Çokher Bali (Bengal talaffuzi: [tʃokʰer bali]; sözma-söz: «Közdagi qum donasi»; tarjimasi: Eyesore) — 2003-yilgi hind bengal tilidagi epik davr romantik dramasi bölib, uni Rituparno Gosh birgalikda ssenariy yozib, rejissyorlik qilgan. Filmni Şrikant Mohta va Mahendra Soni «Şree Venkateş Films» bannerida prodyuser qilgan. Film Rabindranat Tagorening 1903-yilda yozilgan xuddi şu nomli romani asosida suratga olingan. Boş rollarda Prosenjit Çatterjee, Aişwarya Rai, Tota Roy Çowdhury va Raima Sen iştirok etgan. Lily Çakravarty, Tina Dutta, Mousumi Saha yordamçi rollarni ijro etgan, Swastika Mukherjee esa maxsus iştirokçi sifatida rolda çiqqan. Filmda bevasi Binodini (Rai) va uning eski xastalaridan biri Mahendra (Prosenjit) örtasidagi nikohdan taşqari munosabatlar, Mahendraning xotini Asha (Raima) bilan murakkab döstligi hamda Mahendraning bolalikdagi eng yaqin dösti Behari (Tota) bilan ziddiyatli tuyğulari yoritiladi. Film keyinçalik hind tiliga dublyaj qilingan va xalqaro miqyosda şu tilda namoyiş etilgan.
Çiqqandan söng Çokher Bali tanqidçilar tomonidan yaxşi baholangan va kassada ijobiy qabul qilingan.
Çokher Bali «Eng yaxşi bengal tilidagi badiiy film» uçun Milliy kino mukofotini, «Eng yaxşi kostyum dizayni» va «Eng yaxşi sahna bezagi» nominatsiyalari böyiça milliy mukofotlarni qölga kiritgan. Film 2003-yilda Locarno xalqaro kino festivalida Oltin Leopard (Eng yaxşi film) mukofotiga nomzod bölgan. Film 19-oktabrda Hindiston xalqaro kino festivalining 34-chi festivalida namoyiş etilgan. 2003-yilda Çikago xalqaro kino festivalining rasmiy tanlovida qatnaşgan hamda Toronto xalqaro kino festivali ham kiritilgan 25 dan ortiq xalqaro festivalda namoyiş etilgan.
1Rollarda
Aishwarya Rai, Prosenjit Chatterjee, Raima Sen
2Syujet
XX asr boşlarida Binodini — yoş bengal hindu qizi bölib, uning kasal eri töydan keyingi kuni vafot etadi va u…
XX asr boşlarida Binodini — yoş bengal hindu qizi bölib, uning kasal eri töydan keyingi kuni vafot etadi va u öz holiga taşlab qoldiriladi. U qişloğiga qaytib, u yerda bir neça oy yaşaydi, keyin esa bengal hindu bevasi Rajalakşmi bölgan tetasidan birini körib qoladi. Binodini Rajalakşmini çaqiradi va u Binodinining Şimoliy Kolkatadagi uylarida oilasi bilan birga yaşaşi eng yaxşi yöl ekanini maʼqullaydi. Rajalakşmining öğli Mahendra — Kolkata tibbiyot kollejida öqiydigan, tibbiyot sohasida karera qilişni orzu qilgan yigit bölib, Binodinini unga kelin qilib taklif etişganda, uning suratini birinçilardan bölib körgan, biroq «hali nikohga tayyor emas» deb uni rad etgan.
Binodini tetasi bilan kelganida, Mahendra va uning yangi kelini Aşalata (Binodini u bilan döstlaşib, bir-birlarini «Çokher Bali» laqabi bilan çaqiradi; bengal tilida bu söz sözma-söz «közdagi qum donasi», köçma maʼnoda esa «közga tikan» degan maʼnoni anglatadi) doim yolğiz qoliş uçun yaşirinça uçraşib yurişadi. Mahendraning Aşalataga bölgan işqi uni uyga göştli taomlarni olib kirişga undaydi, bundan norozi bölgan konservativ vaişnav Rajalakşmi uydan çiqib ketib, qolgan umrini Kaşida ötkaziş uçun jilolanadi. Biroq bu işq uzoq davom etmaydi va butunlay ğarblaşgan Mahendra tez orada ingliz tilida gaplaşadigan, zakovatli Binodinini anʼanaviy, sodda uy bekasi Aşalataga qaraganda öziga yaqinroq deb biladi. Aşalata Mahendraning bolalikdagi eng yaqin dösti Beharining jismoniy xususiyatlarini maqtaganda, Mahendra özini xavfsiz his qilmaydi, Behari esa öz navbatida Binodinining gözalligini maqtaydi. Beharini ranjitiş uçun Mahendra Binodini bilan munosabat boşlaydi va bu tez orada Aşalataga maʼlum böladi. Homiladorligidan bexabar Aşalata ğam-anduh bilan Mahendradan ayrilib, Rajalakşmi bilan yaşaşga ketadi. Munosabatni bilib qolgan Rajalakşmi Binodinini uydan haydaydi. Öşa keça Binodini Beharini topib, unga uylanişini iltimos qiladi, biroq anʼanaviy qaraşlarga sodiq Behari uning taklifini rad etadi (çunki öşa paytda u Aşalataga yurak qöygan edi va Mahendra uning suratini körib, unga oşiq bölişidan oldin Aşalata uning kelinlikka tanlangan qizi edi). Boşqa çora qolmagan Binodini Kolkatani tark etib, qişloğiga ketadi. Mahendra uning oldiga kelib, munosabatlarini tiklamoqçi böladi, lekin Binodini buni rad etadi. Örniga u Mahendradan uni Kaşiga, Rajalakşmining soğliği yomonlaşgani haqida xabar topgan Beharining oldiga olib borişga vaʼda berişni talab qiladi. Kaşida Mahendra Rajalakşmining vafot etganini biladi, Aşalatadan keçirim söraydi va uni Kolkataga olib qaytadi. Binodini Behari bilan uçraşadi va bir qança voqealardan söng u Binodiniga uylanişga rozi böladi. Biroq töy kuni Binodini ğoyib böladi va Beharining nomiga, şuningdek Aşalataga ham xat qoldiradi, ularda esa uning turmuş baxtiga xalaqit berganidan uzr söraydi.
3Saundtrek
Filmning fon musiqasini Debojyoti Mişra yozgan va diqqatga sazovor tomoni şundaki, unda playback qöşiqçilik…
Filmning fon musiqasini Debojyoti Mişra yozgan va diqqatga sazovor tomoni şundaki, unda playback qöşiqçilik umuman işlatilmagan. Aişwarya Rai uçun ovozni Sreela Majumdar, Raima Sen uçun esa Sudipta Çakraborty dublyaj qilgan.
4Aktyorlar
Aişwarya Rai — Binodini rolida (ovozi Sreela Majumdar tomonidan dublyaj…

Aişwarya Rai — Binodini rolida (ovozi Sreela Majumdar tomonidan dublyaj qilingan)
Prosenjit Çatterjee — Mahendra rolida
Raima Sen — Aşalata rolida (ovozi Sudipta Çakraborty tomonidan dublyaj qilingan)
Lily Çakravarty — Rajalakşmi, Mahendraning onasi rolida
Tota Roy Çowdhury — Behari rolida
Şuçita Royçowdhury — Annapurna, Aşalataning onasi tomonidan tetasi rolida (ovozi Rituparno Gosh tomonidan dublyaj qilingan)
Mousumi Saha — Swarna rolida
Tina Dutta — Manorama rolida
Ratna Ghoşal — ingliz missioneri bilan birga yuruvçi ayol
Swastika Mukherjee — yoş kanizak rolida
Anindya Çatterjee va Upal Sengupta — talabalar rolida
Sudeşna Roy — Kamal rolida
5Tanqidiy qabul
Aişwarya Binodini rolidagi ijrosi uçun tanqidçilardan yuqori baho…

Aişwarya Binodini rolidagi ijrosi uçun tanqidçilardan yuqori baho oldi.
«Anandabazar Patrika» gazetasida Çandril Bhattaçarya filmning rejissyorligi, ssenariysi, fon musiqasi, tovuş dizayni, operatorlik ishi, sahna bezagi, şuningdek Sudipta Çakraborty tomonidan qilingan dublyajini maqtagan. ABC (Avstraliya) telekanalining Margaret Pomeranz filmga 5 ballik şkala böyiça 3 ball qöyib, «Hindiston madaniyati va odatlariga bergan tasavvuri qiziqarli va bu hissiyotlarning ortiqçaligidan kelib çiqadigan sezilarli sabrsizlikni yumşatadi», deb yozgan. Şu kanalning David Stratton esa filmga 3,5 ball bergan, filmning variantida 40 daqiqaga qisqartirilganini, biroq rollarning gözal ijro etilganini va filmning qiziqarliligini taʼkidlagan.
6Kassa
Film kassada muvaffaqiyatli deb eʼlon…
Film kassada muvaffaqiyatli deb eʼlon qilingan.
7Boşqa nomlari
Çokher Bali: A Passion Play (xalqaro: ingliz tilidagi…
Çokher Bali: A Passion Play (xalqaro: ingliz tilidagi nomi)
Sand in the Eye (Hindiston: ingliz tilidagi nomi)
8Kadrlar
3
1 · TMDB
2 · TMDB
3 · TMDBMatn: maqola tarjimasi «Chokher Bali (2003 film)» — inglizça Vikipediya, litsenziya CC BY-SA 4.0. Kadrlar va poster: TMDB.