1944-yil, nemis bosqini ostidagi Bohemiyada kiçik temir yöl stansiyasida yoş Miloş Hrma dispetçer yordamçisi sifatida işga kirişadi. U hamma narsada tajribali dispetçer Gubiçkaga ergaşişga harakat qiladi. Miloş esa konduktor Maşaga oşiq. Shu orada front yaqinlaşmoqda, partizanlar tobora faollaşmoqda va nemis qömondonligi frontga ketayotgan barça poyezdlarni alohida nazorat ostiga olişni buyuradi.
Komediya-drama janridagi filmni Jiří Menzel suratga olgan, asos qilib Bohumil Hrabalning 1965-yildagi romani olingan. Boş rollarda Josef Somr, Vlastimil Brodský va Václav Neckář. Film «Barrandov» studiyasida tayyorlangan va 1967-yilda prokatga çiqqan. Kartina «Oskar» mukofotini qozondi, u eng yaxşi xorijiy tildagi film toifasida berilgan.
1Rollarda
Josef Somr, Vlastimil Brodský, Václav Neckář
·Ensiklopediyadan
Ostře sledované vlaky (чех. *Ostře sledované vlaky*) — 1966-yilda suratga olingan çexoslovakiyalik komediya filmi, rejissyor Jiří Menzel. Bu film çexoslovak yangi tölqini (Čeçoslovakian New Wave) ning eng maşhur asarlaridan biridir. Film nemis bosqini ostidagi Çexoslovakiyada, Ikkinçi jahon uruşi davrida temir yöl stansiyasida işlaydigan yigitning voyaga yetiş hikoyasidir. Film ssenariysi 1965-yilda yozilgan Bohumil Hrabalning şu nomli romani asosida yaratilgan. Film «Barrandov» studiyasi tomonidan Markaziy Çexiyada tabiiy muhitda suratga olingan. Çexoslovakiyadan taşqarida 1967-yilda çiqarilgan bu film 40-chi «Oskar» mukofoti marosimida eng yaxşi xorijiy tildagi film nominatsiyasida «Oskar» mukofotiga sazovor böldi.
2Syujet
Milȯş Grma ismli ösmir filmning boşida öz oilasi haqida kinoya bilan hikoya qiladi. Atrofdagilarning…
Milȯş Grma ismli ösmir filmning boşida öz oilasi haqida kinoya bilan hikoya qiladi. Atrofdagilarning fikriça, bu oila irsiy dangasalardan iborat. Ikkinçi jahon uruşi tugaşidan ozgina oldin, nemis okkupatsiyasi davrida, Milȯş dispetçerlik kursini tugatib, kiçik temir yöl stansiyasiga işga joylaşadi. Onasi unga yangi forma kiydiradi va u nafaqaga çiqqan maşinist otasi kabi temir yölda işlaş uçun stansiyaga jönaydi. Stansiyada ish kam. Stansiya boşliği kabutarlar bilan maşğul böladi, uning xotini mehribon, lekin u poyezd dispetçeri Gubiçka ayollar orasida qozonayotgan muvaffaqiyatga hasad qiladi. Vokzalning tinç hayotini vaqti-vaqti bilan natsistlarning hamkori bölgan maslahatçi Zedničekning kelişi buzadi. Zedniček tarğibot ştamplari bilan gapiradi. Stansiya xodimlari uning nutqlarini tinglaydi, lekin uning qadrini yaxşi biladi va içida unga qöşilmaydi.
Milȯş bilan çiroyli yoş kondukторka Maşa örtasida munosabat boşlanadi. Tajribali Gubiçka tafsilotlarni sörab bilib oladiki, Milȯş hali bokira ekan. Maşa öz taşabbusi bilan Milȯş bilan bir keça ötkazadi, lekin yigit hayajondan muddatidan oldin eyakulyatsiya qiladi va jinsiy aloqa qila olmaydi. Ertasi kuni u umidsizlikka tuşib, mehmonxonada öz joniga qasd qilişga urinadi, lekin uni qutqarib qolişadi. Kasalxonadagi yoş şifokor Milȯşga ejaculatio praecox yoshi uçun odatiy hol ekanini tuşuntiradi va unga kerakli payt kelganda «boşqa narsa haqida öylaş»ni, masalan futbol haqida, şuningdek birinçi jinsiy tajribasida unga yordam bera oladigan tajribali ayol topişni tavsiya qiladi.
Tungi smenada Gubiçka yoş telegrafistka Zedničkova bilan flirt qiladi va uning sonlari va dumba qismiga stansiya ştamplarining izini bosadi. Qizning onasi ştamplarni payqab, Gubiçkaning rahbariyatiga şikoyat qiladi.
Natsistlar va ularning hamkorlari keskin vaziyatda qolişadi, çunki ularning poyezdlari va temir yöl yöllariga partizanlar hujum qiladi. «Viktoriya Fraye» taxallusi ostida yaşirinib yurgan qarşilik iştirokçisi Gubiçkaga öq-dorili yuk poyezdini portlatiş uçun taymerli bomba olib keladi. Gubiçkaning iltimosiga köra «tajribali» Viktoriya Milȯşga bokiralikdan xalos bölişda ham yordam beradi. Ertalab Milȯş özining tan olişiça, özini boşqa odam sifatida his qiladi: ayollar bilan munosabatlarida nafaqat xotirjam va işonçli, balki özining kulgili ötmişi oğirligidan xalos bölib, göyo yangi hayotni boşlagandek böladi.
Ertasi kuni, hal qiluvçi daqiqada, öq-dorili poyezd stansiyaga yaqinlaşganda, Gubiçka Zedničekning nazorati ostida ştamplar tufayli kelib çiqqan kulgili intizomiy tergovga tortiladi va öylagan işini amalga oşira olmaydi. Buni anglagan Milȯş özi bombani oladi va Gubiçkaning rejasiga muvofiq, yöllar ustidagi semafor platformasidan poyezd ustiga taşlaydi. Poyezdagi pulemyotçi Milȯşni payqab öq uzadi, Milȯş halok böladi va poyezd vagonlaridan biriga yiqiladi.
Zedniček intizomiy tergovni «kulayotgan irlar» (bu ibora aslida yuqori martabali nemis amaldori Reynhard Geydrix tomonidan işlatilgan) deb çex xalqiga nisbatan aytilgan sözlar bilan yakunlaydi. Stansiya boşliği umidsizlikka tuşadi, çunki Gubiçka va Zedničkova bilan bölgan janjal uning temir yöl inspektori lavozimiga kötariliş umidini barbod qildi. Şu vaqtda stansiya yaqinidagi burilişda ketma-ket kuçli portlaşlar yuz beradi — öq-dorili poyezd bomba bilan yöq qilinadi. Milȯşga nima bölganini bilmagan Gubiçka nemis bosqinçilarining yöqotişlaridan xursand bölib kuladi. Maşа esa Milȯş bilan gaplaşişni kutib turgan edi, u portlaş tölqini olib kelgan forma kepkasini yerdan oladi.
3Rollarda
Václav Neckář — Milȯş…
Václav Neckář — Milȯş Grma
Josef Somr — poyezd dispetçeri Gubiçka
Vlastimil Brodský — maslahatçi Zedniček
Vladimír Valenta — stansiya boşliği Lanska
Jitka Bendová — kondukторka Maşa
Jitka Zelenohorská — telegrafistka Zedničkova
Naďa Urbánková — Viktoriya Fraye
Lubuše Havelková — Lanskaning xotini
Milada Ježková — Zedničkovaning onasi
Jiří Menzel — doktor Brabek
4Işlab çiqariş
Film Bohumil Hrabalning 1965-yilda yozilgan şu nomli romani asosida yaratilgan. Bundan oldin Jiří Menzel…

Film Bohumil Hrabalning 1965-yilda yozilgan şu nomli romani asosida yaratilgan. Bundan oldin Jiří Menzel Hrabalning asarlaridan birini ham ekranlaştirgan edi: u «Pearls of the Deep» (1965) nomli hikoyalar antologiyasi uçun «Mister Baltazarning ölimi» bobini suratga olgan. «Barrandov» studiyasi bu loyihani avval tajribaliroq rejissyorlar Evald Şorm va Věra Çytilovága taklif qildi («Ostře sledované vlaky» Menzelning birinçi töliq metrajli filmi böldi), lekin ulardan heç biri kitobni ekranga köçiriş yölini topmadi. Menzel va Hrabal ssenariy ustida yaqin hamkorlik qilib, romanga bir qator özgartirişlar kiritdilar.
Menzelning Milȯş rolidagi birinçi tanlovi Vladimír Puçolt edi, lekin u Jiří Krejčíkning «Yaxşi töy» filmida band edi. Menzel rolni özi ijro etiş imkoniyatini körib çiqdi, lekin deyarli 28 yoşida özini bu rol uçun juda keksa deb topdi. 15 nafar professional bölmagan aktyor bilan proba ötkazildi, şundan söng şoir va noşir Ladislav Fikarning xotini pop-xonanda Václav Neckářni taklif qildi. Menzel aytişiça, filmda dastlab band bölgan aktyor suratga kelmagaç, özi şifokor epizodik rolini ijro etgan.
Suratga oliş 1966-yil fevral oxirida boşlanib, öşa yilning aprel oyi oxirigaça davom etdi. Suratga oliş Lodenice şahridagi vokzal binosi içida va atrofida ötkazildi.
Menzel va Hrabal örtasidagi hamkorlik davom etişi kerak edi: «Larks on a String» (1969-yilda suratga olingan, lekin faqat 1990-yilda çiqarilgan), «Ilk soç oliş» (1981), «Bahor bayrami» (1984) va «Men ingliz qirolini xizmat qildim» (2006) filmlari Menzel tomonidan suratga olingan va Hrabal asarlariga asoslangan.
5Mukofotlar va nominatsiyalar
1966 — Mannheim-Heidelberg xalqaro…
1966 — Mannheim-Heidelberg xalqaro kinofestivali
Grand-pri (Jiří Menzel)
1968 — «Oskar» mukofoti
Eng yaxşi xorijiy tildagi film
1968 — «Oltin globus» mukofoti
Eng yaxşi xorijiy tildagi film nominatsiyasi
1969 — BAFTA mukofoti
Eng yaxşi film nominatsiyasi (Jiří Menzel)
Eng yaxşi ovoz nominatsiyasi (Jiří Pavlík)
1969 — Amerika rejissyorlar gildiyasi mukofoti
Eng yaxşi rejissyorlik nominatsiyasi (Jiří Menzel)
6Kadrlar
5
1 · TMDB
2 · TMDB
3 · TMDB
4 · TMDB
5 · TMDBMatn: maqola tarjimasi «Поезда под пристальным наблюдением» — rusça Vikipediya, litsenziya CC BY-SA 4.0. Kadrlar va poster: TMDB.