Bhumika (ingliz tilida: Role yoki Character) — 1977-yilda suratga olingan hind tilidagi film. Rejissyori Şyam Benegal. Filmda Smita Patil, Amol Palekar, Anant Nag, Naseeruddin Şah va Amriş Puri rol öynagan.
Film asosan marathi tilidagi xotiralarga asoslangan, bu xotiralar 1940-yillardagi taniqli marathi teatr va kino aktrisasi Hansa Wadkarning «Sangtye Aika» kitobida yozilgan. Hansa Wadkar bejirim va anʼanaviy bölmagan hayot keçirgan. Film insonning öz kimligini izlaşi va özini anglaşi haqida. Smita Patil şöx öspirin qizdan donişmand, lekin çuqur yaralangan örta yoşli ayolga aylanişini kuçli ijro etgan.
Film ikkita Milliy kino mukofotini va Filmfare eng yaxşi film mukofotini qölga kiritgan. U Tunisdagi Karfagen kinofestivaliga (1978), Çikago kinofestivaliga, bu yerda 1978-yilda Oltin lavha bilan mukofotlangan, hamda Jazoirdagi 1986-yilgi «Festival of Images» festivaliga taklif etilgan.
1Rollarda
Smita Patil, Amol Palekar, Naseeruddin Shah
Smita PatilaktyorAPAmol Palekaraktyor2Syujet
«Bhumika» Goa ştatidagi anʼanaviy devadasi jamoasining maşhur xonanda ayolining nevarasi, aktrisa Uşaning…
«Bhumika» Goa ştatidagi anʼanaviy devadasi jamoasining maşhur xonanda ayolining nevarasi, aktrisa Uşaning hayotini aks ettiradi. Uşaning onasi zöravon va içkilikka ruju qöygan erkak bilan turmuş qurgan. Erkak erta vafot etgandan keyin, onasining eʼtirozlariga qaramay, Uşa oila yaqini Keşav Dalvi tomonidan Bombeyga olib ketiladi va u yerda bir studiyada xonandalik uçun prosluşka topşiradi. Bu qadam — uning keyinçalik ekranda öspirin yulduzga aylanişiga va Keşav bilan baxtsiz sevgi nikohiga olib boradigan jarayonning birinçi bosqiçi edi. Buni erkalatuvçi buvisi quvonç bilan, onasi esa dahşat bilan kuzatadi. Uşaning jirkanç va ança katta yoşdagi Keşavga qarşi qaysarlik bilan bu munosabatni davom ettirişining sabablari (homiladorlik bilan yakunlangan nikohdan oldingi munosabat) aniq bayon etilmagan. Keşav bolaligidanoq unga köz olaytirib yurgan. Ehtimol, Uşa uning oilasiga sadoqatli bölgani uçun (buni Keşav tez-tez eslatib turadi) va özining dunyoviy muvaffaqiyati uçun unga qarzdor deb hisoblaydi; yoki uni zöravon uydan qoçiş vositasi sifatida köradi. U ham qaysar ayol bölib, aktyorlik karyerasidan zavqlanadi va özini qatʼiy tutadigan onasiga qarşi çiqişga intiladi. Onasi bu nikohga qarşi, çunki Keşav ularning kastasiga mansub emas. Şuningdek, u kinoning şarmandali obrösi tufayli kinoga ham qarşi.
Ikkovi turmuş qurgandan keyin Uşa Keşavning uning «biznes menejeri» sifatida işlaşda davom etayotganini körib hayron qoladi. Keşav uni yetakçi yigit Rajan bilan birga boş rollarga joylaştiradi. Rajan esa unga javobsiz muhabbat bilan boğlangan. Keşavning öz biznesi muvaffaqiyatsiz bölgani uçun u butunlay Uşaning daromadiga boğliq — bu fakt Keşavni xafa qiladi. Şu tariqa u raşkçi eri böladi, mört ğururi va yomon xulqi bor, şuningdek, xotinini qiziqarsiz işlarga majburlaydigan oçköz pooşaga aylanadi. Uşa esa hamkasbini yoqtirmasligini va «faqat uy bekasi bölişni xohlayman» deb norozilik bildirişiga qaramay. Qizi tuğilganidan keyin ham bunday işlarga majbur qilinadi. Munosabatlar tobora zaharlanib boradi. Ayniqsa Keşavning Rajan bilan Uşaning işqiy aloqasi bor degan şubhasi bu zaharlanişni kuçaytiradi. Bu şubha qisman haqiqatdir, u yulduzlar haqidagi jurnal ğiybatlariga asoslangan.
Eri tomonidan sökiniş va jismoniy zöravonlikka uçragan, vaqti-vaqti bilan mehmonxonada yaşaşga majbur bölgan, qizi va onasidan ajralgan Uşa behad baxtsiz bölib, ikki qoniqarsiz munosabatga kirişadi. Birinçisi — nigilist va özini öylaydigan rejissyor Sunil Verma bilan. U bilan ikkisi qöşaloq özini öldirişni rejalaştiradi, lekin Sunil buni bekor qiladi. Ikkinçisi — boy biznesmen Vinayak Kale bilan. U Uşani saroyga öxşaş haşamatli mulkida erkalangan metres sifatida saqlaydi. Bu yerda Uşa qisqa vaqt içida de-fakto ikkinçi xotin sifatida «obröli» mavqeni topadi. Kalening onasi, öğli va körpa-töşakka mixlangan xotini uni sevib, qadrlaşadi. Lekin bir kuni u bolani yaqin atrofdagi yarmarkaga olib bormoqçi bölganida, u eng oddiy erkinlikdan ham mahrum ekanligini bilib qoladi. Kalening feodal patriarxal qoidalariga böysunişni istamagan Uşa qoçiş uçun yagona umidini hali ham qonuniy eri bölgan, nafratlangan Keşavning aralaşuvida köradi. Keşav uni yana Bombeyga olib keladi. Bombey esa uning öz yuzi tuşirilgan reklama plakatlari bilan qoplangan, öşa xira mehmonxona va yolğiz kelajak kutmoqda. Uşa ketişga tayyorlanayotganda Kalening aççiq xotini unga: «Yotoqlar özgaradi, oşxonalar özgaradi. Erkaklarning niqoblari özgaradi, lekin erkaklar özgarmaydi», — deydi. Uşaning qizi endi katta bölgan, uni öz eri bilan birga yaşaşga taklif qiladi, lekin Uşa rad etadi. Film Uşaning mehmonxona xonasida yolğiz ötirgan paytida Rajandan telefon qönğirogi olişi bilan yakunlanadi.
3Aktyorlar
Smita Patil — Urvaşi, laqabi Uşa Amol Palekar — Keşav Dalvi Anant Nag — Rajan Amriş Puri — Vinayak Kale…

Smita Patil — Urvaşi, laqabi Uşa Amol Palekar — Keşav Dalvi Anant Nag — Rajan Amriş Puri — Vinayak Kale Naseeruddin Şah — Sunil Verma Dina Pathak — Kale xonim, Vinayakning onasi Kulbhuşan Kharbanda — kinoprodyuser Harilal Sulabha Deşpande — Şanta Kiran Vairale — Suşma Dalvi Mohan Agaşe — Siddharth Sutar Benjamin Gilani — aktyor Mohan, «Saawan ke din aaye» qöşiğida muğul şahzodasi rolini ijro etgan Abişek Baby Rukhsana — yoş Uşa B. V. Karanth — Uşaning otasi Kusum Deşpande — Şantaning onasi Rekha Sabnis — Kale xonim, Yaşvant Kalening xotini Baby Bitto — yoş Suşma G. M. Durrani — musiqa öqituvçisi Sudarşan Dheer — raqs rejissyori (şuningdek, bu filmning xoreografi) Master Abhitab — Dinu Sunila Pradhan — aktrisa Bala xonim, «Malika» Om Puri — sahna aktyori, «Yovuz hukmdor» rolida Savita Bajaj — Basanti
4Işlab çiqariş
Film 1940–1950-yillarda marathi teatri va kinosining yetakçi şaxsi Hansa Wadkarning avtobiografiyasiga…

Film 1940–1950-yillarda marathi teatri va kinosining yetakçi şaxsi Hansa Wadkarning avtobiografiyasiga asoslangan. Xotiralar jurnalist Arun Sadhuga aytib berilgan, u 1959-yilgi maşhur musiqali spektakl nomini, yaʼni «Sangtye Aika» (yoki «Tinglang, men aytib beraman») nomini işlatgan.
Film Maharaştra hududida suratga olingan. Benegalning oldingi filmlari Hayderobod hududida bölib ötgan, u bu hududni yaxşi bilmagani uçun ssenariy muallifi va dramaturg Giriş Karnadni hammualliflikka jalb qilgan. Yana bir taniqli teatr rejissyori va dramaturg Satyadev Dubey dialoglarni yozgan. Hikoya Wadkarning erta hayotiga oid qaytarmalar orqali oldinga va orqaga harakat qiladi. Çiziqli bölmagan hikoyadan taşqari, filmda «film içidagi film» usuli ham qöllangan.
Yetakçi aktrisa, 22 yoşli Smita Patil bu rolni dastlab oğir deb topgan, lekin ijrosi uçun eng yaxşi aktrisa mukofotini olgan. Bugungi kunda bu uning karyerasidagi eng yaxşi ijrolardan biri hisoblanadi.
5Musiqa
«Baju re Mondar» qöşiğini hindustoniy klassik musiqaning ikki taniqli ovozi — Kirana gharanasi asosçisi Ustod…
«Baju re Mondar» qöşiğini hindustoniy klassik musiqaning ikki taniqli ovozi — Kirana gharanasi asosçisi Ustod Abdul Karim Xonning qizi Saraswati Rane va uning nevarasi Meena Fatherpekar ijro etgan.
6Kadrlar
4
1 · TMDB
2 · TMDB
3 · TMDB
4 · TMDBMatn: maqola tarjimasi «Bhumika (film)» — inglizça Vikipediya, litsenziya CC BY-SA 4.0. Kadrlar va poster: TMDB.