60 crore ga yetgan. Film Hindistonda umumiy sof daromad böyiça ₹320.34 crore va umumiy yalpi daromad böyiça ₹444.92 crore yiğgan.

«Bajrangi Bhaijaan» birinçi dam oliş kunlarida 8 million dollar, çet eldagi bozorlarda esa umumiy yalpi daromad böyiça 74,4 million dollar yiğgan. AQŞ-Kanadada birinçi dam oliş kunlarida film taxminan 2,45 million dollar yiğgan. Pokistonda prokatning dastlabki 3 kunida film 4,5 crore rupiy ($444 000) yiğgan, keyin birinçi haftada 6 crore rupiy ($592 000) yiğgan. Çet eldagi ön kunlik yalpi daromad 17 million dollardan oşgan. Ikki hafta oxirida «Bajrangi Bhaijaan» çet elda 20 million dollar yiğgan. 17 kun içida u çet elda taxminan 23,5 million dollar yiğgan. Fors qöltiği mintaqasida film ₹47.9 crore (US$7.47 million) yiğib, «Happy New Year» va «Dhoom 3» kabi filmlardan özib, bu hududdagi eng köp daromad keltirgan film bölgan. Bu film Fors qöltiğida Salman Khanning eng yirik filmi hamdir, u avvalgi eng yaxşi natija bölgan «Kick» filmini (taxminan 4,1 million dollar) ortda qoldirgan. «Box Office India» maʼlumotlariga köra, film barça xorij bozorlarida juda yaxşi natijalar körsatgan.

«Bajrangi Bhaijaan» Buyuk Britaniyada £2 662 115 ($4 067 120) yiğgan, u yerda 2015-yilda eng köp daromad keltirgan çet el tilidagi film bölgan, barça vaqtlar böyiça esa ön birinçi örinda. Şuningdek, u Hindistondan çiqqan çet el tilidagi filmlar orasida ikkinçi örinda turadi (faqat «Dhoom 3» dan keyin). Gonkongda film 2016-yilda HK$1 364 088 (US$175 558) yiğgan. Xitoyda çiqqanidan 26 kun ötgaç, film xorij bozorlaridan ₹500 crore dan ortiq daromad keltirgan uçinçi hind filmiga aylangan (birinçisi Salman Khan iştirok etgan).

Xitoyda 2018-yil 2-martdagi birinçi kunida film 2,29 million dollar yiğib, Xitoyning kunlik kassasida yettinçi örinni egallagan. Bu Xitoyda hind filmlari orasida törtinçi eng yuqori oçiliş natijasi bölib, u «Secret Superstar» (6,97 million dollar), «Hindi Medium» (3,68 million dollar) va «Dangal» (2,55 million dollar) dan keyin turadi. Şuningdek, «Bajrangi Bhaijaan» 2009-yildagi «3 Idiots» filmining Xitoydagi umumiy yiğimini ham oşib ketgan. Ikkinçi kuni film 3,11 million dollar yiğib, eng yaxşi beştalikka kirgan, ikki kunlik yiğimi esa 5,36 million dollar bölgan. Uçinçi kunida u yana 3,13 million dollar yiğib, birinçi dam oliş kunlari umumiy 9 million dollar natijaga erişgan. Bu hind filmi uçun uçinçi eng yuqori birinçi dam oliş natijasi bölib, faqat «Secret Superstar» va «Dangal» dan orqada turadi. Film şuningdek Aamir Khan iştirok etmagan eng köp daromad keltirgan hind filmiga aylangan. «Bajrangi Bhaijaan»ning muvaffaqiyatli birinçi dam oliş kunlari kuçli oğzaki reklama bilan boğliq bölib, uni Doubanʼda 8,6 va Maoyanʼda 9,7 kabi yuqori tomoşabin baholari yaratgan.

Prokatning 14-kunida film 1,13 million dollar yiğib, Aamir Khan iştirok etmagan birinçi hind filmi sifatida Xitoy bozorida ₹200 crore dan ortiq daromad keltirgan. Şu paytgaça film 31,12 million dollar yiğgan edi. 31 kun içida filmning umumiy yiğimi 48 million dollar (₹313 crore) ga yetgan. Film tomoşabinlarining taxminan 60 foizi ayollar, 40 foizi erkaklar bölgan, köpçilik tomoşabinlar 20–34 yoşdagilar edi. Film birinçi çorakda Xitoyda eng köp daromad keltirgan yettinçi film bölib, «Secret Superstar» va «Black Panther» hamda «Pacific Rim: Uprising» kabi boşqa amerikalik filmlardan keyin turadi.

2021-yil dekabrda Khan filmning davomi ssenariy bosqiçida ekanini tasdiqlagan, ssenariy muallifi esa V. Vijayendra Prasad bölgan. Öşa oy oxirida Khan film «Pawan Putra Bhaijaan» deb nomlanganini tasdiqlagan.

Khan buni 2021-yil 19-dekabrda «RRR» filmining hind tilidagi oldindan namoyiş tadbirida ham rasman eʼlon qilgan.