Cabiria

Filmning ssenariysi uçun xarakterli xususiyat — harakatning köp qirraliligi. Voqealar deyarli bir vaqtning özida Karfagenda, Numidiyada, Sitsiliyada va Italiyada rivojlanadi.

«Cabiria»dagi asosiy texnik yangiliklar dekoratsiyalar, yoritiş va kinoapparat harakati böldi. Pastrone köplab meʼmoriy inşootlar yaratdi, keng kölamli haykaltaroşlikdan foydalandi va павильонlardagi polni pardozlaşga alohida eʼtibor berdi.

Filmga tayyorgarlik körayotib, u 1912-yil 5-avgustda Italiyada aravaça — «trevelling» (ital. carrello) ixtirosiga patent oldi. Aravaçani qöllaş bilan bir vaqtda Jovanni Pastrone bir neça texnik usullarni birinçi marta joriy etdi: töğri çiziqli yoki zigzagsimon harakat, dekoratsiyalarga parallel siljiş, kinokameraning yaqinlaşişi va uzoqlaşişi.

Pastrone har biri 100 amperli 12 ta yoy reflektoridan foydalandi, ularning yorqinligini qalay folga bilan qoplangan aks ettiruvçi ekranlar bilan oşirdi.

«Cabiria» va boşqa italyan tarixiy filmlarining barça texnik yangiliklarini bitta eng muhim badiiy kaşfiyotga keltiriş mumkin, aynan kinokadrda fazo, çuqur perspektiva yaratiş, bu esa harakatni bir neça planda körsatiş imkonini berdi.

«Cabiria»ning Griffitga taʼsiri aniq körinib turadi. Bu taʼsir «Nomehribonlik»dagi Bobil epizodi qöyilişida ayniqsa sezilarli, unda «Cabiria»dagi Massinissa saroyini kötargan ulkan oltin fillar ham mavjud. Griffit asosan hikoya şakli va voqea joylarini uzluksiz almaştiriş uslubini özlaştirgan.

Lidiya Kvaranta — Kabiriya (Cabiria) yoşligida

Italiya Almirante Mandzini — şahzoda Sofonizba (Sophonizba)

Umberto Mottsato — Fulviy Aksilla (Fulvius Axilla)

Bartolomeo Pagano — Matsist (Maciste)

Dzhina Marangoni — dayesi Kressa (Croessa)

Dante Testa — Molox maʼbadi ruhoniysi (Karthalo)

Rafaele di Neapoli — traktirçi (Bodastoret)

Vitale Di Stefano — Stipion Afrikanskiy / Masinissa

Aleksandr Bernar — Sifaks

Luidji Çellini — Stipion Afrikanskiy

Emilio Vardannes — Gannibal

Edoardo Davesnes — Gasdrubal

Enriko Dzhemelli — Arximed

Bu filmning ğoyasi Pastronеda 1913-yil boşida pişib yetgan. Dastlab u bölajak filmini «Olov simfoniyasi» deb atagan.

Uçuvçi Jovanni Vidner Rim ustida tört marta aylanib, şahar ustiga filmning premyerasi haqida xabar beruvçi varaqalar soçgan.

Bartolomeo Pagano professional aktyor emas, balki Genuya portidagi yuk taşuvçi bölgan.

Film, ayniqsa uning qahramonlaridan biri — Bartolomeo Pagano ijro etgan ulkan Maçiste (eski rus talaffuzida Matsist) şu darajada maşhur bölganki, bu haqda Ilf va Petrovning «Ön ikki stul» romanida ham eslatiladi: «Ippolit Matveyeviçni baland böyi, ayniqsa möylovi uçun muassasada Matsist deb ataşardi, garçi haqiqiy Matsistning heç qanday möylovi yöq edi».

Pastrone böyalgan polga şişa qöyib, sayqallangan marmarni taqlid qilgan.

Enriko Dzhemelli soxta soqolda tabiiy körinmasligi uçun Pastrone unga öz soqolini östirişni buyurgan.

Yerji Teplitsning fikriça, ssenariyni Jovanni Pastrone yozgan, u Piero Fosko taxallusi bilan imzo çekkan. Gabriele DʼAnnunzio esa faqat titrda öz ismini qöygan xolos.

Amerikalik rejissyor Devid U. Griffit «Nomehribonlik» (1916) filmidagi «Bobilning qulaşi» epizodida «Cabiria» va italyan tarixiy kinosi xotirasini hurmat bilan eslagan. Fris Lang ham «Metropolis» (1927) filmiga odamlarni yeb yuruvçi Molox obrazini kiritgan. Molox xudosi haykalining nusxasi bugungi kunda Turindagi Kinematograf muzeyida saqlanadi.

«Keça Kabiriyasi» dramasi boş qahramonining laqabi (yoki taxallusi) sukut saqlagan «peplum» janridagi film qahramonining nomidan kelib çiqqan; kinotanqidçi Mixail Şukin bu obrazlar örtasidagi boğliqlikni qayd etadi: «Kabiriya antik olamning haşamatli dekoratsiyalari orasida yöqoladi, xuddi 1914-yilda Jovanni Pastronening peplumidagi kul kabi, ammo… u Federiko Fellinining «Keça Kabiriyasi» (1957) filmida qayta tiriliş uçun».

2006-yil 13-martda keçqurun Turindagi Reggio teatrida Presteç laboratoriyalarida (London) tiklangan, Kinematograf muzeyi homiyligida va Juan S. de Oliveyra hamkorligida tayyorlangan yangi «Cabiria» filmini namoyiş etiş rejalaştirilgan edi.

2006-yil 27-mayda tiklangan versiya 59-Kann kinofestivalida ham namoyiş etildi. Namoyişdan oldin Martin Skorseze yaratgan filmning video taqdimoti körsatildi.