Bitter Moon (ingl. Bitter Moon) — 1992-yilda suratga olingan melodramatik film. Rejissyor Roman Polanski. Ssenariy şu nomdagi roman asosida yozilgan, muallifi yozuvçi Paskal Brukner. Boş rollarni Piter Koyoti va rejissyorning xotini Emmanuelle Seigner ijro etgan. Film premyerasi 1992-yil 12-iyulda Buyuk Britaniyada bölib ötgan.
Nomini «aççiq oy» yoki «azobli» deb tarjima qiliş mumkin. Asal oyiga qarama-qarşi qöyilgan bu ibora. Boşqa tarjima variantlari ham taklif qilingan.
1Rollarda
Hugh Grant, Kristin Scott Thomas, Emmanuelle Seigner
2Syujet
Britaniyalik er-xotin Naydjel va Fiona yetti yillik nikohdan söng Venetsiyadan Hindistongaça Örta er dengizi…
Britaniyalik er-xotin Naydjel va Fiona yetti yillik nikohdan söng Venetsiyadan Hindistongaça Örta er dengizi böylab dengiz sayohatiga çiqadi. Paroxodda ular ğayrioddiy er-xotinga duç kelişadi: amerikalik yozuvçi Oskar va uning yoş gözal xotini, fransuz ayoli Mimi. Oskarning yoshi taxminan 50 da. U köndalang mielitga çalingan, qisman falaj bölib, nogironlar aravaçasida harakatlanadi. Oskar Naydjelga Mimi bilan bölgan sevgi munosabatlari tarixini gapirib berişga qaror qiladi.
Oskar va Mimi Parijdagi avtobusda ertalab tanişgan, Oskar qizga öz çiptasini bergan. Oskar qariyb 40 yoşda, Mimi esa 20 dan oşgan. Seks yoş va printsiplarga oid barça çegaralarni öçiradi. Dastlab ularning munosabati battar ehtirosli bölgan, ammo keyin munosabatlar sovib, ittifoq Oskar uçun zerikarli bölib qolgan. U yangi hislar izlagan, fohişalar bilan uçraşa boşlagan va Mimidan har tomonlama qutulişga urinib körgan. Mimi esa uni uşlab qolişga, qanday bölmasin yonida qolişga intilgan, Oskarning doimiy tahqirlariga, xiyonatlariga, döstlarining masxaralariga, Oskar Mimini uy ziyofatlarida jamoat oldida kulgi predmetiga aylantirgan holatlarga, oçiq nafratga hamda Oskarning talabi bilan qilingan abortga çidagan; şundan keyin Mimi bepuşt bölib qolgan. Nihoyat Oskar uni aldab, boşqa mamlakatga jönatib yuboradi. Ikki yildan söng u jiddiy avariyaga uçraydi. Mimi kasalxonaga uning oldiga keladi va Oskarning noçor holatidan foydalanib, uni karavotdan itaradi. Şu paytda Oskar olgan jarohat uning falajiga sabab böladi. Mimi unga ğamxörlik qila boşlaydi va uni töliq qaramlik holatiga soladi, bu esa Mimining özi bir vaqtlar Oskarga qaram bölganidan ham kuçliroq böladi.
U uning hamşirasi bölib qoladi, munosabatlari esa sadomazoxizmga aylanadi. Mimi unga qasos olişda davom etadi. Masalan, Mimi Oskarning harakatlanişdagi qiynalişidan foydalanib, uning yetib boradigan joyida özining qora tanli dösti bilan jinsiy aloqa qiladi. Deyarli har keça Mimi ziyofatlarda, tungi klublarda ötkazadi va uyga keç tunda yoki tong oqqanda qaytadi. Bir kuni Mimi Oskarga tuğilgan kuni sovğasi sifatida öq dorilangan töpponça beradi va şu bilan unga özini otiş vaqti kelganini işora qiladi. Şunga qaramay, ular bir-biriga tayanib yaşaydi va hatto munosabatlarini rasman rasmiylaştiradi. Ular er-xotin böladi, garçi ularning sevgisi allaqaçon buzilgan va nafratga aylangan bölsa-da.
Paroxoddagi britaniyaliklar bir muddat kuzatuvçi bölib qolişadi, ammo jozibali gözal Mimi ularni ham öz öyiniga tortişga qaror qiladi. U Naydjelga özining sevgilisi bölişni taklif qiladi, lekin özi bu işni çözadi. Oxir-oqibat Mimi Naydjelni rad etadi va uning örniga Naydjelning xotini Fiona bilan tunni ötkazadi. Film Oskar Mimini va özini, bir vaqtlar Mimi unga sovğa qilgan töpponçadan, öldirişi bilan yakunlanadi.
3Rollarda
Piter Koyoti —…
Piter Koyoti — Oskar
Emmanuelle Seigner — Mimi
Hugh Grant — Naydjel
Kristin Scott Thomas — Fiona
Viktor Banerji — mister Singh
Sofi Patel — Amrita Singh
Patrik Albenk — styuard
Smilya Mixayloviç — brij öyinçisi
Leo Ekmann — brij öyinçisi
Luka Vellani — Dado
Richard Dew — ziyofatlar doimiysi
4Tanqid
Kinotanqidçi Sergey Kudryavtsev qayd etişiça, köplab tomoşabinlar va hatto Tinto Brass kabi baʼzi…

Kinotanqidçi Sergey Kudryavtsev qayd etişiça, köplab tomoşabinlar va hatto Tinto Brass kabi baʼzi rejissyorlar «Bitter Moon» filmini erotik triller deb qabul qiladi, boşqalar esa uni «Parijdagi sönggi tango» mavzusining muvaffaqiyatsiz istehzoli parafrazi deb hisoblaydi. Yozuvçi Dmitriy Bykov Emmanuelle Seignerning yuqori darajadagi ijrosini taʼkidlab, keyinçalik suratni umuman yuqori baholagan:
Bu holda u yerda «Bitter Moon» kabi filmlar bor — melodramatizmiga qaramay, uning sevimli suratlaridan biri. Sevimli, çunki u yerda sadomazoxizm munosabatlari tadqiqi ajoyib darajada çuqur va nozik. Bunday tajribadan ötmaganlar tuşunmaydi, lekin ötganlar qadrlaydi.
Faylasuf va madaniyatşunos Aleksandr Pavlov «Izvestiya» gazetasi sahifalarida «Ellik soya kulrang» filmi estetik jihatdan, ammo tijorat jihatidan emas, janrdagi yetakçi BDSM filmlari — Roman Polanskining «Bitter Moon» filmi kabilardan orqada qolganini taʼkidlagan. «Asosiy instinkt» esa «Bitter Moon» bilan bir yilda çiqqan bölib, vaziyatni sezilarli darajada özgartirgan, çunki u fam fatal ayol erkakka nisbatan jinsiy halokatli bölişi mumkinligini, lekin buni tabiatiga köra emas, faqat yalanğoç hisob-kitob tufayli qilişini körsatgan. «Kommersant» kinotanqidçilari «Bitter Moon»ning muvaffaqiyatsizligini va şundan keyin filmning rejissyori ahvolining juda beqarorligini bir ovozdan körsatişgan.
Bunday filmni — «Bitter Moon» kabi — boşni çayqab, yomon didni va rejissyor Polanskining bemor xayolini qoralab ötiş eng oson. Bunga maqsad — bu bolalarça xatti-harakatga aldanmaganingni körsatiş: sen jiddiy, yetuk va bosiq odamsan. Albatta, «Bitter Moon» — umidsiz grotesk, lekin Polanski uni heç qanday kompromisssiz va taʼzimsiz suratga olgan. Keyinroq filmni «past tuşib» baholaydigan tanqidçilar uni nafasini içiga tortib tomoşa qilişgani kulgili körinadi.
Premyeradan yigirma yil ötgaç ham film muxlislarga ega. Masalan, yoş aktrisa va ssenariyçi Lora Reznikova uni «muhabbat haqidagi eng ötkir filmlardan biri» deb ataydi.
Taniqli sinxronist Aleksandr Ivanoviç Şçedrov filmning nomi tarjimasini keskin tanqid qilgan:
Bizda körsatiladigan filmlar, frantsuzça filmlar va nafaqat frantsuzça — bularning hammasi noprofessionallik! Bilmayman, qayerdan olişadi… Mana Roman Polanskining «Gorkaya Luna» filmi. Bu nima? Uni kim tatib körgan? Nega «Gorkaya Luna» — …(frantsuzça tarjima keltiriladi) bu frantsuzça… sözma-söz «Asal oyi». Unda şunday tarjima qiling: «Aççiq asal».
5Kadrlar
5
1 · TMDB
2 · TMDB
3 · TMDB
4 · TMDB
5 · TMDBMatn: maqola tarjimasi «Горькая луна» — rusça Vikipediya, litsenziya CC BY-SA 4.0. Kadrlar va poster: TMDB.