«Thieves in Law» — 1988-yilgi sovet jinoiy drama filmi. Rejissyor Yuriy Kara, Fazil Iskander hikoyalari asosida suratga olgan. Film M. Gorkiy nomidagi Markaziy bolalar va ösmirlar filmlari kinostudiyasining «Ladya» eksperimental ijodiy birlaşmasi tomonidan tayyorlangan. Film keng prokatga 1988-yil 1-oktyabrda çiqdi.
Asosiy rollarni Anna Samokhina, Valentin Gaft, Vladimir Steklov va Boris Şçerbakov ijro etgan. Bu SSSRda suratga olingan birinçi film bölib, unda uyuşgan jinoyatçilik olami va aynan «qonun öğrilari» — jinoiy muhitning oliy rahbarlari batafsil körsatilgan.
1Treylerlar
▶2Rollarda
Anna Samokhina, Valentin Gaft, Vladimir Steklov
3Syujet
Voqea 1980-yillarning boşida Abxaziyada sodir böladi. Qavkaz qişloğidagi dehqonning qizi Rita uydan qoçib,…
Voqea 1980-yillarning boşida Abxaziyada sodir böladi. Qavkaz qişloğidagi dehqonning qizi Rita uydan qoçib, kiçik dengiz böyidagi şaharçani nazorat qilayotgan jinoiy guruhga qöşiladi. U mahalliy mafiya boşliği Artur (obraz real mavjud bölgan «qonun öğrisi» Xajarat laqabli şaxsdan olingan (Lakoba Yu. V.)) ning sevgilisiga aylanadi. Mahalliy tsexçilar va sovet hokimiyati organlari uning nazorati ostida böladi.
Köp ötmay oğir kunlar boşlanadi: guruhning faoliyati KGB tekşiruviga tuşib qoladi. Arturga Rita bilan ajralişga töğri keladi. Şu paytda şaharçaga yoş arxeolog Andrey keladi va Ritaga oşiq böladi. Ular turmuş qurişadi, lekin yoş oilaning baxtli hayoti keçmaydi.
4Tanqid
Tanqidçilarning taʼkidlaşiça, ssenariyning adabiy asosi — Fazil Iskanderning hikoyalari («Çegemskaya Karmen»…

Tanqidçilarning taʼkidlaşiça, ssenariyning adabiy asosi — Fazil Iskanderning hikoyalari («Çegemskaya Karmen» va «Barmen Adgur») — ekranda körsatilganlar bilan uzoq aloqaga ega. Hikoyalarda jinoiy syujet ikkinçi darajali ahamiyatga ega bölib, asosiy örinda insonning hayot fojiasi turadi. Yuriy Kara filmida esa hamma narsa aksinça. Eʼtibor SSSRdagi korrupsiya va uyuşgan jinoyatçilik muammolariga qaratilgan. 1988-yil uçun bu, albatta, juda dolzarb mavzu edi, lekin uni amalga oşiriş biroz epatajli çiqdi, Iskander nomini jalb qiliş esa öylab topilgan edi. Odessadagi «Oltin Dyuk» kinofestivalida filmga «Uç K mukofoti» (konyunktura, tijorat, kiç) berildi. Şu bilan birga, kinotanqidçi Aleksey Yerokhin «konyunktura, tijorat, kiç — aynan kinematografning vazifasi»ga aylangan narsa ekanini yozgan.
Natalya Ivanovaning fikriça, «Iskanderning murakkab, noaniq, haqiqatan badiiy va ijtimoiy befarq bölmagan fikrini kino aniq bir boevikka aylantirgan». Uning fikriga köra, «Iskander hikoyalaridan olingan „karkas“ga tiqilgan voqealar, hodisalar va sarguzaştlarning çeksiz karuseli ular yozilişining asl maqsadi — insoniylikning yöqolişi uçun çuqur qayğuni almaştirib yuborgan». «Korrupsiya va mafiyaviylikning foş etilişi mafiyaning çiroyli hayotiga qoyil qoliş bilan yakunlanadi», — deb ham taʼkidlagan u.
2002-yilda «Yangi davr vatan kinosi tarixi 1986—2000. 2-qism. Kino va kontekst. 4-jild» kitobida kinoşunos Oleg Kovalov perestroyka ekranida «sovet mafiyasi» mavzusi oçilganini qayd etgan: hali Brejnev davrida «Söroq» (1979) suratga olingan, «Juma kunlari preferans» (1984) filmida esa jinoiy taşkilot mafiya tuzilmasi xususiyatlariga ega bölgan. Tanqidçining fikriça, öşa filmlar realroq edi.
Kinotanqidçi Denis Gorelov «Fillar vatani» (2018) kitobida yozganidek, «...«Thieves in Law» filmi kapitalning birlamçi töplaniş davri va öşa paytda hukm surgan tasavvurlarga — yaxşi oğri, olijanob yirtqiç, örmon sanitari haqidagi tasavvurlarga yodgorlik böldi. U farovon yaşaydi va heç qaçon muşukçaga zarar yetkazmaydi».
1988-yilda «Kinotomoşabin sputnigi» jurnalining dekabr sonida kinotanqidçi Aleksey Yerokhin reJissyor Yuriy Kara dolzarb, ijtimoiy ötkir boevik — sovet mafiyasi va korrupsiya haqida film suratga olganini taʼkidlagan.
5Ijodiy guruh
Ssenariy muallifi: Yuriy…
Ssenariy muallifi: Yuriy Kara
Rejissyor: Yuriy Kara
Operator: Vadim Semyonix
Rassom: Anatoliy Koçurov
Filmda Jorj Bize musiqasi — Rodion Şçedrin işlangan «Karmen-syuita» dan foydalanilgan. Dirijyor — Vladimir Spivakov. Şuningdek, «Maşina vremeni» rok-guruhining uçta qöşiği yangraydi: «Kafe Lira», «Uç deraza», «Bizning uy».
6Mukofotlar va sovrinlar
1988 — «Uç „K“ mukofoti» (konyunktura, tijorat, kiç), «Oltin Dyuk»…
1988 — «Uç „K“ mukofoti» (konyunktura, tijorat, kiç), «Oltin Dyuk» kinofestivali.
1989 — «Nika» mukofoti nominatsiyasi, «Eng yaxşi ikkinçi reja roli» toifasida (Zinoviy Gerdt).
7Kadrlar
2
1 · TMDB
2 · TMDBMatn: maqola tarjimasi «Воры в законе (фильм)» — rusça Vikipediya, litsenziya CC BY-SA 4.0. Kadrlar va poster: TMDB.