Rim papasi kutilmaganda vafot etgaç, kardinallar katolik çerkovining yangi boşliğini saylaşga tayyorlanadi. Bu yopiq va qadimiy marosim konklav deb ataladi. Uni boşqariş vazifasi kardinal Thomas Lawrencega topşirilgan. Saylov tugaguniga qadar kardinallar Vatikanda, çerkovning eng nufuzli rahbarlari bilan birga ajratib qöyiladi. Shu paytda Lawrence çerkov taqdirini hal qilişi mumkin bölgan fitna markazida qoladi.
Filmni Edward Berger rejissyor qilgan, ssenariy muallifi Peter Straughan. Rollarda Ralph Fiennes, John Lithgow va Stanley Tucci. Janri — triller, drama va detektiv, davomiyligi 121 daqiqa. Ssenariy Robert Harrisning shu nomli romani asosida yozilgan, film House Productions studiyasida tayyorlangan. 2024-yil 25-oktyabrda AQŞda keng prokatga çiqdi, 2025-yilda esa eng yaxşi moslaştirilgan ssenariy uçun «Oskar» mukofotini oldi.
1Treylerlar
▶2Rollarda
Ralph Fiennes, John Lithgow, Stanley Tucci
·Ensiklopediyadan
Conclave (ingl. Conclave) — Edvard Berger rejissyorligidagi badiiy film. Ssenariy asosida Robert Harrisning şu nomdagi romani yotadi. Filmda Ralph Fiennes, John Lithgow va Stanley Tucci rol ijro etgan.
Filmning premyerasi 2024-yil 30-avgustda Telluraydagi 51-kinofestivalda bölib ötdi, 2024-yil 25-oktyabrda esa film AQŞda keng prokatga çiqdi.
2025-yilda bu kartina eng yaxşi moslaştirilgan ssenariy uçun «Oskar» mukofotiga sazovor böldi.
Filmning syujeti Vatikandagi siyosiy intrigalarga qaratilgan. Vafot etgan rim papasining örniga yangi vorisni topiş uçun konklavni ötkazişga topşirilgan kardinal Thomas Lawrence öşa sobiq ponтификнинг sir saqlagan bir narsasi borligini aniqlaydi, uni oçiş zarur.
Film tanqidçilardan ijobiy şarhlar oldi, ular ayniqsa aktyorlik işini va rejissyorlik yeçimini alohida taʼkidladi. OAV konklav 2025-yilning tafsilotlari va protokolni aks ettirişdagi juda yuqori, «deyarli hujjatli» darajadagi işonçliligi haqida xabar berdi; keyinçalik maʼlum böldiki, 2025-yilgi konklavda papa saylovida iştirok etgan kardinallar, hatto konklav boşlanişidan bir kun oldin bölajak rim papasi Lev XIV ham filmni tomoşa qilgan.
3Syujet
Rim papasining ölim töşagi yonida tört kardinal…
Rim papasining ölim töşagi yonida tört kardinal yiğiladi.
Papa vafot etgaç, butun dunyo katoliklarining yangi rahbarini saylaş lozim böladi. Asosiy nomzodlar törtta. Venetsiyalik traditsionalist va relyativizm siyosatiga qarşi çiquvçi Goffredo Tedesco sönggi 60 yildagi progressiv islohotlarni orqaga qaytariş va islomga qarşi uruş eʼlon qiliş bilan tahdid qiladi. Kollegiyaning manfaatdor aʼzolarining qöllab-quvvatlaşi va saylaniş real imkoniyatiga ega yana uçta nomzod bor: boşqa dinlar bilan tinç-totuv yaşaşni va ozçiliklarga bağrikenglikni tarğib qiluvçi amerikalik liberal Aldo Bellini (Stanley Tucci), hokimiyatparast kanadalik Joseph Tremblay (John Lithgow) va nigeriyalik Joshua Adeyemi (Lucian Msamati).
Tedesco — öng qanot konservatori bölib, musulmonlarga qarşi çiqadi va barça islohotlarni bekor qilişga intiladi. Tanqidçilarning fikriça, u Donald Trampga öxşaydi, Trump esa Jonson, Ruzvelt va Vilson maʼmuriyatlarining yutuqlaridan voz keçmoqçi. Filmning asosiy antagonisti kardinal Joseph Tremblay (Joseph Tremblay) nomi bilan maşhur «kulrang kardinal» ota Jozef dyu Tremblayga işora qiladi. U Fransiya Boş vaziri, maşhur kardinal Rişelyening eng yaqin yordamçisi va maslahatçisi bölgan.
Kollegiya dekani lavozimini ingliz Thomas Lawrence egallaydi, yangi papani saylaş taşkil etiş va ötkaziş vazifasi unga yuklangan. Lawrence özi uçun Muqaddas taxtga daʼvo qilişdan qatʼiy voz keçadi, neytral turişga majbur, garçi u oçiqdan-oçiq progressist Aldo Bellinига hamdard bölsa-da.
Thomas Lawrence (Ralph Fiennes) — mehribon, öylanib gapiradigan inson. Uning vafot etgan kişiga bölgan qayğusi samimiy, u köz yoşini tiyişga urinadi, lekin buni uddalay olmaydi. Öz harakatlarini u marhum buni xohlardi yoki yöqmi, şunga qarab ölçaydi. Şu sababli Bellininging papa şaxmatlarini olib qöyiş haqidagi iltimosiga u: «U buni xohlagan bölardi», deb javob beradi. Şunga qaramay, Lawrence çuqur qayğuga botgan prefekt Januş Woźniakdan papaning ölimi tafsilotlarini (jasadni aynan u topgani hisobga olinsa) va uning ölimi haqida keç xabar berilişi sababini nazokat bilan, ammo qatʼiyat bilan suriştiradi. Maʼlum böladiki, papaning sönggi mehmoni kardinal Tremblay bölgan, papa u bilan suhbatdan keyin tunda vafot etgan. Uç hafta ötib, konklav arafasida Januş Woźniak dekanga papa unga Tremblayni barça lavozimlaridan böşatganini aytgani haqida eʼtirof etadi. Tremblay esa dekan bilan suhbatda buni qatʼiy inkor etadi va hatto Woźniakni alkogolizmda ayblaşgaça boradi.
Birinçi majlis boşlanişidan oldin dekanga heç kimga taniş bölmagan kardinal Vicente Benítez ning kutilmaganda kelgani haqida xabar beriladi. U meksikalik kelib çiqişli bölib, papaning yaşirin qarori bilan Kobul arxiyepiskopi etib tayinlangan. Dekan Benítezni ovqatxonada hamkasblariga taniştiradi va ularni ovqatni duo qilişga taklif etadi. Odatdagi duodan söng Benítez kutilmaganda Xudoga ular bilan birga ovqatlana olmaydiganlarni duo qilişni, yiğilganlarga oçlik, taşnalik va yolğizlikdan azob çekayotganlarni hamda ovqat tayyorlagan rohibalarni eslab turişga yordam berişni söraydi.
Nihoyat, kardinallar dunyo böylab yarim milliarddan ortiq tarafdori bölgan jamoaning boşliğini saylaş uçun Sistina kapellasi binosiga qulflanadi.
Filmning markaziy mavzularidan biri katolitsizmda ayollarning mavqei masalasidir. Butun konklav davomida sezilmas rohibalar ovqat tayyorlaydi, ovqatxonada dasturxon yozadi, kardinallarning xonalarini tozalaydi. Maʼlum böladiki, rohibalardan biri, qora tanli opa Şanumi, Joshua Adeyemi ni obrösizlantiriş maqsadida Nigeriyadan maxsus çaqirilgan körinadi, uning Vatikandagi iştiroki şu maqsadga xizmat qilgan. Uçinçi turda nigeriyalik ovoz berişda yetakçi bölib qolganida (72 ta zarur ovozdan 52 tasi bilan), kutilmaganda maʼlum böladiki, öttiz yil oldin uning opa Şanumi bilan aloqasi bölgan va katta yoşli öğli bor.
Beşinçi ovoz berişga kelib, sevimli nomzod Joseph Tremblay bölib qoladi. Lawrencening yordamçisi Raymond ÖMalley dekanni Woźniak xabarini tekşirişni davom ettirişga çaqiradi. Papaga yaqin bölgan opa Agnes dekanga kompyuter va özining ish fayllariga kiriş imkonini berişga rozi böladi. Lawrence opa Şanumini Vatikanga Tremblay çaqirganini aniqlaydi. Dekan marhum papaning xonasini oçadi va Tremblay faoliyati haqidagi hisobotni topadi, undan ayon böladiki, u baʼzi kardinallarning ovozlarini oldindan sotib olgan.
Konklavning uçinçi kunida dekan konkret şaxslarning nomlarini öçirib, papaning Tremblay haqidagi hisobotini çop etib, barça ovoz beruvçilarga tarqatadi. Tedesco öçirilgan kardinallarning nomlarini oşkor qilişni talab qiladi. Dekan lavozimidan ketişga tayyorligini eʼlon qiladi; opa Agnes esa katolitsizmda opalar körinmas bölişi kerakligini, lekin Xudo ularga köz va quloq berganini aytib, dekanni himoya qiladi va Tremblayga qarşi ayblovlarni tasdiqlaydi.
Dekan Thomas Lawrence oğzidan muhim haqiqat aytiladi: şubhaga joy qolmagan, eʼtiqod qatʼiy hukmronlik qilgan joyda sir bölişi mumkin emas, demak, imon ham bölmaydi. Bu kutilmagan va paradoksal fikrni kardinal Benítez qizğin qöllab-quvvatlaydi.
Şu orada Vatikan devorlari ortida, Rim köçalari va maydonlarida terroristik hujumlar seriyasi sodir böladi. Navbatdagi majlis paytida portlaş Sistina kapellasi şifti ostidagi derazalarni uçirib yuboradi; qonga bulangan, chang bosgan kardinallar konklavni Casa Santa Martada davom ettiradi. Tedesco katolik çerkovi diniy uruş boşlaşga va uni olib borişga tayyor rahbarga muhtojligi haqida keskin nutq sözlaydi. Vujudga kelgan janjalni kardinal Benítezning çiqişi töxtatadi; u qizğin va işonç bilan bildiradi: köpçilik hamkasblaridan farqli ölaroq, u butun umri davomida qaynoq nuqtalarda xizmat qilgan va uruş nima ekanini juda yaxşi biladi. Yiğilganlar terroristlar bilan emas, balki içimizdagi narsa bilan kuraşişi kerak. Kardinallar özlarini faqat saylovlar va hokimiyat bilan band bölgan mayda odamlar sifatida körsatdi. Çerkov na anʼana, na ötmiş — çerkov kelajakdir.
Navbatdagi ovoz berişda rim papasi etib Vicente Benítez saylanadi. Benítez lavozimni qabul qilişga rozi bölib, Innokentiy («Gunohsiz») ismini oladi.
Dekan Raymond ÖMalley yangi saylangan papaning davolaniş tarixi haqida yetkazgan maʼlumotlardan taşvişga tuşib, yangi papaga taşrif buyuradi. Papa kutilmaganda tan oladi: u bola sifatida tarbiyalangan va erkak bölib ösgan bölsa-da, aslida germafrodit. Vicente Benítezning içki ayollik jinsiy aʼzolari (baçadon va tuxumdonlar) qirq yoşida, apendisitni operatsiya qilişganda maʼlum bölgan. Kardinal ularni olib taşlaş uçun Şveytsariya klinikasida yaşirinça operatsiya qilişni rejalaştirgan, lekin uzoq öylagandan söng bu fikridan voz keçib, Xudo uni yaratganidek qolib yaşaşga qaror qilgan. Marhum papa buni bilgan, Vicente unga hammasini aytgan va isteʼfoga çiqmoqçi bölgan, ammo papa uning iltimosini rad etib, xizmatini davom ettirişni talab qilgan.
Uzoq ikkilanişdan söng dekan Lawrence qaror qabul qiladi: bu sirni saqlab qoliş va ovoz beriş natijalarini bekor qiliş masalasini kötarmaslik.
4Rollarda
Ralph Fiennes — kardinal Thomas Lawrence, britaniyalik liberal va Kardinallar kollegiyasining…

Ralph Fiennes — kardinal Thomas Lawrence, britaniyalik liberal va Kardinallar kollegiyasining dekani;
Stanley Tucci — kardinal Aldo Bellini, amerikalik liberal. Bellinining saylovda ğalaba qozoniş imkoniyati yöqligi, garçi u dastlab yetakçi nomzod bölgan bölsa-da, 2005-yildagi papa konklavida Carlo Maria Martini tajribasiga asoslangan;
John Lithgow — kardinal Joseph Tremblay, kanadalik konservator;
Sergio Castellitto — kardinal Goffredo Tedesco, italiyalik traditsionalist;
Isabella Rossellini — opa Agnes, kardinallar uçun asosiy oziq-ovqat taʼminotçisi va xöjalik boşqaruvçisi;
Lucian Msamati — kardinal Joshua Adeyemi, nigeriyalik ijtimoiy konservator va iqtisodiy progressist;
Carlos Diez — kardinal Vicente Benítez, tuğilişi böyiça meksikalik, in pectore kardinal va Kobul arxiyepiskopi;
Jacek Koman — arxiyepiskop Januş Woźniak, Papa uyining prefekti va marhum rim papasining işonçli şaxsi;
Brian F. ÖByrne — monsinyor Raymond ÖMalley, Lawrencening yordamçisi va muxolifat tadqiqotçisi;
Merab Ninidze — kardinal Sabbadin;
Thomas Loibl — arxiyepiskop Mandorf;
Loris Loddi — kardinal Villanueva.
5Işlab çiqariş va premyera
2022-yil may oyida Ralph Fiennes, John Lithgow, Stanley Tucci va Isabella Rossellini kelgusi filmda boş…

2022-yil may oyida Ralph Fiennes, John Lithgow, Stanley Tucci va Isabella Rossellini kelgusi filmda boş rollarni ijro etişi, rejissyor esa Edward Berger bölişi maʼlum böldi.
2023-yil yanvar oyida qöşimça kasting eʼlon qilindi, çunki suratga oliş Rimda boşlandi. Suratga oliş şuningdek Cinecittà studiyasida ham ötkazilişi va mart oyida yakunlanişi kerak edi.
Filmning premyerasi 2024-yil 30-avgustda Telluraydagi 51-kinofestivalda bölib ötdi, 2024-yil 25-oktyabrda esa film AQŞda keng prokatga çiqdi. Dastlab AQŞdagi premyera 2024-yil 1-noyabrga rejalaştirilgan edi.
6Şarhlar va baholar
Rotten Tomatoes saytida film 291 ta şarhga asoslangan 93% reytingga ega, örtaça baho 10 balldan 8,1.…

Rotten Tomatoes saytida film 291 ta şarhga asoslangan 93% reytingga ega, örtaça baho 10 balldan 8,1. Metacriticda örtaça vaznli baho 49 ta retsenziya asosida 100 balldan 79.
Syujet baʼzi tanqidga uçradi: Los Angeles Times uçun yozgan retsenziyasida Kathy Walsh uni «ança nozik va ahmoqona topişmoq… u haqiqatdagidan çuqurroq körinadi», deb atadi. IndieWireʼdan David Ehrliç bu fikrga qöşilib, film «juda ahmoqona, lekin ajoyib sahnalaştirilgan… garçi film öz dramatik ahamiyatiga ehtimol haddan taşqari işonsa-da», dedi.
Vanity Fairʼdan Richard Lawson filmda konklavning «jarayon jiddiyligi [va] uning kulgili tomoni» töğri körsatilganini yozadi va film «nufuzli uluğvorlikka barmoğini tekkizadi, ayni paytda quvnoq köngiloçar olam içida mustahkam turadi», degan fikrni bildirdi. The New York Timesdan Manohla Dargis filmning katolik çerkoviga bölgan munosabati Hollivudning öz kino sanoatiga bölgan munosabatini aks ettirganini taʼkidladi: «biroz kinoyali, öziga berilgan va nihoyat, mifotvorlik».
2025-yilgi konklavdan oldin filmni saylovçi kardinallarning özlari örganişdi: ularning fikriça, kartina «juda aniq» çiqqan, uni hatto «öquv qöllanma» deb ham ataşgan.
7Mukofot va nominatsiyalar
Kartina yirik kinofestivallarning ğolibi…

Kartina yirik kinofestivallarning ğolibi böldi.
BAFTA mukofoti marosimida film eng yaxşi film, eng yaxşi britaniyalik film, eng yaxşi montaj va eng yaxşi moslaştirilgan ssenariy nominatsiyalarida mukofot oldi. «Conclave» «Golden Globe» mukofotiga olti toifada nomzod körsatildi va eng yaxşi ssenariy uçun statuetka bilan taqdirlandi. Şuningdek, Critics Choice Awards mukofotlariga eng yaxşi moslaştirilgan ssenariy va eng yaxşi aktyorlar ansambli nominatsiyalarida, London Critics Circle Awards mukofotlariga eng yaxşi aktyor va eng yaxşi britaniyalik/irlandiyalik film nominatsiyalarida sazovor böldi.
Film «Sputnik» mukofoti, Prodyuserlar gildiyasi mukofoti, Kinoaktyorlar gildiyasi mukofoti, Onlayn kino tanqidçilari jamiyati mukofoti (bir vaqtda yetti nominatsiyada) uçun turli toifalarda nomzod körsatildi.
Lenta «Oskar» kinomukofotiga sakkiz toifada nomzod körsatildi: eng yaxşi film, eng yaxşi erkak roli, eng yaxşi ikkinçi rejadagi ayol roli, eng yaxşi moslaştirilgan ssenariy, filmga eng yaxşi musiqa, eng yaxşi rassom-dekoratsiya ishi, eng yaxşi kostyum dizayni va eng yaxşi montaj, hamda eng yaxşi moslaştirilgan ssenariy toifasida ğalaba qozondi.
8Kadrlar
2
1 · TMDB
2 · TMDBMatn: maqola tarjimasi «Конклав (фильм)» — rusça Vikipediya, litsenziya CC BY-SA 4.0. Kadrlar va poster: TMDB.