Changeling

«Çangeling» — 2008-yilda suratga olingan amerikaça detektiv va jinoiy drama bölib, uni Clint Eastwood suratga oldi, prodyuserlik qildi va musiqasini yozdi. Ssenariy J. Michael Straczynski tomonidan yozilgan. Syujet 1928-yilda Kaliforniyaning Mira Loma şahridagi Wineville tovuqxonasida sodir bölgan haqiqiy qotilliklarga asoslangan. Boş rolni Angelina Jolie ijro etadi. U özining yöqolgan öğli bölmagan bolani «qaytarib olgan» ayolni öynaydi. U bu haqiqatni politsiya va şahar hokimiyatiga isbotlaşga uringanda, uni aqldan ozgan deb ataşadi, beparvo ona deb bilişadi va ruhiy kasalxonaga joylaştirişadi. Film bolalar hayotiga tahdid, ayollarning huquqsizligi, siyosiy korrupsiya va ruhiy kasal odamlarga nisbatan zöravonlik mavzularini yoritadi.

1983-yilda hozir mavjud bölmagan TV-Cable Week jurnalining maxsus muxbiri sifatida işlayotgan Straczynski Christine Collins va uning öğli haqidagi voqeani birinçi marta Los-Anjeles şahar hokimiyatidagi aloqasi orqali bilib oldi. Keyingi yillarda u bu voqeani örganişni davom ettirdi, lekin unga kirişişga tayyor emasligini his qildi. Bir neça yil televideniye uçun ssenariy yozişdan tanaffus qilgandan va hamkorlikda qiyin odam sifatida tanilgandan söng, u yana tadqiqotga, söng 2006-yilda nihoyat ssenariy yozişga qaytdi. Filmning deyarli butun ssenariysi minglab sahifa hujjatlarga asoslangan. Ron Howard filmni rejissyor qilişni rejalaştirgan edi, lekin jadval bilan boğliq muammolar tufayli uning örniga Eastwood keldi. Howard va uning Imagine Entertainment hamkori Brian Grazer filmni Malpaso Productions kompaniyasidan Robert Lorenz va Eastwood bilan birga prodyuserlik qilişdi. Filmni Universal Pictures moliyalaştirdi va tarqatdi.

Boş rol uçun bir neça aktrisa kuraşgan edi. Oxir-oqibat Eastwood Jolie yuzi 1920-yillar muhitiga eng mos keladi, deb qaror qildi. Filmda Jeffrey Donovan, Jason Butler Harner, John Malkovich, Michael Kelly va Amy Ryan ham rol öynaşgan. Baʼzi personajlar yiğma obrazlar bölsa-da, köpçiligi haqiqiy odamlarga asoslangan. 2007-yil 15-oktabrda boşlangan va bir neça hafta ötib, dekabrda tugagan asosiy suratga oliş Los-Anjelesda va Janubiy Kaliforniyaning boşqa joylarida ötkazildi. Aktyorlar va suratga oliş guruhi Eastwoodning bosiqlik bilan rejissyorlik qilgani tufayli suratga oliş maydonçasida tinç muhit bölgani va ish kunlari qisqa bölganini qayd etişdi. Postprodaksiya bosqiçida sahnalar kompyuter grafikasi bilan töldirildi: siluetlar, fonlar, transport vositalari va odamlar qöşildi.

Ssenariyni J. Michael Straczynski yozgan, u arxiv hujjatlari orqali ish böyiça yillar davomida tadqiqot olib borgan. Filmni Imagine Entertainment va Malpaso Productions işlab çiqardi, moliyalaştiriş va tarqatiş esa Universal Pictures zimmasida böldi. Dastlab rejissyor etib Ron Howard belgilangan edi, lekin vaqt bilan boğliq qiyinçiliklar va loyihani tezlaştiriş istagi tufayli uning örniga Clint Eastwood tayinlandi.

Asosiy suratga oliş 15-oktabrda boşlandi va 2007-yil noyabrda yakunlandi. Suratga oliş Los-Anjeles atrofida ötkazildi.

Filmning byudjeti 55 mln $ ni taşkil etdi.

«Çangeling»ning premyerasi 2008-yil 20-mayda 61-Cannes kinofestivalida bölib ötdi. Şimoliy Amerikadagi premyera 2008-yil 4-oktabrda 46-New York kinofestivalining asosiy filmi sifatida bölib ötdi, Şimoliy Amerikada keng tarqatiş esa 2008-yil 31-oktabrdan boşlandi (2009-yil 8-yanvargaça). Birlaşgan Qirollik va Irlandiyada film mos ravişda 26 va 28-noyabrda ekranlarga çiqdi. Rossiyada premyera 2009-yil 15-yanvarda bölib ötdi (2009-yil 22-martgaça).

Çeklangan prokatning birinçi dam oliş kunlarida, 2008-yil 24-oktabrdan boşlab, film 489 015 $ yiğdi (20-örin, 15 kinoteatr). Keng prokatning birinçi dam oliş kunlarida, 2008-yil 31-oktabrdan boşlab, u 9 351 560 $ yiğdi (4-örin, 1850 kinoteatr). Bir vaqtning özida eng köp namoyiş 1 896 kinoteatrda ötkazildi. Prokat davomida film dunyo böyiça 113 020 256 $ yiğdi (yil yakunlari böyiça 53-örin), şundan 35 739 802 $ AQŞ va 77 280 454 $ dunyoning qolgan qismidan.

MDH mamlakatlarida film 2009-yil 15-yanvardan 22-martgaça namoyiş etildi va taxminan 30 mln rubl (900 ming dollardan ortiq) yiğdi.

Tanqidçilarning munosabati umuman olganda ijobiy böldi.

2009 — Saturn mukofoti eng yaxşi aktrisa uçun (Angelina Jolie)

2008 — Cannes kinofestivalining Oltin palma şoxi uçun nominatsiya (Clint Eastwood)

2009 — Oskar mukofoti uçun uç nominatsiya: eng yaxşi ayol roli (Angelina Jolie), eng yaxşi sanʼat rassomi ishi (James Murakami, Gary Fettis), eng yaxşi operatorlik ishi (Tom Stern)

2009 — Saturn mukofoti uçun 5 nominatsiya: eng yaxşi aksiya/sarguzaşt/triller filmi, eng yaxşi rejissyor (Clint Eastwood), eng yaxşi ssenariy (J. Michael Straczynski), eng yaxşi musiqa (Clint Eastwood), eng yaxşi kostyumlar (Deborah Hopper)

2009 — Britaniya kino akademiyasi mukofoti uçun 8 nominatsiya: eng yaxşi ayol roli (Angelina Jolie), eng yaxşi rejissyor (Clint Eastwood), eng yaxşi original ssenariy (J. Michael Straczynski), eng yaxşi operatorlik ishi (Tom Stern), eng yaxşi kostyumlar (Deborah Hopper), eng yaxşi tovuş, eng yaxşi montaj (Joel Cox, Gary Roaç), eng yaxşi sanʼat rassomi ishi (James Murakami, Gary Fettis)

2009 — Golden Globe mukofoti uçun ikkita nominatsiya: eng yaxşi ayol roli — drama (Angelina Jolie), eng yaxşi saundtrek (Clint Eastwood)

2009 — AQŞ Aktyorlar gildiyasi mukofoti uçun eng yaxşi ayol roli nominatsiyasi (Angelina Jolie)

2010 — Yaponiya kino akademiyasi mukofoti uçun eng yaxşi xorijiy film nominatsiyasi