Birdy

1978-yilda Uilyam Vartonning «Pташка» romani naşr etilgandan söng, Alan Parker agentidan kitoblarni oldi. Romanni öqigaç, Parker uni özining hamkasbi, prodyuser Alan Marshall bilan muhokama qildi va şundan keyin uni ekranlaştiriş imkoniyatidan voz keçdi. Parker şunday deb tuşuntirdi: «Syujetning katta qismi bolaning boşida bölib ötardi, kitobning sheʼriyati adabiy edi. Uni kinematografik qiliş uçun men bunday sakraşni uddalay olişimni bilmasdim». 1979-yil sentyabrda Orion Pictures romanni 150 000 dollarga sotib oldi.

1982-yil oktyabrda «A&M Films» — «A&M Records»ning yaqinda taşkil etilgan filiali — filmga huquqlarni sotib oldi va stsenariy yoziş uçun Sendi Krupf hamda Jek Berʼga vakolat berdi. Krupf va Ber romanga turli özgartirişlar kiritdi, asosiy eʼtiborni Birdy bilan El Kolumbato örtasidagi döstlikka qaratişga qaror qilişdi. «1960-yillarning örtasida biz örta maktabda öqirdik», — deb tuşuntirdi Ber, — «şuning uçun ösib-ulğayiş öşa paytda bizning tajribamiz edi». Krupf va Ber bir yil davomida stsenariylarini turli kinostudiyalarga sotişga urindi, lekin muvaffaqiyatsiz. 1983-yilda «A&M Films» stsenariyni Parkerga yubordi, u stsenariyni öqib çiqqaç, filmni suratga oliş uçun şartnomani imzoladi. Parker loyihani «TriStar Pictures» rahbarlari bilan muhokama qildi.

Parker va kasting-direktor Juliett Teylor Los-Anjeles, San-Fransisko, San-Xose, Nyu-York va Filadelfiyada oçiq proba ötkazdi. Metyu Modin dastlab El Kolumbato roliga sinovdan ötgan edi, lekin Parker uni Birdy sifatida tanlaşga qaror qildi, çunki aktyorda bu obraz uçun eng mos keladigan «introvertlik bilan yuzaga çiqqan samimiylik» bor deb hisobladi. Modin şunday dedi: «Men hayratda qoldim, çunki men Birdy rolga sinovdan ötmagan edim. Men heç qaçon Birdy rolini öynayman deb öylamagandim. Şuning uçun men aqlimda ajoyib özgariş qilişim kerak edi, bu ajoyib obrazni hayotga tatbiq etişga uriniş uçun. Bu film yaratişdagi ajoyib tajriba böldi».

Nikolas Keyj El Kolumbato rolini ijro etdi. Keyj şunday mulohaza yuritdi: «Men El rolidan dahşatga tuşgandim, çunki u men heç qaçon qilmagan narsalardan farq qilardi va u meni hissiy jihatdan qayoqqa olib borişini bilmasdim». «Men bomba urgandek körinişni xohlardim, — dedi u. — Bu menga yöqotganim haqidagi tuyğuni berdi. Men bu hayotda bir marta beriladigan rol ekanini his qildim va u töliq berilişga arziydi».

Suratga olişni 1983-yil dekabrida boşlaş rejalaştirilgan edi, lekin Modinning «Missis Sofel» (1984) dramasidagi suratga oliş jadvaliga moslaştiriş uçun olti oyga keçiktirildi. Filmning asosiy suratga olinişi 1984-yil 15-mayda Filadelfiyada, 12 million dollar byudjet bilan boşlandi. Dressirovşçik Gari Gero filmdagi turli sahnalar uçun 80 ta turli kanareykadan, şuningdek, kaptarlar, karkidonli quşlar, muşuklar, 18 ta it va çaykalardan foydalandi.

«Birdy» Garrett Braun — «Steadicam»ning ixtiroçisi tomonidan yaratilgan, kompyuter boşqaradigan osma kamera tizimi «Skycam» yordamida qisman suratga olingan birinçi badiiy film böldi. «Skycam» 30 metrli ustunlarga ega bölib, törtta kompyuter boşqaradigan osma simga ega edi, simlar markazida esa 200 futlik plyonkali yengil «Panavision» kamerasi osilgan edi. Kinorejissyorlar «Skycam»dan Birdyning özini uçib yurgan deb tasavvur qiladigan xayoliy epizodlarda uning nuqtai nazarini töliq körsatiş uçun foydalanişni niyat qilgan edilar.

Filadelfiyada tört hafta suratga olingaç, aktyorlar va suratga oliş guruhi Nyu-Jersi ştatidagi Uaydvud şahriga köçib ötdi, u yerda Atlantik-Siti promenadidagi sahnalar uçun şahar dublyor sifatida işlatildi. Keyin suratga oliş San-Fransiskoga köçirildi. Birdy va Elning neft qayta işlaş zavodi binosiga çiqiş sahnasi Kaliforniya ştatidagi Gerkules şahridagi taşlab ketilgan gaz zavodining tomida suratga olindi. Modin va Keyjning tom çetida osilib turişini talab qilgan bu sahna xavfsizlik simlari bilan himoyalangan edi, Birdyning tomdan yiqiliş sahnasi esa dublyor tomonidan bajarildi.

Filmning saundtreki ingliz qöşiqçisi va ijroçisi Piter Qabriel tomonidan yaratilgan, prodyuserlik qilingan va ijro etilgan. Bu uning badiiy film ustidagi birinçi ishi, şuningdek, musiqa prodyuseri Daniel Lanua bilan birinçi hamkorligi edi. Parker Qabriel bilan filmning postprodakşn bosqiçida birinçi marta tanişdi, çunki u ilgari musiqaçining yakkaxon albomlaridan olingan zarbali ritmlarni filmga kiritib, uning musiqasi bilan tajriba ötkazgan edi. Parker Qabrielning menejeri, prodyuser Devid Geffen bilan boğlandi, u saundtrek yaratiş sekin jarayon bölişini aytdi, çunki Qabriel öz tempida işlaşi bilan maşhur edi. Beşinçi studiya albomi «So» ustida işlayotgan Qabriel filmning işçi variantini körgaç, «Birdy»ni yaratişga rozi böldi.

Yozuv 1984-yil oktyabrdan dekabrgaça Qabrielning Somerset ştatidagi Aşcombe House uyidagi uy studiyasida olib borildi. Qabriel sönggi tört yil içida oldin yozilgan materiallardan parçalar işlatdi, ularni u va Lanua filmning alohida sahnalari uçun qayta miksladilar. «Close Up» kompozitsiyasi Qabrielning uçinçi albomidagi «Family Snapşot» qöşiğidan kelib çiqdi, u Yamaha CP-70 elektropianinosida yaratilgan edi.